Báo cáo Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái lên tài chính - Chuẩn mực kế toán số 10

MỤC LỤC Trang Lời nói đầu 1 Nội dung 2 I. Lí luận chung về ngoại tệ, tỷ giá hối đoái và các vấn đề liên quan 2 1. Khái niệm 2 2. Lịch sử ra đời Chuẩn mực kế toán số 10 - VAS 10 2 2.1. Trước khi có VAS 10 2 2.2. VAS 10 ra đời: 3 3 . Chênh lệch tỷ giá hối đoái 4 3.1. Các trường hợp PS chênh lệch tỷ giá 4 3.2. Nguyên tắc ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại ngày lập bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính 5 3.3. Nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái 6 II. Nội dung kế toán chênh lệch tỷ giá 8 1. TK sử dụng 8 1.1. TK 413: Chênh lệch tỷ giá hối đoái 8 1.2. TK 242: Chi phí trả trước dài hạn. 12 1.3. TK 3387: Doanh thu chưa thực hiện. 12 1.4. TK 515: Doanh thu hoạt động tài chính. 13 1.5. TK 635: Chi phí tài chính. 13 2. Phương pháp hạch toán kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 14 2.1. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái PS trong kỳ 14 2.2. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm 16 3. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi BCTC của hoạt động ở nước ngoài 17 3.1. Trường hợp hoạt động nước ngoài không tách rời với hoạt động của doanh nghiệp báo cáo: được hạch toán như trên 17 3.2. Trường hợp cơ sở nước ngoài hoạt động độc lập 17 III. Thành tựu và thiếu sót của kế toán ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá hối đoái: 18 1. Chuẩn mực kế toán quốc tế về chênh lệch tỷ giá hối đoái: 18 2. Ưu điểm của chuẩn mực VAS 10 so với thông tư hướng dẫn 44/TC-TCDN và tiếp thu những thành tựu của chuẩn mực IAS 21: 20 2.1. Những hạn chế của thông tư 44/TC-TCDN: 20 2.2. VAS 10- giải pháp khắc phục nhược điểm của thông tư 44/TC-TCDN 21 3. So sánh VAS 10 và IAS 21 22 4.Những vướng mắc còn tồn tại và kiến nghị hoàn thiện kế toán ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá hối đoái: 24 4.1.Một số vướng mắc cần bàn luận trong chuẩn mực mới VAS 10: 24 4.2.Kiến nghị hoàn thiện kế toán ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá hối đoái: 26 Kết luận 28 CÁC TÀI LIÊỤ THAM KHẢO - Giáo trình: + Kế toán tài chính- Trường ĐH KTQD Khoa Kế toán + Lý thuyết tài chính tiền tệ- Trường ĐH KTQD Khoa Ngân hàng- Tài chính + Tài chính quốc tế hiện đại- Học viện Ngân hàng - Tạp chí: + Công báo số 200, 201 tháng 12/2003 + Kế toán số 40 tháng 4/2003 + Kế toán số 43 tháng 8/2003 + Kế toán số 44 tháng 10/2003 + Kế toán số 46 tháng 1/2004 + Ngân hàng số 13 tháng 10/2003 + Ngân hàng số 9/2003 + Tài chính doanh nghiệp số 7/2003 + Tài chính số 469 tháng 11/2003 + Tài chính tháng 12/2000 - Chuẩn mực + 6 chuẩn mực kế toán Việt Nam + Chuẩn mực kế toán quốc tế 21 - Thông tư 44/TC-TCDN ngày 8/7/1997 - Thông tư 40- TC/CĐKT ngày 12/7/1991 - ThueThuNhap.com - kienthuckinhte.com

doc30 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 15/04/2013 | Lượt xem: 1632 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Báo cáo Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái lên tài chính - Chuẩn mực kế toán số 10, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ng t¹i n­íc ngoµi. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng ®Çu t­ x©y dùng ®Ó h×nh thµnh tµi s¶n cè ®Þnh ®­îc ph©n bæ vµo doanh thu/ chi phÝ tµi chÝnh trong vßng 3 n¨m kÓ tõ khi chÝnh thøc ®i vµo ho¹t ®éng. * Thùc hiÖn nguyªn t¾c bï trõ Bï trõ lµ nguyªn t¾c c¬ b¶n khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, nã cho phÐp bï trõ c¸c nghiÖp vô cã tÝnh chÊt t­¬ng tù nhau. Th«ng t­ 105 cã h­íng dÉn ¸p dông nguyªn t¾c bï trõ khi h¹ch to¸n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn. Cô thÓ, c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn ®­îc tËp hîp trªn tµi kho¶n 413 vµ thùc hiÖn bï trõ gi÷a bªn Nî/ Cã. Sè d­ cßn l¹i cña TK413 míi ®­îc kÕt chuyÓn sang doanh thu/ chi phÝ tµi chÝnh trong kú kinh doanh. 3 . Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i 3.1. C¸c tr­êng hîp PS chªnh lÖch tû gi¸ Tr­êng hîp c¸c doanh nghiÖp ph¸t sinh c¸c ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, th× khi quy ®æi tõ ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c sang ®¬n vÞ tiÒn tÖ sö dông trong kÕ to¸n sÏ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i lµ chªnh lÖch tõ viÖc trao ®æi thùc tÕ hoÆc quy ®æi cïng mét sè l­îng tiÒn tÖ kh¸c sang ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i kh¸c nhau. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i chñ yÕu ph¸t sinh trong c¸c tr­êng hîp : a. Thùc tÕ mua b¸n, trao ®æi, thanh to¸n c¸c nghiÖp vô b»ng ngo¹i tÖ trong kú ( Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn) lµ kho¶n chªnh lÖch tõ viÖc trao ®æi thùc tÕ hoÆc quy ®æi cïng mét sè l­îng ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c sang ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i kh¸c nhau. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i nµy th­êng ph¸t sinh trong c¸c dao dÞch mua, b¸n hµng ho¸, dÞch vô; hoÆc thanh to¸n nî ph¶i tr¶, hay øng tr­íc ®Ó mua hµng; hoÆc vay, cho vay,..b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n. Trong c¸c tr­êng hîp trªn, tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n sÏ ®­îc ghi theo tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy dao dÞch. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú ë doanh nghiÖp bao gåm: Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng ®Çu t­ x©y dùng ®Ó h×nh thµnh tµi s¶n cè ®Þnh vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB cña doanh nghiÖp võa kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t­ x©y dùng. b. §¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ t¹i ngµy lËp b¶ng C§KT ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh ë thêi ®iÓm kÕt thóc n¨m tµi chÝnh, vÒ nguyªn t¾c c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ ph¶i ®­îc b¸o c¸o b»ng tû gi¸ cuèi n¨m tµi chÝnh. V× vËy, ë thêi ®iÓm nµy, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i dao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ t¹i ngµy lËp b¶ng C§KT ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh gåm : - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy lËp b¶ng C§KT ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng . - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy lËp b¶ng C§KT ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. c. C¸c tr­êng hîp kh¸c: ®èi víi c¸c doanh nghiÖp sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc h¹ch to¸n theo tû gÝa hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh. Doanh nghiÖp kh«ng ®­îc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i. 3.2. Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ t¹i ngµy lËp b¶ng C§KT ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh + C¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh cã c¸c nghiÖp vô kinh tÕ PS b»ng ngo¹i tÖ ph¶i thùc hiÖn ghi sæ kÕ to¸n vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ ®ång ViÖt Nam hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n (nÕu ®­îc chÊp thuËn). ViÖc quy ®æi ®ång ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam hoÆc ra ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n vÒ nguyªn t¾c doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ dao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh hoÆc tû gi¸ dao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ( sau ®©y gäi t¾t lµ tû gi¸ dao dÞch) ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. §ång thêi doanh nghiÖp ph¶i theo dâi nguyªn tÖ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt c¸c Tµi Kho¶n: tiÒn mÆt, TGNH, TiÒn ®ang chuyÓn, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ tµi kho¶n 007 “ Nguyªn tÖ c¸c lo¹i ”. + §èi víi tµi kho¶n thuéc lo¹i Doanh Thu, HTK, TSC§, CPSX, KD, CP kh¸c, bªn Nî TK vèn b»ng tiÒn…khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®­îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng ®ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ dao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng t¹i thêi ®iÓm nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh. + §èi víi bªn Cã TK vèn b»ng tiÒn, khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®­îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n ( tû gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn, tû gi¸ nhËp tr­íc xuÊt tr­íc,…) + ®èi víi bªn Cã TK nî ph¶i tr¶, hoÆc bªn Nî TK nî ph¶i thu, khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖph¶i ®­îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ dao dÞch; Cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c sè d­ Nî ph¶i tr¶ hoÆc c¸c sè d­ Nî ph¶i thu cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ dao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. + ®èi víi bªn Nî TK nî ph¶i tr¶, hoÆc bªn Cã TK nî ph¶i thu, khi ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®­îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n. + Cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ dao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. + Tr­êng hîp mua b¸n ngo¹i tÖ b»ng ®ång ViÖt Nam th× h¹ch to¸n theo tû gi¸ thùc tÕ mua, b¸n. 3.3. Nguyªn t¾c xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i a. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh + Toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh hoÆc ngµy kÕt thóc n¨m tµi chÝnh kh¸c víi n¨m d­¬ng lÞch cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trªn b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña n¨m tµi chÝnh. + §èi víi doanh nghiÖp võa cã ho¹t ®éng kinh doanh, võa cã ho¹t ®éng ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n, nÕu ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong kú vµ chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB th× còng xö lý c¸c chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i nµy vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trªn b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña n¨m tµi chÝnh. + Doanh nghiÖp kh«ng ®­îc chia lîi nhuËn hoÆc tr¶ cæ tøc trªn l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ. b. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i PS trong kú vµ chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t­, x©y dùng (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng). + Trong giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ph¶n ¸nh luü kÕ trªn b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (ChØ tiªu Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). + Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh ®Çu t­ x©y dùng, chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng (lç hoÆc l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) kh«ng tÝnh vµo trÞ gi¸ tµi s¶n cè ®Þnh mµ kÕt chuyÓn toµn bé vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh cã TSC§ vµ c¸c tµi s¶n ®Çu t­ hoµn thµnh ®­a vµo ho¹t ®éng hoÆc ph©n bæ tèi ®a lµ 5 n¨m kÓ tõ khi c«ng tr×nh ®­a vµo ho¹t ®éng. + Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh vµ ë thêi ®iÓm quyÕt to¸n, bµn giao ®­a tµi s¶n cè ®Þnh vµo sö dông (lç hoÆc l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) kh«ng tÝnh vµo trÞ gi¸ TSC§ hoµn thµnh ®Çu t­ mµ ph©n bæ vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña c¸c kú kinh doanh tiÕp theo víi thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m kÓ tõ khi c«ng tr×nh ®­a vµo ho¹t ®éng. c. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c ho¹t ®éng n­íc ngoµi + Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¸c ho¹t ®éng n­íc ngoµi kh«ng thÓ t¸ch rêi víi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp b¸o c¸o ®­îc tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong kú nh­ ë ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh + Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së n­íc ngoµi ho¹t ®éng ®éc lËp ®­îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 – Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ chØ ®­îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh khi doanh nghiÖp thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®ã ë c¬ së n­íc ngoµi. II. Néi dung kÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ 1. TK sö dông 1.1. TK 413: Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng); Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh; Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi vµ t×nh h×nh xö lý sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®ã. H¹ch to¸n TK 413 cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau: 1. Doanh nghiÖp chØ ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i vµo tµi kho¶n 413- chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong c¸c tr­êng hîp: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB trong giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp (khi ch­a hoµn thµnh ®Çu t­). - Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (doanh nghiÖp kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB). - Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi ho¹t ®éng ®éc lËp. 2. Cuèi n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i sè d­ c¸c TK “TiÒn mÆt”, “TiÒn göi ng©n hµng”, “TiÒn ®ang chuyÓn”, c¸c kho¶n t­¬ng ®­¬ng tiÒn, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ dao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp B¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i sè d­ ngo¹i tÖ cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc h¹ch to¸n vµo TK 413 “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”, sau khi bï trõ gi÷a chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng, hoÆc gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i ph¶i kÕt chuyÓn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.. 3. Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh ®èi víi c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®­îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn B¶ng C§KT (kho¶n môc Chªnh lÖch tû gi¸ TK 413). Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh ®Çu t­ x©y dùng, kho¶n chªnh lÖch hèi ®o¸i nµy ®­îc tÝnh ngay, hoÆc ph©n bæ tèi ®a lµ 5 n¨m vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc chi phÝ tµi chÝnh kÓ tõ khi c«ng tr×nh hoµn thµnh ®­a vµo ho¹t ®éng. 4. Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi ph¶i tu©n thñ quy ®Þnh : - Tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶ (c¶ kho¶n môc tiÒn tÖ vµ phi tiÒn tÖ) cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ cuèi kú. - C¸c kho¶n môc vÒ doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ t¹i ngµy dao dÞch. Tr­êng hîp b¸o c¸o cu¶ c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc b¸o c¸o b»ng ®ång tiÒn cña mét nÒn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t th× doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ cuèi kú. - TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®Ó tæng hîp vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¸o c¸o ph¶i ®­îc ph©n lo¹i nh­ lµ vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp b¸o c¸o cho ®Õn khi thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®ã. Vµ ®­îc h¹ch to¸n trªn TK 413 vµ ®­îc ghi nhËn vµo BCKQ ho¹t ®éng KD: “khi thanh lý c¬ së ë n­íc ngoµi, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i luü kÕ ®· bÞ ho·n l¹i vµ liªn quan ®Õn c¬ së ë n­íc ngoµi ®ã sÏ ®­îc ghi nhËn lµ thu nhËp hoÆc chi phÝ cïng víi kú mµ l·i hoÆc lç vÒ viÖc thanh lý ®­îc ghi nhËn”. 5. §èi víi doanh nghiÖp kh«ng chuyªn kinh doanh mua, b¸n ngo¹i tÖ, th× c¸c nghiÖp vô kinh tÕ mua, b¸n ngo¹i tÖ ph¸t sinh ®­îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua, b¸n thùc tÕ ph¸t sinh. Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ mua vµo vµ tû gi¸ thùc tÕ b¸n ra cña ngo¹i tÖ ®­îc h¹ch to¸n vµo Tµi Kho¶n 515 “doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”, hoÆc vµo TK 635 “ Chi phÝ tµi chÝnh”. 6. §èi víi c¸c Tæng c«ng ty, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¶n ¸nh trªn b¶ng C§KT hîp nhÊt chØ ph¶n ¸nh kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së n­íc ngoµi ®Ó hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh vµ kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB ch­a hoµn thµnh (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. Bªn Nî : - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB). - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng). - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi (lç tû gi¸). - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t­ XDCB ) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hoÆc ph©n bæ dÇn. - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi (l·i tû gi¸) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh khi thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®ã ë c¬ së n­íc ngoµi. Bªn Cã - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB). - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng). - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi (l·i tû gi¸). - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo chi phÝ tµi chÝnh. - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (khi hoµn thµnh ®Çu t­ giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) vµo chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh hoÆc ph©n bæ dÇn. - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi (lç tû gi¸) vµo chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh khi thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®ã ë c¬ së n­íc ngoµi. D­ Nî - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng, ch­a hoµn thµnh ®Çu t­) ë thêi ®iÓm lËp B¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi ch­a xö lý ë thêi ®iÓm lËp b¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. D­ cã - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng, ch­a hoµn thµnh ®Çu t­) ë thêi ®iÓm lËp B¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi ch­a xö lý ë thêi ®iÓm lËp b¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. TK 413- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cã 3 tµi kho¶n cÊp 2 TK 4131- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh TK 4132- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t­ XDCB TK 4133- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi BCTC 1.2. TK 242: Chi phÝ tr¶ tr­íc dµi h¹n. Bªn Nî Ph¶n ¸nh sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t­. Bªn cã Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t­ vµo chi phÝ tµi chÝnh. D­ nî Ph¶n ¸nh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t­ ch­a xö lý t¹i thêi ®iÓm lËp B¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. 1.3. TK 3387: Doanh thu ch­a thùc hiÖn. Bªn nî Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong kú. Bªn cã Ph¶n ¸nh sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t­ ®Ó ph©n bæ dÇn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. D­ cã Ph¶n ¸nh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t­ ch­a xö lý t¹i thêi ®iÓm lËp b¶ng C§KT cuèi n¨m tµi chÝnh. 1.4. TK 515: Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. Bªn nî - KÕt chuyÓn sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (l·i tû gi¸) (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng, khi hoµn thµnh ®Çu t­) ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. - KÕt chuyÓn kho¶n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. Bªn cã - Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (l·i tû gi¸) (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh ®Çu t­ vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Ph¶n ¸nh kho¶n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 1.5. TK 635: Chi phÝ tµi chÝnh. Bªn nî - Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (lç tû gi¸) ( giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh ®Çu t­ vµo chi phÝ tµi chÝnh. - Ph¶n ¸nh kho¶n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi (lç tû gi¸) vµo chi phÝ tµi chÝnh. Bªn cã - Ph¶n ¸nh sè kÕt chuyÓn kho¶n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (lç tû gi¸)(giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh ®Çu t­ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. - Ph¶n ¸nh kho¶n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i tõ chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi (lç tû gi¸) ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 2. Ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 2.1. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i PS trong kú 2.1.1. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB cña doanh nghiÖp ®ang s¶n xuÊt, kinh doanh a, Khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ Nî TK 151,152,153,156,157,211,213,241,623,627,641,642,133,… Nî TK 635 (nÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 1112,1122 Cã TK 515 (nÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) b, Khi nhËn hµng ho¸, dÞch vô cña nhµ cung cÊp, hoÆc khi vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,…b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ngµy dao dÞch, ghi : Nî TK cã liªn quan Cã TK 331,311,341,342,336,… c, Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (nî ph¶i tr¶ ng­êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé…): Nî TK 311,315,331,336,341,342,… Nî TK 635 (nÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 1112,1122 Cã TK 515 (nÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) d, Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng c¸c ®¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ sö dông ®Ó ghi sæ kÕ to¸n, ghi : Nî TK 1112,1122,131,… Cã TK 511,711 e, Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi : Nî TK 136,138 Nî TK 635 (nÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 1112,1122 Cã TK 515 (nÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) f, Khi thu ®­îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ Nî TK 1112,1122 Nî TK 635 (nÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 131,136,138,… Cã TK 515 (nÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) 2.1.2.KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) a, Khi mua hµng ho¸ dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l­îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng­êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao. Nî TK 151,152,211,213,241,… Nî TK 413 (nÕu lç vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 1112,1122 Cã TK 413 (nÕu l·i vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i) b, Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ : Nî TK 311,315,331,336,341,342,… Nî TK 413 (nÕu lç vÒ tû gi¸) Cã TK 1112,1122 Cã TK 413 (nÕu l·i vÒ tû gi¸) c, Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) ®­îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ( TK 4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t­ XDCB. d, KÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng), kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn (theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè d­ bªn Nî vµ bªn Cã TK 4132) cña ho¹t ®éng ®Çu t­ (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng) trªn TK 413- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (TK 4132) tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 242- Chi phÝ tr¶ tr­íc dµi h¹n(nÕu lç tû gi¸); hoÆc TK 3387- Doanh thu ch­a thùc hiÖn (nÕu l·i tû gÝa) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m, ghi: Nî TK 413 Cã TK 3387( NÕu l·i tû gi¸ ) HoÆc Nî TK 242 (NÕu lç tû gi¸ ) Cã TK 413 ®, Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn trong giai ®o¹n ®Çu t­ ®­îc luü kÕ trong giai ®o¹n ®Çu t­ ®Õn thêi ®iÓm quyÕt to¸n bµn giao ®­a c«ng tr×nh vµo ho¹t ®éng sÏ kÕt chuyÓn ngay toµn bé, hoÆc ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m (ph¶n ¸nh trªn TK 242, HoÆc TK 3387) vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh NÕu lç vÒ tû gi¸ : Nî TK 635 Cã TK 242 NÕu l·i vÒ tû gi¸: Nî TK 3387 Cã TK 515 2.2. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m 2.2.1. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gÝa l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh theo tû gi¸ hèi ®o¸i b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n­íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. Doanh nghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ nµy cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB (giai ®o¹n tr­íc ho¹t ®éng)(TK 4132) vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (TK 4131) - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ Nî TK 1112,1122,131,136,138,311,315,331,341,342,.. Cã TK 413 - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ : Nî TK 413 CãTK1112,1122,131,136,138,311,315,331,341,342,.. 2.2.2.Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m a, Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ x©y dùng (cña doanh nghiÖp ®ang s¶n xuÊt, kinh doanh ): - KÕt chuyÓn l·i : Nî TK 413 Cã TK 515 - KÕt chuyÓn lç : Nî TK 635 Cã TK 413 b, Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t­ XDCB - ë giai ®o¹n ®ang ®Çu t­ x©y dùng, doanh nghiÖp ch­a ®i vµo ho¹t ®éng th× chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m ®­îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i - Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t­, x©y dùng, chuyÓn sang ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh + KÕt chuyÓn sè d­ Nî TK 413 vÒ TK 242 ®Ó ph©n bæ dÇn sè lç tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng trong c¸c n¨m tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (kÓ tõ khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t­ ) vµo chi phÝ tµi chÝnh: Nî TK 242 Cã TK 413 + KÕt chuyÓn sè d­ Cã TK 413 vÒ TK 3387 ®Ó ph©n bæ dÇn sè l·i tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t­ x©y dùng trong c¸c n¨m tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (kÓ tõ khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t­) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh: Nî TK 413 Cã TK 3387 3. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi BCTC cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi 3.1. Tr­êng hîp ho¹t ®éng n­íc ngoµi kh«ng t¸ch rêi víi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp b¸o c¸o: ®­îc h¹ch to¸n nh­ trªn 3.2. Tr­êng hîp c¬ së n­íc ngoµi ho¹t ®éng ®éc lËp - Khi hîp nhÊt b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi ho¹t ®éng ®éc lËp ®Ó tæng hîp vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¸o c¸o, nÕu ph¸t sinh chªnh tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh, ghi: Nî TK 413 Cã c¸c TK liªn quan HoÆc Nî TK liªn quan Cã TK 413 - Khi xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i luü kÕ ®· bÞ ho·n l¹i do chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi ho¹t ®éng ®éc lËp, khi hîp nhÊt BCTC cña doanh nghiÖp b¸o c¸o t¹i thêi ®iÓm thanh lý kho¶n ®Çu t­ nµy, ghi : Nî TK 413 Cã TK 515 HoÆc Nî TK 635 Cã TK 413 III. Thµnh tùu vµ thiÕu sãt cña kÕ to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i: 1. ChuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ vÒ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i: Trªn thÕ giíi, quy ®Þnh chung cho c¸c ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n cho c¸c giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ vµ ®¬n vÞ ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi lu«n bao gåm: Tû gi¸ nµo ®­îc sö dông ®Ó ghi nhËn vµ chuyÓn ®æi Lµm thÕ nµo ®Ó ghi nhËn ¶nh h­ëng cña nh÷ng thay ®æi vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i trong c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh. Tuy nhiªn, c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®Òu cã nh÷ng quan ®iÓm rÊt kh¸c nhau vÒ viÖc xö lý chªnh lÖch tû gi¸, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c kho¶n môc dµi h¹n. T¹i Hoa Kú, theo SFAS 52 (1981), toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh kÓ c¶ ®· thùc hiÖn hay ch­a thùc hiÖn ®Òu ®­îc ghi nhËn vµo chi phÝ cña thêi kú ph¸t sinh. ë mét sè c¸c quèc gia kh¸c nhau nh­ Canada, NhËt... kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn liªn quan ®Õn c¸c kho¶n tiÒn tÖ dµi h¹n (c¶ l·i lÉn lç) ®­îc “treo l¹i” cho ®Õn khi c¸c kho¶n dµi h¹n nµy ®­îc thanh to¸n. Trong khi ®ã, Ph¸p vµ §øc l¹i xö lý theo quan ®iÓm “thËn träng” h¬n, ®ã lµ c¸c kho¶n lç chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn cã thÓ ®­îc ghi nhËn ngay, nh­ng c¸c kho¶n l·i ph¶i ®­îc treo l¹i cho ®Õn khi c¸c kho¶n môc dµi h¹n ®­îc thanh to¸n. Tr­íc nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ viÖc xö lý chªnh lÖch tû gi¸, viÖc ban hµnh mét chuÈn mùc quèc tÕ (IAS: International Account Standard) sao cho cã thÓ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò trªn tinh thÇn “hoµ hîp” c¸c quan ®iÓm cña c¸c n­íc lµ rÊt khã kh¨n. IAS 21 ban hµnh n¨m 1983 yªu cÇu tÊt c¶ c¸c kho¶n chªch lÖch tû gi¸ ®Òu ®­îc ghi nhËn vµ thu nhËp vµ chi phÝ trong kú. Tuy nhiªn, ®èi víi c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ dµi h¹n th× chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn cã thÓ ®­îc ghi nhËn hoÆc treo l¹i vµ ph©n bæ dÇn trong thêi gian tån t¹i cña kho¶n môc dµi h¹n ®ã. D­íi ¸p lùc ph¶i h¹n chÕ nh÷ng lùa chän qu¸ nhiÒu trong c¸c chuÈn mùc quèc tÕ, Uû ban chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ ®· tiÕn hµnh rµ so¸t l¹i toµn bé c¸c IAS. Do ®ã, sau khi ®­îc ®iÒu chØnh l¹i vµo n¨m 1983, IAS 21 chØ chÊp nhËn mét ph­¬ng ph¸p duy nhÊt lµ toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ dï ®· thùc hiÖn hay ch­a, dï liªn quan ®Õn kho¶n môc dµi h¹n hay ng¾n h¹n ®Òu ®­îc xö lý vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong kú. §©y lµ mét b­íc tiÕn quan träng trong viÖc xö lý c¸c kho¶n chªch lÖch tû gi¸ trªn thÕ giíi. IAS ban hµnh n¨m 1993 buéc c¸c n­íc ph¶i xö lý theo ®óng tiªu chuÈn quèc tÕ, thèng nhÊt viÖc h¹ch to¸n ngo¹i tÖ vµ chªch lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña toµn thÕ giíi. C¬ së lý luËn cña ph­¬ng ph¸p kÕ to¸n nµy ®­îc gi¶i thÝch trªn quan ®iÓm “hai nghiÖp vô”. H·y xÐt mét vÝ dô lµ mét c«ng ty ViÖt Nam b¸n hµng chÞu cho mét c«ng ty ë Mü: theo quan ®iÓm hai nghiÖp vô, giao dÞch nµy ®­îc xem lµ kÕt qu¶ cña hai quyÕt ®Þnh ®­îc thùc hiÖn ®ång thêi: QuyÕt ®Þnh vÒ ho¹t ®éng dÉn ®Õn viÖc chÊp nhËn b¸n hµng vµ t¹o ra doanh thu. KÕt qu¶ cña quyÕt ®Þnh nµy lµ l·i hoÆc lç tõ viÖc b¸n hµng. Nh­ vËy, ®Ó tÝnh to¸n chÝnh x¸c phÇn l·i hoÆc lç t¹o ra bëi quyÕt ®Þnh ho¹t ®éng nµy, kho¶n doanh thu t¹o ra ph¶i ®­îc ghi nhËn b»ng tû gi¸ thùc tÕ t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh vµ gi÷ nguyªn kh«ng ®æi khi tæng hîp ®Ó tr×nh bµy trªn b¸o c¸o tµi chÝnh (nghÜa lµ kho¶n doanh thu t¹o ra hoµn toµn kh«ng chÞu ¶nh h­ëng bëi sù thay ®æi tû gi¸). QuyÕt ®Þnh vÒ tµi chÝnh ®­îc thùc hiÖn dÉn ®Õn kho¶n l·i hay lç vÒ tµi chÝnh cho doanh nghiÖp. Néi dung cña quyÕt ®Þnh nµy chÝnh lµ viÖc doanh nghiÖp ®ång ý cho b¹n hµng chËm thanh to¸n kho¶n nî vµ ®ång thêi kh«ng sö dông mét c«ng cô tµi chÝnh nµo nh»m h¹n chÕ rñi ro biÕn ®éng tû gi¸ hèi ®o¸i cho kho¶n nî nµy. KÕt qu¶ cña quyÕt ®Þnh nµy lµ khi tû gi¸ thay ®æi, kho¶n nî ph¶i thu cña c«ng ty ViÖt Nam (mét kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ) sÏ liªn tôc thay ®æi gi¸ trÞ (®­îc ®o l­êng vµ ghi nhËn b»ng ®ång ViÖt Nam). Sù thay ®æi vÒ gi¸ trÞ nµy diÔn ra liªn tôc kÓ tõ sau khi nghiÖp vô ph¸t sinh vµ lµm cho gi¸ trÞ cña kho¶n nî t¹i mäi thêi ®iÓm ®Òu cã thÓ kh¸c víi gi¸ trÞ cña nã khi nhËn ban ®Çu. Nãi kh¸c ®i, kho¶n chªch lÖch tû gi¸ ®· b¾t ®Çu ph¸t sinh ngay sau khi giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ ph¸t sinh. Do ®ã, chªnh lÖch tû gi¸ cÇn ®­îc ghi nhËn vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong tõng kú mµ chóng ph¸t sinh cho ®Õn khi kho¶n nî ®­îc thanh to¸n ®Ó x¸c ®Þnh ®óng kÕt qu¶ cña quyÕt ®Þnh tµi chÝnh ®· thùc hiÖn. Nh÷ng ng­êi bÊt ®ång víi quan ®iÓm nµy cho r»ng kho¶n chªch lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn kh«ng thùc sù t¸c ®éng lªn dßng tiÒn cña doanh nghiÖp (nghÜa lµ lµm t¨ng lªn hay gi¶m bít sè tiÒn thùc tÕ mµ doanh nghiÖp thu ®­îc hay chi ra) cho ®Õn tr­íc khi kho¶n nî ®­îc thanh to¸n. Do ®ã, theo hä kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn kh«ng ®­îc phÐp ghi nhËn vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong kú. Tuy nhiªn, khi thÞ tr­êng c«ng cô tµi chÝnh ph¸t triÓn, cã nhiÒu c«ng cô tµi chÝnh ®­îc sö dông nh­: hîp ®ång kú h¹n, hîp ®ång ho¸n ®æi, quyÒn chän mua, quyÒn chän b¸n ngo¹i tÖ...c¸c c«ng cô nµy cã thÓ cã nhiÒu ®iÓm kh¸c nhau nh­ng ®Òu gièng nhau ë chç lµ nh»m cè ®Þnh ngo¹i tÖ ph¶i thanh to¸n hay thu ®­îc trong t­¬ng lai ngay ë thêi ®iÓm hiÖn t¹i. Do ®ã, doanh nghiÖp cã thÓ tù do lùa chän quyÕt ®Þnh cã nªn sö dông mét c«ng cô tµi chÝnh nh»m h¹n chÕ rñi ro cho kho¶n nî hay kh«ng. NÕu doanh nghiÖp lùa chän c¸ch sö dông mét c«ng cô tµi chÝnh, rñi ro vÒ chªnh lÖch tû gi¸ sÏ ®­îc lo¹i trõ; ng­îc l¹i nÕu doanh nghiÖp kh«ng sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó ®èi phã, hä ®· thùc hiÖn mét quyÕt ®Þnh tµi chÝnh vµ ®iÒu nµy ®ång nghÜa víi viÖc kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ®· ®­îc thõa nhËn nh­ mét kho¶n l·i hoÆc lç thùc sù ngay sau khi giao dÞch ph¸t sinh. NÕu ®Õn thêi ®iÓm cuèi kú, kho¶n nî ch­a ®­îc thanh to¸n, kho¶n l·i hoÆc lç do chªnh lÖch tû gi¸ luü kÕ ®Õn thêi ®iÓm ®ã ph¶i ®­îc ghi nhËn vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong liªn ®é b»ng c¸ch sö dông tû gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi kú ®Ó ­íc tÝnh. Nh­ vËy, vÒ mÆt lý luËn, viÖc thay ®æi c¸ch thøc xö lý ®èi víi c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm “hai nghiÖp vô” vµ ®­îc cñng cè b»ng sù ph¸t triÒn cña thÞ tr­êng c¸c c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i, IAS 21 ®· t¹o ra mét b­íc ®ét ph¸ trong viÖc thèng nhÊt c¸c th«ng lÖ kÕ to¸n quèc gia, t¹o nªn mét chuÈn mùc chung cho toµn thÕ giíi vÒ h¹ch to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. 2. ¦u ®iÓm cña chuÈn mùc VAS 10 so víi th«ng t­ h­íng dÉn 44/TC-TCDN vµ tiÕp thu nh÷ng thµnh tùu cña chuÈn mùc IAS 21: 2.1. Nh÷ng h¹n chÕ cña th«ng t­ 44/TC-TCDN: Tr­íc khi ban hµnh chuÈn mùc sè 10 “¶nh h­ëng cña viÖc thay ®æi tû gi¸ hèi ®o¸i” c«ng t¸c kÕ to¸n ë n­íc ta ch­a cã mét chuÈn mùc nµo trong viÖc h¹ch to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. C¸c th«ng t­ h­íng dÉn nh­ th«ng t­ 44/TC-TCDN ban hµnh ngµy 8/7/1997 thay thÕ cho th«ng t­ 40-TC/C§KT do Bé tµi chÝnh ban hµnh ngµy 12/7/1991 dùa trªn c¸ch xö lý “thËn träng” h¬n, tuy nhiªn vÉn ch­a ®­îc hoµn thiÖn. C¸c doanh nghiÖp vÉn cßn nhiÒu v­íng m¾c trong c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. Theo h­íng dÉn cña th«ng t­ 44, c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ®­îc ghi nhËn ngay vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong niªn ®é, trong khi c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn ®­îc xö lý tuú theo b¶n chÊt ng¾n h¹n hay dµi h¹n cña kho¶n môc tiÒn tÖ: §èi víi kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ng¾n h¹n: kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn ®­îc treo sè d­ trªn b¸o c¸c tµi chÝnh. Quy ®Þnh nµy ch­a phï hîp ë chç sang ®Çu n¨m sau nÕu doanh nghiÖp kh«ng sö dông tû gi¸ tr­íc khi ®¸nh gi¸ l¹i t¹i ngµy 31/12 mµ sö dông theo tû gÝa cña ng©n hµng c«ng bè t¹i thêi ®iÓm 31/12 hoÆc mét tû gi¸ míi s¸t víi tû gi¸ thùc tÕ cña n¨m sau th× sÏ kh«ng thÓ cã bót to¸n ng­îc l¹i ®Ó xo¸ sè d­. Vµ khi ®ã th× phÇn chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i t¹i thêi ®iÒm 31/12 n¨m tr­íc sang n¨m sau sÏ xö lý nh­ thÕ nµo? §èi víi kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ dµi h¹n: kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn ®­îc xö lý theo nguyªn t¾c thËn träng (nghÜa lµ kh«ng ®­îc phÐp ghi nhËn vµo thu nhËp nÕu l·i nh­ng vÉn ph¶i ghi nhËn chi phÝ nÕu lç). VÒ viÖc xö lý chªnh lÖch tû gi¸ trong thêi kú chuÈn bÞ ®Çu t­ x©y dùng, doanh nghiÖp ch­a ®­a vµo ho¹t ®éng th× chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m (d­ Nî TK 413) ®­îc ph©n bæ ®Òu vµo chi phÝ tµi chÝnh, thêi gian ph©n bæ kh«ng d­íi 5 n¨m kÓ tõ khi c«ng tr×nh ®­a vµo ho¹t ®éng. Quy ®Þnh nµy lµ ch­a phï hîp ë chç thùc tÕ nhiÒu doanh nghiÖp ®Çu t­, x©y dùng, mua s¾m vµ nguån mua tr¶ chËm hoÆc vay ngo¹i tÖ qu¸ lín, mét sù sôt gi¶m m¹nh cña ®ång tiÒn mµ kh«ng cã mét ho¹t ®éng thùc tiÔn nµo ®Ó ®Ò phßng, chèng ®ì th× thêi gian ph©n bæ lµ qu¸ lín. Nh­ vËy, th«ng t­ 44 cã nh÷ng nh­îc ®iÓm c¬ b¶n sau: Kh«ng phï hîp víi IAS 21 (1993) kh«ng chØ vÒ c¸ch thøc xö lý chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn ®èi víi c¸c kho¶n môc dµi h¹n mµ c¶ ®èi víi c¸c kho¶n môc ng¾n h¹n. Ngoµi ra, ph­¬ng ph¸p xö lý chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ ng¾n h¹n theo th«ng t­ 44 kh«ng h¹ch to¸n vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ mµ ®Ó sè d­ trªn b¸o c¸o tµi chÝnh lµ kh«ng ®óng víi nguyªn t¾c phï hîp vµ c¸c kho¶n l·i hay lç do chªnh lÖch tû gi¸ thùc chÊt chØ ®­îc ghi nhËn khi thanh to¸n. ViÖc ph©n tÝch chªnh lÖch tû gi¸ thµnh nhiÒu lo¹i víi nh÷ng c¸ch xö lý kh¸c biÖt tá ra kh«ng cÇn thiÕt trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay (khi tû gi¸ t­¬ng ®èi æn ®Þnh vµ c¸c c«ng cô tµi chÝnh ®Ó ®èi phã rñi ro tû gi¸ ®· hiÖn diÖn). Chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i ®èi víi c¸c kho¶n môc dµi h¹n luü kÕ qua c¸c kú trªn TK 413 kh«ng ®­îc xö lý cã thÓ trë nªn rÊt lín, g©y khã kh¨n cho viÖc xö lý sau nµy. 2.2. VAS 10- gi¶i ph¸p kh¾c phôc nh­îc ®iÓm cña th«ng t­ 44/TC-TCDN: Ngµy 31/12/2002, Bé tµi chÝnh ®· ban hµnh 6 chuÈn mùc kÕ to¸n ViÖt Nam ®ît 2 theo QuyÕt ®Þnh sè 165/2002/Q§-BTC trong ®ã cã VAS 10. Néi dung cña VAS 10 cã nhiÒu ®iÓm míi so víi th«ng t­ 44, gãp phÇn ®­a viÖc xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ViÖt Nam ®Õn gÇn h¬n víi c¸c th«ng lÖ kÕ to¸n ®­îc chÊp nhËn phæ biÕn trªn thÕ giíi. §Æc biÖt, cïng víi viÖc cho phÐp kÕ to¸n ghi nhËn ngay c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i sè d­ cuèi kú c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong kú, VAS 10 ®· ®¸nh dÊu mét sù thay ®æi c¬ b¶n vÒ mÆt lý luËn t¹i ViÖt Nam trong viÖc nh×n nhËn vµ xö lý c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸. §iÓm næi bËt cña VAS 10 so víi th«ng t­ 44 n»m ë ph­¬ng ph¸p ghi nhËn kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn. VAS 10 cho r»ng, viÖc tû gi¸ thay ®æi sÏ t¹o ra mét kho¶n l·i lç thùc sù cho doanh nghiÖp vµ do ®ã, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn còng ph¶i ghi nhËn ngay vµo thu nhËp hoÆc chi phÝ trong kú. Trong khi ®ã, ph­¬ng ph¸p xö lý kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ®­îc h­íng dÉn bëi th«ng t­ 44 “thËn träng h¬n”. Theo ®ã, chªnh lÖch tû gi¸ ch­a thùc hiÖn chØ ®­îc ghi nhËn vµo b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong tr­êng hîp lç vÒ chªnh lÖch tû gi¸ chø kh«ng ghi nhËn l·i vÒ chªnh lÖch tû gi¸. Cã thÓ thÊy, th«ng t­ 44 ®Ò cao viÖc ghi t¨ng chi phÝ cña doanh nghiÖp h¬n lµ thu nhËp cña doanh nghiÖp, trong khi VAS 10 coi träng c¶ chi phÝ vµ thu nhËp cña doanh nghiÖp, coi ®ã lµ mét kho¶n lç, l·i thùc sù t¹o cho doanh nghiÖp trong kú. Do ®ã, viÖc thay ®æi ph­¬ng ph¸p xö lý chªnh lÖch tû gi¸ theo VAS 10 lµ hîp lý, kh«ng chØ ®¶m b¶o sù phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ mµ cßn cã t¸c dông ®­a ra mét c¸ch thøc xö lý thuËn lîi h¬n trong ®iÒu kiÖn c¸c c«ng cô tµi chÝnh cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng dÇn trë nªn phæ biÕn. 3. So s¸nh VAS 10 vµ IAS 21 - §­îc ban hµnh dùa trªn chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ, VAS 10 còng mang nhiÒu ®iÓm gièng víi chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ sè 21- ¶nh h­ëng do thay ®æi tû gi¸ hèi ®o¸i, ®ã lµ: + C¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú. + C¸c kho¶n môc phi tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy dao dÞch. + C¸c kho¶n môc phi tiÒn tÖ ®­îc x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý b»ng ngo¹i tÖ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hîp lý. + C¸c kho¶n môc doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ t¹i ngµy dao dÞch (hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n thÝch hîp). + Chªnh lÖch tû gÝa hèi ®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ viÖc ®Çu t­ x©y ®ùng ®Ó h×nh thµnh tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng ®­îc tÝnh vµo thu nhËp hay chi phÝ cña n¨m tµi chÝnh, tøc lµ tÝnh vµo kÕt qu¶ l·i, lç cña ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi. - Tuy nhiªn, do ph­¬ng sö dông ®ång tiÒn kÕ to¸n vµ ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n cã mét sè ®iÓm kh¸c nhau vµ ¸p dông vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ kh¸c nhau, nªn VAS 10 còng mang nhiÒu ®iÓm kh¸c víi IAS 21 + Theo VAS 10, khi chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®Ó tæng hîp vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¸o c¸o th× ph¶i tu©n theo nh÷ng quy ®Þnh sau: - Tµi s¶n vµ nî ph¶i tr¶ (c¶ kho¶n môc tiÒn tÖ vµ phi tiÒn tÖ) cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ cuèi kú. - C¸c kho¶n môc vÒ doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ t¹i ngµy dao dÞch. Tr­êng hîp b¸o c¸o cu¶ c¬ së ë n­íc ngoµi ®­îc b¸o c¸o b»ng ®ång tiÒn cña mét nÒn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t th× doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ cuèi kú. - TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®Ó tæng hîp vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp b¸o c¸o ph¶i ®­îc ph©n lo¹i nh­ lµ vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp b¸o c¸o cho ®Õn khi thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®ã. - Tr­êng hîp tû gi¸ trung b×nh xÊp xØ tû gi¸ thùc tÕ th× tû gi¸ trung b×nh ®­îc sö dông ®Ó chuyÓn ®æi c¸c kho¶n môc doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ cña c¬ së ë n­íc ngoµi. - 3 tr­êng hîp ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi chuyÓn ®æi BCTC cña c¬ së ë n­íc ngoµi - ChuyÓn ®æi c¸c kho¶n môc doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy dao dÞch, c¸c tµi s¶n vµ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú. - ChuyÓn ®æi kho¶n ®Çu t­ thuÇn ®Çu kú t¹i c¬ së n­íc ngoµi theo mét tû gi¸ hèi ®o¸i kh¸c víi tû gÝa hèi ®o¸i ®· ®­îc ph¶n ¸nh ë kú tr­íc. - C¸c kho¶n thay ®æi kh¸c liªn quan ®Õn vèn chñ së h÷u t¹i c¬ së n­íc ngoµi. + Cßn theo IAS 21, kÕ to¸n ¸p dông ph­¬ng ph¸p tû gi¸ cuèi ngµy, hay cßn gäi lµ tû gi¸ hiÖn hµnh ®Ó chuyÓn ®æi c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së ë n­íc ngoµi, theo ®ã: - TÊt c¶ tµi s¶n vµ nî ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ cuèi ngµy (ngµy lËp b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). - Doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ vµo ngµy dao dÞch thùc sù. Tû gi¸ xÊp xØ hoÆc tû gi¸ trung b×nh còng ®­îc phÐp ¸p dông. - C¸c nguyªn t¾c ®Æc biÖt sÏ ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ n­íc ngoµi ë nh÷ng n­íc cã siªu l¹m ph¸t. - Mäi kÕt qu¶ vÒ chªnh lÖch tû gi¸ ®­îc ®­a trùc tiÕp vµo vèn. - Khi thanh lý kho¶n ®Çu t­ thuÇn, sè dù tr÷ dao dÞch ngo¹i tÖ sÏ ®­îc c«ng nhËn trong thu nhËp. 4.Nh÷ng v­íng m¾c cßn tån t¹i vµ kiÕn nghÞ hoµn thiÖn kÕ to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i: 4.1.Mét sè v­íng m¾c cÇn bµn luËn trong chuÈn mùc míi VAS 10: Nh×n chung, néi dung cña chuÈn mùc vÒ c¬ b¶n phï hîp víi chuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ, vËn dông cã chän läc phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña ViÖt Nam, ®¶m b¶o c¬ së ph¸p lý cho thùc tiÔn kÕ to¸n cña doanh nghiÖp khi kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ. Tuy nhiªn, ®Ó vËn dông ®­îc chuÈn mùc nµy vµo viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh tõ thùc tÕ kinh doanh cña doanh nghiÖp th× tr­íc hÕt, c¸c doanh nghiÖp cÇn t×m hiÓu râ mét sè ®iÓm trong chuÈn mùc, tõ ®ã cã nh÷ng c¸ch vËn dông cô thÓ bao gåm c¸c ®iÓm sau: Thø nhÊt: Khi quy ®Þnh vÒ ghi nhËn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong tr­êng hîp sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i, ®o¹n 12(c) cã quy ®Þnh: “§èi víi doanh nghiÖp sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc h¹ch to¸n theo tû gi¸ thùc tÕ t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh. Doanh nghiÖp kh«ng ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i”. Nh­ vËy, cã hai vÊn ®Ò ®Æt ra lµ: + Kho¶n nî ph¶i thu cã gèc ngo¹i tÖ kh«ng ®­îc ®Ò cËp tíi. + H¹ch to¸n theo tû gi¸ thùc tÕ t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh ph¶i ®­îc hiÓu nh­ thÕ nµo cho ®óng. Mét doanh nghiÖp khi ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i th× kh«ng chØ dù phßng cho c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶, mµ cßn cÇn thiÕt ph¶i dù phßng cho c¸c kho¶n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ. §iÒu nµy lu«n ®­îc xem lµ mét yÕu tè quan träng ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n cña doanh nghiÖp. Do ®ã, ®Ó ®¶m b¶o tÝnh ®Çy ®ñ cÇn bæ sung thªm côm tõ “nî ph¶i thu” vµo ®o¹n 12(c) cña chuÈn mùc. MÆt kh¸c, h¹ch to¸n theo tû gi¸ thùc tÕ t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh ë ®©y ®­îc hiÓu lµ tû gi¸ cè ®Þnh ®· ®­îc tho¶ thuËn gi÷a doanh nghiÖp víi c¸c trung t©m tµi chÝnh. ChÝnh v× vËy mµ c¸c kho¶n vay, nî ph¶i thu vµ ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i th× kh«ng ®­îc ®¸nh gi¸ l¹i vµo cuèi kú. Thø hai: §©y lµ chuÈn mùc ®Ò cËp ®Õn ¶nh h­ëng cña viÖc thay ®æi tû gi¸ hèi ®o¸i, vËy khi diÔn ra mét sù sôt gi¶m m¹nh cña mét ®ång tiÒn nµy so víi ®ång tiÒn kh¸c ph¶i ®­îc xem lµ mét néi dung quan träng ®­îc chuÈn mùc ®Ò cËp tíi ®Çy ®ñ, toµn diÖn, cã thÓ gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò ph¸t sinh tõ thùc tiÔn kinh doanh cña doanh nghiÖp. Cô thÓ lµ: + T¹i ngµy lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, c¸c kho¶n môc phi tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc b¸o c¸o theo tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch. Doanh nghiÖp cã thÓ sö dông tû gi¸ kh¸c nhu tû gi¸ trung b×nh cña tuÇn, th¸ng ®Ó sö dông cho tÊt c¶ c¸c giao dÞch diÔn ra trong thêi kú ®ã. Nh­ng nÕu tû gi¸ hèi ®o¸i giao ®éng m¹nh th× doanh nghiÖp kh«ng ®­îc sö dông tû gi¸ trung b×nh ®Ó b¸o c¸o. VËy trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t, khi diÔn ra sù sôt gi¸ m¹nh cña ®ång tiÒn b¸o c¸o th× c¸c kho¶n môc phi tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®­îc b¸o c¸o theo tû gi¸ nµo? Trong chuÈn mùc ch­a cã quy ®Þnh cô thÓ vÒ vÇn ®Ò nµy. + Khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c¬ së n­íc ngoµi ®Ó tæng hîp vµo b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ cã quy ®Þnh cô thÓ viÖc xö lý trong tr­êng hîp b¸o c¸o cña c¬ së ë n­íc ngoµi b¸o c¸o b»ng ®ång tiÒn cña mét nÒn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t, th× doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú. VËy vÊn ®Ò ®Æt ra lµ c¸c kho¶n doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ b»ng ngo¹i tÖ cña c«ng ty mÑ sÏ b¸o c¸o theo tû gi¸ nµo trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ- n¬i c«ng ty mÑ ë- bÞ siªu l¹m ph¸t. Trong chuÈn mùc còng ch­a cã quy ®Þnh vÒ tr­êng hîp nµy. Tõ nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn, ®Ó ®¶m b¶o tÝnh ®Çy ®ñ, tÝnh thèng nhÊt cña chuÈn mùc khi quy ®Þnh vÒ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty vµ khi chuyÓn ®æi b¸o c¸o cña c¬ së ë n­íc ngoµi ®Ó hîp nhÊt víi b¸o c¸o tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ trong ®iÒu kiÖn nªn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t, th× viÖc quy ®æi ph¶i theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú. Cô thÓ lµ trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n vµ b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty mÑ, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ siªu l¹m ph¸t, th× c¸c kho¶n môc phi tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ, c¸c kho¶n doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®­îc quy ®æi theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú. 4.2.KiÕn nghÞ hoµn thiÖn kÕ to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i: 4.2.1.C¸c gi¶i ph¸p æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i cña Nhµ n­íc: Trong nh÷ng n¨m qua, cã thÓ kh¼ng ®Þnh mét thµnh c«ng quan träng trong qu¶n lý nhµ n­íc vÒ ho¹t ®éng ng©n hµng vµ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®ã chÝnh lµ chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi vµ ®iÒu hµnh tû gi¸ kh«ng ngõng ®­îc ®æi míi vµ hoµn thiÖn, phï hîp víi tiÕn tr×nh v©n ®éng chung cña nÒn kinh tÕ vµ h­íng tíi phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ vµ nguyªn lý cña kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng chiÕn l­îc chung. Nhê chÝnh s¸ch æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i cña Nhµ n­íc mµ c«ng t¸c h¹ch to¸n ngo¹i tÖ còng bít phÇn khã kh¨n. VÒ c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸, tõ ®Çu n¨m 1999, Ng©n hµng Nhµ n­íc ®· chÝnh thøc bá c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ theo kiÓu bao cÊp nh­ tr­íc ®©y (hµng ngµy, Ng©n hµng Nhµ n­íc c«ng bè tû gi¸ chÝnh thøc, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®­îc phÐp kinh doanh ngo¹i tÖ chñ ®éng quy ®Þnh tû gi¸ mua b¸n, trao ®æi cô thÓ cña m×nh trong biªn ®é 5%, 7%, 10% so víi tû gi¸ chÝnh thøc cña Ng©n hµng Nhµ n­íc), chuyÓn sang chØ c«ng bè tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n hµng ngµy trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, tõ ®ã ®· thèng nhÊt tû gi¸ chuyÓn ®æi ngo¹i tÖ cho c¸c giao dÞch, viÖc h¹ch to¸n kÕ to¸n còng ®­îc thèng nhÊt h¬n. Tuy nhiªn, ®Ó gãp phÇn hoµn thiÖn h¬n c«ng t¸c kÕ to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸, ®iÒu quan trong hiÖn nay lµ ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m gãp phÇn æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i trªn thÞ tr­êng ngo¹i hèi, gåm nh÷ng biÖn ph¸p sau: CÇn theo dâi, ph©n tÝch diÔn biÕn thÞ tr­êng tµi chÝnh quèc tÕ mét c¸ch liªn tôc vµ cã hÖ thèng, tõ ®ã, tiÕp tôc vµ nhÊt qu¸n thùc hiÖn chñ ch­¬ng ®iÒu hµnh tû gi¸ linh ho¹t theo diÔn biÕn thÞ tr­êng, t×nh h×nh kinh tÕ trong n­íc vµ ngoµi n­íc chñ ®éng can thiÖp khi cÇn thiÕt. Nghiªn cøu x©y dùng c¬ së khoa häc cho viÖc x¸c ®Þnh tû gi¸ C¸c c¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i hèi cÇn ®­îc hoµn thiÖn h¬n ®Ó gãp phÇn chèng t×nh tr¹ng ®« la ho¸ ë n­íc ta còng nh­ ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn (do l¹m ph¸t cao, ®ång tiÒn mÊt gi¸ nªn tiÒn tÖ trong n­íc bÞ thu hÑp, nh­êng chç cho ngo¹i tÖ). C¸c ng©n hµng ph¶i cã møc dù tr÷ ngo¹i tÖ ®ñ m¹nh vµ khèng chÕ møc l¹m ph¸t trong n­íc... Mét sè c¸c gi¶i ph¸p trªn gióp mét phÇn vµo viÖc æn ®Þnh tû gi¸ hèi ®o¸i, gãp phÇn gióp c«ng t¸c kÕ to¸n ngo¹i tÖ Ýt phøc t¹p vµ khã kh¨n h¬n. 4.2.2.C¸c gi¶i ph¸p vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n: C«ng t¸c kÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· kh¸ linh ho¹t nªn ph¶n øng nh¹y bÐn ®­îc víi thÞ tr­êng mµ vÉn ®­îc qu¶n lý kh¸ chÆt chÏ. Tuy nhiªn ®Ó hoµn thiÖn h¬n viÖc h¹ch to¸n cÇn ph¶i thùc hiÖn mét sè gi¶i ph¸p: Hoµn thiÖn c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n còng nh­ c¸c th«ng t­ h­íng dÉn cô thÓ vÒ viÖc h¹ch to¸n ngo¹i tÖ vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, t¹o ra chuÈn mùc trong viÖc h¹ch to¸n kÕ to¸n cho c¸c doanh nghiÖp. KÕ to¸n ViÖt Nam cã sù kh¸c biÖt so víi kÕ to¸n quèc tÕ ®ã lµ h¹ch to¸n ngo¹i tÖ b»ng ph­¬ng ph¸p sö dông tû gi¸ h¹ch to¸n. NhiÒu ng­êi cho r»ng tû gi¸ h¹ch to¸n lµ tû gi¸ do doanh nghiÖp quy ®Þnh nªn kh«ng cã thùc, trong khi ®ã th«ng tin vÒ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng th­êng xuyªn cã s½n, vËy t¹i sao l¹i kh«ng sö dông tû gi¸ thùc tÕ. Tû gi¸ h¹ch to¸n chØ nh­ mét nghÖ thuËt ghi sæ kÕ to¸n cã t¸c dông gióp c¸c doanh nghiÖp gi¶m nhÑ c«ng viÖc theo dâi sè d­ cña c¸c TK ngo¹i tÖ cña kÕ to¸n, gióp c«ng t¸c h¹ch to¸n Ýt khã kh¨n h¬n v× vËy, viÖc ¸p dông ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n nµo cßn tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm, quy m«, sè l­îng cña c¸c nghiÖp vô liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ ®èi víi tõng doanh nghiÖp. Do ®ã, c¸c doanh nghiÖp cÇn x¸c ®Þnh râ ph­¬ng ph¸p nµo lµ thÝch hîp nhÊt víi m×nh. CÇn ph¸t triÓn h¬n c¸c thÞ tr­êng tiÒn tÖ, hoµn thiÖn c¸c nghiÖp vô thanh to¸n tõ ®ã n©ng cao nghiÖp vô kÕ to¸n cho c¸c doanh nghiÖp. KÕt luËn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 10-VAS 10 ®· h­íng dÉn c¸c doanh nghiÖp h¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn theo ®óng chÕ ®é nhµ n­íc còng nh­ gióp c¸c nhµ kiÓm to¸n cã s¬ së ®Ó kiÓm tra, ®¸nh gi¸ th«ng tin mµ c¸c doanh nghiÖp cung cÊp vµ gãp phÇn hoµn thiÖn chÕ ®é kÕ to¸n cña ViÖt Nam. ViÖc ban hµnh VAS 10 ®­îc dùa trªn ChuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ sè 21- IAS 21 nh­ng VAS 10 ®· cã nhiÒu sù kh¸c biÖt thÓ hiÖn sù linh ®éng, sù thÝch øng trong hoµn c¶nh ViÖt Nam cô thÓ. Nghiªn cøu ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 10 ®· gióp em hiÓu s©u h¬n ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn, ®Æc biÖt khi doanh nghiÖp cã c¸c dao dÞch b»ng ngo¹i tÖ vµ thÊy râ ®­îc ¶nh h­ëng cña viÖc thay ®æi tû gi¸ khi lËp hoÆc chuyÓn ®æi B¸o c¸o tµi chÝnh cuèi kú. Nhê vËy mµ em cã thÓ hoµn thµnh ®Ò ¸n m«n häc cña m×nh mét c¸ch tèt nhÊt. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o NguyÔn ThÞ Lêi ®· gióp ®ì em thùc hiÖn ®Ò tµi nµy ! Môc lôc Trang C¸c tµi liªô tham kh¶o Gi¸o tr×nh: + KÕ to¸n tµi chÝnh- Tr­êng §H KTQD Khoa KÕ to¸n + Lý thuyÕt tµi chÝnh tiÒn tÖ- Tr­êng §H KTQD Khoa Ng©n hµng- Tµi chÝnh + Tµi chÝnh quèc tÕ hiÖn ®¹i- Häc viÖn Ng©n hµng T¹p chÝ: + C«ng b¸o sè 200, 201 th¸ng 12/2003 + KÕ to¸n sè 40 th¸ng 4/2003 + KÕ to¸n sè 43 th¸ng 8/2003 + KÕ to¸n sè 44 th¸ng 10/2003 + KÕ to¸n sè 46 th¸ng 1/2004 + Ng©n hµng sè 13 th¸ng 10/2003 + Ng©n hµng sè 9/2003 + Tµi chÝnh doanh nghiÖp sè 7/2003 + Tµi chÝnh sè 469 th¸ng 11/2003 + Tµi chÝnh th¸ng 12/2000 ChuÈn mùc + 6 chuÈn mùc kÕ to¸n ViÖt Nam + ChuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ 21 Th«ng t­ 44/TC-TCDN ngµy 8/7/1997 Th«ng t­ 40- TC/C§KT ngµy 12/7/1991 webketoan.com kienthuckinhte.com

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docẢnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái lên báo cáo tài chính - Chuẩn mực kế toán số 10.DOC
Luận văn liên quan