Đánh giá một số nhân tố tác động đến chi tiêu hộ gia đình

Chương I. Phần mở đầu Trong những năm qua ,cùng với sự đổi mới của các chính sách nhà nước và phát triển nền kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu rất đáng tự hào góp phần làm cho đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện . Chỉ số HDI (Human Development Index) - chỉ số phát triển con người - phản ánh rất rõ điều khẳng định này. Theo cách tính của UNDP, HDI của Việt Nam liên tục tăng hằng năm kể từ khi chúng ta tiến hành công cuộc đổi mới. HDI của nước ta năm 1985 là 0.583, năm 1990 là 0.605, năm 1995 là 0.649, năm 2001 là 0.682 và năm 2002 là 0.688 xếp hạng thứ 109 trong tổng số 173 quốc gia. Những cuộc khảo sát gần đây ở Việt Nam đã bước đầu đem lại hiểu biết mới về mức sống của các hộ gia đình, bắt đầu là cuộc Khảo sát mức sống dân cư 1992-1993 (KSMS) - VLSS 92-93 (Vietnames Living Stanrd Survay), sau là Khảo sát mức sống dân cư 1997-1998, và mới nhất là Khảo sát mức sống dân cư 2002-2003. Những cuộc khảo sát này thu thập các thông tin khá toàn diện về điều kiện sống, bao gồm các số liệu về chi tiêu của hộ gia đình: chi tiêu hàng ngày, chi cho y tế, chi cho giáo dục .và một thế mạnh nữa là là việc chọn mẫu đã được tiến hành khá thận trọng để các số liệu thu thập được có thể mang tính đại diện cho cả quốc gia. Mục lục Trang Chương I. Phần mở đầu 1 I. Giới thiệu chung 1 II. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu 1 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1 2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 2 ChươngII: Nội dung và phương pháp nghiên cứu 3 I. Mô tả dữ liệu. 3 1. Biến số phụ thuộc. 3 2. Các biến số độc lập 4 2.1. Mô tả sơ bộ ảnh hưởng của nhóm yếu tố thuộc về hộ gia đình 5 2.2 .Mô tả sơ bộ ảnh hưởng của nhóm yếu tố thuộc về xã hội 13 3. Xác định ý nghĩa thống kê của các mô tả và các kiểm định dùng cho phân tích 17 3.1. ý nghĩa thống kê của các mô tả từ bảng CROSSTAB 17 3.2. Các kiểm định dùng cho phân tích 20 II. Ước lượng mô hình hồi quy 23 1. Giả thiết cho mô hình 23 1.1. Thống kê biến 23 1.2. Định nghĩa các biến sử dụng trong mô hình 23 2. Mô hình hồi quy và phân tích các kết quả 24 2.1. Mô hình 24 2.2. Kiểm định mô hình hồi quy 29 Chương III: Kết luận 31 Tài liệu tham khảo 33

doc34 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 07/02/2013 | Lượt xem: 2138 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đánh giá một số nhân tố tác động đến chi tiêu hộ gia đình, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ch­¬ng I. PhÇn më ®Çu I. Giíi thiÖu chung Trong nh÷ng n¨m qua ,cïng víi sù ®æi míi cña c¸c chÝnh s¸ch nhµ n­íc vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸, ®Êt n­íc ta ®· ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tùu rÊt ®¸ng tù hµo gãp phÇn lµm cho ®êi sèng nh©n d©n ngµy cµng ®­îc c¶i thiÖn . ChØ sè HDI (Human Development Index) - chØ sè ph¸t triÓn con ng­êi - ph¶n ¸nh rÊt râ ®iÒu kh¼ng ®Þnh nµy. Theo c¸ch tÝnh cña UNDP, HDI cña ViÖt Nam liªn tôc t¨ng h»ng n¨m kÓ tõ khi chóng ta tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi. HDI cña n­íc ta n¨m 1985 lµ 0.583, n¨m 1990 lµ 0.605, n¨m 1995 lµ 0.649, n¨m 2001 lµ 0.682 vµ n¨m 2002 lµ 0.688 xÕp h¹ng thø 109 trong tæng sè 173 quèc gia. Nh÷ng cuéc kh¶o s¸t gÇn ®©y ë ViÖt Nam ®· b­íc ®Çu ®em l¹i hiÓu biÕt míi vÒ møc sèng cña c¸c hé gia ®×nh, b¾t ®Çu lµ cuéc Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ 1992-1993 (KSMS) - VLSS 92-93 (Vietnames Living Stanrd Survay), sau lµ Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ 1997-1998, vµ míi nhÊt lµ Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ 2002-2003. Nh÷ng cuéc kh¶o s¸t nµy thu thËp c¸c th«ng tin kh¸ toµn diÖn vÒ ®iÒu kiÖn sèng, bao gåm c¸c sè liÖu vÒ chi tiªu cña hé gia ®×nh: chi tiªu hµng ngµy, chi cho y tÕ, chi cho gi¸o dôc...vµ mét thÕ m¹nh n÷a lµ lµ viÖc chän mÉu ®· ®­îc tiÕn hµnh kh¸ thËn träng ®Ó c¸c sè liÖu thu thËp ®­îc cã thÓ mang tÝnh ®¹i diÖn cho c¶ quèc gia. II. §èi t­îng, ph¹m vi vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 1. §èi t­îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §èi t­îng chung chuyªn ®Ò muèn nghiªn cøu lµ mét sè yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn hµnh vi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña hé gia ®×nh. Tuy nhiªn ph¹m vi sè liÖu lµ n»m trong bé sè liÖu cña cuéc §iÒu tra møc sèng d©n c­ 1997-1998 (VLSS 97-98) v× vËy ®èi t­îng nghiªn cøu chÝnh trong bµi viÕt nµy dùa trªn mÉu gåm 5999 hé ®­îc pháng vÊn trªn kh¾p c¸c tØnh thµnh cña c¶ n­íc. Do ®Æc ®iÓm cña ®Ò tµi, träng t©m nghiªn cøu sÏ r¬i vµo c¸c sè liÖu liªn quan ®Õn vÊn ®Ò chi tiªu, cô thÓ sÏ n»m trong tÖp sè liÖu hhexp98n.dta (hhexp98n.sav).MÆc dï ®©y lµ bé sè liÖu ®· cò vµ nh­ vËy ®ång nghÜa víi viÖc th«ng tin kh«ng cËp nhËt nh­ng nã vÉn ®­îc coi lµ mét bé sè liÖu tèt ®Æc biÖt ®èi víi nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c ph©n tÝch d÷ liÖu. 2. C¬ së lý thuyÕt vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. Môc ®Ých bµi viÕt lµ tr¶ lêi c©u hái: ”Nh÷ng yÕu tè nµo ¶nh h­ëng tíi hµnh vi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé gia ®×nh “. §Ó thùc hiÖn ®­îc ®iÒu nµy, chuyªn ®Ò ®· sö dông c¸c b¶ng thèng kª m« t¶ mét vµ hai chiÒu cïng víi mét b¶ng ph©n tÝch håi qui tuyÕn tÝnh ®a biÕn (c«ng cô ph©n tÝch trong Kinh tÕ l­îng) - ®©y lµ ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh mèi liªn hÖ cña biÕn néi sinh víi c¸c biÕn ngo¹i sinh. Hµm håi quy tæng thÓ ®­îc sö dông cã d¹ng Y = a1 + a2X2i + . . . + X ki + U Trong ®ã: a1 lµ hÖ sè tù do (hÖ sè chÆn), nã chÝnh lµ gi¸ tÞ trung b×nh cña biÕn Y khi X2i = . . . = akX ki = 0 aj (j = 1. . .k) lµ c¸c hÖ sè håi quy riªng Y: BiÕn sè néi sinh (biÕn phô thuéc) Xi (i = 2. . .k) BiÕn sè ngo¹i sinh thø i (biÕn sè ®éc lËp i) U : YÕu tè ngÉu nhiªn. §Ó cã thÓ ­íc l­îng m« h×nh phôc vô cho môc ®Ých nghiªn cøu, trong qu¸ tr×nh xö lý sè liÖu, chuyªn ®Ò ®· dïng phÇn mÒm thèng kª STATA vµ phÇn mÒm SPSS, ®©y lµ nh÷ng phÇn mÒm m¹nh, ®¶m b¶o ®Çy ®ñ kh¶ n¨ng ®­a ra ph©n tÝch thèng kª trªn c¸c tÖp sè liÖu lín bëi v× c¸c phÇn mÒm nµy lµ sù hoµ hîp cña lý thuyÕt thèng kª ph©n tÝch vµ thiÕt kÕ xö lý th«ng tin, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc kinh tÕ - x· héi. Do mçi phÇn mÒm cã ­u ®iÓm, ®Æc tÝnh riªng vµ ®Ó thùc hµnh ®­îc nhiÒu h¬n nh÷ng kiÕn thøc ®· ®­îc trang bÞ nªn trong chuyªn ®Ò sö dông kÕt hîp c¶ 2 phÇn mÒm nµy. Do ®ã, cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng nh÷ng kÕt qu¶ thu ®­îc lµ t­¬ng ®èi chÝnh x¸c. Ch­¬ngII: Néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu I. M« t¶ d÷ liÖu 1. BiÕn sè phô thuéc Chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé gia ®×nh ViÖt Nam ®­îc tÝnh theo gÝa hiÖn hµnh .Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ 1997-1998 (VLSS 1997-1998) ®­îc tiÕn hµnh ®èi víi 5999 hé gia ®×nh, biÕn sè nµy ®­îc tÊt c¶ c¸c hé gia ®×nh tr¶ lêi ®Çy ®ñ vµ nh­ vËy cã ®ñ 5999 quan s¸t. Ph©n phèi cña chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm tÝnh theo gi¸ hiÖn hµnh cña c¸c hé gia ®×nh ®­îc chØ ra trong h×nh sau: H×nh 1: Ph©n phèi chi tiªu cho lu¬ng thùc thùc phÈm Nguån:Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Tõ ®å thÞ trªn ta thÊy ph©n phèi cña chi tiªu rÊt lÖch, do ®ã ®Ó tiÖn cho viÖc håi quy cã kÕt qu¶ tèt, thay v× sö dông biÕn chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm lµm biÕn phô thuéc chuyªn ®Ò ®· dïng biÕn log_food - logarit c¬ sè 10 cña biÕn chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm - ®Ó ch¹y trong m« h×nh håi quy. Khi ®ã ta cã mét chØ tiªu ph©n phèi chi tiªu míi ®­îc xem lµ kh¸ chuÈn. H×nh 2: Ph©n phèi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm ®· ®­îc chuÈn ho¸ Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. 2. C¸c biÕn sè ®éc lËp ViÖc chi tiªu cho nhu cÇu hµng ngµy trong ®ã cã l­¬ng thùc thùc phÈm phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè . Cã thÓ chia thµnh hai nhãm chÝnh +Nhãm yÕu tè thuéc vÒ hé gia ®×nh: tuæi cña chñ hé(age), giíi tÝnh cña chñ hé(sex), sè n¨m ®i häc cña chñ hé(educyr98), b»ng cÊp cao nhÊt cña chñ hé(comped98), quy m« hé(hhsize), hé n«ng nghiÖp/phi n«ng nghiÖp(farm)... +Nhãm yÕu tè thuéc vÒ x· héi: thµnh thÞ/n«ng th«n(urban98), vïng c­ tró(reg7)... Chóng ta sÏ lÇn l­ît nghiªn cøu ¶nh h­ëng cña tõng biÕn sè nµy tíi biÕn sè phô thuéc. §Ó thuËn lîi cho viÖc tr×nh bµy c¸c kÕt qu¶ m« t¶ ¶nh h­ëng cña nhãm biÕn sè ®éc lËp tíi biÕn sè phô thuéc, chuyªn ®Ò ®· ®­a ra mét biÕn sè míi (food1) biÓu thÞ kho¶ng tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm, ®­îc thÓ hiÖn cô thÓ nh­ sau: B¶ng 1: M« t¶ tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998 1-Møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp h¬n hoÆc b»ng 4595 ngh×n ®ång 2-Møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm tõ 45954 ®Õn 6308 ngh×n ®ång 3-Møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm tõ 6309 ®Õn 8660 ngh×n ®ång 4-Møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm trªn 8660 ngh×n ®ång 2.1. M« t¶ s¬ bé ¶nh h­ëng cña nhãm yÕu tè thuéc vÒ hé gia ®×nh 2.1.1 .Nhãm tuæi cña chñ hé B¶ng 2: Tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm * Nhãm tuæi cña chñ hé Crosstabulation Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Tû lÖ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm xÐt theo nhãm tuæi cña chñ hé (B¶ng 2) cho ta nh÷ng nhËn xÐt s¬ bé kh¸ quan träng vÒ ®Æc ®iÓm cña c¸c nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo nhãm tuæi cña chñ hé: - PhÇn lín chñ hé ®­îc nghiªn cøu n»m trong nhãm tuæi tõ 30-39 tuæi chiÕm tû lÖ 26.8%. Sù chªnh lÖch tû lÖ theo hµng thuéc nhãm nµy cã thÓ thÊy lµ kh«ng lín l¾m, t­¬ng øng víi c¸c tû lÖ 24.9%, 30.5%, 27.6%, 24.2% lµ c¸c nhãm cã møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm d­íi 4595 ngh×n dång, tõ 4596 ®Õn 6308 ngh×n ®ång, tõ 6309 ®Õn 8660 ngh×n ®ång, trªn 8661 ngh×n ®ång. - MÆt kh¸c, trong 100% sè hé cã møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm trªn 8661 ngh×n ®ång ®­îc nghiªn cøu cã chñ hé nhãm tuæi tõ 40-49 chiÕm tû lÖ lµ 31.2%, nh­ng ®©y lµ nhãm cã tû lÖ chi tiªu cho cao nhÊt víi con sè lµ 37.7%. TÊt c¶ c¸c t¸c ®éng nµy ®Òu cã ý nghÜa vÒ mÆt thèng kª (gi¸ trÞ P-value lµ 0.000), v× vËy kh«ng ph¶i do ngÉu nhiªn. Mét Ên t­îng kh¸c còng ®­îc rót ra lµ nhãm chñ hé d­íi 20 tuæi cã tû lÖ v« cïng nhá so víi mÉu ®­îc nghiªn cøu vµ còng rÊt tù nhiªn ®©y lµ nhãm cã møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp nhÊt . XÐt theo % dßng, nhãm tuæi nµy cã møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm víi tû lÖ 0.1%. §iÒu nµy x¸c nhËn mét thùc tÕ lµ trªn thùc tÕ ®a sè løa tuæi nµy cßn ®ang sèng phô thuéc vµo gia ®×nh nªn kh«ng ph¶i quan t©m nhiÒu ®Õn vÊn ®Ò chi tiªu cho nhu cÇu l­¬ng thùc thùc phÈm cña b¶n th©n vµ gia ®×nh. ë ®é tuæi trªn 70 møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm còng rÊt thÊp theo tØ lÖ 7.9% ta còng dÔ dµng nhËn xÐt lµ do chñ hé ®· cao tuæi Ýt cßn v­íng bËn ®Õn nh÷ng lo toan cho chi phÝ hµng ngµy cña gia ®×nh n÷a. 2.1.2. Giíi tÝnh cña chñ hé TÖp sè liÖu ®­îc sö dông trong bµi viÕt gåm cã 5999 hé gia ®×nh, trong dã cã 72,9% sè chñ hé lµ nam giíi, 27.1% sè chñ hé lµ n÷ giíi. Khi xÐt trong nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp nhÊt chiÕm 21.1% LiÖu cã ph¶i r»ng trong chi tiªu ng­êi phô n÷ bao giê còng tiÕt kiÖm h¬n nam giíi? B¶ng 3: Tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm * Giíi tÝnh cña chñ hé Crosstabulation Nam 2 - N÷ Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. 2.1.3.B»ng cÊp vµ sè n¨m ®i häc cña chñ hé Minh chøng cho ý nghÜa tr×nh ®é häc vÊn cña chñ hé ®­îc thÓ hiÖn ë B¶ng 4. Khi chñ hé cã b»ng cÊp cµng cao th× tû lÖ % r¬i vµo nhãm chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm cµng gi¶m.Ban ®Çu , chñ hé kh«ng cã b»ng cÊp cã tû lÖ chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm lµ 9.4 %,sau ®ã t¨ng lªn ®èi víi chñ hé cã tr×nh ®é v¨n ho¸ cÊp I cã tû lÖ chi lµ 27.6% vµ xuèng thÊp víi chñ hé cã tr×nh ®é v¨n ho¸ cÊp II lµ 21.8%, cÊp III lµ 20.5%, chøng chØ d¹y nghÒ lµ 5.2%, trung häc chuyªn nghiÖp lµ 6.7%, cao ®¼ng hoÆc ®¹i häc lµ 3.4%. §ång thêi nÕu xÐt theo tû lÖ dßng, chñ hé cã b»ng cÊp cµng cao th× cã tû lÖ chi cho l­¬ng thùc, thùc phÈm cµng t¨ng, cô thÓ ®èi vèi chñ hé cã b»ng cao ®¼ng hoÆc ®¹i häc cã møc chi thø nhÊt 0.8%, møc chi thø hai 1.3%, møc chi thø ba 3.5%, møc chi thø t­ 7.9% . Ph©n tÝch nµy còng phï hîp víi thùc tÕ lµ viÖc quan t©m ®Õn chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé cã tr×nh ®é häc vÊn cao kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ sè l­îng n÷a. Cã thÓ thÊy ®©y lµ mét kÕt luËn mang tÝnh l«gic vµ hîp lý kh¸ cao, mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh quy m« chän mÉu lµ hoµn toµn dùa trªn nh÷ng c¬ së ®óng ®¾n. B¶ng 4: Tø ph©n vÞ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm * B»ng cÊp cao nhÊt chñ hé Crosstabulation Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. §Ó xem møc ®é ¶nh h­ëng mét c¸ch cô thÓ h¬n n÷a ta xÐt ®Õn sè n¨m ®i häc cña chñ hé qua B¶ng 5 d­íi ®©y. B¶ng 5: M« t¶ sè n¨m häc cña chñ hé theo tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm. Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Sè n¨m ®i häc cña chñ hé theo b¶ng cho thÊy kh«ng cã sù thay ®æi lín theo tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu, nhãm 1 chñ hé cã khuynh h­íng häc 5.5 n¨m, nhãm 2 lµ 7.1 n¨m, nhãm 3 lµ 7.5 n¨m, nhãm 4 lµ 8.1 n¨m. MÆc dï tr×nh ®é häc vÊn cña chñ hé cã sù ¶nh h­ëng râ rÖt ®Õn møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm nh­ng nÕu xÐt sè n¨m ®i häc cña chñ hé l¹i kh«ng dÉn ®Õn sù chªnh lÖch vÒ chi tiªu . §iÒu nµy dÉn ®Õn mét gîi ý hoÆc lµ gi¸o dôc kh«ng ®¶m b¶o chÊt l­îng hoÆc kh«ng tËp trung vµo lµm t¨ng thu nhËp mét c¸ch râ rµng , hoÆc lµ thÞ tr­êng lao ®éng ch­a ho¹t ®éng mét c¸ch tr«i ch¶y triÖt ®Ó ®Ó thÊy r»ng sè n¨m ®i häc nhiÒu h¬n sÏ cã ®­îc thµnh qu¶ tèt h¬n. 2.1.4. Sè ng­êi trong hé (quy m« hé) Theo kÕt qu¶ ®­îc m« t¶ ë B¶ng 7 chóng ta rót ra mét sè kÕt luËn nh­ sau: Sè ng­êi trong hé t¨ng dÇn kÓ tõ nhãm chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp nhÊt ®Õn hé chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm nhiÒu nhÊt. NÕu trung b×nh 1 hé thuéc nhãm chi Ýt nhÊt lµ 3.33 ng­êi th× 1 hé chi cho gi¸o dôc nhiÒu nhÊt lµ 5.86 ng­êi. §Ó kÕt luËn chÝnh x¸c vÊn ®Ò nµy cÇn ph¶i ®­îc xem xÐt thªm nhiÒu yÕu tè n÷a nh­ vïng c­ tró cña hé, hé thuéc khu vùc thµnh thÞ hay n«ng th«n, hé thuéc diÖn nghÌo ®ãi, trung b×nh hay kh¸ gi¶... Chóng ta kh«ng thÓ nãi r»ng trong sè c¸c hé nghÌo th× c¸c gia ®×nh cµng ®«ng con th× cã møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm cµng nhiÒu ®iÒu ®ã chØ ®óng ë mét sè Ýt mµ th«i ,v× ®èi víi mét hé nghÌo ®ãi mµ cã quy m« lín th× nhu cÇu chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm cµng nhiÒu lµ tÊt yÕu nh­ng kh«ng cã kh¶ n¨ng chi tr¶ th× còng kh«ng thÓ cã møc chi cao ®­îc B¶ng 6: M« t¶ quy m« hé theo tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Mét ®iÒu chó ý ë ®©y lµ sù sai kh¸c gi÷a c¸c gi¸ trÞ trung b×nh, gi¸ trÞ trung b×nh kho¶ng tin cËy 95%, trung b×nh c¾t 5% lµ kh«ng ®¸ng kÓ. 2.1.5. Ph©n lo¹i hé Sù chªnh lÖch vÒ c¸c møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo hé n«ng nghiÖp vµ phi n«ng nghiÖp ®­îc ph©n biÖt kh¸ râ rµng. Víi hé phi n«ng nghiÖp, møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña hä t¨ng dÇn theo tø ph©n vÞ, ë møc thø nhÊt lµ 26.00%, møc hai lµ 33.4%, møc ba lµ 43.2%, riªng møc thø 4 lªn tíi 68.1% - mét tû lÖ kh¸ cao. Víi hé n«ng nghiÖp th× ng­îc l¹i, chóng ta nhËn ®­îc sè liÖu nh­ sau: ë møc thø nhÊt lµ 74 %, møc hai lµ 66,6%, møc ba lµ 56.8% vµ møc thø 4 lµ 31.9%. B¶ng 7: Ph©n lo¹i hé theo hé n«ng nghiÖp, phi n«ng nghiÖp * Tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Tuy nhiªn nÕu xÐt theo nhãm hé th× tû lÖ chªnh lÖch ë hai ®Çu lµ 42.7%so víi 57.3%, hé kh«ng lµm nghÒ n«ng tû lÖ chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm ë møc mét thÊp nhÊt 26%, hé lµm nghÒ n«ng tû lÖ nµy lªn ®Õn 31.9% .Nh­ vËy, mét thùc tÕ ®­îc thÓ hiÖn ë ®©y ®ã lµ cho dï n­íc ta ®ang cã sù thay ®æi trong møc sèng d©n c­ nh×n chung th× kho¶ng c¸ch vÒ møc sèng vÉn cßn rÊt lín ®èi víi c¸c hé lµm nghÒ n«ng nghiÖp so víi c¸c hé lµm ë c¸c ngµnh nghÒ kh¸c. §©y lµ mét vÊn ®Ò khã kh¨n mµ ch¾c ch¾n ph¶i cßn mét thêi gian dµi rÊt dµi l©u n÷a chóng ta míi cã thÓ kh¾c phôc ®­îc. 2.2 .M« t¶ s¬ bé ¶nh h­ëng cña nhãm yÕu tè thuéc vÒ x· héi 2.2.1.Khu vùc cña hé Quy ho¹ch ®« thÞ nh»m gi¶m thiÓu sù bÊt b×nh ®¼ng gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n ®ang ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò nan gi¶i cho c¸c nhµ chøc tr¸ch trong bèi c¶nh ®Êt n­íc ta hiÖn nay. Nh×n vµo b¶ng CROSSTAB ta thÊy, c¸c hé ë n«ng th«n chiÕm ®a sè trong mÉu ®­îc ®iÒu tra 71.2% vµ cã tû lÖ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm ë møc mét lµ 86.3%) vµ chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm ë møc bèn - møc cao nhÊt – ch­a ®Õn mét nöa 45.4%. Trong khi hé thµnh phè chØ chiÕm cã 28.8% mµ cã møc chi t¹i møc cao nhÊt lµ 54.6% vµ møc thÊp nhÊt lµ 13.7% B¶ng 8: M· khu vùc n¨m 1998 * Tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm Crosstabulation Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998. Sù t¨ng gi¶m râ rÖt vÒ tû lÖ % theo tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm gi÷a c¸c lo¹i hé ë thµnh thÞ vµ ë n«ng th«n kh¼ng ®Þnh yÕu tè khu vùc cã t¸c ®éng m¹nh tíi møc ®é chi tiªu cña c¸c hé gia ®×nh. 2.2.2. Vïng c­ tró cña hé Cã thÓ nãi r»ng gi÷a c¸c vïng c­ tró cña ViÖt Nam cã sù kh¸c biÖt rÊt lín khi xem xÐt trªn hÇu hÕt c¸c lÜnh vùc ,®Æc biÖt kh«ng ph¶I mäi vïng kinh tÕ cña ®Êt n­íc ®Òu giµu cã nh­ nhau .Ta sÏ xem xÐt vÊn ®Ò nµy d­íi gãc ®é chi tiªu cña mét hé gia ®×nh cho l­¬ng thùc thùc phÈm dùa vµo biÕn vïng ®­îc ph©n chia thµnh 7 vïng m« t¶ ¶nh h­ëng cña vïng c­ tró ®Õn møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm nh­ thÕ nµo?. 1- Vïng nói vµ trung du B¾c bé 2- Vïng ®ång b»ng S«ng Hång 3- Vïng B¾c Trung Bé Vïng duyªn h¶i Nam Trung Bé Vïng T©y Nguyªn Vïng §«ng Nam Bé Vïng ®ång b»ng S«ng Cöu Long. XÐt theo tõng vïng tû lÖ % hé ®­îc s¾p xÕp vµo c¸c nhãm chi tiªu chªnh lÖch nhau ®¸ng kÓ. Cô thÓ: - Vïng Nói vµ Trung du B¾c Bé: nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cao nhÊt chiÕm tû lÖ rÊt thÊp chØ cã 5.5% b»ng víi chi ë møc nµy cña T©y Nguyªn .ë ba nhãm ®Çu tØ lÖ lÇn l­ît lµ 15.9% ;19.7% ; 16.2%. - Vïng ®ång b»ng S«ng Hång: tû lÖ hé xÕp vµo c¸c nhãm l¹i cã xu h­íng gi¶m dÇn tõ 26.2% ë møc chi nhá h¬n 4594 ngh×n ®ång xuèng cßn 14.5%ë møc chi lín h¬n 8661 ngh×n ®ång . - Vïng B¾c Trung Bé: ë c¸c nhãm cã sù chªnh lÖch ®¸ng kÓ, c¸c møc ®é t­¬ng øng lµ 16.6%; 14.3%; 10.2%;6.1%. - Vïng duyªn h¶i Nam Trung Bé: Ph©n bè kh¸ ®ång ®Òu theo tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu gi÷a c¸c nhãm vµ cßn cã xu h­ín t¨ng tõ nhãm chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm Ýt sang nhãm chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm nhiÒu nhÊt, t­¬ng øng gi÷a c¸c nhãm lµ 13.6%;11.6%;12.4%;12.7% B¶ng 9: M· 7 vïng * Tø ph©n vÞ vÒ chi tiªu cho gi¸o dôc Crosstabulation. Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998 - Vïng T©y Nguyªn: còng kh«ng cã sù chªnh lÖch lín gi÷a nhãm 1 vµ nhãm 4 6.3% vµ 5.5% §©y lµ vïng cã tû lÖ hé chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp nhÊt trong tÊt c¶ c¸c vïng chØ cã 6.1% - Vïng §«ng Nam Bé: ®©y lµ ®iÓm s¸ng cã tû lÖ chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm ë møc 4 rÊt cao 38.2%. Tuy nhiªn ®©y kh«ng ph¶I lµ vïng cã chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cao nhÊt v× ë møc 1 chØ cã 6.3% mét sù chªnh lÖch rÊt lín tíi 31.9% - Vïng ®ång b»ng S«ng Cöu Long: nh×n chung lµ cã sù æn ®Þnh gi÷a c¸c nhãm , c¸c nhãm cã tû lÖ t­¬ng øng lµ 15.2%; 19.9%; 21.6%; 17.5% Nh­ vËy, tõ nh÷ng con sè “biÕt nãi” ë trªn, chóng ta ®· cã thÓ quy ho¹ch ®­îc c¸c vïng cã c¸c møc ®é chi tiªu kh¸c nhau, nã rÊt cã ý nghÜa trong viÖc ®Þnh h­íng c¸c vïng träng ®iÓm cho ph©n bæ c¬ cÊu kinh tÕ. Ngoµi ra, cßn cã nhiÒu nguyªn nh©n gi¶i thÝch cho sù chªnh lÖch gi÷a c¸c tû lÖ chi tiªu nh­: m«i tr­êng kinh tÕ - x· héi...Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn xuÊt ®ã sÏ gãp phÇn ®­a ra nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ nh»m gi¶m møc ®é ph©n biÖt gi÷a møc sèng c¸c hé d©n c­ cña mçi vïng kinh tÕ. 3. X¸c ®Þnh ý nghÜa thèng kª cña c¸c m« t¶ vµ c¸c kiÓm ®Þnh dïng cho ph©n tÝch 3.1. ý nghÜa thèng kª cña c¸c m« t¶ tõ b¶ng CROSSTAB Trong bµi ph©n tÝch sÏ dïng kiÓm ®Þnh Khi b×nh ph­¬ng khi ®­a ra c¸c kÕt qu¶ m« t¶ tõ b¶ng Crosstab. Thèng kª nµy lµ mét phÐp ®o vÒ sù chªnh lÖch gi÷a tÇn sè quan s¸t vµ tÇn sè kú väng cña c¸c « trong mét b¶ng chÐo hai chiÒu. Chóng ta cã mét sè c¸c kÕt qu¶ nh­ sau: *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 2: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo nhãm tuæi cña chñ hé *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 3: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo giíi tÝnh cña chñ hé *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 4: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo b»ng cÊp cao nhÊt cña chñ hé *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 7: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo lo¹i hé *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 8: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo khu vùc cña hé *KiÓm ®Þnh X2 cho B¶ng 9: Tû lÖ nhãm chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm theo vïng c­ tró cña hé Cã thÓ kÕt luËn r»ng, tÊt c¶ c¸c kÕt qu¶ m« t¶ trong b¶ng Crosstab ®Òu cã ý nghÜa thèng kª, chóng mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh l¹i gi¸ trÞ cña nh÷ng con sè “biÕt nãi” ®· ®­îc ®Ò cËp trong c¸c phÇn trªn. 3.2. C¸c kiÓm ®Þnh dïng cho ph©n tÝch 3.2.1. KiÓm ®Þnh t­¬ng quan biÕn ®Þnh l­îng §©y lµ kiÓm ®Þnh t­¬ng quan gi÷a c¸c biÕn ®Þnh l­îng gåm: tuæi cña chñ hé, sè n¨m ®i häc cña chñ hé, sè ng­êi trong hé (quy m« hé). B¶ng 10: KiÓm ®Þnh t­¬ng quan biÕn ®Þnh l­îng Nh×n vµo møc ý nghÜa Sig.(1-tailed) ta x¸c xuÊt thÊp nhÊt ®Ó b¸c bá gi¶ thiÕt H0: Hai biÕn ®éc lËp víi nhau (t­¬ng quan hai biÕn lµ kh«ng cã ý nghÜa), cßn b¸o c¸o Correlation Coefficient cho ta hÖ sè t­¬ng quan vÒ 2 biÕn nghiªn cøu. KÝ hiÖu “**” cho hÖ sè t­¬ng quan víi møc ý nghÜa 0.01. 3.2.2. KiÓm ®Þnh Mann-Whiney §©y lµ kiÓm ®Þnh ®ßi hái mÉu nghiªn cøu lµ mÉu ngÉu nhiªn, vµ c¸c gi¸ trÞ cã thÓ s¾p thø tù ®­îc. Nã n»m trong líp c¸c kiÓm ®Þnh nh»m môc ®Ých kiÓm tra t¸c ®éng cña mét nh©n tè ®Õn tæng thÓ, gi¶ thiÕt lµ víi tr¹ng th¸i kh¸c nhau cña nh©n tè nµy ph©n phèi cña tæng thÓ lµ nh­ nhau. Thèng kª Mann-Whiney kiÓm ®Þnh cÆp gi¶ thiÕt: H0: Hai mÉu ®éc lËp ®­îc rót ra tõ cïng mét tæng thÓ H1: Tån t¹i Ýt nhÊt hai bé phËn cña tæng thÓ ®­îc t¸ch ra theo ®Æc tr­ng cña nh©n tè F. Nh©n tè F cña c¸c kiÓm ®Þnh Mann-Whiney sau ®©y sÏ lÇn l­ît lµ giíi tÝnh cña chñ hé, lo¹i hé, khu vùc sèng cña chñ hé khi xÐt ë c¸c vïng c­ tró kh¸c nhau. B¶ng 11: KiÓm ®Þnh Mann- Whitney víi nh©n tè lµ giíi tÝnh B¶ng 12: KiÓm ®Þnh Mann- Whitney víi nh©n tè lµ lo¹i hé B¶ng 13: KiÓm ®Þnh Mann- Whitney víi nh©n tè lµ khu vùc II. ¦íc l­îng m« h×nh håi quy 1. Gi¶ thiÕt cho m« h×nh 1.1. Thèng kª biÕn Cã thÓ cã nhiÒu vÊn ®Ò ch­a thËt nhÊt thiÕt ph¶i dïng ®Õn m« h×nh kinh tÕ l­îng. Dï vËy, ph¶i thõa nhËn mét ®iÒu r»ng ng«n ng÷ cña m« h×nh lµ mét ng«n ng÷ thèng kª bËc cao mµ ®Ó cã ®­îc nã nh÷ng ng­êi lµm kinh tÕ l­îng ph¶i vÊt v¶ lÇn t×m ra ®­îc ý nghÜa cña c¸c con sè "sèng". Tuy nhiªn, viÖc thùc hiÖn c¸c kü thuËt x©y dùng m« h×nh sÏ thµnh c«ng nhiÒu h¬n nÕu cã sù kÕ thõa tõ nh÷ng thèng kª m« t¶, ph¸t hiÖn ra c¸c ®iÓm chÝnh ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, hay nãi c¸ch kh¸c lµ sù hiÓu râ h¬n vÒ ®èi t­îng nghiªn cøu qua c¸c kü thuËt ®ì phøc t¹p tõ ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ cña m« h×nh ®em l¹i. Sau khi nghiªn cøu kü vÒ c¸c b¶ng m« t¶ hai chiÒu, chóng ta sÏ ­íc l­îng vµ ph©n tÝch tiÕp kÕt qu¶ cña m« h×nh håi quy. Mét m« h×nh håi quy ®­îc xem xÐt víi hai hÖ thèng biÕn nh­ sau: -BiÕn phô thuéc nh­ ®· ph©n tÝch ë phÇn trªn lµ biÕn log_food logarit c¬ sè 10 cña biÕn chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm. -C¸c biÕn ®éc lËp: Theo tÝnh chÊt biÕn chóng ta sÏ cã 2 lo¹i: *C¸c biÕn l­îng nh­ biÕn ®é tuæi chñ hé, sè n¨m häc cña chñ hé, sè ng­êi trong hé. *C¸c biÕn chÊt nhËn gi¸ trÞ 0 hoÆc 1 thÓ hiÖn t×nh tr¹ng cã hay kh«ng cña biÕn nh­: biÕn giíi tÝnh cña chñ hé, biÕn lo¹i hé, biÕn khu vùc, biÕn vïng kinh tÕ... 1.2. §Þnh nghÜa c¸c biÕn sö dông trong m« h×nh *BiÕn l­îng: age Tuæi cña chñ hé educyr98 Sè n¨m ®i häc cña chñ hé hhsize Sè ng­êi trong hé *BiÕn chÊt: ®­îc ®Þnh nghÜa nh­ sau B¶ng 14: §Þnh nghÜa c¸c biÕn ®Þnh tÝnh Nh·n biÕn Tªn biÕn Gi¸ trÞ cña biÕn Giíi tÝnh cña chñ hé Sex1= 1 (Nam), 0 (N÷) Lo¹i hé Farm= 1 (Hé n«ng nghiÖp), 0 (Hé phi n«ng nghiÖp) M· khu vùc n¨m 1998 Urban= 1 (Thµnh thÞ), 0 (N«ng th«n) Vïng nói, trung du B¾c Bé Vung1= 1 (Vïng 1), 0 (Vïng kh¸c) Vïng §B S«ng Hång Vung2= 1 (Vïng 2), 0 (Vïng kh¸c) Vïng B¾c Trung Bé Vung3= 1 (Vïng 3), 0 (Vïng kh¸c) Duyªn h¶i Nam Trung Bé Vung4= 1 (Vïng 4), 0 (Vïng kh¸c) T©y Nguyªn Vung5= 1 (Vïng 5), 0 (Vïng kh¸c) Vïng §«ng Nam Bé Vung6= 1 (Vïng 6), 0 (Vïng kh¸c) 2. M« h×nh håi quy vµ ph©n tÝch c¸c kÕt qu¶ 2.1. M« h×nh Cã rÊt nhiÒu phÇn mÒm cã thÓ ®­a ra c¸c kÕt qu¶ håi quy dùa theo mÉu ®· cã nh­ EVIEWS, STATA, SPSS... mçi phÇn mÒm ®Òu cã nh÷ng ­u ®iÓm riªng cña nã. Trong ®Ò ¸n cña m×nh, khi ®­a ra c¸c ph©n tÝch em ®Òu ch¹y trªn c¸c phÇn mÒm nµy ®Ó so s¸nh kÕt qu¶, hai phÇn mÒm chÝnh ®­îc sö dông nhiÒu nhÊt lµ STATA vµ SPSS. Thùc tÕ, trªn thÕ giíi nãi chung hay ë ViÖt Nam nãi riªng, c¶ STATA vµ SPSS ®Òu lµ nh÷ng c«ng cô h÷u hiÖu cña nhiÒu chuyªn gia ph©n tÝch d÷ liÖu. Kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn nh÷ng ®Æc tÝnh ­u viÖt cña 2 phÇn mÒm nµy, do vËy ®Ó thùc hµnh ®­îc tèt h¬n nh÷ng kiÕn thøc ®· häc khi cßn ngåi trªn ghÕ nhµ tr­êng em ®· lùa chän c¶ 2 ph­¬ng ph¸p tr×nh bµy m« h×nh håi quy víi 2 phÇn mÒm ®· nªu ë trªn. B¶ng 15: M« h×nh håi quy vÒ chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé gia ®×nh ViÖt Nam theo VLSS 97-98 víi phÇn mÒm thèng kª STATA ------------------------------------------------------------------------------ Reg food1 sex age educyr98 urban98 hhsize farm vung1 vung2 vung3 vung4 vung5 vung6 Number of obs = 5999 F( 12, 5986) = 586.95 Prob > F = 0.0000 R-squared = 0.5406 Adj R-squared = 0.5397 Root MSE = .16334 Source | SS df MS -------------+------------------------------ Model | 187.924734 12 15.6603945 Residual | 159.711397 5986 .026680821 -------------+------------------------------ Total | 347.636131 5998 .057958675 ------------------------------------------------------------------------------ food1 | Coef. Std. Err. t P>|t| [95% Conf. Interval] -------------+---------------------------------------------------------------- sex | -.0269524 .0051869 -5.20 0.000 -.0371207 -.0167842 age | .0005741 .0001695 3.39 0.001 .0002417 .0009065 educyr98| .0120757 .0005736 21.05 0.000 .0109511 .0132003 urban98 | .1305398 .0060865 21.45 0.000 .1186081 .1424715 hhsize | .0650157 .00115 56.53 0.000 .0627612 .0672701 farm | -.0427357 .0055438 -7.71 0.000 -.0536037 -.0318678 vung1| -.0628872 .0076527 -8.22 0.000 -.0778893 -.0478851 vung2 | -.0458215 .0071324 -6.42 0.000 -.0598035 -.0318395 vung3 | -.0871345 .0080941 -10.77 0.000 -.1030019 -.0712672 vung4 | -.0364432 .0077298 -4.71 0.000 -.0515963 -.0212901 vung5 | -.0219009 .010014 -2.19 0.029 -.0415319 -.0022699 vung6 | .1134633 .0072238 15.71 0.000 .099302 .1276246 _cons | 3.408702 .0154935 220.01 0.000 3.37833 3.439075 ------------------------------------------------------------------------------ -Nguån: Kh¶o s¸t møc sèng d©n c­ ViÖt nam 1997-1998 C¸c kÕt qu¶ håi quy ®­îc tr×nh bµy trong B¶ng 15 (B¶ng 16). Chóng ta ®· thu ®­îc mét kÕt qu¶ kh¸ tèt: tÊt c¶ c¸c hÖ sè cã ý nghÜa thèng kª cao, ph­¬ng tr×nh hoµn toµn thÝch hîp víi sè liÖu, vµ víi R2 ®iÒu chØnh b»ng 0.5397. B¶ng 16: M« h×nh håi quy vÒ chi tiªu cho gi¸o dôc cña c¸c hé gia ®×nh ViÖt Nam theo VLSS 97-98 víi phÇn mÒm thèng kª SPSS Chó ý: Dependent Variable: Logarit c¬ sè 10 cña chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm R2 ®iÒu chØnh = 0,5397 víi 5999 quan s¸t.. C¸c kÕt qu¶ håi quy cho ta nh÷ng kÕt luËn chÝnh x¸c h¬n so víi nh÷ng th¶o luËn ban ®Çu, bëi v× nh÷ng kÕt luËn ban ®Çu chØ ®­îc rót ra tõ c¸c b¶ng 2 chiÒu, chóng cã nh­îc ®iÓm lµ kh«ng ph¶i tÊt c¶ ®Òu thÓ hiÖn c¸c t¸c ®éng ®éc lËp. C¸c gia ®×nh cã chñ hé lµ nam cã møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm cao h¬n c¸c gia ®×nh cã chñ hé lµ n÷ . KÕt qu¶ nµy kh¸ phï hîp víi m« t¶ ®· nªu ë phÇn tr­íc. Nh­ vËy cã thÓ kh¼ng ®Þnh, trong x· héi ng­êi phô n÷ vÉn lu«n lµ ng­êi tiÕt kiÖm vµ dï cã lµ x· héi hiÖn ®¹i n÷ giíi rÊt quan t©m ®Õn ng©n s¸ch cña gia ®×nh ®Ó ®¶m b¶o cho ®êi sèng gia ®×nh ®­îc h¹nh phóc. Khi chñ hé lµm c¸c c«ng viÖc phi n«ng nghiÖp, møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp h¬n 4% so víi chñ hé lµm nghÒ n«ng nghiÖp, hoµn toµn ®óng víi nh÷ng g× mµ chóng ta ®· dù ®o¸n. §iÒu nµy còng nãi lªn sù chªnh lÖch giµu nghÌo gi÷a c¸c tÇng líp d©n c­ .Ta cã thÓ suy ra r»ng lµm viÖc ë c¸c khu vùc nhµ n­íc th× cã thuËn lîi h¬n vÒ mÆt kinh tÕ. Nhãm tuæi cña chñ hé ¶nh h­ëng kh¸ râ rÖt ®Õn møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm, nhãm d­íi 20 tuæi cã møc chi tiªu thÊp nhÊt,tiÕp ®ã lµ nhãm trªn 70 tuæi. Khi cè ®Þnh c¸c yÕu tè kh¸c, sè n¨m ®Õn tr­êng cña chñ hé vµ quy m« hé ¶nh h­ëng rÊt râ nÐt trong viÖc chi cho nhu cÇu l­¬ng thùc thùc phÈm, chóng còng cã xu h­íng t¨ng lªn .Khi chñ hé thªm 1 n¨m ®Õn tr­êng chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm t¨ng 1.2% Chøng tá chñ hé cã tr×nh ®é cµng cao th× cµng chó träng n©ng cao møc sèng trong gia ®×nh. §©y lµ mét vÊn ®Ò hoµn toµn hîp lý trong ®iÒu kiÖn x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn nh­ hiÖn nay. Hé gia ®×nh cã nhiÒu thµnh viªn th× møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm nhiÒu h¬n. C¸c t¸c ®éng ®Þa lý rÊt râ rÖt. Mét khi kiÓm so¸t ®­îc c¸c t¸c ®éng kh¸c, møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm ­íc tÝnh ë thµnh thÞ cao h¬n 30% so víi ë n«ng th«n. Con sè nµy nhá h¬n so víi kÕt luËn rót ra tõ c¸c m« t¶ tõ tr­íc, song chóng vÉn thÓ hiÖn mét sù chªnh lÖch rÊt lín. Kho¶ng c¸ch thµnh thÞ, n«ng th«n ë n­íc ta vÒ nhiÒu mÆt cña cuéc sèng sÏ cßn cÇn métthêigianrÊt dµi n÷a míi hy väng xo¸ bá ®­îc phÇn nµo. Mét vÊn ®Ò kh¸c lµ khi kiÓm so¸t ®­îc c¸c t¸c ®éng kh¸c, vïng ®ång b»ng S«ng Hång chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm lín nhÊt chiÕm tíi 19.6% chØ lín h¬n mét chót so víi vïng ®ång b»ng S«ng Cöu Long 18.5% . C¸c vïng cßn l¹i ®Òu cã xu h­íng chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp h¬n so víi vïng ®ång b»ng S«ng Hång: miÒn nói trung du B¾c Bé thÊp h¬n 5.3%, vïng B¾c trung Bé thÊp h¬n 7.8%, vïng duyªn h¶i Nam Trung Bé thÊp h¬n 7%, vïng T©y Nguyªn thÊp h¬n tíi 13.5%, vïng §«ng Nam Bé thÊp h¬n 2.5% .Nh×n vµo b¶ng trªn ta thÊy biÕn vïng4 tøc lµ vïng Duyªn H¶I Nam Trung Bé kh«ng cã ¶nh h­ëng vÒ ý nghÜa thèng kª ®èi víi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm. 2.2. KiÓm ®Þnh m« h×nh håi quy Víi sè liÖu ®· cã, chóng ta thÊy r»ng ®©y lµ mét tÖp sè liÖu ph¶n ¸nh t­¬ng ®èi ®Çy ®ñ ho¹t ®éng ¶nh h­ëng ®Õn hµnh vi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña hé gia ®×nh ViÖt Nam, tuy nhiªn trong thùc tÕ c¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn hµnh vi nµy kh«ng chØ giíi h¹n cã vËy, mµ cßn tån t¹i nhiÒu nh©n tè t¸c ®éng kh¸c n÷a, do ®ã viÖc håi quy m« h×nh ë trªn kh«ng thÓ tr¸nh khái t×nh tr¹ng thiÕu sãt biÕn sè, ®©y lµ mét nh­îc ®iÓm lín cña ng­êi ph©n tÝch sè liÖu. Hy väng r»ng trong nh÷ng ®Ò tµi sau nh­îc ®iÓm nµy sÏ ®­îc kh¾c phôc. B¶ng 17:KiÓm ®Þnh ph­¬ng sai sai sè thay ®æi . hettest Cook-Weisberg test for heteroskedasticity using fitted values of food2 Ho: Constant variance chi2(1) = 0.54 Prob > chi2 = 0.4607 Dùa vµo kiÓm ®Þnh khi b×nh ph­¬ng víi møc ý nghÜa ë trªn chóng ta kh«ng thÓ b¸c bá gi¶ thiÕt Ho, tøc lµ chóng ta chÊp nhËn r»ng ph­¬ng sai sai sè trong m« h×nh kh«ng thay ®æi. *KiÓm ®Þnh ®a céng tuyÕn B¶ng 18:KiÓm ®Þnh ®a céng tuyÕn . test( sex+ age+ educyr98+ urban98+ hhsize+ farm+ vung1+ vung2+ vung3+ vung4+ vung5+ vung6)=0 ( 1) sex + age + educyr98 + urban98 + hhsize + farm + vung1 + vung2 + vung3 + vung4 + vung5 + vung6 > = 0.0 F( 1, 5986) = 0.00 Prob > F = 0.9491 Víi gi¸ trÞ thèng kª F vµ møc x¸c xuÊt P trªn ta kh«ng cã ®ñ c¬ së kh¼ng ®Þnh m« h×nh cã ®a céng tuyÕn. Nh­ vËy, cã thÓ kh¼ng ®Þnh ®­îc ch¾c ch¾n r»ng m« h×nh håi quy thu ®­îc lµ kh¸ chuÈn, nã cã ®é phï hîp cao so víi thùc tÕ. Chóng ta cã thÓ hoµn tin cËy vµo nh÷ng kÕt luËn ®· ®­îc m« t¶ vµ kiÓm chøng mét c¸ch ®Çy ®ñ b»ng nh÷ng c«ng cô thèng kª m¹nh nhÊt hiÖn nay nh­ STATA, SPSS. M« h×nh nµy cã thÓ cßn ®­îc dïng ®Ó dù b¸o xu h­íng chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm trong nh÷ng n¨m tíi. Ch­¬ng III: KÕt luËn Kh¸c víi nghiªn cøu x· héi häc thuÇn tuý mét c¸ch ®Þnh tÝnh, ®Ò ¸n mµ em mong muèn h­íng tíi lµ ®Ò cËp ®Õn mét ph­¬ng ph¸p tiÕp cËn vÊn ®Ò míi, ®ã lµ ph©n tÝch ®Þnh l­îng - lÇn t×m néi dung vÒ mÆt chÊt th«ng qua nh÷ng con sè “sèng”. Nh×n chung, nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng ®Õn chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña hé gia ®×nh ph©n tÝch trong ®Ò ¸n còng ®· ®­îc ph¸t hiÖn trong nhiÒu nghiªn cøu kh¸c, tuy nhiªn ®Ó cã ®­îc nh÷ng nghiªn cøu cô thÓ, s©u s¾c vÊn ®Ò nµy vÒ mÆt ®Þnh l­îng th× thùc sù ch­a cã nhiÒu. §øng trªn ph­¬ng diÖn lµ mét sinh viªn, em kh«ng hy väng sÏ cã ®­îc mét bµi viÕt hoµn chØnh, cã thÓ phôc vô cho nh÷ng môc ®Ých lín lao, mµ chØ lµ ®Ó tËp lµm quen víi nh÷ng c«ng cô ph©n tÝch míi, cã ®é chÝnh x¸c cao, tõ ®ã thÊy râ b¶n chÊt cña vÊn ®Ò ®ang m×nh quan t©m, t×m hiÓu: thùc tr¹ng chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña n­íc ta mÊy n¨m gÇn ®©y. Qua chuyªn ®Ò nµy em rót ra ®­îc c¸c kÕt luËn nh­ sau. Cã sù chªnh lÖch ®¸ng kÓ vÒ møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé gia ®×nh ViÖt Nam. Nh÷ng nh©n tè dÉn ®Õn sù chªnh lÖch nµy lµ: *NghÒ nghiÖp cña chñ hé: Khi chñ hé lµm c¸c c«ng viÖc phi n«ng nghiÖp nh­ c«ng nghiÖp, dÞch vô, møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cao h¬n so víi chñ hé lµm nghÒ n«ng nghiÖp. *Sè n¨m ®Õn tr­êng cña chñ hé vµ quy m« hé: chóng t¨ng lªn th× ®Òu dÉn ®Õn møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm t¨ng lªn, chøng tá chñ hé cã tr×nh ®é cµng cao th× cµng chó ph¸t triÓn chÊt l­îng cuéc sèng trong gia ®×nh. *Giíi tÝnh cña chñ hé: mét ph¸t hiÖn kh¸ thó vÞ ®­îc thÊy ë ®©y lµ c¸c gia ®×nh cã chñ hé lµ n÷ cã møc chi cho l­¬ng thùc thùc phÈm thÊp h¬n c¸c gia ®×nh cã chñ hé lµ nam. KÕt qu¶ nµy ®em l¹i mét sù kh¼ng ®Þnh trong x· héi n­íc ta mµ còng cã thÓ trªn thÕ giíi ®ã lµ ng­êi phô n÷ lu«n lu«n ®ãng vai trß quan träng trong viÖc ch¨m lo ®Õn ®êi sèng gia ®×nh. *Khu vùc sèng cña hé: møc chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña mét hé sèng ë ë thµnh thÞ cao h¬n rÊt nhiÒu so víi mét hé sèng ë n«ng th«n, ph¶n ¸nh sù chªnh lÖch thµnh thÞ, n«ng th«n ë n­íc ta cßn rÊt lín. T¸c déng nµy cïng víi t¸c ®éng vïng g©y ra mét sù chªnh lÖch lín trong møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm, nã ®ßi hái cã sù quan t©m thÝch ®¸ng cña c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch trong viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu cña c¸c vïng kinh tÕ cña c¶ n­íc. *Tuæi cña chñ hé, häc vÊn cña chñ hé còng lµ c¸c nh©n tè lµm chªnh lÖch møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm vµ cã kho¶ng c¸ch kh¸ lín gi÷a c¸c thÕ hÖ. Nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸i qu¸t trªn lµ nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu, râ nÐt ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn møc ®é chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña hé gia ®×nh, chóng ®­îc thÓ hiÖn víi nhiÒu nÐt ®a d¹ng kh¸c nhau, ®­îc m« t¶ qua c¸c b¶ng Crosstab, m« h×nh håi quy vµ c¸c kiÓm ®Þnh nªn hoµn toµn cã thÓ tin t­ëng vµo ®é chÝnh x¸c cña chóng. Tuy nhiªn, ph¶i c«ng nhËn mét ®iÒu r»ng, trong thùc tÕ cßn cã rÊt nhiÒu c¸c nh©n tè kh¸c ¶nh h­ëng ®Õn hµnh vi chi tiªu cho l­¬ng thùc thùc phÈm cña c¸c hé gia ®×nh mµ do kh¸ch quan vµ chñ quan ë ®©y chóng ta kh«ng l­îng ho¸ møc ®é ¶nh h­ëng cña chóng ®­îc. §©y lµ mét khuyÕt ®iÓm cña ng­êi lµm kinh tÕ l­îng. §Ó kh¾c phôc ®­îc nh­îc ®iÓm nµy ®ßi hái ph¶i cã thêi gian nghiªn cøu l©u dµi vµ tr×nh ®é vÒ kü thuËt ­íc l­îng, dù b¸o m« h×nh. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ThÇy Hoµng §×nh TuÊn,C« TrÇn Chung Thuû ,vµ c¸n bé h­íng dÉn trùc tiÕp t¹i viÖn Kinh tÕ vµ ChÝnh trÞ ThÕ giíi TS. Bïi Quang TuÊn ®· tËn t×nh chØ b¶o, h­íng dÉn cho em nh÷ng kiÕn thøc bæ Ých ®Ó em hoµn thµnh tèt néi dung chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp cña m×nh.Thªm vµo ®ã trong qu¸ tr×nh lµm chuyªn ®Ò nµy em còng ®­îc n©ng cao kÜ n¨ng ph©n tÝch sè liÖu còng nh­ cã thªm nghiªn cøu vÒ ®êi sèng cña c¸c hé gia ®×nh ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y Tµi liÖu tham kh¶o 1. §iÒu tra møc sèng d©n c­ ViÖt Nam 1997-1998, NXB Thèng kª, Hµ Néi, 2000. 2. Hé gia ®×nh ViÖt Nam nh×n qua ph©n tÝch ®Þnh l­îng - NXB ChÝnh trÞ quèc gia, 1999. 3. Sè liÖu §iÒu tra møc sèng d©n c­ ViÖt Nam 1997-1998, Khoa To¸n Kinh tÕ, §H KTQD. 4. H­íng dÉn sö dông ch­¬ng tr×nh mÉu thèng kª STATA - TS. TrÇn Th¸i Ninh, Khoa To¸n Kinh TÕ, §H KTQD. 5. Lý thuyÕt x¸c suÊt vµ thèng kª to¸n - TS. NguyÔn Cao V¨n, TS TrÇn Th¸i Ninh, Khoa To¸n Kinh TÕ, §H KTQD. 6. Thèng kª thùc hµnh - Ng« V¨n Thø, Khoa To¸n Kinh TÕ, §H KTQD. 7. Kinh tÕ l­îng - Bé m«n §iÒu khiÓn häc, §H KTQD. 8. Chi tiªu hé gia ®×nh - Vò TriÒu Minh, Hé gia ®×nh ViÖt Nam nh×n qua ph©n tÝch ®Þnh l­îng- NXB ChÝnh trÞ quèc gia, 1999, Tr.147. 9. Lý thuyÕt m« h×nh to¸n kinh tÕ- PGS.TS Hoµng §×nh TuÊn,Bé m«n To¸n Kinh tÕ,§H KTQD. 10. Ph©n tÝch d÷ liÖu víi phÇn mÒm SPSS- Ng« V¨n Thø , Trung t©m ph©n tÝch vµ xö lý d÷ liÖu KT-XH, Khoa To¸n Kinh tÕ , §H KTQD. Môc lôc Trang

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docĐánh giá một số nhân tố tác động đến chi tiêu hộ gia đình.doc
Luận văn liên quan