Chuyên đề Trình độ học vấn đến mức sinh ở tỉnh Thanh Hoá

Phần mở đầu 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục là một lĩnh vực hoạt động rất quan trọng trong cuộc sống cộng đồng. Do đó, trìng độ phát triển giáo dục cũng là sự thể hiện chất lượng cuộc sống cộng đồng. Sự biến đổi dân số luôn luôn trực trực tiếp tác động qua lại đến nền giáo dục quốc dân. Trên thực tế hiện nay cho Thấy ở Việt Nam nói chung và Thanh Hoá nói riêng dân số vẫn đang gia tăng với tốc độ khá cao, vì thế nó tạo lên một sức ép lớn đối với quy mô và tốc độ phát triển giáo dục. Bên cạnh đó, sự gia tăng dân số quá nhanh đã và đang gây khó khăn cho việc giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao phúc lợi và mức sống cho người dân, bảo vệ môI trường . tạo nên sự mất cân đối giữa tốc độ phát triển dân số với nhịp độ phát triển sản xuất, kìm hãm sự phát triển của xã hội. Trước thực trạng thì ở Thanh Hoá UBDS_KHHGĐ và các cơ quan chức năng của tỉnh đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm giảm mức sinh trong đó đặc biệt quan tâm tới giáo dục. Vì giáo dục là một trong những nhân tố tác đông mạnh mẽ đến mức sinh. Mặt khác giáo dục còn là quyền cơ bản của mọi người kể cả nam và nữ, chính phủ đã tiến hành khuyến khích cảI cách giáo dục, đào tạo cũng như các hình thức tuyển sinh, tuyển dụng cán bộ nhằm cung cấp cơ hội đào tạo cho mọi người. Việc nâng cao trình độ học vấn cho người dân không chỉ là yếu tố rất cần thiết mà còn là cơ sở để phát triển về mặt khoa học, kỹ thuật nhằm tăng cường sự hiểu biết về lĩnh vực khác từ đó tác động đáng kể vào việc giảm tỷ lệ gia tăng dân số. Với đặc thù là một tỉnh có quy mô dân số đông đứng thứ hai toàn quốc sau thành phố Hồ Chí Minh trong khi đó trình độ phát triển kinh tế và mức sống của người dân lại tương đối thấp chỉ ngang với mức trung bình trong cả nước, mặt khác trình độ phát triển kinh tế lại tỷ lệ nghịch với mức sinh vì thế có thể nói rằng ở Thanh Hoá hiện nay còn tương đối cao. Do vậy, việc nâng cao trình độ học vấn góp phần phát triển kinh tế, nâng cao vị thế của người phụ nữ, nâng cao trình độ dân trí . từ đó tác đông tích cực đến việc giảm mức sinh, là việc làm rất cấp bách cần được đặt ra trong giai đoạn hiện nay ở Thanh Hoá. Với những lý do trên, đề tài em sẽ đi sâu vào nghiên cứu sự ảnh hưởng của ''Trình độ học vấn đến mức sinh ở tỉnh Thanh Hoá'' Nội dung của bài viết này gồm bốn chương. Chương I. Cơ sở lý luận nghiên cứu mối quan hệ giữa trình độ học vấn và mức sinh. Chương II. Đánh giá về thực trang học vấn và mức sinh của tỉnh Thanh Hoá. Chương III. ảnh hưởng của trình độ học vấn đến mức sinh ở Thanh Hoá. Chương IV. Một số giảI pháp nhằm nâng cao trình độ học vấn và giảm mức sinh ở Thanh Hoá.

doc71 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 18/05/2013 | Lượt xem: 1570 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Chuyên đề Trình độ học vấn đến mức sinh ở tỉnh Thanh Hoá, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
N¨m % phô n÷ tõ 15-49 tuæi cã chång/tæng phô n÷ 1995 1996 1997 1998 1999 70,16 70,27 69,78 69,31 68,55 Nguån UBDS-KHHG§ tØnh Thanh hãa Ta nhËn thÊy % phô n÷ cã chång qua c¸c n¨m cã xu h­íng gi¶m xuèng ®¸ng kÓ, ®iÒu nµy cã nghÜa lµ sè ng­êi phô n÷ kÕt h«n muén vµ t×nh h×nh ly h«n, ly th©n cã xu h­íng t¨ng lªn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. ë ®©y ta chØ ®Ò cËp ®Õn khÝa c¹nh ly hén, ly th©n cã xu h­íng t¨ng lªn trong nh÷ng n¨m qua. Bªn c¹nh ®ã theo kÕt qu¶ diÒu tra d©n sè n¨m 1989vµ 1999, tû lÖ ly h«n ly th©n cña hai n¨m 1989 vµ 1999 lÇn l­ît lµ 1,438% vµ 1,880% nh­ vËy trong vßng 10 n¨m tû lÖ ly h«n ly th©n ®· t¨ng lªn 0,3 lÇn. Nguyªn nh©n chÝnh ë ®©y lµ khi nªn kinh tÕ ph¸t triÓn, ng­êi cã nhiÒu c¬ héi trong viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cña m×nh, ®Æc biÖt lµ ®eèi víi ng­êi phô n÷, do tr×nh ®é häc vÊn ®­îc n©ng cao cho nªn ng­êi phô n÷ ngµy cµng gi÷ nh÷ng vÞ trÝ quan träng trong x· héi v× thÕ trong quan hÖ x· héi còng nh­ trong quan hÖ gia ®×nh xu h­íng b×nh ®¨ng nam-n÷ ngµy cµng thÓ hiÖn râ, trong gia ®×nh ng­êi ®· cã vai trß tÝch cùc trong viÖc gia c¸c quyÕt®Þnh liªn quan ®Õn cuéc sèng cña m×nh, c¸c quan niÖm cò l¹c hËu dÇn dÇn ®­îc ®Èy lïi, t×nh tr¹ng ng­êi phô n÷ bÞ coi nh­ ng­êi chØ biÐt tu©n theo c¸c quyÕt ®Þnh cña ng­êi chång hÇu nh­ kh«ng cßn n÷a, mµ hä ngµy cµng cã xu h­íng ®Êu tranh cho sù b×nh ®¼ng cña m×nh trong gia ®×nh,. T×nh tr¹ng ly h«n ly th©n ngµy mét gia t¨ng lµ mét minh chøng cho ®IÒu ®ã. Tuæi kÕt h«n kh«ng nh÷ng cã sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c d©n téc mµ gi÷a c¸c khu vùc còng cã sù kh¸c biÖt ®¸ng kÓ. ë ®©y ta chØ ®Ò cËp ®Õn khu vùc thµnh thÞ vµ khu vùc n«ng th«n, do cã sù chªnh lÖch vÒ møc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ gi÷a c¸c khu vùc nªn ng­êi d©n ë hai khu vùc nµy còng ®­îc lÜnh héi n÷ng gi¸ trÞ vÒ tr×nh ®é häc vÊn còng rÊt kh¸c nhau. ë khu vùc thµnh thÞ do cã tr×nh ®é kinh tÕ ph¸t triÓn h¬n nªn cã tr×nh ®é häc vÊn cao h¬n khu vùc n«ng th«n v× thÕ nã ®· cã t¸c ®éng lµm thay ®æi c¸ch nh×n nhËn vÒ h«n nh©n theo xu h­íng tiÕn bé h¬n, ë khu vùc nµy cã sù phæ biÕncña gia ®×nh hËt nh©n, sù láng lÏo trong quan hÖ th©n téc, møc ®é ®a d¹ng cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ngoµI gia ®×nh, nã ®· lµm cho tuæi kÕt h«n ë khu vùc thµnh thÞ cao h¬n khu vùc n«ng th«n gÇn 3 tuæi. B¶ng 19: Tuæi kÕt h«n trung b×nh cña phô n÷ theo khu vùc 1994 1997 Chung 22,16 23,25 Thµnh thÞ 23,45 24,06 N«ng th«n 21,29 21,62 Nguån: UBDS-KHHG§ tØnh Thanh hãa (®iÒu tra chän mÉu) Tuæi kÕt h«n ë khu vùc n«ng th«n thÊp h¬n khu vùc thµnh thÞ mét phÇn lµ do ng­êi phô n÷ ë n«ng th«n cã kho¶ng thêigian ®i häc thÊp h¬n. MÆt kh¸c ë n«ng th«n Thanh hãa viÖc lµm chÝnh cña phô n÷ lµ nghÒ n«ng ( theo tÝnh to¸n n¨m 1999 cã tíi 90,78% d©n sè sèng b¨ng nghÒ n«ng), ®Êt ®ai lµ yÕu tè quan träng. V× vËy viÖc chia ruéng ®Êt theo hé gia ®×nh chÝnh lµ mét nh©n tè thøc ®Èy viÖc kÕt h«n sím ë n«ng th«n. Tuæi kÕt h«n nã cßn cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn møc sinh, khi phô n÷ b­íc vµo tuæi kÕt h«n sím th× kho¶ng thêi gian sinh ®Î cña hä kÐo dµi nªn hä cã xu h­íng ®Î nhiÒu con so víi nh÷ng ng­êi b­íc vµo tuæi kÕt h«n muén. Cã nhiÒu nh©n tè t¸c ®éng ®Õn tuæi kÕt h«n cña ng­êi phô n÷ trong ®ã tr×nh ®é häc vÊn lµ mét nh©n tè quan träng nhÊt. B¶ng 19: Mèi quan hÖ gi÷a tr×nh ®é häc vÊn vµ tuæi kÕt h«n trung b×nh cña phô n÷. Tr×nh ®é häc vÊn Tuæi kÕt h«n trung b×nh(X) Sè con trung b×nh (Y) 1. Ch­a ®I häc 18,05 3,2 2. Ch­a TN cÊp I 19,16 2,96 3. TN cÊp I 19,87 2,65 4. TN cÊp II 21,12 2,39 5. TN cÊp III trë lªn 23,5 2,29 Nguån: UBDS-KHHG§ tØnh Thanh hãa n¨m 1997 (kÕt qu¶ ®IÒu tra chän mÉu) Qua b¶ng sè liÖu ta thÊy tuæi kÕt h«n trung b×nh cña t­ng nhãm cã tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× sè con trung b×nh cµng gi¶m xuèng ®©y lµ mèi quan hÖ tû lÖ nghÞch. Tõ hai mèi quan hÖ nµy dùa vµo ph­¬ng ph¸p håi quy t­¬ng quan chóng ta x©y dùng dc ph­¬ng tr×nh sau. Y = 6,21099 - 0,1735 X Trong ®ã hÖ sè t­¬ng quan r= 0,9 Ta thÊy r¨ng mèi quan hÖ t­¬ng quan ë ®©y lµ kh¸ chÆt chÏ, tõ ph­êng tr×nh håi quy trªn ta cã thÓ tÝnh ®­îc r»ng ®Ó sè con nhá h¬n hoÆc b»ng 2 th× tuæi kÕt h«n trung b×nh cña ng­êi phô n÷ ph¶i lín h¬n 24,27 tuæi. Qua b¶ng sè liÖu trªn th× tuæi kÕt h«n tbcã mèi quan hÖ tû lÖ thuËn víi tr×nh ®é häc vÊn vµ tû lÖ nghÞch víi møc sinh. Vëy ®Ò gi¶m møc sinh n©ng cao ®é tuæi kÕt h«n th× mét trong nh÷ng yªu cÇu quan träng lµ n¨ng cao tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi phô n÷ kh¸c h¼n víi n÷ giíin nam cã tuæi kÕt h«n cao h¬n h¼n còng gi«ng nh­ n÷ tuæi kÕt h«n trung b×nh cña nam còng phô thuéc rÊt chÆt chÏ vµo tr×nh ®é häc vÊn. B¶ng 20: Tr×nh ®é häc vÊn vµ tuæi kÕt h«n trung b×nh cña nam vµ n÷ Tr×nh®é häc vÊn Tuæi kÕt h«n trung b×nh Nam N÷ 1. Ch­a ®I häc 20,14 18,05 2. Ch­a TN cÊp I 21,76 19,16 3. TN cÊp I 22,21 19,78 4. TN cÊp II 24,72 21,92 5. TN cÊp III trë lªn 25,76 23,5 Nguån: UBDS-KHHG§ TØnh Thanh hãa n¨m 1997 Sù kh¸c biÖt vÒ tuæi kÕt h«n trung b×nh cña nam ch­a ®i häc vµ nam cã tr×nh ®é häc vÊn tõ cÊp III trë lªn lµ gÇn 5 n¨m, ®©y lµ sù kh¸c biÖt t­¬ng ®èi lín. §iÒu ®ã nãi lªn r»ng khi mµ tuæi kÕt h«n cña nam t¨ng th× nã còng gi¸n tiÕp t¸c déng ®Õn tuæi kÕt h«n cña n÷, ngµy nay nam giíi lÊy vî cã tr×nh ®é t­¬ng ®­¬ng víi m×nh qua b¶ng sè liÖu trªn cho ta thÊy râ ®IÒu ®ã. MÆt kh¸c khi tr×nh ®é häc vÊn cña nam gií cao th× nhËn thøc cña hä ®èi víi h«n nh©n vµ gia ®×nh tèt h¬n,. V× thÕ tr×nh ®é häc vÊn cña nam giíi còng cã t¸c ®éng tÝch cøc ®Ðn viÖc gi¶m møc sinh vµ t¨ng tuæi kÕt h«n cña phô n÷. Qua ph©n tÝch trªn ta nhËn thÊy r»ng tuæi kÕt h«n lµ mét vÊn ®Ò quan träng trong nghiªn cøu qu¸ ®é d©n sè vµ nã cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn møc sinh. Bëi lÏ kÕt h«n sím còng nh­ hÇu hÕt mäi ng­êi ®Òu kÕt h«n lµ nh©n tè t¹o ra møc sinh cao. 2. Tr×nh ®é häc vÊn víi quy m« gia ®×nh Mét trong nh÷ng luËn ®IÓm chÝnh cña ch­¬ng tr×nh d©n sè ë ViÖt nam lµ khuyÕch tr­¬ng m¹nh mÏ viÖc h¹ thÊp møc sinh gãp phÇn n©n cao phóc l¬I vµ m­c s«ng cña c¸c gia ®×nh. C¬ së cña luËn ®iÓm nµy lµ víi nguån lùc cã h¹n, c¸c cÆp vî ch«ng cã Ýt con h¬n sÏ cã niÒu kh¶ n¨ng ®Çu t­ cho mçi ®øa con vµ nh­ vËy hä cã thÓ nu«i d¹y vµ gi¸o dôc con tèt h¬n. Do ®ã viÖc gia t¨ng sè gia ®×nh cã quy m« t­¬ng ®èi nhá sÏ gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cña c¸c thÕ hÖ trÎ em kÐ tiÕp trong t­¬ng lai, mét môc tiªu chung cña c¸c gia ®×nh còng nh­ cña c¸c chÝnh phñ ®Òu mong ®îi. §Ó lµm ®­îc ®iÒu ®ã th× ng­êi ta nhËn thÊy r»ng nang cao tr×nh ®é häc vÊn cho x· héi nãi chung vµ phô n÷ nãi riªng lµ mét trong nh÷ng c¸ch thøc tèt nhÊt ®Ó tiÕn tíi quy m« gia ®×nh nhá. B¶ng 21: Tr×nh ®é häc vÊn vµ quy m« gia ®×nh Tr×nh ®é häc vÊn Quy m« gia ®×nh 1 con 2 con 3 con 4 con 1. Ch­a ®I häc 6,44 21,44 21,74 50,48 2 Ch­a TN PTCS 8,36 23,19 23,19 45,26 3.TN PTCS/5-9 15,96 25,62 22,04 36,38 4.TN PTTH bËc1 (9-11) 15,00 28,53 26,06 30,40 5. TN PTTH bËc 2 (12) 20,44 38,67 27,08 13,81 Nguån : Côc thèng kª Thanh hãa n¨m 1998 Qua b¶ng sè liÖu trªnta thÊy ®èi víi nh÷ng phô n÷ ch­a tèt nghiÖp PTTH bËc 2 th× viÖc l­a chon quy m« gia ®×nh 2 con lµ cao nhÊt chiÕm 38,67%, cßn ®èi víi phô n÷ ch­a ®i häc th× quy m«gia ®×nh 4+ lµ chñ yÕu. Së dÜ cã sù kh¸c biÖt ®ã lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn cao th× sù hiÓu biÕt vÒ c¸c biÖn ph¸p KHHG§ còng ®­îc n©ng lªn, bªn c¹nh ®ã hä cßn cho r»ng cã Ýt con th× hä míi cã ®IÒu kiÖn ch¨n sãc søc khÎo cho con cña hä ®­îc tèt h¬n hay nãi mét c¸ch ®i lµ hä quan t©m ®Õn chÊt l­¬ng nu«i d¹y con c¸i sau nµy vµ khi ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn cao th×th× thêi gian dµnh cho viÖc nghiªn cøu häc tËp vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng x· héi chiÕm phÇn lín thêi gian cña hä nªn thêi gian dµnh cho gia ®×nh sÏ Ýt h¬n, v× thÕ sè con mong muèn cña hä gi¶m xuèng. Ng­îc l¹i ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp th× nhËn thøc cña hä vÒ KHHG§ cßn nhiÒu h¹n chÕ, bªn c¹nh ®ã hä cßn chÞu ¶nh h­ëng cña t­ t­ëng nho gi¸o ­a thÝch gia ®×nh ®«ng con, ®Æc biÖt lµ gia ®×nh ®«ng con trai. Do vËy, ®a sè trong sè nh÷ng ng­êi lµ ­a thÝch gia ®×nh ®«ng con. II. ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn ®Õn hµnh vi sinh s¶n 1. ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn ®Õn sè con mong muèn vµ sè con thùc tÕ Tr×nh ®é häc vÊn nã t¸c ®éng mét c¸ch gi¸n tiÕp ®Õn sè con ®­îc sinh ra cña c¸c bµ mÑ, bëi lÏ con ng­êi víi ý thøc vµ trÝ tuÖ, t­ duy cña m×nh nªn mäi hµnh ®éng ®Òu lµ kÕt qu¶ cña suy nghÜ cña hä. Nh­ng mçi ng­êi kh¸c nhau cã c¸ch suy nghÜ vµ hµnh ®éng kh¸c nhau, tuú thuéc vµo tr×nh ®é häc vÊn cña hä. V× vËy hµnh vi sinh s¶n vµ sè lÇn sinh s¶n xuÊt ph¸t tõ tõ sù mong muèn cña ng­êi vî vµ ng­êi chång vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng con c¸i. Nh­ vËy, sè con mong muèn cña hä cã ¶nh h­ëng ®¸ng kÓ ®ªn møc sinh. Kh¸c víi sè con lý t­ëng hµm ý kh«ng t­ëng, sè con mong muèn trong hoµn c¶nh sèng cô thÓ bao gåm c¶ sè l­îng vµ chÊt l­îng, phô thuéc vµo hoµn c¶nh thêi gian, ph¶n ¸nh ®­îc x¸c thùc vÒ sè con hä muèn cã phï hîp víi ®iÒu kiÖn sèng. Nhu cÇu vÒ sè con mµ ng­êi ta cho lµ hîp lý sÏ quyÕt ®Þnh trùc tiÕp ®Õn møc sinh. Sè con mong muèn còng gãp phÇn h×nh thµnh nªn quy m« gia ®×nh lý t­ëng. ChØ tiªu sè con mong muèn còng chÞu ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn ®Æc biÖt lµ tr×nh ®é häc vÊn cña phô n÷. Tr×nh ®é häc vÊn sÏ lµm thay ®æi nh÷ng quan niÖm vÒ sè con mong muèn vµ chÊt l­îng cña nh÷ng ®øa con. Ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn th× hä sÏ cã nhËn thøc hîp lý vÒ sè con hä muèn cã nh»m ®¶m b¶o quy m« gia ®×nh lý t­ëng vµ ®¶m b¶o chÊt l­îng cña con caisau nµy. B¶ng 22: Tr×nh ®é häc vÊn vµ sè con mong muèn trung b×nh Tr×nh ®é häc vÊn Sè con trung b×nh Ch­a ®I häc 2,87 Tèt nghiÖp tiÓu häc 2,67 Tèt gnhiÖp PTCS 2,61 Tèt nghiÖp PTTH 2,2 Tèt nghiÖp cao ®¼ng 1,96 Tèt nghiÖp ®¹i häc 1,94 Nguån: Côc thèng kª Thanh hãa n¨m 1998 Qua b¶ng sè liÖu trªn ta nhËn th©y sè con mong muèn trung b×nh cã xu h­¬ng sgi¶m xuèng khi tr×nh ®é häc vÊn t¨ng lªn, víi nh÷ng ng­êi phô n÷ ch­a ®i häc th× sè con mong muèn cña hä lµ cao nhÊt 2,87 con, tiÕp ®Õn lµ sè con mong muèn gi¶m dÇn khi tr×nh ®é häc vÊn t¨ng lªn, sè con mong muèn thÊp nhÊt lµ ®èi víi phô n÷ cã tr×nh ®é ®¹i häc ( 1,94 con). Do ®ã, tr×nh ®é häc vÊn cã t¸c ®éng mét c¸ch gi¸n tiÕp ®Õn møc sinh cña ng­êi phô n÷ th«ng qua sè con mµ hä muãn cã, v× thÕ muèn h¹n chÕ møc sinh th× viÖc nang cao tr×nh ®é häc vÊn lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt. Tuy nhiªn sè con mong muèn cña phô n÷ ë c¸c ®é tuæi kh¸c nhau lµ rÊt kh¸c nhau, ®Ó thÊy ®­îc t¸c ®éng cña tr×nh ®é häc vÊn ®èi víi sè con mong muèn cña phô n÷ ë c¸c ®é tuæi kh¸c nhau ta h·y xem xÐt b¶ng sè liÖu sau. B¶ng 23: Tr×nh ®é häc vµ sè con mong muèn chia theo nhãm tuæi. Nhãm tuæi Tr×nh ®é häc vÊn Ch­a ®I häc Ch­a TN PTCS TN PTCS TN PTTH TN C§-§H 15-19 3,40 2,91 2,65 2,23 1,98 20-24 3,25 2,86 2,53 2,24 2,18 25-29 3,46 3,12 2,87 2,62 2,28 30-34 3,67 3,38 3,03 2,95 2,21 35-39 3,87 3,46 3,27 3,09 2,38 40-44 4,05 3,92 3,67 3,12 2,56 45-49 4,11 3,96 3,71 3,12 2,67 chung 3,81 3,4 3,12 2,67 2,38 Nguån: Côc thèng kª Thanh hãa Qua b¶ng sè liÖu trªn ta nhËn thÊy sè con mong muèn trung b×nh cña phô n÷ cã xu h­íng t¨ng lªn theo c¸c nhãm tuæi, cao nhÊt lµ nhãm tuæi 45-49, bªn c¹nh ®ã cïng víi sù t¨ng lªn cña tr×nh ®é häc vÊn th× sè con mong muèn trung b×nh øng víi c¸c nhãm tuæi cã xu h­íng gi¶m xuèng. Trong b¶ng sè liÖu trªn sè con mong muèn trung b×nh cña phô n÷ trong nhãm tuæi 15-19 øng víi tr×nh ®é C§-§H th× cã sè con mong muèn trung b×nh thÊp nhÊt 1,98 con. Nh­ vËy ®èi víi líp thanh niªn cã tr×nh ®é häc vÊn cao th× viÖc mong muèn cã Ýt con lµ phæ biªn schñ yÕu trong sè hä muèn cã tõ 1- 2 con, v× ®èi víi nh÷ng ng­êi phô n÷ nµy hä ®· tù trang bÞ cho m×nh cã ®­îc kiÕn thøc rÊt v÷ng vang vÒ h«n nh©n gia ®×nh, hä cã nhËn thøc còng nh­ hiÓu biÕt rÊt râ vÒ nh÷ng chi phÝ ph¶I bá ra khi sinh con. MÆt kh¸c còng cïng nhãm tuæi 15-19 th× sù lùa chän sè con mong muèn trung b×nh cña hä kh¸c h¼n, sè con trung b×nh mµ hä mong muèn lµ 3,4 con chªnh lÑch víi phô n÷ cã tr×nh ®é C§-§H lµ gÇn 1,5 con. Nh­ vËy ta cã thÓ nãi r»ng ®èi víi nh÷ng phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn th× hä ý thøc ®­îc sè con phï hîp víi ®IÒu kiÖn sèng vµ hoµn c¶nh cña hä. 2. Tr×nh ®é häc víi viÖc lùa chän giíi tÝnh. ViÖt nam nãi chung vµ Thanh hãa nãi riªng cßn chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña t­ t­ëng phong kiÕn, nhÊt lµ ë vïng n«ng th«n, vïng s©u vïng xa n¬I mµ t­ t­ëng träng namkhinh n÷ vÉn ®ang cßnphæ biÕn, t­ t­ëng muèn cã con trai ®Ó nèi râi t«ng ®­êng vÉn cßn ¨n s©u vµo tiÒm thøc hä. Khi nghiªn cøu møc ®é ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn víi viÖc lùa chän giíi tÝnh, chóng ta l¹i nhËn thÊy tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi mÑ cã ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn së thÝch cã con trai, con g¸i. Trong mét cuéc ®IÒu tra vÒ quan niÖm con trai, con g¸i ë ®ång b¨ng b¾cbé mét c©u hái ®­îc ®Æt ra lµ “ theo chÞ nÕu trong gia ®×nh ch­a cã con trai hoÆc con g¸i cã nhÊt thiÕt ph¶i ®Î cho ®Õn khi cã con trai, con g¸i kh«ng ? vµ thu ®­îc kÕt qu¶ nh­ sau. B¶ng 24: Gi¸o dôc cña ng­êi mÑ vµ giíi tÝnh cña con §¬n vÞ % V¨n ho¸ Trai G¸i Cã Kh«ng Kh«ng ý kiÕn Cã Kh«ng Kh«ng ý kiÕn < 7 78,2 17,4 4,3 30,4 65,2 4,3 = 7 62,0 38,0 0 30,4 69,6 0 > 7 37,5 62,5 0 37,5 62,5 0 Tæng sè 64,0 35,0 1 31,5 68,0 1 Nguån: D©n sè ®ång b¨ng b¾c bé nh÷ng ng­êi nghiªn cøu tõ gãc ®é x· héi häc Tõ kÕt qu¶ trªn ta cã thÓ kÕt luËn tû lÖ ­a thÝch con trai cao h¬n con g¸i rÊt nhiÒu (64% so víi 31,5%), nÕu chØ xÐt vÒ sù ­a thÝch con trai cho thÊy cã tíi 78,2% phô n÷ d­íi líp 7 tr¶ lêi ph¶i ®Î cho b»ng ®­îc con trai trong khi ®ã tû lÖ nµy ë phô n÷ líp 7 lµ 62% vµ phô n÷ trªn líp 7 lµ 37,5%. Sù kh¸c biÖt gi÷a tû lÖ cao nhÊt vµ tû lÖ thÊp nhÊt lµ h¬n hai lÇn. Nh­ vËy tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× quan niÖm vÒ giíi tÝnh cµng ®­îc c©n b»ng. Trong mét cuéc pháng vÊn ®­îc tiÕn hµnh ë mét x· miÒn nói huyÖn Hµ trung- Thanh hãa, mét x· cßn nghÌo, tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi d©n cßn t­¬ng ®èi thÊp. Trong sè 8 gia ®×nh ®­îc hái th× ®a sè trong sè hä cã tõ 2-3 con, cã gia ®×nh cã tíi 4-5 con. §èi víi n÷ng gia ®×nh cã tr×nh ®é líp 4 líp 5 th× ho ®Òu cho r»ng hä thÝch sinh con trai h¬n con g¸i, khi ®­îc hái nÕu sinh ®Õncon thø 2vÉn lµ con g¸i th× chÞ cã tiÕp tôc sinh cho b»ng ®­îc con trai kh«ng ? th× hä tr¶ lêi lµ cã, cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×ng ®é líp 7 còng c©u hái nh­ vËy ®a sè hä ®Óut¶ lêi r»ng chØ nªn cã hai con va hä kh«ng muèn ®«ng con, nh­ng nÕu c¶ 2 con ®Òu lµ con g¸i nÕu cã ®iÒu kiÖn vÒ kinh tÕ th× hä rÊt muèn cã thªm mét ®øa con trai, ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é trªn líp 7 th× hÞ cho r»ng chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con vµ hä quan niÖm r»ng con trai hay con g¸i ®Òu lµ con cña m×nh, c¸i chÝnh lÇphØ cho nã ¨n häc nªn ng­êi, tuy nhiªn hä còng cho r»ng nªn cã mét con trai vµ mét g¸i lµ hîp lý nhÊt. Tõ hai dÉn chøng trªn ta cã thÓ kÕt luËn vÒ sù ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn ®ªn sviÖc lùa chän giíi tÝnh ë Thanh hãa n­ sau: ë Thanh hãa nãi riªng vµ ViÖt nam nãi chung vÉn cßn chÞu ¶nh h­ëng cña t­ t­ëng nho gi¸o “trong nam khinh n÷” nh­ng møc ®é ¶nh h­ëng cã sù kh¸c nhau nã phô thuéc vµo tr×nh ®é häc vÊn. §èi víi nh÷ng ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp th× vÉn chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ bëi t­ t­ëng nµy, cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn th× hä d­êng nh­ chñ ®éng h¬n trong viÖc l­a chon giíi tÝnh, tuy nhiªn hä ph¶I sèng trong m«i tr­êng mµ t­ t­ëng nho gi¸o trong ®¹i ®a sè ng­êi d©n th×, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi cao tuæi nªn trong t­ t­ëng cña hä Ýt nhiÒu vÉn mang t­ t­ëng ®ã. 3. Tr×nh ®é häc vÊn víi tuæi sinh con ®Çu lßng vµ kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh. Tuæi sinh con ®Çu lßng nã biÓu hiÖn th¸i ®é nhËn thøc cña ng­êi phô n÷, ®èi víi hµnh vi sinh s¶n cña m×nh, nã còng lµ nh©n tè cã ¶nh h­ëng nhÊt ®Þnh ®Õn møc sinh. Víi chÕ ®é sinh ®Î tù nhiªn ng­êi phô n÷ sinh con sím sÏ lµm t¨ng møc sinh cña x· héi vµ sè con hä sÏ cao. Còng nh­ nh÷ng nh©n tè kh¸c tuæi sinh con ®Çu lßng còng chÞu ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn. Mçi cÆp vî chång sau khi c­íi ®Òu tù ý thøc ®­îc viÖc sinh con ®Ó c¸i, tuú thuéc vµo nhËn thøc cña mçi ng­êi mµ hä sÏ quyÕt ®Þnh thêi ®iÓm sÏ cã ®øa con ®Çu tiªn, Nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp th­ßng chÞu søc Ðp cña ngo¹i c¶nh t¸c ®éng lªn nh÷ng ý ®Þh vÒ ®øa con ®Çu lßng cña m×nh nh­ nh÷ng quyÕt ®Þnh cña chång vµ gia ®×nh hä téc nhµ chång vÒ së thÝch vÒ së thÝch cã con trai vµ sè con mong muèn, do häc vÊn thÊp hä ch­a cã ®­îc tiÕng nãi mang tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh, mäi viÖc trong gia ®×nh hä ph¶i nhÊt nhÊt tu©n theo kÓ c¶ viÖc quyÕt ®inh thêi ®IÓm sinh ®óa con ®Çu lßng, ví hä viÖc sinh ®øa con ®Çu lßng ngay sau khi c­íi lµ ®iÒu tÊt yÕu mµ kh«ng mÊy quan t©m chuÈn bÞ ®IÒu kiÖn t«t nhÊt cho ®øa con. Ng­îc l¹i ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn cao bao giê hä còng cã quyÒn tù chñ h¬n trong mäi quyÕt ®Þnh, mét mÆt do cã häc vÊn cao nªn hä cã ®­îc tiÕng nãi tÝch cùc trong gia ®×nh kh«ng bÞ thô ®«ng do c¸c t¸c ®éng cña ngo¹i c¶nh, hä kh«ng thÓ tu©n theo c¸c quyÕt ®inh vÒ sè con nÕu ®iÒu kiÖn ch­a cho phÐp hä lµm ®iÒu ®ã. Thø hai nhê cã häc vÊn cao nh÷ng ng­êi phô n÷ nµy chØ sinh ®øa con ®Çu lßng khi ®iÒu kiÖn ®Ó ®øa con ®Çu lßng chµo ®êi ®­îc hä chuÈn bÞ mét c¸ch tèi ­u nhÊt. B¶ng 25: Tr×nh ®é häc vÊn víi tuæi sinh con ®Çu lßng trung b×nh cña phô n÷. Tr×nh ®é häc vÊn Tuæi sinh con ®Çu lßng trung b×nh 1. Ch­a ®i häc 19,96 2. Ch­a TN cÊp I 20,76 3. TN cÊp I 21,59 4. TN cÊp II 23,12 5. TN cÊp III trë lªn 24,48 Nguån: UBDS-KHHG§ TØnh Thanh hãa n¨m 1997 ( kÕt qu¶ ®iÒu tra chän mÉu) §èi víi nh÷ng phô n÷ ch­a ®i häc th× tuæi sinh con ®Çu long trung b×nh lµ thÊp nhÊt 19,96 tuæi, phô n÷ cã trßnh ®é tõ tèt nghÖp tõ cÊp 3 trë lªn cã tuæi sinh con ®Çu lßng cao nhÊt 24,8 tuæi cao h¬n so víi phô n÷ ch­a ®i häc lµ 4,85 tuæi sù chªnh lÖch nµy lµ t­¬ng ®èi lín, v× thÕ nã t¹o ra sù kh¸c biÖt ®è víi møc sinh. §èi víi phô n÷ ch­a tèt nghiÖp c©p 1 vµ phô n÷ ch­a ®i häc th× sù chªnh lÖch vÒ tuæi sinh con®Çu lßng lµ 0,8 n¨m, gi÷a phô n÷ tèt nghiÖp cÊp 2 vµ tèt nghiÖp cÊp 1lµ 1,53 n¨m, gi÷a tèt nghiÖp cÊp 2 vµ tèt nghiÖp cÊp 3 lµ 1,96 n¨m. Nh­ vËy tuæi sinh con ®Çu lßng tû lÖ thuËn víi tr×nh ®é häc vÊn vµ kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c ®é tuæi cµng t¨ng lªn theo tr×nh ®é häc vÊn, lý do ®ã lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn cao th× hä ph¶i dµnh nhiÒu thêi gian cho viÖc häc tËp vµ c«ng viÖc. Do vËy, tuæi sinh con ®Çu lßng cña ho lµ cao nhÊt, cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp th× hoµn toµn ng­îc l¹i do c«ng viÖc x· héi cña hä hÇu nh­ kh«ng cã cho nªn hä chØ quan t©m ®Õn c«ng viÖc gia ®×nh, v× thÕ tuæi sinh con ®Çu lßng cña hä lµ rÊt thÊp. * Bªn c¹nh ®ã tr×nh ®é häc vÊn còng cã ¶nh h­ëng rÊt m¹nh mÏ ®Õn kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh cña ng­êi phô n÷, khi tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× ng­êi phô n÷ cã xu h­íng lùa chon kho¶ng c¸ch sinh con ®Çu lßng hîp lý, phï hîp víi m×nh nhÊt ®Ó khi sinh ®øa con tiÕp theo cã lîi nhÊt cho søc khoÎ cña c¶ bµ mÑ vµ trÎ em, ng­îc lai ®èi víi ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn th× hä kh«ng chñ ®éng trong viÖc lùa chän kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh con, th­êng th× kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh cña hä rÊt ng¾n vµ ®IÒu ®ã lµ kh«ng cã lîi cho søc khoÎ cña bµ mÑ vµ trÎ em. Theo cuéc ®IÒu tra pháng vÊn ë huyÖn Hµ trung cho thÊy, ®èi víi phô n÷ cã str×nh ®é tõ líp 7 trë lªn khi ®­îc hái theo anh chÞ th× kho¶ng c¸ch gi÷a hai lÇn sinh lµ bao nhiªu n¨m lµ hîp lý hä tr¶ lêi kho¶ng tõ 3-5 n¨m lµ hîp lý,khi hái t¹i sao th× hä cho r»ng víi kho¶ng c¸ch ®ã th× cã lîi nhÊt cho søc khoÎ cña hä vµ con. Ng­îc l¹i, ®ãi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é d­íi líp 7 th× ®a sè hä chän kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh lµ tõ 1-2 n¨m. III. Tr×nh ®é häc víi viÖc nhËn thøc vµ sö dông c¸c bÞªn ph¸p tr¸nh thai Tr×nh ®é häc vÊn lµ yÕu tè t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn møc sinh mh­ng nã kh«ng t¸c ®éng mét c¸ch trùc tiÕp, mµ th«ng qua mét sè yÕu tè trung gian nh­: Tuæi kÕt h«n, sù hiÓu biÕt vµ sö dông c¸c BPTT, hµnh vi sinh s¶n ...trong ®ã sö hiÓu biÕt vµ sö dông c¸c BPTT lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt quyÕt ®Þnh ®Õn møc sinh cña ng­êi phô n÷. môc ®Ých cña viÖc sö dông c¸c BPTT thø nhÊt ®ã lµ hoÆc lµ tr¸nh thai hoµn toµn hoÆc tr× ho·n viÖc cã thai sím hay nãi mét c¸ch kh¸c lµ lµm tr× ho·n kho¶ng c¸ch gi÷a hai lÇn sinh, thø hai ®ã lµ tr¸nh thai vÜnh viÔn cã nghÜa lµ ng­êi sö dông nã sÏ chÊm døt viÖc sinh s¶n, mÆt kh¸c viÖc sö dông c¸c BPTT tr­íc hÕt chÞu sù t¸c ®éng cña tuæi t¸c vµ sù am hiÓu vÒ c¸c BPTT kÓ c¶ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u. §Ó hiÓu h¬n vÒ vÊn ®Ò nµy ta lÇn l­ît nghiªn cøu sù t¸c ®éng cña tr×nh ®é häc vÊn víi sù am hiÓu vµ sö dông c¸c BPTT ë sè khÝa c¹nh sau. 1. Tr×nh ®é häc vÊn víi viÖc nhËn thøc vÒ c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai ViÖc thùc hiÖn c¸c BPTT phô thuéc vµo tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi sö dông. Tr×nh ®é häc häc lµ c¬ së ®Ó cho ng­êi sö dông cã kh¶ n¨ng ®ãn nhËn vµ hiÓu biÕt vµ hiÓu biÕt nhiÒu h¬n c¸c th«ng tin x· héi trong ®ã cã th«ng tin vÒ d©n sè - KHHG§, phô n÷ cã häc vÊn cao sÏ cã nhiÒu cè ¾ng ®iÒu khiÓn hµnh vi sinh ®Î cña m×nh, ®Ó ®¹t ®­îc chuÈn mùc cña sù tiÕn bé x· héi ®ã lµ mçi gia ®×nh chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con. Do vËy, häc vÊn cao sÏ trang bÞ cho hä ®Çy ®ñ kiÕn thøc vµ hiÓu biÕt ®­îc t¸c dông cña c¸c BPTT. Tõ ®ã sÏ n©ng cao nhËn thøc cña hä, cho phÕp hä thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p KHHG§ kh¸c nhau mét c¸nh cã hiÖu qu¶, phï hîp víi b¶n th©n ®Ó cã thÓ ®iÒu chØnh ®­îc sè con mong muèn. B¶ng 26: tû lÖ hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT Nhãm ®èi t­¬ng theo t­ng BPTT Tr¶ lêi Cã hiÓu biÕt Kh«ng hiÓu biÕt Dông cô tö cung 97,28 2,72 ®×nh s¶n nam 95,60 4,40 Bao cao su 100,00 0,00 Thuèc tr¸nh thai 97,56 2,44 Nguån: UBDS-KHHG§ tØnh Thanh hãa n¨m 1999 Qua b¶ng sè liÖu trªn ta thÊy hÇu hÕt trong sè ng­êi ®­îc hái ®Òu cã hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh vÒ c¸c BPTT, ®Æc biÖt lµ bao cao su th× cã 100% ®èi t­îng ®­îc hái ®Òu biÕt, cã lÏ r»ng biÖn ph¸p nµy trong thêi gian gÇn ®©y ®­îc rÊt nhiÒu ng­êi sö dông, v× trong mét hai n¨m gÇn ®©y biÖn ph¸p nµy ®· ®­îc tuyÒn truyªn rÊt nhiÒu trªn c¸c ph­¬ng tiÖn ph¸t thanh truyÒn h×nh. Tuy nhiªn, còng cßn mét phÇn nhá sè ng­êi kh«ng cã hiÓu biÕt vÒ BPTT mµ m×nh ®ang sö dông, lý do chÝnh ë ®©y lµ do tr×nh ®é häc vÊn cña nh÷ng ®èi t­îng nµy cßn thÊp. Do vËy, ®Ó thÊy ®­îc møc ®é ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn víi viÖc am hiÓu vÒ c¸c BPTT ta h·y xem xÐt b¶ng sè liÖu sau. B¶ng 27: Tû lÖ phô n÷ hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT vµ nguån cung cÊp chia theo tr×nh ®é häc vÊn Tr×nh ®é häc vÊn Phô n÷ cã chång HiÓu biÕt mét BPTT bÊt k× HiÓu biÕt vÒ BPTT hiÖn ®¹i BiÕt nguån Ch­a ®I häc 80,81 79,12 65,18 Ch­a tèt nghiÖp I 93,23 85,52 75,64 Tèt nghiÖp cÊp I 97,47 89,17 80,41 Tèt nghiÖp cÊp II 98,32 97,19 95,19 Tèt nghiÖp cÊp III trë lªn 99,49 99,25 99,01 Nguån: UBDS- KHHG§ tØnh Thanh hãa n¨m 1998 Qua b¶ng sè liÖu trªn ta thÊy tû lÖ hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT t¨ng d©n theo tr×nh ®é häc vÊn. §èi víi phô n÷ ch­a ®I häc cã gÇn 20% kh«ng biÕt mét BPTT nµo, nh­ng ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é tõ cÊp I trë lªn th× sè ng­êi kh«ng hiÓu biÕt vÒ mét biÖn ph¸p bÊt k× nµo chØ cã 5% tøc lµ thÊp h¬n 4 lÇn so víi phô n÷ ch­a ®i häc , bªn c¹nh ®ã chóng ta còng nhËn thÊy r»ng víi nh÷ng ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é tèt nghiÖp cÊp I, tèt nghiÖp cÊp II, tèt nghiÖp cÊp III trë lªn th× sù kh¸c biÖt vÒ sù hiÓu biÕt vÒ mét BPTT bÊt k× lµ rÊt Ýt chØ kho¶ng 1%. §iÒu ®ã nãi lªn r»ng ®Ó cã kiÕn thøc vÒ c¸c BPTT th× ng­êi phô n÷ chØ cÇn ®¹t ®Õn mét tr×nh ®é nhÊt ®Þnh nµo ®ã,th× hä cã thÓ hiÓu biÕt ®­îc t­¬ng ®èi ®Çy ®ñ vÒ c¸c BPTT hay nãi mét c¸ch kh¸c ë tr×nh ®é ®ã ng­êi phô n÷ nhËn thøc ®­îc r»ng viÖc sö dông c¸c BPTT lµ rÊt cÇn vµ tù hä sÏ t×m ®Õn mét BPTT phï hîp víi m×nh.§iÒu nµy cßn thÓ hiÖn râ khi hái vÒ nguån gèc cung cÊp c¸c BPTT ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é tõ cÊp I trë lªn th× cv¬ trªn 80% sè ng­êi hiÓu biÕt vÒ nguån gèc cña c¸c BPTT m×nh ®ang sö dông, ®Æc biÖt lµ ®èi víi phô n÷ cã tr×nh ®é tõ cÊp II trë lªn th× gÇn nh­ 100% sè ng­êi ®­îc hái ®Òu biÕt. Cßn ®èi víi nh÷ng phô n÷ ch­a bao giê ®I häc th× hoµn toµn ng­îc l¹i, tû lÖ ng­êi ®­îc hái kh«ng biÕt vÒ nguån gèc cña c¸c BPTT lµ rÊt cao ( gÇn 40%) ®IÒu nµy còng thËt lý gi¶i, bëi v× ®èi víi ®èi t­îng nµy kh«ng quan t©m, kh«ng nhËn thøc ®­îc sù cÇn thiÕt cña viÖc sö dông c¸c BPTT ®èi víi viÖc h¹n chÕ møc sinh, v× thÕ hä còng kh«ng quan t©m nhiÒu ®Õn nguån gèc cña nã. MÆt kh¸c, ta l¹i nhËn thÊy kh«ng chØ ¶nh h­ëng ®Õn nguån gèc còng nh­ mét BPTT bÊt k× nµo ®ã mµ nã cßn ¶nh h­ëng ®Õn sù hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT kh¸c. B¶ng 28: Tr×nh ®é víi sù hiÓu biÕt vÒ c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai kh¸c nhau Tr×nh ®é häc vÊn Phô n÷ ®· cã chång BPTT hiÖn ®¹i BPTT truyÒn thèng Ch­a ®i häc 79,12 80,67 Ch­a tèt nghiÖp I 85,52 88,23 Tèt nghiÖp cÊp I 89,17 93,18 Tèt nghiÖp cÊp II 97,19 99,47 Tèt nghiÖp cÊp III trë lªn 99,17 99,62 Nguån: UBDS – KHHG§ tØnh Thanh hãa n¨m 1998 Dï lµ BPTT truyÒn thèng hay BPTT hiÖn ®¹i th× mét lÇn n÷a chóng ta, cã thÓ kh¶ng ®Þnh r»ng tr×nh ®é häc vÊn tû lÖ thuËn víi viÖc hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT. Tuy nhiªn, møc ®é hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT kh¸c nhau lµ kh«ng gièng nhau, theo b¶ng sè liÖu trªn ta nhËn thÊy tû lÖ n÷ hiÓu biÕt vÒ BPTT hiÖn ®¹i nhá h¬n so víi c¸c BPTT truyªn fthèng, së dÜ cã t×nh tr¹ng nµy lµ do cã sù kh¸c biÖt vÒ thêi gian xuÊt hiÖn c¸c lo¹i BPTT. §èi víi BPTT truyÒn thèng do ®­îc ng­êi sö dông biÕt ®Õn tr­íc nªn tû lÖ ng­êi hiÓu biÕt vÒ nã nhiÒu h¬n vµ tû lÖ hiÓu biÕt vÒ nã còng t¨ng dÇn lªn cïng víi tr×nh ®é häc vÊn. Ng­îc lµ ®èi víi c¸c BPTT hiÖn ®¹i do cã thêi gian du nhËp vµo sau nªn tû lÖ ng­êi biÕt lµ Ýt h¬n. Nh­ng trong thêi gian kh«ng xa n÷a th× tû lÖ ng­êi sö dông c¸c BPTT hiÖn ®¹i sÏ t¨ng h¬n h¼n so víi c¸c BPTT truyÒn thèng do c¸c ­u ®iÓm nçi bËt cña nã ( tiÖn sö dông, hiÖu qu¶ phßng ngõa cao, khong cã c¸c t¸c dông phô ®èi víi ng­êi sö dông). Khi ®¸nh gi¸ vÒ sù hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT ng­êi ta còng nhËn thÊy r»ng cã sù kh¸c biÖt kh¸ lín vÒ sù am hiÓu vÒ c¸c BPTT gi÷a hai vïng n«ng th«n vµ thµnh thÞ. B¶ng 29: Tû lÖ hiÓu biÕt vÒ c¸c BPTT chia theo khu vùc Khu vùc BiÖn ph¸p hiÖn ®¹i BiÖn ph¸p truyÒn thèng Thµnh thÞ 96,23 87,65 N«ng th«n 75,23 80,12 Nguån: UBDS – KHHG§ TØnh Thanh hãa n¨m 1998 ë khu vùc thµnh thÞ møc ®é am hiÓu vÒ c¸c BPTT hiÖn ®¹i lµ 96,23, ®èi víi khu vùc n«ng th«n lµ 75,23 sù kh¸c biÖt nµy lµ trªn 20%, së dÜ nh­ vËy lµ do ë thµnh thÞ ng­êi d©n cã tr×nh ®é häc vÊn cao h¬n so víi khu vùc n«ng th«n, nªn hä cã sù hiÓu biÕt vÒ c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai tèt h¬n ë khu vùc n«ng th«n vµ viÖc thùc hiÖn KHHG§ còng tèt h¬n. Do ®ã, lµm cho møc sinh ¬ khu vùc thµnh thÞ gi¶m mét c¸ch t­¬ng ®èi æn ®Þnh. 2. Tr×nh ®é häc víi viÖc sö dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai BiÖn ph¸p tr¸nh thai lµ yÕu tè quýªt ®Þnh ®Õn hµnh vi sinh s¶n cña ng­êi phô n÷ do vËy ®Ó thÊy ®­îc xu h­íng sö dông c¸c BPTT ë tØnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ta h·y tham kh¶o b¶ng sè liÖu sau B¶ng 29: Tû lÖ sö dông c¸c BPTT tõ 1995-1999 §¬n vÞ: % ChØ tiªu N¨m 1995 1996 1997 1998 1999 Vßng tr¸nh thai 53,61 55,60 61,55 56,31 48,77 §×nh s¶n nam 0,94 0,81 0,34 0,21 0,11 §×nh s¶n n÷ 3,98 3,74 3,19 2,61 1,98 Bao cao su 17,56 18,67 15,93 16,14 17,77 Thuèc tr¸nh thai 10,19 9,76 5,36 8,78 10,05 Tiªm tr¸nh thai - 0.08 0,38 0,51 1,12 Cêy tr¸nh thai - 0,014 - 0,035 - BiÖn ph¸p kh¸c 13,72 11,33 13,25 15,40 20,2 Tæng 100 100 100 100 100 Nguån: UBDS-KHHG§ tØnh Thanh hãa Qua b¶ng sè liÖu trªn trong thêi kú 1995-1999 vßng tr¸nh thai lµ biÖn ph¸p ®­îc sö dông nhiÒu nhÊt chiÕm trªn 50% trong c¸c BPTT ¸p dông, tû lÖ ng­êi sö dông cao nhÊt biÖn ph¸p nµy lµ vµo n¨m 1997 (61,55%) tiÕp ®Õn lµ bao cao su còng lµ mét biÖn ph¸p cã tû lÖ ng­êi ¸p dông t­¬ng ®èi lín vµ th­¬ng ®èi æn ®Þnh qua c¸c n¨m giao ®éng tõ 15-18%, sè ng­êi ¸p dông thuèc tr¸nh thai còng cã tõ 5- 11% , tuy nhiªn viÖc ¸p dông biÖn ph¸p nµy kh«ng cã tÝnh chÊt æn ®Þnh, th­êngg cã sù kh¸c biÖt lín gi÷a c¸c n¨m. §iÒu ®¸ng l­u ý lµ biÖn ph¸p ®×nh s¶n ®­îc ¸p dông ë c¶ nam vµ n÷ nh­ng víi tû lÖ kh«ng cao vµ cã sù kh¸c biÕt ®¸ng kÓ gi÷a nam vµ n÷. Sù kh¸c biÖt nµy giao ®éng tõ 4-18 lÇn. Xu h­íng ¸p dông biÖn ph¸p nµy ngµy cµng cã xu h­íng gi¶m xuèng. TÝnh ®Õn n¨m 1999 th× chØ cã 0,11% nam vµ 1,98% n÷ ¸p dông ®×nh s¶n, vµ trong t­¬ng lai kh«ng xa biÖn ph¸p nµy cã thÓ cßn gi¶m xuèng n÷a. Qua kÕt qu¶ ph©n tÝch trªn ta thÊy r»ng cã trªn 70%c¸c BPTT ¸p dông cho n÷, v× thÕ vai trß cña phô n÷ trong viÖc thùc hiÖn c¸c BPTT cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Õn thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña ch­¬ng trinh DS-KHHG§ ë Thanh hãa. Do ®ã, viÖc gi¸o dôc vµ n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn sÏ trang bÞ cho ng­êi phô n÷ kiÕn thøc vÒ kinh tÕ còng nh­ x· héi mµ tõ ®ã sÏ gióp hä tiÕp cËn rÔ rµng h¬n ®èi víi c¸c BPTT. §Ó thÊy ®­îc møc ®é ¶nh h­ëng cña tr×nh ®é häc vÊn ®Õn viÖc. Do ®ã c¸c BPTT vµ lùa chän BPTT hîp lý ta h·y xem xÐt b¶ng sè liÖu sau B¶ng 30: C¬ cÊu sö dông c¸c BPTT theo tr×nh ®é häc vÊn §¬n vÞ :% C¸c BPTT Tr×nh ®é häc vÊn Ch­a ®I häc Ch­a TN PTCS (1-4) TN PTCS (5-8) TN PTTH bËc 1(9-11) TN PTTH bËc 2 (12) Tæng 100 100 1000 100 100 Thuèc tr¸nh thai 5,55 3,00 1,15 0,06 1,07 Vßng tr¸nh thai 69,44 69,46 72,44 73,62 66,74 Tiªm tr¸nh thai - - - 0.09 - Mµng ng¨n, kem, S.B - - 0,15 - - Bso cao su - - 2,45 2,58 8,37 §×nh s¶n n÷ - 8,38 10,53 9,91 7,08 §×nh s¶n nam 16,66 7,78 4,04 0,60 0.21 TÝnh vßng tinh, XTN 5,55 7,78 7,21 1,46 16,31 BiÖn ph¸p kh¸c 2,80 3,60 2,03 1,14 0,21 Nguån: Côc thèng kª Thanh hãa n¨m 1998 B¶ng kÕt qu¶ trªn ®­îc tÝnh tõ kÕt qu¶ ®IÒu tra chän mÉu gåm 2666 ng­êi. Ta nhËn thÊy r»ng cã tíi 73,52% sè phô n÷ sö dông vßng tr¸nh thai vµ ®èi víi biÖn ph¸p nµy ®­îc ¸p dông hÇu nh­ kh«ng cã sù kh¸c biÖt ®¸ng kÓ gi÷a nh÷ng ng­êi c¬ tr×nh ®é häc vÊn kh¸c nhau. Bëi v× ®èi víi biÖn ph¸p nµy ë Thanh hãa thùc hiÖn rÊt réng r·i vµ ®­îc thùc hiÖn miÔn phÝ hoµn toµn ®èi víi nh­ng ng­êi phô n÷ muèn ¸p dông biÖn ph¸p nµy th× hµng kú ®Òu cã c¸c c«ng t¸c viªn d©n sè ë tuyÕn huyÖn vÒ tËn x· ®Ó gióp c¸c chÞ em phô n÷ thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p KHHG§. MÆt kh¸c do ­u ®iÓm cña chÝnh biÖn ph¸p nµy lµ chØ cÇn thùc hiÖn 1 lÇn vµ ¸p dông ®­îc trong mét kho¶ng thêi gian kh¸ dµi, hiÖu qu¶ phßng ngõa cao. Qua b¶ng sè liÖu trªn còng cho ta thÊy r»ng sè ng­êi ®×nh s¶n cao h¬n nhiÒu so víi nam giíi nhÊt lµ lªn tr×nh ®é cµng cao th× sù kh¸c biÖt nµy cµng lín, ®èi víi nhãm TN PTCS (5-8) Lµ 6,59%, nhãm TN TPTH BËc 1 lµ 9,31% , nhãm TN PTTH bËc 2lµ 6,87%. Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy lµ do t­ t­ëng träng nam khinh n÷ mµ vÊn ®Ò KHHG§ chñ yÕu do ng­êi phô n÷ chÞu tr¸ch nhiÖm, vµ ng­êi ®µn «ng d­êng nh­ ®øng ngoµi cuéc. Bëi thÕ ta thÊy biÖn ph¸p nµy chñ yÕudc¸p dông ë n÷ giíi. Ta còng nhËn thÊy mét xu h­íng ë ®©y lµ khi tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× ë c¶ nam vµ n÷ tû lÖ ng­êi ¸p dông c¸c biÖn ph¸p nµy ngµy mét gi¶m xuèng. Ph¶i ch¨ng khi tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× ng­êi ta cµng hoµi nghi vÒ biÖn ph¸p nµy, lµ nã cã t¸c ®éng sÊu ®Ðn søc khÎo cña ng­êi thùc hiÖn vµ nh­ vËy ng­êi ta sÏ t×m ®Õn c¸c biÖn ph¸p kh¸c thay thÕ cho biÖn ph¸p nµy. §iÒu nµy thÓ hiÖn râ qua viÖc sö dông hai biÖn ph¸p bao cao su vµ tÝnh vßng kinh, xuÊt tinh ngoµi. §èi víi c¶ hai biÖn ph¸p nµy ®Òu cã chung mét xu h­íng, ®ã lµ khi tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× xu h­íng sö dông c¸c biÖn ph¸p nµy cµng t¨ng. ë biÖn ph¸p tÝnh vßng kinh, xuÊt tinh ngoµi, ®èi víi nh÷ng ng­êi ch­a ®i häc th× tû lÖ sö dông lµ 5,5%, con ®èi víi nh÷ng ng­êi tèt nghiÖp PTTH bËc 2lµ 16,31% sù chªnh lÖch nµy lµ gÇn 3 lÇn. Tuy nhiªn ë ®©y ta kh«ng kh¶ng ®Þnh r»ng tr×nh ®é häc vÊn lu«n lu«n tû lÖ thuËn víi viÖc sö dông c¸c BPTT mµ cã mét sè BPTT ®èi víi ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp l¹i sö dông nhiÒu h¬n ch¼ng h¹n nh­ viÖc sö dông biÖn ph¸p d×nh s¶n ®èi víi ng­êi ch­a ®i häc l¹i cã tû lÖ cao nhÊt, víi nam lµ 16,66%. Do ®ã ta cã thÓ kÕt luËn r»ng viÖc sö dung c¸c BPTT nã phô thuéc vµo th¸i ®é cña ng­êi sö dông ®èi víi vÊn ®Ò KHHG§ vµ sù hiÓu biÕt cña hä vÒ c¸c BPTT. Tuy nhiªn, ë ®©y ta còng kh«ng thÓ phñ nhËn ®­îc vai trß cña c«ng t¸c truyÒn th«ng, t­ vÊn vÒ DS-KHHG§ ®èi víi viÖc sö dông c¸c BPTT. Qua b¶ng sè liÖu trªn ta còng nhËn thÊy mét ®iÒu n÷a lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi ch­a ®i häc th× tû lÖ ng­êi sö dông vßng t¸nh thai còng t­¬ng ®­¬ng víi nhãm cã tr×nh ®é häc vÊn kh¸c. §Ó hiÓu râ h¬n vÒ sù kh¸c biÖt gi÷a tr×nh ®é häc vÊn víi viÖc sö dông c¸c BPTT kh¸c nhau ta h·y xem b¶ng sè liÖu sau: B¶ng 31: Tû lÖ phô n÷ 15-49 tuæi hiÖn ®ang cã chång chia theo tr×nh ®é häc vÊn vµ t×nh tr¹ng sö dông c¸c BPTT Tr×nh ®é häc vÊn BPTT hiÖn ®¹i BPTT kh¸c Ch­a ®Iihäc 100 0 Ch­a TN cÊp I 92,62 4,83 TN cÊp I 92,95 7,05 TN cÊp II 90,30 9,70 TN cÊp III 85,27 14,73 TN C§-§H trë lªn 83,50 16,50 KX§ 100 0,00 Nguån: Côc thèng kª Thanh hãa n¨m 2000 B¶ng sè liÖu trªn ®­îc pn©n tÝch tõ kÕt qu¶ cña cuäc ®iÒu tra chän mÉu, nªn kh«ng cho ta biÕt chÝnh x¸c vÒ t×nh h×nh sö dông c¸c BPTT ë Thanh hãa nh­ng d­a vµo ®©y ta cã thÓ biÕt ®­îc xu h­íng mµ thùc tÕ ®ang diÔn ra. Ta nhËn thÊy cã hai xu h­íng diÔn ra trªn b¶ng sè liÖu trªn øng víi hai biÖn ph¸p. §èi víi BPTT hiÖn ®¹i th× tû lÖ ng­êi sö dông c¸c biÖn ph¸p nµy cã xu h­íng gi¶m xuèng khi tr×nh ®é häc vÊn t¨ng lªn con ®èi víi c¸c biÖn ph¸p kh¸c th× hoµn toµn ng­îc l¹i, khi tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× tû lÖ sö dông c¸c BPTT cµng t¨ng lªn. Nh­ vËy, ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn cao (ë ®©y lµ nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn tõ cÊp II trë lªn), th× viÖc sö dông c¸c BPTT cña hä kh«ng cøng nh¾c chØ tËp trung vµo mét lo¹i biÖn ph¸p nµo mµ hä lu«n chñ ®éng linh ho¹t trong viÖc sö dông c¸c BPTT hîp lý phï hîp víi m×nh nhÊt ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn râ qua b¶ng sè liÖu trªn. Cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp (phô n÷ ch­a ®Õn tr­êng hoÆc ch­a TN cÊp I) th× hoµn toµn ng­îc l¹i hä kh«ng chñ ®éng chñ ®éng linh ho¹t trong viÖc sö dông c¸c lo¹i BPTT, theo b¶ng sè liÖu trªn th× cã tíi gÇn 100% phô n÷ sö dông BPTT hiÖn ®¹i vµ nh­ vËy cã nghÜa lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi nµy møc ®é rñi do trong viÖc sö dông c¸c BPTT sÏ cao. V× vËy, hiÖn t­îng sinh ngoµi ý muèn th­êng xÈy ra ë nh÷ng ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp. Sù kh¸c biÖt vÒ c¸c lo¹i ho¹t ®éng lao ®éng kh¸c nhau còng t¸c ®éng ®Õn viÖc sö dông c¸c BPTT kh¸c nhau B¶ng 32: Quan hÖ gi÷a c¸c lo¹i lao ®éng vµ viÖc sö dông c¸c BPTT BiÖn ph¸p KHHG§ Ph©n lo¹i lao ®éng L§ trÝ ãc L§ phi n«ng nghiÖp L§ n«ng nghiÖp L§ dù tr÷ Toµn tØnh 100 100 100 100 Thuèc tr¸nh thai 0,84 2,96 0.75 3,20 Vßng tr¸nh thai 65,52 48,88 75,43 61,29 Tiªm tr¸nh thai - - 0,13 - Mµng ng¨n, kem, S.B - - - - Bao cao su 9,32 17,03 2,18 12,90 §×nh s¶n n÷ 5,93 8,15 9,82 9,67 §×nh s¶n nam - - 2,18 - TÝnh vßng kinh,XTN 14,40 21,48 8,10 12,94 BiÖn ph¸p kh¸c 4,62 1,50 1,41 - Nguån: côc thèng kª Thanh hãa n¨m 1998 Qua b¶ng sè liÖu trªn ta nhËn thÊy ®èi víi phô n÷ lµm n«ng nghiÖp th× viÖc sö dông vßng tr¸nh thai lµ chñ yÕu chiÕm 75,43%, lý do lµ ®èi víi ng­êi lµm nghÒ n«ng th× thu nhËp cña hä rÊt thÊp nÕu nh­ sö dông c¸c BPTT hiÖn ®¹i th× hä th­êng xuyªn ph¶i bá ra mét kho¶n chi phÝ. V× thÕ ®©y lµ vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m cña hä. TÝnh vßng kinh, xuÊt tinh ngoµI ®­îc c¸c phô n÷ lµm nghÒ phi n«ng nghiÖp sö dông nhiÒu nhÊt víi tû lÖ t­¬ng øng lµ 21,48% vµ 17,03%, møc ®é tiÕp theo lµ ®èi víi lao ®éng trÝ ãc. §èi víi c¶ hai biÖn ph¸p nµy th× ®ßi hái ng­êi sö dông ph¶I cã sù hiÓu biÕt vµ ph¶I bá ra mét kho¶n chi phÝ cho biÖn ph¸p mµ m×nh sö dông. C¸c biÖn ph¸p ®×nh s¶n nam n÷ còng ®­îc ®èi t­îng lµm nghÒ n«ng nghiÖp sö dông nhiÒu nhÊt, ®èi víi nam lµ 2,18%, n÷ lµ 9,28%. Khi thùc hiÖn biÖn ph¸p nay th× ®èi víi c¶ nam vµ n÷ ®Òu mÊt kh¶ n¨ng sinh ®Î, ®èi víi nh÷ng ng­êi lµm nghÒ n«ng nghiÖp th× ®a sè lµ cã nhiÒu con, mµ trong sè c¸c gia ®×nh ®«ng con th× cã rÊt nhiÒu gia ®×nh cã ®«ng n»m ngoµi ý muèn cña hä. V× thÕ biÖn ph¸p naú ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña lo¹i ®èi t­îng nµy biªn c¹nh ®ã ®èi víi nh÷ng ng­êi thùc hiÖn biÖn ph¸p nµy hä cßn nhËn ®­îc mét kho¶n tiÒn trî cÊp cña Nhµ n­íc ®Ó båi d­ìng søc khÎo. Do ®ã, biÖn ph¸p nµy ®­îc ®èi t­îng lµm nghÒ n«ng nghiÖp sö dông nhiÒu nhÊt. IV. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn tíi viÖc gi¶m møc sinh ë Thanh hãa. Thanh hãa lµ mét tØnh cã quy m« d©n sè kh¸ lín, trong khi ®ã tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cßn thÊp, thÊp h¬n møc trung b×nh cña toµn quèc. §êi sèng cña ng­êi d©n cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n nhÊt lµ ®èi víi vïng n«ng th«n. Kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn nã còng ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn c¬ héi häc tËp cña ng­êi d©n, nªn nh×n chung tr×nh ®é d©n trÝ ë Thanh hãa cßn thÊp, ®Æc biÖt cßn thiÕu nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é cao phôc vô cho sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña tØnh. Trªn thùc tÕ hiªn nay cho thÊy nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é Cao ®¼ng - §¹i häc chØ chiÕm 1,38% d©n sè, sè ng­êi cã tr×nh ®é trªn §¹i häc chØ chiÕm 0,0123% d©n sè. Trong khi ®ã tû lÖ mï ch÷ vÉn cßn cao chiÕm 7,3% d©n sè trªn 6 tuæi. Nh­ng ®èi víi häc sinh ®i häc phæ th«ng l¹i chiÕm tû lÖ t­¬ng ®èi cao chiÕm 91,11% ( d©n sè trªn 6 tuæi). §iÒu ®ã ph¶n ¸nh r»ng nÒn gi¸o dôc cña Thanh hãa trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· cã b­íc chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ vµ sù chuyÓn ®ã ®· cã ¶nh h­ëng ®Õn mäi mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi trong ®ã cã ¶nh h­ëng m¹nh ®Õn møc sinh ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn ë mét sè mÆt sau: Tr×nh ®é häc cao lµm t¨ng tuæi kÕt h«n cña ng­êi phô n÷, theo kÕt qu¶ ph©n tÝch th× sù chªnh lÖch nµy gi÷a nh÷ng ng­êi ch­a ®i häc víi nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é tõ cÊp III trë lªn lµ 5 n¨m. Khi tr×nh ®é häc vÊn cao th× ng­êi phô n÷ cã xu h­íng sinh Ýt con h¬n. Do ®ã lµm cho sè con trung b×nh cña ng­êi phô n÷ gi¶m xuèng, theo kÕt qu¶ ph©n tÝch cña UBDS-KHHG§ tØnh th× sù chªnh lÖch vÒ sè con trung b×nh , theo kÕt qu¶ ph©n tÝh cña UBDS-KHHG§ tØnh th× sù chªnh lÖch vÒ sè con trung b×nh gi÷a phô n÷ cã tr×nh ®é tèt nghiÖp cÊp III vµ phô n÷ ch­a ®i häc lµ mét con. Tr×nh ®é häc cao sÏ n©ng cao ®Þa vÞ cña ng­êi phô n÷, lµm t¨ng vai trß cña ng­êi phô n÷ sinh ®Î. Khi ®ã tiÕng nãi cña hä cã träng l­îng h¬n, kh«ng cßn lÖ thuéc vµo bè mÑ chång trong c¸c quyÕt ®Þnh nhÊt lµ c¸c quyÕt ®Þnh vÒ viÖc sinh con. Tr×nh ®é häc vÊn cao, nã sÏ t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn nhËn thøc cña ng­êi phô n÷ ®èi víi møc sinh. Qua ph©n tÝch thùc tr¹ng cña tr×nh ®é häc vÊn ®èi víi møc sinh ta nhËn thÊy tr×nh ®é häc vÊn cã quan hÖ tû lÖ thuËn víi møc sinh, tû lÖ thuËn víi tuæi sinh con ®Çu lßng vµ tû lÖ nghÞch víi sè con mong muèn. Tr×nh ®é häc cã t¸c ®éng tÝch ®Õn viÖc nhËn thøc vµ sö dông c¸c BPTT, ®èi víi nh÷ng phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn th× hä cã nhËn thøc vÒ c¸c BPTT mét c¸ch s©u s¾c h¬n vµ th­êng lùa chän cho m×nh mét BPTT hîp lý. Nh­ vËy, khi tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi d©n ®­îc n©ng cao th× ®ång nghÜa víi viÖc gi¶m møc sinh. Xu h­íng ë Thanh hãa cho thÊy trong vßng 10 n¨m 1989-1999 khi tû lÖ mï ch÷ gi¶m tõ 15,45% xuèng cßn 7,26% tøc lµ gi¶m h¬n hai lÇn th× møc sinh gi¶m ®­îc 0,4 lÇn ( tõ 2,9% xuèng 2,072%). V× thÕ viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho ng­êi nãi chung vµ ng­êi phô n÷ nãi riªng trë thµnh mét yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu, nh»m n©ng cao sù hiÓu biÕt cña ®èi víi viÖc sinh ®Î cã kÕ ho¹ch vµ gãp phÇn gi¶m møc sinh xuèng mét tû lÖ hîp lý. Ch­¬ng IV C¸c gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn vµ gi¶m møc sinh ë Thanh hãa I. C¸c gi¶i ph¸pnh»m gi¶m møc sinh 1. BiÖn ph¸p vËn ®éng, khuyÕn khÝch tuyÖn truyÒn gi¸o dôc a. T¨ng c­¬ng c«ng t¸c truyÒn th«ng d©n sè Thanh hãa lµ tØnh cã ®Þa h×nh t­¬ng ®èi phøc t¹p h¬n n÷a tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ l¹i kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c khu vùc, v× thÕ viÖc më réng quy m« ho¹t ®éng cña c«ng t¸c DS-KHHG§ lµ viÖc lµm rÊtcÇn thiÕt. C«ng t¸c DS-KHHG§ ë ®©y ph¶I g¾n víi tõng lo¹i ®Þa bµn vµ tõng lo¹i ®èi t­îng, ®IÒu ®ã cã nghÜa lµ ng­êi lµm c«ng t¸c DS-KHHG§ ph¶I dùa vµo t×nh h×nh cô thÓ cña tõng ®Þa bµn, ®Ò ®­a ra c¸ch tuyªn truyÒn vËn ®éng nh»m ®em l¹i hiÖu qu¶ cao nhÊt tr¸nh t×nh tr¹ng tuyªn truyÒn vËn ®éng moät c¸ch cøng nh¾c. Cô thÓ lµ thø nhÊt, cÇn ph¶i vËn ®éng c¶ ®èi t­îng lµ nam giíi tham gia vµo viÖc thùc hiÖn KHHG§, v× nam giíi còng lµ ®èi t­¬ng ®ãng vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh sinh s¶n, h¬n thÕ n÷a ®èi víi nam giíi hä th­êng quan niÖm r»ng viÖc sinh ®Î lµ viÖc cña ng­êi phô n÷, v× thÕ hä th­êng lÉn tr¸nh tr¸ch nhiÖm cña m×nh. Do ®ã cÇn tÝch cùc vËn ®éng nam giíi tham gia thùc hiªn KHHG§ ®Ó nh»m thay ®æi quan niÖm cña hä vÒ vÊn ®Ò KHHG§ ®Ó hä hiÓu h¬n vÒ vai trß tr¸ch nhiÖm cña m×nh, vµ lµ ng­êi b¹n ®¾c lùc gióp ng­êi vî cïng tham gia tù nguyÖn thùc hiÖn KHHG§, thø hai lµ ®i ®«i víi c«ng t¸c tuyªn truyÒn vËn ®éng th× ng­êi lµm c«ng t¸c KHHG§ cÇn cã nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ b»ng c¸ch cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c BPTT ®Ðn tËn tay ng­êi sö dông, gióp hä thùc hiÖn mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®èi víi viÖc sinh ®Î cã kÕ ho¹ch. b. Tró träng ®Çu t­ cho c«ng t¸c DS-KHHG§ ë cÊp c¬ së C¸c kÕ ho¹ch vÒ DS-KHHG§ dï cã hoµn h¶o ®Õn ®©u nh­ng nÕu kh«ng ®­îc triÓn khai thùc hiªn tèt th× còng kh«ng mang l¹i hiÖu qu¶ cao. §ã chÝnh lµ lýdo t¹i sao cÇn ph¶I tró träng ®Çu t­ ®óng møc cho nh÷ng ng­êi thùc hiÖn c«ng t¸c DS-KHHG§ ë cÊp c¬ së. MÆc dï hiÖn nay nguån kinh phÝ trung ­¬ng trî cÊp cßn h¹n chÕ, ®èi víi mçi céng t¸cviªn d©n sè ë cÊp x·, mét th¸ng hä chØ nhËn ®­îc mét kho¶n tiÒn kho¶ng 100. 000 ®ång, v¬Ý sè tiÒn it á ®ã nÕu nh­ hä ph¶i thùc hiÖn c«ng viÖc trªn ®Þa bµn réng th× sè tiÒn nµy may ra míi®ñ chi phÝ cho ®i l¹i. Do ®ã nã kh«ng cãt¸c dông khuyÕn khÝch läng nhiÖt t×nh cña hä. V× thÕ cÇn ph¶i tró trong ®Çu t­ c¬ së vËt chÊt vµ phóc lîi ®èi víi nh÷ng c«ng t¸cviªn d©n sè lµ viÖc lµm rÊt cÇn thiÕt hiÖn nay. Nguån kinh phÝ cho ho¹t ®éng cÇn cã sù kÕt hîp gi÷a nguån trî cÊp cña Nhµ n­íc vµ kinh phÝ cña ®Þa ph­¬ng, trong ®ã ®Æc biÖt tró träng ®Õn viÖc huy ®éng nguån kinh phÝ cña ®Þa ph­¬ng. Bëi v× nÕu tró trong ®Çu t­ tèt cho c«ng t¸c DS- KHHG§ th× sÏ gãp phÇn n©ng cao chÊt l­îng d©n sè, n©ng cao chÊt l­îng cuéc sèng cho céng ®ång ®ång thêi gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc. Bªn c¹nh ®ã ®èi víi nh÷ng c¸i nh©n, nh÷ng gia ®×nh nh÷ng tæ chøc ®oµn thÓ x· héi chÊp hµnh thùc hiÖn tèt c«ng t¸c d©n sè KHHG§ th× tuú thuéc vµo ®IÒu kiÖn cô thÓ cña tõng n¬I mµ d­a ra h×nh thøc chÕ ®é khuyÕn khÝch cho phï hîp sao cho cã t¸c dông khuyÕn khÝch cao nhÊt hä tham gia. Ch¼ng h¹n nh­ ®èi víi ®èi t­îng lµm nghÒ n«ng nghiÖp lµ ®èi t­îng cã møc thu nhËp thÊp, v× thÕ ¸p dông h×nh thøc th­ëng b»ng tiÒn hoÆc hiÖn vËt cho nh÷ng ng­êi tham gia thùc hiÖn tèt KHHG§ lµ viÖclµm rÊt h÷u Ých nã võa cã t¸c dông hä biÓu d­¬ng võa cã t¸c dông nh¾c nhë. Ng­îc l¹i ®èi víi lo¹i ®èi t­îng lµ c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc th× cÇn cã h×nh thøc khuyÕn khÝch®éng viªn vÒ m¾t tinh thÇn nh­ cÊp b»ng khen hoÆc biÓu d­¬ng toµn c«ng ty ®èi víi nh÷ng ng­êi thùc hiÖn tèt KHHG§ th× sÏ cã t¸c dông khuyÕn khÝch rÊt cao. c. T¨ng c­êng c«ng t¸c truyÒn th«ng d©n sè C«ng t¸c truyÒn th«ng, th«ng tin gi¸o dôc vµ tæ chøcquÇn chóng tËp trung vµo vµo c¸c khu vùc n«ng th«n, tÇng líp bu«n b¸n nhá, thî thñ c«ng vµ néi trî, ®Æc biÖt lµ tÇng líp thanh thiÕu niªn nh»m chuyÓn ®æi vÒ nhËn thøc vÒ gia ®×nh Ýt con. Bëi v× ®èi víi nh÷ng ®èi t­îng trªn trõ tÇng líp thanh niªn cßn l¹i hÇu hÕt cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp, sù hiÓu biÕt vÒ kiÕn thøc x· héi cßn nhiÒu h¹n chÕ, hä kh«ng quan t©m ®Õn sù thay ®æi cña ®Êt n­íc, kh«ng hiÓu ®­îc tÇm quan träng cña viÖc thùc hiÖn KHHG§. CÇn ph¶i ®­a gi¸o dôc d©n sè vµo c¸c tr­êng phæ th«ng nh»m trang bÞ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ d©n sè nh­: d©n sè vµ m« tr­êng, d©n sè vµ viÖc lµm, ¶nh h­ëng cña gia t¨ng d©n d©n sè ®Õn thu nhËp vµ møc sèng chung cña x· héi .. v× khi ®· cã kiÕn thøc vÒ d©n sè vµ c¸c vÊn ®Ì liªn quan th× ng­êi míi cã ®ñ c¬ së v÷ng ch¾c ®Ó tiÕp thu vÒ kiÕn thøc KHHG§. Nh­ vËy, viÖc ®­a gi¸o dôc d©n sè vµ KHHG§ vµo c¸c tr­êng phæ th«ng lµ rÊt cÇn thiÕt vµ b¾t buéc. V× trÎ em lµ t­¬ng lai cña ®Êt n­íc lµ nÒn t¶ng cho ®Êt n­íc sau nµy. Do ®ã, chóng ta cÇn trang bÞ cho chóng hµnh trang b­íc vµo ®êi kh«ng chØ nh÷ng kiÕn thøc vÒ tù nhiªn, kiÕn thøc x· héi mµ c¶ kiÕn thøcvÒ DS- KHHG§. 2. C¸c biÖn ph¸p b¾t buéc HiÖn nay ë Thanh hãa cßn nhiÒu gia ®×nh ch­a chÊp hµnh thùc hiÖn viÖc sinh ®Î cã kÕ ho¹ch theo ®óng chñ ch­¬ng quy ®Þnh cña Nhµ n­íc, ®Æc biÖt lµ ®èi víi nh÷ng gia ®×nh lµm nghÒ n«ng nghiÖp. Trong nh÷ng n¨m võa qua ®èi víi c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp, th× Nhµ n­íc ®· cã nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ ®èi víi nh÷ng tr­êng hîp vÞ ph¹m viÖc thùc hiÖn sinh ®Î cã kÕ ho¹ch nã còng ®· gãp phÇn h¹n chÕ ®¸ng kÓ nh÷ng tr­êng hîp sinh con thø 3, nh÷ng trªn thùc tÕ vÉn cßn nhiÒu ng­êi vi ph¹m. Do vËy, UBDS-KHHG§ tØnh cÇn cã nh÷ng biÖn ph¸p phèi hîp víi c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn cña tØnh ®Ò ra nh÷ng biÖn ph¸p cô thÓ vµ nghiªm kh¸c h¬n ®èi víi nh÷ng ®èi t­îng vi ph¹m lµ c«ng chøc Nhµ n­íc. §èi víi ®èi t­îng lµ nh÷ng ng­êi lµm nghÒ n«ng nghiÖp, thî thñ c«ng nh÷ng ng­êi hµnh nghÒ bu«n b¸n nhá, th× chóngta cÇn ®¨c biÖt quan t©m v× víi ®èi t­îng nµy th× hiÖn nay hÇu nh­ ch­a cã biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó nh÷ng ®èi t­¬ng nµy tham gia chÊp hµnh thùc hiÖn tèt c«ng t¸c KHHG§, nªn hiÖn t­¬ng sinh con thø 3 ë ®èi t­îng nµy diÔn rÊt phæ biÕn. V× vËy, UBDS-KHHG§ tØnh cÇn phèi hîp víi chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p b¾t buéc ®èi víi ®èi t­îng nµy ®Ó hä hiÓu biÕt râ h¬n vÒ tr¸ch nhiÖm cua m×nh víi viÖc thùc hiÖn KHHG§. Ch¼ng h¹n nh­ ®èi víi ®èi t­îng lµm nghÒ n«ng th× cÇn cã nh÷ng quy ®Þnh b¾t buéc liªn quan ®Õn quyÒn lîi cña hä. VÝ dô nh­ ®èi nh÷ng ng­êi sinh con thø 3 trë lªn th× kh«ng ®­îc h­ëng c¸c chÕ ®é ­u ®·i, nh­ kh«ng cÊp thªm ruéng cho nh÷ng ®øa con thø 3 trë lªn, ®ång thêi víi nh÷ng ®èi t­îng nµy cÇn cã c¸c h×nh thøc khiÓn tr¸ch kû luËt t¹i c¸c cuéc häp héi ®ång, c¸c cuéc häp cña chi héi phô n÷ ... §èi víi ®èi t­îng lµ thî thñ c«ng nh÷ng ng­êi hµnh nghÒ bu«n b¸n nhá cÇn ¸p dông biÖn ph¸p sö ph¹t hµnh chÝnh kÕt hîp víi biÖn ph¸p kinh tÕ. VÝ dô nh­ ®èi víi nh÷ng ng­êi sinh con thø 3 trë lªn th× kh«ng ®­îc ­u tiªn cho nh÷ng n¬I bu«n b¸n thuËn tiÖn vµ c¸c biÖn ph¸p sö ph¹t b»ng tiÒn cô thÓ ®èi víi nh÷ng ng­êi vi ph¹m viÖc thùc hiÖn KHHG§. Cã nh­ vËy míi cã t¸c dông r¨n ®e vµ dÇn dÇn ®­a c«ng t¸c DS-KHHG§ cña tØnh ®i vµo nÒ nÕp. II. C¸c biÖn ph¸p n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn Tr×nh ®é häc vÊn kh«ng trùc tiÕp lµm gi¶m møc sinh nh­ng nã cã t¸c dông tÝch cùc ®ÕnviÖc h¹n chÕ møc sinh. V× vËy, viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho ng­êi d©n hiÖn nay ë Thanh hãa lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt. §Ó n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho ng­êi d©n th× chóng ta cã nh÷ng biÖn ph¸p sau: 1. TiÕn hµnh xo¸ n¹n mï ch÷ n©ng cao tû lÖ ng­êi ®i häc. HiÖn nay ë Thanh hãa tû lÖ ng­êi mï ch÷ cßn cao (7,3%) v× thÕ ®Ó gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho ng­êi d©n th× c«ng viÖc tr­íc tiªn lµ cÇn xo¸ n¹n mï ch÷ trong nh©n d©n. §èi t­îng mï ch÷ ë Thanh hãa tËp trung chñ yÐu vµo c¸c ®èi t­îng sèng ë vïng n«ng th«n ven biÓn vµ vïng miÒn nói, vung s©u, vïng xa, n¬I tËp trung sinh sèng cña c¸c d©n téc Ýt ng­êi. ë ®ã do ®IÒu kiÖn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, c¬ së vËt chÊt tr­êng líp cßn nhiÒu thiÕu thèn, ®éi ngò gi¸o viªn cßn thiÕu, cuéc sèng cña ng­êi d©n cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n hä ch­a cã ®IÒu kiÖn ch¨m lo ®Õn viÖc häc tËp cña con c¸i, v× thÕ cÇn ph¶i ®Æc biÖt chó ý vµo hai lo¹i ®èi t­îng nµy. Muèn vËy, tØnh cÇncã sù ®Çu t­ tho¶ ®¸ng cho gi¸o dôc ë nh÷ng vïng nµy ®«ng thêi cÇn cã c¸c dù ¸n ®Çu t­ gióp c¸c vïng nµy cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ nh»m t¹o ®iÒu kiÖn thuËnlîi cho trÎ em ®Õn tr­êng 2. Ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh ®µo t¹o Nh»m t¹o thªm c¬ héi cho ®­îc ®i häc, n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn, kiÕn thøc kü n¨ng ngµnh nghÒ ...b»ng c¸ch ph¸t triÓn thªm c¸c lo¹i h×nh ®µo t¹o: KhuyÕn khÝch më c¸c tr­êng c«ng lËp b¸n c«ng, d©n lËp, t¹o ®IÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c tr­êng cã nhu cÇu häc thªm ca. Gi¸o dôc lao ®éng h­íng nghiÖp D¹y nghÒ cho häc sinh phæ th«ng ( c¬ cÊu ngµnh nghÒ s¸t víi yªu cÇu cña x· héi, s¸t víi hoµn c¶nh cña ®Þa ph­¬ng vµ theo kh¶ n¨ng cña tõng tr­êng). Më réng c¸c líp häc tõ thiÖn, c¸c líp häc ngoµi giê hµnh chÝnh ®Ó thu hót nh÷ng ng­êi lao ®éng nghÌo kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®i häc Më r«ng c¸c tr­êng tù häc tù lµm, t¹o ®iÒu kiÖn cho häc cã thu nhËp trong khi cßn ®ang ®i häc hoÆc kÕt hîp võa häc v¨n ho¸ võa häc nghÒ, thu hót thªm nhiÒu häc sinh tham gia, nh»m thªm t¹o thªm c¬ héi kiÕm viÖc lµm khi häc sinh ra tr­êng. 3. N©ng cao chÊt l­îng gi¶ng d¹y N©ng cao sè tr­êng cÊp I, cÊp II ®¹t tiªu chuÈn quèc gia, khuyÕn khÝch phong trµo thi ®ua d¹y tèt, häc tèt trong tßan tØnh, cã h×nh thøc khuýªn khÝch th¶o ®¸ng ®èi víi c¸c tËp thÓ c¸i nh©n cã thµnh tÝch trong gi¶ng d¹y. Th­êng xuyªn n©ng cao chÊt l­îng gi¶ng d¹y, tæ chøc huÊn luyÖn cho gi¸o viªn theo ®Þnh kú, nh»m gióp hä tiÕp thu ®­îc nh÷ng kiÕn thøc tiÕn bé trong thêi kú ®æi míi, nh»m phôc vô cho c«ng t¸c gi¶ng d¹y ®­îc tèt h¬n. 4. §Çu t­ tho¶ ®¸ng cho sù nghiÖp gi¸o dôc NgoµI nguån ng©n s¸ch do Nhµ n­íc cÊp th× tØnh cÇn chñ ®éng t¹o ra nguån thu, ®Ó t¨ng c­êng hç trî vÒ c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ gi¶ng d¹y nh»m n©ng cao chÊt l­îng cña c«ng t¸c gi¶ng d¹y KÕt luËn Qua nghiªn cøu mèi quan hÖ gi÷a tr×nh ®é häc vÊn vµ møc sinh ë tØnh Thanh hãa cho ta thÊy tr×nh ®é häc vÊn lµ yÕu tè t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn møc sinh tuy kh«ng trùc tiÕp lµm gi¶m møc sinh, nh­ng nã lµ yÕu tè cã ¶nh h­ëng lìn ®Õn th¸i ®é hµnh vi sinh s¶n cña ng­êi phô n÷ gãp phÇn h¹ thÊp møc sinh. Tuy nhiªn tr×nh ®é häc vÊn kh«ng tù nhiªn cã ®­îc mµ nã lµ thµnh qu¶ cña sù nç lùc cè g¾ng cña x· héi vµ b¶n th©n mçi ng­êi.Qua nghiªn cøu thùc tr¹ng vÒ häc vÊn ë tØnh Thanh hãa, ta thÊy tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi d©n trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã t¨ng lªn ®¸ng kÓ, nh­ng vÌ chÊt l­îng th×, ®Æc biÖt lµ ®èi víi vïng n«ng th«n vµ miÒn nói, do m«i tr­êng sèng còng nh­ c¸c yÕu tè phong tôc tËp qu¸n chi phèi nªn viÖc ch¨m lo häc cho häc tËp cho ng­êi d©n ë nh÷ng vïng nµy cßn rÊt nhiÒu h¹n chÕ, nªn tr×nh ®é häc vÊn cña ng­êi d©n ë nh÷ng vïng nµy cßn rÊt, ®ã chÝnh lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn møc sinh ë nh÷ng vïng nµy cßn cao. V× vËy, qua ®Ò tµi nghiªn cøu nµy em nhËn thÊy r»ng ®Ó gãp phÇn vµo viÖc gi¶m møc sinh trong tØnh, cÇn ®Æc biÖt quan t©m ®Õn viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn, còng nh­ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu h¬n n÷a cho ng­êi d©n ë vïng n«ng th«n vµ miÒn nói Cuèi cïng em xin c¸m ¬n sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña thÇy Vâ NhÊt TrÝ. Hµ Néi, ngµy 10 th¸ng 5 n¨m 2001 S/v: NguyÔn V¨n Cö TµI liÖu tham kh¶o 1. Chñ biªn. NguyÔn §×nh Cö. Gi¸o tr×nh d©n sè vµ ph¸t triÓn 2.Gi¸o tr×nh d©n sè häc –chñ biÖn. GS. Phïng ThÕ Tr­êng NXB Thèng kª 1995 3.Häc vÊn vµ møc sinh. §Æng Xu©n 4. Phan t©n . C¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn møc sinh ë ViÖt nam 5. Niªn gi¸m thèng kª tØnh Thanh hãa 1996-1999 6. KÕt qu¶ ®IÒu tra chän mÉu vÒ d©n sè 1996,1997,1998,1999,2000 7. Mét sè vÊn ®Ò vÒ d©n sè häc 8. KÕt qu¶ ®IÒu tra vÒ d©n sè KHHG§. UBDS-KHHG§ 9. Khæng V¨n MÉn . ChÝnh s¸ch d©n sè vµ vÊn ®Ò gi¶m sinh 10. T©m lý träng nam khinh n÷ trong x· h«I hiÖn nay. Khoa häc vÒ phô n÷ sè 4-1995 Môc lôc Trang

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docTrình độ học vấn đến mức sinh ở tỉnh Thanh Hoá.doc
Luận văn liên quan