Đề tài Lý luận chung về lãi xuất và vai trò của lãi suất đối với quá trình phát triển kinh tế

Qua qúa trình nghiên cứu bản chất của cntb Mác đã vạch ra rằng quy luật giá trị thặng dư tức giá trị lao động không của công nhân làm thuê tạo ra là quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghia tư bản và nguồn gốc của mọi lãi suất đều xuất pháttừ giá trị thặng dư. Theo Mác, khi xã hội ptr thì tư bản tài sản tách rời Tư bản chức năng, tức là quyền sở hữu tư bản tách rời quyền sử dụng tư bản nhưng mục đích của tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư thì không thay đổi. Vì vậy, trong xã hội phát sinh quan hệ dho vay và đi vay, đã là tư bản thì sau một thời gian giao cho nhà tư bản đi vay sử dụng, tư bản cho vay được hoàn trả lại cho chủ sở hữu nó kèm theo một giá trị tăng thêm gọi là lợi tức. Về thực chất lợi tức chỉ là một bộ phận của giá trị thặng dư mà nhà tư bản đi vay phải cho nhà tư bản vay. Trên thực tế nó là một bộ phận của lnh bình quân mà các nhà tư bản công thương nghiệp đi vay phải chia cho các nhà tư bản cho vay. Do đó nó là biểu hiện quan hệ bóc lột tư bản chủ nghĩa được mở rộng trong lĩnh vực phân phối và giơí hạn tối đa của lợi tức là lnh bình quân, còn giới hạn tối thiểu thì không có nhưng luôn lớn hơn không.

doc30 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 03/05/2013 | Lượt xem: 1491 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Lý luận chung về lãi xuất và vai trò của lãi suất đối với quá trình phát triển kinh tế, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
suÊt ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. I - l·i suÊt – kh¸i niÖm vµ b¶n chÊt. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng l·i suÊt lµ mét trong nh÷ng biÕn sè ®­îc theo dâi mét c¸ch chÆt chÏ nhÊt bëi nã quan hÖ mËt thiÕt ®èi víi lîi Ých kinh tÕ cña tõng ng­êi trong x· héi. L·i suÊt t¸c ®éng ®Õn quyÕt ®Þnh cña mçi c¸ nh©n: chi tiªu hay tiÕt kiÖm ®Ò ®Çu t­. Sù thay ®æi l·i suÊt cã thÓ dÉn tíi sù thay ®æi quyÕt ®Þnh cña mçi doanh nghiÖp: vay vèn ®Ó më réng s¶n xuÊt hay cho vay tiÒn ®Ó h­ëng l·i suÊt, hoÆc ®Çu t­ vµo ®©u th× cã lîi nhÊt. Th«ng qua nh÷ng quyÕt ®Þnh cña c¸c c¸ nh©n, doanh nghiÖp l·i suÊt ¶nh h­ëng ®Õn møc ®é ph¸t triÓn còng nh­ c¬ cÊu cña nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc. 1. C¸c lý thuyÕt kinh tÕ vÒ b¶n chÊt cña l·i suÊt 1.1. lý thuyÕt cña C.M¸c vÒ l·i suÊt. * Lý thuyÕt cña M¸c vÒ nguån gèc, b¶n chÊt l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ TBCN Qua qóa tr×nh nghiªn cøu b¶n chÊt cña cntb M¸c ®· v¹ch ra r»ng quy luËt gi¸ trÞ thÆng d­ tøc gi¸ trÞ lao ®éng kh«ng cña c«ng nh©n lµm thuª t¹o ra lµ quy luËt kinh tÕ c¬ b¶n cña chñ nghia t­ b¶n vµ nguån gèc cña mäi l·i suÊt ®Òu xuÊt ph¸ttõ gi¸ trÞ thÆng d­. Theo M¸c, khi x· héi ptr th× t­ b¶n tµi s¶n t¸ch rêi T­ b¶n chøc n¨ng, tøc lµ quyÒn së h÷u t­ b¶n t¸ch rêi quyÒn sö dông t­ b¶n nh­ng môc ®Ých cña t­ b¶n lµ gi¸ trÞ mang l¹i gi¸ trÞ thÆng d­ th× kh«ng thay ®æi. V× vËy, trong x· héi ph¸t sinh quan hÖ dho vay vµ ®i vay, ®· lµ t­ b¶n th× sau mét thêi gian giao cho nhµ t­ b¶n ®i vay sö dông, t­ b¶n cho vay ®­îc hoµn tr¶ l¹i cho chñ së h÷u nã kÌm theo mét gi¸ trÞ t¨ng thªm gäi lµ lîi tøc. VÒ thùc chÊt lîi tøc chØ lµ mét bé phËn cña gi¸ trÞ thÆng d­ mµ nhµ t­ b¶n ®i vay ph¶i cho nhµ t­ b¶n vay. Trªn thùc tÕ nã lµ mét bé phËn cña lnh b×nh qu©n mµ c¸c nhµ t­ b¶n c«ng th­¬ng nghiÖp ®i vay ph¶i chia cho c¸c nhµ t­ b¶n cho vay. Do ®ã nã lµ biÓu hiÖn quan hÖ bãc lét t­ b¶n chñ nghÜa ®­îc më réng trong lÜnh vùc ph©n phèi vµ gi¬Ý h¹n tèi ®a cña lîi tøc lµ lnh b×nh qu©n, cßn giíi h¹n tèi thiÓu th× kh«ng cã nh­ng lu«n lín h¬n kh«ng. V× vËy sau khi ph©n tÝch c«g thøc chung cña t­ b¶n vµ h×nh th¸i vËn ®éng ®Çy ®ñ cña t­ b¶n M¸c ®· kÕt luËn:”L·i suÊt lµ phÇn gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc t¹o ra do kÕt qu¶ bãc lét lao ®éng lµm thuª bÞ t­ b¶n bÞ t­ b¶n – chñ ng©n hµng chiÕm ®o¹t”. * Lý thuyÕt cña M¸c vÒ nguån gèc, b¶n chÊt l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ XHCN C¸c nhµ kinh tÕ häc M¸c xÝt nh×n nhËn trong nÒn kinh tÕ XHCN cïng víi tÝn dông, sù tån t¹i cña l·i suÊt vµ t¸c ®éng cña nã do môc ®Ých kh¸c quyÕt ®Þnh, ®ã lµ môc ®Ých tho¶ m·n ®Çy ®ñ nhÊt c¸c nhu cÇu cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong x· héi. L·i suÊt kh«ng chØ lµ ®éng lùc cña tÝn dông mµ t¸c dông cña nã ®èi víi nkt ph¶i b¸m s¸t c¸c môc tiªu kinh tÕ. Trong XHCN kh«ng cßn ph¹m trï t­ b¶n vµ chÕ ®é ng­êi bãc lét ng­êi song ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ ta kh«ng thÓ x¸c ®Þnh b¶n chÊt cña l·i suÊt. B¶n chÊt cña l·i suÊt trong x· héi chñ nghÜa lµ “gi¸ c¶ cña vèn cho vay mµ nn sd víi t­ c¸ch lµ c«ng cô ®iÒu hoµ ho¹t ®äng h¹ch to¸n kinh tÕ ” Qua nh÷ng l·i suÊt luËn trªn ta thÊy c¸c nhµ kinh tÕ häc M¸c xÝt ®· chØ râ nguån gèc vµ b¶n chÊt l·i suÊt. Tuy nhiªn quan ®iÓm cña hä kh«ng thÓ hiÖn ®­îc vai trß cña l·i suÊt vµ c¸c biÕn sè kinh tÕ vÜ m« kh¸c. ngµy nay tr­íc sù ®æ vì cña hÖthèng XHCN, cïng víi chÝnh s¸ch lµm giµu chÝnh ®¸ng , chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ l©u dµi… ®· kh«ng phï hîp víi c¸c chÝnh s¸ch tr­íc ®©y v× nã t«n träng quyÒn lîi ng­êi ®Çu t­, ng­êi cã vèn, thõa nhËn thu nhËp tõ t­ b¶n. 1.2 Lý thuyÕt cña J.M. Keynes vÒ l·i suÊt: J.M. KEYNES (1833-1946) nhµ kinh tÕ häc næi tiÕng ng­êi Anh cho r»ng l·i suÊt kh«ng ph¶i lµ sè tiÒn tr¶ c«ng cho viÖc tiÕt kiÖm hay nhÞn chi tiªu v× khi tÝch tr÷ tiÒn mÆt ng­êi ta kh«ng nhËn ®­îc mét kho¶n tr¶ c«ng nµo, ngay c¶ khi tr­êng hîp tÝch tr÷ rÊt nhiÒu tiÒn trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh nµo ®ã. V× vËy: “L·i suÊt chÝnh lµ sù tr¶ c«ng cho sè tiÒn vay, lµ phÇn th­ëng cho “së thÝch chi tiªu t­ b¶n”. l·i suÊt do ®ã cßn ®­îc gäi lµ sù tr¶ c«ng cho sù chia l×can víi cña c¶i, tiÒn tÖ.” 1.3 Lý thuyÕt cña tr­êng ph¸i träng tiÒn vÒ l·i suÊt: M.Friedman, ®¹i diÖn tiªu biÓu cña tr­êng ph¸i träng tiÒn hiÖn ®¹i, còng cã qu¶n ®iÓm t­¬ng tù J.M.KEYNES r»ng l·i suÊt lµ kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng tiÒn tÖ. Tuy nhiªn quan ®iÓm cña M. Friedman kh¸c c¬ b¶n víi Keynes ë viÖc x¸c ®Þnh vai trß cña l·i suÊt. Nõu Keynes cho r»ng cÇu tiÒn lµ mét hµm cña l·i suÊt cßn M.Friedman dùa vµo nghiªn cøu c¸c tµi liÖu thùc tÕ thèng kª trong mét thêi gian dµi, «ng ®i ®Õ kh¼ng ®Þnh møc l·i suÊt kh«ng cã ý nghÜa t¸c ®éng ®Õn l­îng cÇu vÒ tiÒn mµ cÇu tiÒn biÓu hiÖn lµ mét hµm cña thu nhËp vµ ®­a ra kh¸i niÖm tÝnh æn ®Þnh cao cña cÇu tiÒn tÖ. Cã thÓ thÊy r»ng : quan ®iÓm coi l·i suÊt lµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña tiÒn tÖ ®· rÊt thµnh c«ng trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c nh©n tè cô thÓ ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt tÝn dông. Tuy nhiªn h¹n chÕ cña c¸ch tiÕp cËn nµy lµ suy b¶n chÊt cña lîi tøc lµ b¶n chÊt cña tiÒn vµ dõng l¹i ë viÖc nghiªn cøu cô thÓ. Tãm l¹i, l·i suÊt lµ tû lÖ % gi÷a kho¶n tiÒn ng­êi ®i vay ph¶i tr¶ thªm cho ng­êi cho vay trªn tæng sè tiÒn vay ®Çu mét thêi h¹n nhÊt ®Þnh ®Ó ®­îc sd tiÒn vay ®ã. 2 - C¸c phÐp ®o l·i suÊt PhÐp ®o chÝnh x¸c nhÊt lµ l·i suÊt hoµn vèn. Nã lµ l·i suÊt lµm c©n b»ng gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n tiÒn tr¶ trong t­¬ng lai víi gi¸ trÞ h«m nay cu¶ nã. V× kh¸i niÖm tiÒm Èn trong viÖc tÝnh l·i suÊt hoµn vèn cã ý nghÜa tèt vÒ mÆt kinh tÕ. Nã tÝnh cho 4 c«ng cô thÞ thÞ tr­êng tÝn dông: 2.1. Vay ®¬n: Fn: sè tiÒn vay vµ l·i thu vÒ trong t­¬ng lai. P,n,i: sè tiÒn vay ban ®Çu, thêi h¹n vay tÝn dông vµ l·i suÊt ®¬n. 2.2. Vay hoµn tr¶ cè ®Þnh: TV: toµn bé mãn tiÒn vay FP: sè tiÒn tr¶ cè ®Þnh hµng n¨m. N: sè n¨m cho tíi m·n h¹n 2.3. tr¸i kho¸n coupon: Pb: gi¸ tr¸i kho¸n C : TiÒn coupon hµng n¨m F : MÖnh gi¸ tr¸i kho¸n n : sè n¨m tíi ngµy m·n h¹n. 2.4. Tr¸i kho¸n gi¶m gi¸. F: mÖnh gi¸ cña tr¸i kho¸n gi¶m gi¸ Pd: Gi¸ hiÖn thêi cña tr¸i kho¸n. 3. Ph©n biÖt l·i suÊt víi mét sè ph¹m trï kinh tÕ kh¸c: 3.1. l·i suÊt víi gi¸ c¶ L·i suÊt ®­îc coi lµ h×nh th¸i bÝ Èn cña gi¸ c¶ vèn vay, v× nã tr¶ cho gi¸ trÞ sd cña vèn vay - ®ã chÝnh lµ kh¶ n¨ng ®Çu t­ sinh lêi hoÆc ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng. L·i suÊt còng biÕn ®éng theo quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng vèn nh­ gi¸ c¶ hµng ho¸ th«ng th­êng. Nh­ng l·i suÊt lµ gi¸ c¶ cho quyÒn sö dông mµ kh«ng ph¶i quyÒn së h÷u, h¬n n÷a kh«ng ph¶i quyÒn sö dông vÜnh viÔn mµ chØ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. Thªm vµo ®ã, l·i suÊt kh«g ph¶i lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn gi¸ trÞ vèn vay nh­ gi¸ c¶ hµng ho¸ th«ng th­êng, mµ nã ®éc lËp t­¬ng ®èi – th­êng nhá h¬n nhiÒu so víi gi¸ trÞ vèn vay. 3.2. L·i suÊt víi lîi tøc. §èi víi mét chøng kho¸n bÊt kú, lîi tøc ®­îc ®Þnh nghÜa lµ tiÒn l·i tr¶ cho chñ së h÷u céng víi nh÷ng thay ®æi vÒ gi¸ trÞ cña chøng kho¸n ®ã. Tû suÊt lîi tøc lµ tû sè lîi tøc chia cho gi¸ mua. VÝ dô: Mét ng­êi mua mét tr¸i kho¸n chÝnh phñ mÖnh gi¸ 1 triÖu VND, thêi h¹n 5 n¨m, l·i suÊt 12% n¨m. sau mét n¨m anh ta b¸n tr¸i kho¸n ®ã víi gi¸ 1,2 triÖu VND. TiÒn l·i: 12%*1.000.000 = 120.000 VND Lîi tøc chøng kho¸n: (12%*1.000.000) + (1.200.000 – 1.000.000) = 320.000 VND. Tû suÊt lîi tøc: 320.000/1.000.000 = 32% Qua vÝ dô trªn ta cã thÓ thÊy râ sù kh¸c nhau gi÷a l·i suÊt vµ lîi tøc cña mét chøng kho¸n bÊt kú. 3.3.L·i suÊt thùc víi l·i suÊt danh nghÜa. Tõ l©u nay chóng ta ®· quªn mÊt t¸c dông cña l¹m ph¸t ®èi víi chi phÝ vay m­în. C¸i mµ chóng ta gäi lµ l·i suÊt kh«ng kÓ ®Õn l¹m ph¸t cÇn ®­îc gäi mét c¸c chÝnh x¸c h¬n lµ l·i suÊt danh nghi· ®Ó ph©n biÖt víi l·i suÊt thùc. L·i suÊt danh nghÜa lµ l·i suÊt cho ta biÕt sÏ thu ®­îc bao nhiªu ®ång hiÖn hµnh vÒ tiÒn l·i nÕu cho vay mét tr¨m ®ång trong mét ®¬n vÞ thêi gian(n¨m, th¸ng…). Nh­ vËy sau kho¶ng thêi gian ®ã ta sÏ thu ®­îc mét kho¶n tiÒn gåm gèc vµ l·i. Tuy nhiªn gi¸ c¶ hµng ho¸ kh«ng ngøng biÕn ®éng do l¹m ph¸t, ®iÒu chóng ta quan t©m lµ lóc ®ã sè tiÒn gèc vµ l·i sÏ mua ®­îc bao nhiªu hµng ho¸. L·i suÊt thùc lµ l·i suÊt danh nghÜa ®­îc chØnh l¹i cho ®óng theo nh÷ng thay ®æi dù tÝnh vÒ møc gi¸, thÓ hiÖn møc l·i theo sè l­îng hµng ho¸ vµ dÞch vô. Mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt danh nghÜa vµ l·i suÊt thùc ®­îc Fisher ph¸t biÓu th«ng qua ph­¬ng tr×nh mang tªn «ng nh­ sau: L·i suÊt thùc = l·i suÊt danh nghÜa – tû lÖ l¹m ph¸t dù tÝnh C«ng thøc x¸c ®Þnh l·i suÊt thùc nµy ®­îc sö dông phæ biÕn hiÖn nay. Tuy nhiªn, c«ng thøc nµy kh«ng chó ý ®Õn tæng l·i thu ®­îc ph¶i chÞu thuÕ thu nhËp. NÕu tÝnh ®Õn yÕu tè thuÕ th×: L·i suÊt thùc = l·i suÊt danh nghÜa – ThuÕ thu nhËp biªn thùc tÕ – Tû lÖ l¹m ph¸t dù tÝnh II. C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt Nh­ chóng ta ®· biÕt l·i suÊt tÝn dông ng©n hµng ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së c©n b»ng cung cÇu tiÒn göi, tiÒn cho vay trªn thÞ tr­êng. Do ®ã nh÷ng nh©n tè ¶nh h­ëng tíi h×nh th¸i diÔn biÕn cña l·i suÊt chÝnh lµ nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng lµm thay ®æi cung cÇu tiÒn vay. Ph©n tÝch diÔn biÕn l·i suÊt trªn thÞ tr­êng tr¸i kho¸n (khu«n mÉu tiÒn vay) vµ trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ (khu«n mÉu ­a thÝch tiÒn mÆt) tuy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c nhau nh­ng ®Òu mang l¹i nh÷ng kÕt qu¶ t­¬ng ®­¬ng nhau trong viÖc xem xÐt vÊn ®Ò l·i suÊt ®­îc x¸c ®Þnh nh­ thÕ nµo. B©y giê sÏ sö dông tæng hîp hai ph­¬ng ph¸p: khu«n mÉu tiÒn vay vµ khu«n mÉu tiÒn mÆt, ®ång thêi chó ý ®Õn nh÷ng ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i ®Ó ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh h­ëng tíi l·i suÊt. 1. Cña c¶i – t¨ng tr­ëng. Ph©n tÝch khu«n mÉu tiÒn mÆt cho thÊy khi cña c¶i t¨ng lªn trong thêi kú t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña mét chu kú kinh tÕ, l­îng cÇu tiÒn sÏ t¨ng do mäi ng­êi gia t¨ng tiªu dïng hoÆc ®Çu t­ hay chØ ®¬n gi¶n lµ muèn gi÷ thªm tiÒn lµm n¬i tr÷ gÝa trÞ. KÕt qu¶ lµ ®­êng cÇu tiÒn dÞch chuyÓn vÒ bªn ph¶i trong khi ®­êng cung tiÒn do chÝnh phñ quy ®inhj ®­êng th¼ng ®øng. Nh­ vËy khu«n mÉu tiÒn mÆt ph©n tÝch diÔn biÕn l·i suÊt trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ ®­a ®Õn kÕt luËn: “Khi cña c¶i t¨ng lªn trong giai ®o¹n t¨ng tr­ëng cña chu kú kinh tÕ(c¸c biÕn sè kh¸c kh«ng ®æi) l·i suÊt sÏ t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i”. L·i suÊt i i2 i1 Ms Md1 Md2 E1 E2 H×nh 1.1: M« t¶ mèi liªn hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng vµ l·i suÊt. Khi cña c¶i t¨ng lªn ®­êng cÇu tiÒn dÞch chuyÓn sang ph¶i tõ Md1 ®Õn Md2 lµm l·i suÊt tõ i1 ®Õn i2 2. Kh¶ n¨ng sinh lêi dù tÝnh cña c¸c c¬ hé ®Çu t­ cµng cã nhiÒu c¬ héi ®Çu t­ sinh lîi mµ mét doanh nghiÖp dù tÝnh cã thÓ lµm th× doanh nghiÖp sÏ cµng cã nhiÒu ý ®Þnh vay vèn vµ t¨ng sè d­ vay nî nh»m tµi trî cho c¸c cuéc ®Çu t­ nµy. Khi nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn nhanh cã rÊt nhiÒu c¬ héi ®Çu t­ ®­îc tr«ng ®îi lµ sinh lîi, do ®ã l­îng cÇu tiÒn cho vay ë mçi gi¸ trÞ l·i suÊt t¨ng lªn. H×nh 1.2: ¶nh h­ëng t¨ng kh¶ n¨ng sinh lêi dù tÝnh cña c¸c c¬ héi ®Çu t­ tíi l·i suÊt. §­êng cÇu t¨ng dÞch chuyÓn tõ D1 tíi D2. l·i suÊt t»ng tõ i1 tíi i2. Vëy t¨ng c¬ héi ®Çu t­ sinh lîi sÏ lµm t¨ng l·i suÊt do t¨ng cÇu vÒ t­ b¶n cho vay vµ ng­îc l¹i. L·i suÊt i i2 i1 Md1 Md2 L­îng tiÒn S 3. L¹m ph¸t dù tÝnh: Nh­ ta ®· biÕt, chi phÝ thùc cña viÖc vay tiÒn ®­îc ®o mét c¸ch chÝnh x¸c h¬n b»ng l·i suÊt thùc lµ l·i suÊt danh nghÜa trõ ®i l¹m ph¸t dù tÝnh. Do ®ã mét l·i suÊt cho tr­íc, khi l¹m phta dù tÝnh t¨ng lªn, chi phÝ thùc hiÖn viÖc vay tiÒn gi¶m xuèng nªn cÇu tiÒn vay t¨ng lªn. MÆt kh¸c khi l¹m ph¸t dù tÝnh t¨ng lªn th× lîi tøc dù tÝnh cña nh÷ng kho¶n tiÒn göi gi¶m xuèng. Nh÷ng ng­êi cho vay lËp tøc chuyÓn vèn tiÒn tÖ vµo mét thÞ tr­êng kh¸c nh­ thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n hay dù tr÷ hang ho¸, vµng b¹c… KÕt qu¶ l­îng cung t­ b¶n cho vay gi¶m ®èi víi bÊt kú l·i suÊt nµo cho tr­íc. Nh­ mét sù thay ®æi vÒ l¹m ph¸t dù tÝnh sÏ t¸c ®éng ®Õn cung cÇu t­ b¶n cho vay. Cô thÓ, t¨ng l¹m ph¸t dù tÝnh sÏ lµm t¨ng l·i suÊt do gi¶m l­îng cung øng vµ t¨ng cÇu vÒ t­ b¶n. H×nh 1.2: M« t¶ mèi liªn hÖ gi÷a l¹m ph¸t dù tÝnh vµ l·i suÊt. L¹m ph¸t dù tÝnh t¨ng dÇn ®Õn cÇu vÒ t­ b¶n cho vay t¨ng tõ D1 ®Õn D2 ®ång thêi cung gi¶m tõ S1 ®Õn S2, l·i suÊt t¨ng tõ i1 ®Õn i2 L·i suÊt i i2 i1 L­îng tiÒn S1 S2 D1 D2 4. Thay ®æi møc gi¸ khi møc gi¸ t¨ng lªn, cïng víi mét l­îng tiÒn nh­ cò hµng mµ nã mua ®­îc sÏ Ýt h¬n, nghÜa lµ gi¸ trÞ ®ång tiÒn bÞ gi¶m xuèng. §Ó kh«i phôc l¹i tµi s¶n cña m×nh d©n chóng muèn gi÷ mét l­îng tiÒn danh nghÜa lín h¬n do ®ã lµm ®­êng cÇu tiÒn dÞch chuyÓn sang ph¶i. §iÒu ®ã chøng tá r»ng khi mùc gi¸ t¨ng lªn, c¸c biÕn sè kh¸c kh«ng ®æi, l·i suÊt sÏ t¨ng. Ms L·i suÊt i i2 i1 Md1 Md2 L­îng tiÒn E2 E1 H×nh 1.4: Quan hÖ gi÷a møc gi¸ vµ l·i suÊt P t¨ng lµm dÞch chuyÓn tõ Md1 ®Õn d2, l·i suÊt t¨ng tõ i1 ®Õn i2 5. Ho¹t ®éng thu, chi cña Nhµ n­íc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc võa lµ nguån cung tiÒn göi võa lµ nguån cÇu tiÒn vay ®èi víi ng©n hµng. Do ®ã, sù thay ®æi gi÷a thu, chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt. Ng©n s¸ch béi chi hay thu kh«ng kÞp tiÕn ®é sÏ dÉn ®Õn l·i suÊt t¨ng. §Ó bï ®¾p, chÝnh phñ sÏ vay d©n b»ng c¸ch ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. Nh­ vËy l­îng tiÒn trong d©n chóng sÏ bÞ thu hÑp lµm t¨ng l·i suÊt. Ngoµi ra khi th©m hôt ng©n s¸ch ®· trùc tiÕp lµm cÇu vÒ quü cho vay trong c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh t¨ng lªn, trong khi cung l¹i gi¶m vµ n©ng cao l·i suÊt hoÆc ng­êi d©n dù ®o¸n l¹m ph¸t sÏ t¨ng cao do Nhµ n­íc t¨ng khèi l­îng cung øng tiÒn tÖ, dÉn tíi viÖc g¨m tiÒn l¹i ®Ó mua tµi s¶n kh¸c lµm cung quü cho vay bÞ gi¶m mét c¸ch t­¬ng øng vµ l·i suÊt t¨ng lªn. Tr­êng hîp béi thu ng©n s¸ch sÏ dÉn ®Õn l·i suÊt gi¶m do sù vËn ®éng ng­îc l¹i víi tr­êng hîp chi ng©n s¸ch. 6. Tû gi¸ hèi ®o¸i Tû gi¸ lµ gi¸ c¶ tiÒn tÖ cña n­íc nµy thÓ hiÖn b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ cña n­íc kh¸c. Tû gi¸ do quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng ngo¹i hèi quyÕt ®Þnh vµ chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu nh©n tè nh­ gi¸ c¶, thuÕ… trong xu thÕ toµn cÇu ho¸ hiÖn nay lµm cho kh«ng mét quèc gia nµo, nÕu muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn, l¹i kh«ng tham gia thùc hiÖn ph©n c«ng lao ®éng vµ th­¬ng m¹i quèc tÕ. Th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi bu«n b¸n gi÷a c¸c nv tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m, xuÊt khÈu t¨ng lªn nguån thu ngo¹i tÖ t¨ng lªn. §iÒu ®ã lµm t¨ng cung ngo¹i tÖ, t­¬ng ®­¬ng víi viÖc t¨ng cÇu néi tÖ kÕt qu¶ lµ lµm l·i suÊt t¨ng lªn. B»ng c¸ch lËp luËn t­¬ng tù, chóng ta sÏ thu ®­îc mét møc l·i suÊt néi tÖ thÊp h¬n nÕu tû gi¸ hèi ®o¸n t¨ng lªn, ®ång néi tÖ cã gi¸ h¬n. Tãm l¹i, khi møc gi¸ cña ®ång tiÒn mét n­íc so víi c¸c nc kh¸c gi¶m xuèng th× mét ­íc ®o¸n hîp lý lµ l·i suÊt trong nc sÏ t¨ng lªn vµ ng­îc l¹i. e ($/®) e2 e1 D1(®) Q S(®) D2(®) E ($/®) E2 E1 D(®) Q S1(®) S2(®) H×nh 1.7: M« t¶ khi ®ång néi tÖ gi¶m gi¸, e($/®) gi¶m lµm xuÊt khÈu t¨ng, S($) t¨ng hay D(®) t¨ng lµm ®ång néi tÖ T¨ng gi¸ vµ l·i suÊt néi tÖ t¨ng 7. L­îng tiÒn cung øng Qua ph©n tÝch trªn cho thÊy cã rÊt nhiÒu nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt nh­ng nh©n tè ¶nh h­ëng lín vµ nh¹y c¶m víi l·i suÊt lµ l­îng tiÒn cung øng. VËy l­îng tiÒn cung øng thay ®æi th× nã cã t¸c ®éng ®Õn l­îng tiÒn cung øng nh­ thÕ nµo? Mét sù t¨ng lªn cña l­îng tiÒn cung øng g©y ra 4 t¸c ®éng ®èi víi l·i suÊt: t¸c dông tÝnh láng, t¸c dông tÝnh thu nhËp, t¸c dông møc gi¸, t¸c dông l¹m ph¸t dù tÝnh. - T¸c dông tÝnh láng cho biÕt mét sù t¨ng lªn cña l­îng tiÒn cung øng sÏ lµm gi¶m nhÑ l·i suÊt, bëi v× ®­êng cung tiÒn sÏ dÞch chuyÓn sang ph¶i. - T¸c dông thu nhËp chØ ra r»ng do t¨ng l­îng tiÒn cung øng sÏ cã ¶nh tèt ®Õn nÒn kinh tÕ, sÏ lµm t¨ng thu nhËp khi ®ã l·i suÊt sÏ t¨ng lªn. V× ®­êng cÇu tiÒn lóc nµy sÏ dÞch chuyÓn sang ph¶i. - T¸c dông møc gi¸ cho biÕt mét sù t¨ng l­îng tiÒn cung øng sÏ lµm møc gi¸ chung t¨ng lªn vµ kÕt qña l·i suÊt c©n b»ng t¨ng. - T¸c dông l¹m ph¸t dù tÝnh: sù t¨ng lªn l­îng tiÒn cung wngs sÏ lµm d©n cóng dù tÝnh mét møc l¹m ph¸t cao h­n trong t­¬ng lai. KÕt qu¶ lµ l·i suÊt t¨ng lªn. Trong 4 t¸c dông trªn chØ cã t¸c dông tÝnh láng chØ ra r»ng mét sù t¨ng lªn cña l­îng tiÒn cung ­ngs sÏ lµm gi¶m l·i suÊt trong khi c¸c t¸c dông kh¸c th× ng­îc l¹i. Nghiªn cøu thùc tiÔn cho thÊy t¸c dông thu nhËp, møc gi¸ vµ l¹m ph¸t dù tÝnh v­ît tréi so víi tÝnh láng. V× vËy mét sù t¨ng l­îng tiÒn cung øng dÉn ®Õn viÖc t¨ng l·i suÊt trong dµi h¹n. III. Vai trß cña l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ 1. L·i SuÊt víi qu¸ tr×nh huy ®éng vèn. Lý thuyÕt vµ thùc tiÔn ®Òu cho thÊy ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ cÇn ph¶i cã vèn vµ thêi gian. C¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn ph¶i mÊt hµng tr¨m n¨m ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ qu¸ tr×nh l©u dµi tÝch tô vèn tõ s¶n xuÊt vµ tiªu dïng. §èi víi ViÖt Nam trªn con ®­êng ph¸t triÓn kinh tÕ th× vÊn ®Ò tÝch luü vµ sö dông vèn cã tÇm quan träng ®Æc biÖt c¶ vÒ ph­¬ng ph¸p nhËn thøc vµ chØ ®¹o thùc tiÔn. V× vËy chÝnh s¸ch l·i suÊt cã vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc huy ®éng nguån vèn nhµn rçi trong x· héi vµ cacs tæ chøc kinh tÕ ®¶m b¶o ®óng ®Þnh h­íng vèn trong n­íc lµ quyÕt ®Þnh, vèn ngoµi n­íc lµ quan träng trong chiÕn l­îc CNH-H§H n­íc ta hiÖn nay. ViÖc ¸p dông mét chÝnh s¸ch l·i suÊt hîp lý ®¶m b¶o nguyªn t¾c: l·i suÊt ph¶i bo¶ tån ®­îc gi¸ trÞ vèn vay, ®¶m b¶o tÝch luü cho c¶ ng­êi cho vay vµ ng­êi ®i vay. Cô thÓ: + Tû lÖ l¹m ph¸t< l·i suÊt tiÒn göi < l·i suÊt tiÒn vay < tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n. + L·i suÊt ng¾n h¹n < l·i suÊt dµi h¹n (®èi víi c¶ tiÒn göi vµ tiÒn vay) 2. L·i suÊt víi qu¸ tr×nh ®Çu t­ Qu¸ tr×nh ®Çu t­ cña doanh nghiÖp vµo tµi s¶n cè ®Þnh ®­îc thùc hiÖn khi mµ hä dù tÝnh lîi nhuËn thu ®­îc tõ ta× s¶n cè ®Þnh nµy nhiÒu h¬n sè l·i ph¶i tr¶ cho c¸c kho¶n ®i vay ®Ó ®Çu t­. Do ®ã khi l·i suÊt xuèng thÊp c¸c h·ng kinh doanh cã ®iÒu kiÖn tiÕn hµnh më réng ®©u t­ vµ ng­îc l¹i. Trong m«i tr­êng tiÒn tÖ hoµn chØnh, ngay c¶ khi mét doanh nghiÖp thõa vèn th× chi tiªu ®Çu t­ cã kÕ ho¹ch vÉn bÞ ¶nh h­ëng bëi l·i suÊt, bëi v× thay cho viÖc ®Çu t­ vµo më réng s¶n xuÊt doanh nghiÖp cã thÓ mua chøng kho¸n hay göi vµo ng©n hµng nÕu l·i su©t cña nã cao §Æc biÖt trong thêi kú nÒn kinh tÕ bÞ ®×nh trÖ, hµng ho¸ ø ®äng vµ xuèng gi¸, cã dÊu hiÖu thõa vèn vµ ¸p lùc l¹m ph¸t thÊp cÇn ph¶i h¹ l·i suÊt v× nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ l·i suÊt ph¶i nhá h¬n lîi nhuËn b×nh qu©n cña ®Çu t­, sù chªnh lÖch nµy sÏ t¹o ®éng lùc cho c¸c doanh nghiÖp më réng quy m« ®Çu t­. Mèi quan hÖ gi÷a ®Çu t­ vµ l·i suÊt ®­îc thÓ hiÖn qua ®å thÞ sau: L·i suÊt §Çu t­ i1 I2 I1 I = I – b*i i2 _ H×nh 1.8: BiÓu diÔn mèi quan hÖ tû lÖ nghÞch gi÷a ®Çu t­ vµ l·i suÊt. 3. L·i suÊt víi tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm: Thu nhËp cña mét hé gia ®×nh th­êng ®­îc chia thµnh hai bé phËn: tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm. Tû lÖ ph©n chia nµy phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè nh­ thu nhËp, vÊn ®Ò hµng ho¸ l©u bÒn vµ tÝn dông tiªu dïng, hiÖu qu¶ cña tiÕt kiÖm trong ®ã l·i suÊt cã t¸c dông tÝch cùc tíi c¸c nh©n tè ®ã. Khi l·i suÊt thÊp chi phÝ tÝn dông tiªu dïng thÊp, ng­êi ta vay nhiÒu cho viÖc tiªu dïng hµng ho¸ nghÜa lµ tiªu dïng nhiÒu h¬n. khi l·i suÊt cao ®em l¹i thu nhËp tõ kho¶n tiÒu ®Ó dµnh nhiÒu h¬n sÏ khuyÕn khÝch tiÕt kiÖm, do ®ã tiÕt kiÖm t¨ng. 4. L·i suÊt víi tû gi¸ hèi ®o¸i vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu Tû gi¸ chÞu ¶nh h­ëng cña sù thay ®æi l·i suÊt tiÒn göi néi tÖ vµ ngo¹i tÖ. Sù thay ®æi l·i suÊt tiÒn göi néi tÖ ë ®©y lµ sù thay ®æi trong l·i suÊt danh nghÜa. Nõu l·i suÊt danh nghÜa t¨ng do tû lÖ l¹m ph¸t t¨ng (l·i suÊt thùc kh«ng ®æi) th× tû gi¸ gi¶m. NÕu l·i suÊt danh nghÜa t¨ng do l·i suÊt thùc tÕ t¨ng (tû lÖ l¹m ph¸t kh«ng ®æi) th× tû gi¸ t¨ng. khi tû gi¸ ®ång ngo¹i tÖ t¨ng ®ång néi tÖ sÏ gi¶m gi¸ (tû gi¸ gi¶m) vµ ng­îc l¹i. + Vai trß cña l·i suÊt trong n­íc víi qu¸ tr×nh XuÊt NhËp KhÈu: khi l·i suÊt thùc tÕ t¨ng lªn lµm cho tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng lªn. tû gi¸ hèi ®o¸i cao h¬n lµm hµng ho¸ cña nc ®ã ë n­íc ngoµi trë nªn ®¾t h¬n lªn vµ hµng ho¸ n­íc ngoµi ë n­íc ®ã sÏ trë nªn rÎ h¬n, dÉn ®Õn gi¶m xuÊt khÈu rßng. Mèi quan hÖ nµy ®­îc biÓu thÞ bëi ®å thÞ sau: L·i suÊt i1 NX2 NX1 NX = NX(i) i2 H×nh 1.9: Víi mét møc l·i suÊt thùc tÕ thÊp, tû gi¸ thÊp vµ xuÊt khÈu rßng cao víi møc l·i suÊt cao tû gi¸ cao vµ xuÊt khÈu rßng thÊp + Vai trß cña l·i suÊt n­íc ngoµi víi xuÊt khÈu rßng: Khi l·i suÊt tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ t¨ng lªn, ®­êng lîi tøc dù tÝnh cña ®ång ngo¹i tÖ dÞch chuyÓn sang ph¶i lµm gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i. Hµng xuÊt khÈu trë nªn rÎ h¬n so víi c¸c quèc gia kh¸c. e(USD/VND) i1 Lîi tøc dù tÝnh RET1 i2 RET2 H×nh 1.10: L·i suÊt n­íc ngoµi t¨ng, ®­êng lîi tøc dù tÝnh cña ®ång ngo¹i tÖ dÞch chuyÓn sang ph¶i, vµ TGH§ gi¶m 5. L·i suÊt víi l¹m ph¸t Lý luËn vµ thùc tiÔn ®· thõa nhËn mèi quan hÖ chÆt chÏ gi÷a l·i suÊt vµ l¹m ph¸t. Fishes chØ ra r»ng l·i suÊt t¨ng cao trong thêi kú l¹m ph¸t, do ®ã l·i suÊt ®­îc sö dông ®Ó ®iÒu chØnh l¹m ph¸t cô thÓ t¨ng l·i suÊt, thu hÑp ®­îc l­îng tiÒn trong l­u th«ng, l¹m ph¸t ®­îc k×m chÕ Tuy nhiªn, dïng l·i suÊt ®Ó chèngl¹m ph¸t kh«ng thÓ duy tr× l©u dµi v× nã sÏ lµm gi¶m ®Çu t­, tæng cÇu, s¶n l­îng. Do vËy ph¶i kÕt hîp nã víi c¸c c«ng cô kh¸c. 6. L·i suÊt víi qu¸ tr×nh ph©n bæ c¸c nguån lùc. TÊt c¶ c¸c nguån lùc ®Òu cã tÝnh khan hiÕm. VÊn ®Ò lµ x· héi ph¶i ph©n bæ vµ sö dông c¸c nguån lùc sao cho hiÖu qu¶. Nghiªn cøu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cho thÊy gi¸ c¶ ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong viÖc ph©n bæ c¸c nguån lùc gi÷a c¸c ngµnh kinh tÕ. Nh­ ta ®· biÕt, l·i suÊt lµ mét lo¹i gi¸ c¶, nghÜa lµ l·i suÊt cã vai trß ph©n bæ hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc khan hiÕm cña x· héi. §Ó quyÕt ®Þnh ®Çu t­ vµo mét ngµnh kinh tÕ mét dù ¸n hay mét tµi s¶n nµo ®ã chóng ta ®Òu ph¶i quan t©m ®Õn sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ tû suÊt lîi tøc thu ®­îc víi chi phÝ ban ®Çu. §iÒu nµy cã nghÜa lµ ph¶i xem viÖc ®Çu t­ nµy cã mang l¹i lîi nhuËn hay kh«ng vµ cã ®¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh doanh ®Ó tr¶ kho¶n tiÒn l·i cña sè tiÒn vay cho chi phÝ ban ®Çu hay kh«ng. Khi quyÕt ®Þnh ®Çu t­ vµo mét ngµnh kinh tÕ, mét dù ¸n hay mét tµi s¶n ta ph¶i quan t©m tíi chªnh lÖch gi÷a lîi nhuËn ®em l¹i vµ sè tiÒn vay ph¶i tr¶. Khi chªnh lÖch nµy lµ d­¬ng, th× nguån lùc sÏ ®­îc ph©n bæ tíi ®ã vµ lµ sù ph©n bæ hiÖu qu¶. 7. L·i suÊt vai trß cña nã ®èi víi Ng©n Hµng Th­¬ng m¹i NHTM víi hai nghiÖp vô chÝnh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh lµ huy ®éng vèn vµ sö dông vèn ®· ph¶n ¸nh quy m« ho¹t ®éng cña c¸c NHTM. Víi ph­¬ng ch©m “®i vay ®Ó cho vay”, NHTM huy ®éng vèn t¹m thêi nhµn rçi trong c¸c doanh nghiÖp vµ d©n c­ ®Ó cho vay ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c¸c nhu cÇu tiªu dïng kh¸c cña nh©n d©n. §Ó huy ®éng vèn vµ cho vay cã hiÖu qu¶, NHTM ph¶i x¸c ®Þnh l·i suÊt tiÒn göi vµ l·i suÊt tiÒn vay mét c¸ch hîp lý. Nõu l·i suÊt huy ®éng tiÒn göi qu¸ thÊp th× kh«ng khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp vµ d©n c­ göi tiÒn vµo, dÉn ®Õn NHTM kh«ng ®ñ vèn cho vay ®Ó ®¸p øng yªu cÇu kh¸ch hµng. L·i suÊt Ng©n hµng lµ nh©n tè quan träng quyÕt ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM vµ kh¸ch hµng. Nõu l·i suÊt hîp lý sÏ lµ ®ßn bÈy quan träng thóc ®Èy s¶n xuÊt l­u th«ng hµng ho¸ ph¸t triÓn vµ ng­îc l¹i. Bëi vËy l·i suÊt Ng©n hµng võa lµ c«ng cô qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc võa lµ c«ng cô ®iÒu hµnh vi m« cña c¸c NHTM. Do vËy, khi huy ®éng tiÒn göi mµ víi l·i suÊt thÊp th× kh«ng khuyÕn khÝch doanh nghiÖp vµ d©n c­ göi tiÒn nhµn rçi vµo ng©n hµng, sÏ dÉn ®Õn hËu qu¶ lµ NHTM kh«ng ®ñ vèn ®Ó cho vay ®¸p øng yªu cÇu vay vèn cña kh¸ch hµng. Ng­îc l¹i, nÕu l·i suÊt cho vay cao, c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng cã l·i hoÆc l·i qu¸ thÊp sÏ thu hÑp s¶n xuÊt hoÆc ngõng ho¹t ®éng ®Ó göi vèn vµo ng©n hµng. PhÇn II. C¸c chÝnh s¸ch l·i suÊt ®­îc thùc hiÖn ë vn trong thêi gian qua I . Giai ®o¹n tõ th¸ng 3/1989 trë vÒ tr­íc. §©y lµ thêi kú ®iÒu hµnh l·i suÊt theo c¬ chÕ l·i suÊt thùc ©m, chÝnh s¸ch l·i suÊt cøng nh¾c bÞ ¸p ®Æt theo kiÓu hµnh chÝnh. Tuy ng©n hµng Nhµ n­íc ®· cã nh÷ng ®iÒu chØnh theo tõng thêi kú nh÷ng do giai ®o¹n nµy cã l¹m ph¸t phi m· nªn l·i suÊt lu«n trong t×nh tr¹ng ©m. NghÜa lµ: + L·i suÊt tiÒn göi < møc l¹m ph¸t + L·i suÊt cho vay < l·i suÊt huy ®éng < møc l¹m ph¸t ChÝnh s¸ch l·i suÊt nh­ vËy ®· cã t¸c ®éng xÊu ®Õn hd cña NHTM vµ doanh nghiÖp. 1. §èi víi NHTM - ChÝnh s¸ch l·i suÊt cøng nh¾c khiÕn cho c¸c NHTM kh«ng linh ho¹t trong ho¹t ®éng tÝn dông tr­íc mäi biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ. - L·i suÊt tÝn dông lu«n ë møc quy ®Þnh b¾t buéc nªn kh«ng khuyÕn khÝch c¹nh tranh lµnh m¹nh gi÷a c¸c NHTM. - L·i suÊt tiÒn göi < l¹m ph¸t nªn kh«ng khuyÕn khÝch ng­êi d©n vµ c¸c tæ chøc göi tiÒn vµo ng©n hµng. Do ®ã chØ huy ®éng ®­îc vèn ng¾n h¹n mµ l¹i cho vay trung vµ dµi h¹n, kÕt qu¶ lµ lç. - L·i suÊt cho vay < l·i suÊt huy ®éng vèn vµ møc l¹m ph¸t nªn ng©n hµng trong t×nh tr¹ng bao cÊp ®èi víi doanh nghiÖp vay vèn vµ th«ng qua hÖ thèng tÝn dông l·i suÊt thÊp lu«n trong t×nh tr¹ng lç ho¹t ®éng Ng©n hµng kh«ng æn ®Þnh. 2. §èi víi doanh nghiÖp. - V× l·i suÊt cho vay < l¹m ph¸t nªn c¸c doanh nghiÖp thÞ nhau vay vèn, t×m mäi c¸ch , mäi c¬ héi vay vèn ®Ó ®­îc h­ëng bao cÊp. - doanh nghiÖp vay nhiÒu nh­ng lîi nhuËn thu ®­îc kh«ng ph¶i do s¶n xuÊt kinh doanh mµ do h­ëng bao cÊp cña NHTM t¹o møc lîi nhuËn gi¶ cho c¸c doanh nghiÖp. II. Tõ th¸ng 3/1989 ®Õn 1993 ChÝnh s¸ch l·i suÊt thùc d­¬ng ®· ph¸t huy hiÖu qu¶ víi l·i suÊt tiÕt kiÖm kh«ng kú h¹n lµ 109% n¨m, l·i suÊt tiÕt kiÖm 3 th¸ng lµ 12% th¸ng, huy ®éng ®­îc nguån vèn nhµn rçi trong d©n c­, cã nh÷ng ¶nh h­ëng tÝch cùc vµ tiªu cùc tíi NHTM vµ doanh nghiÖp. 1. T¸c ®éng tÝch cùc cña chÝnh s¸ch l·i suÊt thùc d­¬ng. * §èi víi NHTM ChuyÓn tõ l·i suÊt ©m sang l·i suÊt d­¬ng tøc lµ ngµnh ng©n hµng ®· tõng b­íc thùc hiÖn mét c¸ch nhÊt qu¸n ®¼ng thøc quan träng trong c¬ chÕ thÞ tr­êng: l·i suÊt cho vay tÝn dông> l·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm> tû lÖ l¹m ph¸t. Do ®ã NHTM kh«ng cßn ph¶i bao cÊp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp vay vèn th«ng qua tÝn dông n÷a. L·i suÊt thùc d­¬ng cao ®· thu hót mét sè l­îng tiÒn göi lín vµo c¸c ng©n hµng lµm l­îng tiÒn dù tr÷ cu¶ c¸c ng©n hµng t¨ng cao ®¸p øng ®­îc nhu cÇu vay vèn cña doanh nghiÖp. * §èi víi doanh nghiÖp. L·i suÊt tiÒn göi cao dÉn ®Õn l·i suÊt cho vay cao buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i c©n nh¾c viÖc vay vèn ®Çu t­, ph¶i xem xÐt vµ lùa chän c¸c ph­¬ng ¸n ®Çu t­ cã hiÖu qu¶ nhÊt. C¬ cÊu tæ chøc c¸c doanh nghiÖp ®­îc tæ chøc mét c¸ch hîp lý h¬n, gi¶m thiÓu bé phËn qu¶n lý cång kÒnh ®Ó gi¶m thiÓu chi phÝ. 2. T¸c ®éng tiªu cùc * §èi víi NHTM. Do l·i suÊt tiÒn göi cao dÉn ®Õn l·i suÊt cho vay cao nªn cµng khuyÕn khÝch göi tiÒn h¬n lµ vay tiÒn. Bªn c¹nh ®ã, l·i suÊt thùc d­¬ng cao cña ng©n hµng ®em l¹i kh¶ n¨ng thu ®­îc lîi nhuËn > lµ ®­a tiÒn vµo ®Çu t­ mµ rñi ro l¹i th©p nªn còng khuyÕn khÝch cac doanh nghiÖp göi tiÒn vµo ng©n hµng vay gi¶m dÉn ®Õn tµi s¶n nî trong b¶ng c©n ®èi cña NHTM lín h¬n tµi s¶n cã. Nh­ vËy cho dïngls thùc d­¬ng th× ch­a ch¾c ch¾n NHTM ®· ho¹t ®éng kinh doanh cã l·i. * §èi víi doanh nghiÖp. L·i suÊt vay vèn kh«ng khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp ®Çu t­ mµ c¸c doanh nghiÖp tÝch cùc göi tiÒn vµo ng©n hµng h¬n. Bªn c¹nh ®ã, c¸c doanh nghiÖp còng gi¶m quy m« ®Çu t­ dÉn ®Õn mét lùc l­îng lín thÊt nghiÖp kh«ng cã lîi cho sù ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ. Trong tæng sè vèn ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh, mét phÇn lín lµ ®i vay cña ng©n hµng, bëi l·i suÊt vèn cao dÉn ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lín do ®ã gi¸ thµnh phÈm cao, gi¸ hµng ho¸ cao vµ nh­ vËy hµng ho¸ sÏ gi¶m tÝnh c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. III. Tõ 1993 ®Õn 1996 Thêi gian nµy NHNN võa cÇn l·i suÊt trÇn, võa cÇu l·i suÊt tho¶ thuËn. + TrÇn l·i suÊt cho vay ®èi víi DNNN lµ 1,8% th¸ng, kinh tÕ ngoµi quèc doanh lµ 2,1% th¸ng. + Tho¶ thuËn tr­êng hîp ng©n hµng kh«ng huy ®éng ®ñ vèn ®Ó cho vay theo l·i suÊt quy ®Þnh ph¶i ph¸t hµnh kú phiÕu víi l·i suÊt cao h¬n th× ®­îc cÇu l·i suÊt tho¶ thuËn. L·i suÊt huy ®éng cã thÓ cao h¬n l·i suÊt tiÕt kiÖm cïng thêi h¹n lµ 0,2%/ th¸ng vµ cho vay cao h¬n møc l·i suÊt trÇn lµ 2,1%/th¸ng. chÕ ®é l·i suÊt nµy ®· Ýt nhiÒu gióp cho hd cña NHTM vµ DN cã nh÷ng chuyÓn biÕn tèt. 1. T¸c ®éng tÝch cùc - Nhê nh÷ng ®Þnh møc trÇn l·i suÊt mµ h¹n chÕ ®­îc phÇn nµo t×nh tr¹ng l·i suÊt thùc d­¬ng qu¸ cao trong thêi kú tr­íc vµ do ®ã trong c¸c NHTM còng dÇn c©n b»ng gi÷a tµi s¶n nî vµ tµi s¶n cã, ®¶m b¶o ®­îc lîi nhuËn. C¸c doanh nghiÖp còng cÇn cã thªm c¬ héi vay vèn kinh doanh vµ më réng quy m« vèn ®Çu t­. - Nhê cã l·i suÊt tho¶ thuËn mµ ho¹t ®éng tÝn dông gi÷a NHTM vµ doanh nghiÖp linh ho¹t h¬n phï hpj víi ccs ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng vµ t×nh h×nh cung cÇu vèn, chÝnh s¸ch kh¸ch hµng vµ c¹nh tranh cña tõng tæ chøc tÝn dông vµ chñ ®éng ®iÒu hoµ quan hÖ cung cÇu vÒ vèn kinh doanh b»ng c«ng cô l·i suÊt. 2. T¸c ®éng tiªu cùc - Trong ®iÒu kiÖn l¹m ph¸t gia t¨ng l·i suÊt thùc kh«ng cßn bao nhiªu vµ nhiÒu lo¹i tiÌn göi kh«ng cßn ®­îc b¶o toµn gi¸ trÞ khi göi. - Nguån vèn ®Ó cho vay trung h¹n kh«ng cã. - Lo¹i tiÕt kiÖm 12 th¸ng l·i suÊt cao h¬n l·i suÊt cho vay trung h¹n nªn c¸c NHTM kh«ng huy ®éng lo¹i tiÕt kiÖm nµy. - L·i suÊt cho vay trung h¹n thÊp h¬n l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n lµ tr¸i víi th«ng lÖ quãc tÕ, ®èi lËp víi huy ®éng vèn cã thêi h¹n 6 th¸ng. *§èi víi NHTM nguyªn lý phæ biÕn vÒ mÆt thêi h¹n sö dông vèn tÝn dông trong cïng mét thêi ®iÓm cho vay cho thÊy, møc l·i suÊt cao th­êng ®¸p øng cho nhu cÇu vay vèn dµi h¹n, l·i suÊt thÊp cÇn cho viÖc huy ®éng vèn ng¾n h¹n. Nh­ng trong giai ®o¹n nµy l·i suÊt tÝn dông ng¾n h¹n l¹i ®­îc quy ®Þnh cao h¬n dµi h¹n, do ®ã NHTM chñ yÕu huy ®éng ®­îc vèn ng¾n h¹n trong khi tû lÖ vèn huy ®éng trung bµ dµi h¹n rÊt nhá. Nõu lÊy vèn ng¾n h¹n cho vay ®Çu t­ trung vµ dµi h¹n thÞ NHTM ph¶i chÞu thua thiÖt. Thêi gian nµy, do thiÕu nguån vèn cho vay trung h¹n, ng©n hµng §Çu t­ vµ Ph¸t triÓn vµ ng©n hµng n«ng nghiÖp ®· lÇn l­ît ph¸t hµnh tr¸i phiÕu dµi h¹n l·i suÊt 21%/n¨m tr¶ l·i tr­íc t­¬ng ®­¬ng víi 26,6%. §©y lµ tr¸i phiÕu cã l·i cao h¬n tÊt c¶ c¸c lo¹i l·i suÊt huy ®éng vèn thêi kú ®ã. Nõu tõ chØ sè l¹m ph¸t n¨m 1994 lµ 14,4% th× l·i suÊt thùc cña tr¸i phiÕu NHTM lµ 12,6%. §©y lµ lùc hÊp dÉn m¹nh mÏ ®èi víi kh¸ch hµng. - ViÖc quy ®Þnh l·i suÊt trÇn vÉn mang d¸ng dÊp qu¶n lý hµnh chÝnh ®èi víi mét c«ng cô v« cïng nh¹y bÐn vµ mang ®Ëm tÝnh thÞ tr­êng vµ do ®ã vÊn h¹n chÕ t×nh linh ho¹t cña NHTM trong ho¹t ®éng tÝn dông, kh«ng t¹o ra sù c¹nh tranh lµnh m¹nh gi÷a c¸c ng©n hµng. - Sù chÖnh lÖch cao gi÷a l·i suÊt tiÒn göi vµ l·i suÊt tiÒn vay ®· ®em l¹i cho c¸c NHTM mét sè lîi nhuËn ®· khiÕn cho c¸c ng©n hµng kh«ng chó träng viÖc tiÕt kiÖm chi phÝ ho¹t ®éng. * §èi víi doanh nghiÖp. - C¬ chÕ l·i suÊt hiÖn hµnh thùc sù g©y khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp trong viÖc vay vèn s¶n xuÊt nhÊt lµ ®Çu t­ s¶n xuÊt trong trung vµ dµi h¹n do chÝnh c¸c ng©n hµng còng khã huy ®éng vµ cã thÓ cho vay ë møc l·i suÊt cao. - L·i suÊt cao llµm cho ng­êi kinh doanh chñ yÕu ®Çu t­ vµo c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt cã lîi nhuËn cao tøc thêi vµ thu håi vèn nhanh nh­: dÞch vô , th­¬ng m¹i, s¶n xuÊt nhá mÊt c©n ®èi trong nÒn kinh tÕ IV. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn(96-2000) Sau khi cã qd sè 381/Q§NH1 ngµy 28/2/1995 cña thèng ®èc NHNN vn, tõ ngµy 1/1/1996 chÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn ®­îc ®­a vµo thùc hiÖn Cô thÓ: Tõ ngµy 1/1/1996 l·i suÊt trÇn ®­îc ¸p dông. *TrÇn l·i suÊt cho vay: - Ng¾n h¹n: 1,75% - §Þa bµn n«ng th«n: 2% - §Þa bµn thµnh thÞ: 1,75% §ång thêi khèng chÕ l·i suÊt chªnh lÖch l·i suÊt cho vay vµ huy ®éng lµ 0,35% th¸ng Sau ®ã n¨m 97,98,99 cã sù thay ®æi cho phï hîp : + TrÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n 1,2% th¸ng + TrÇn l·i suÊt cho vay trung vµ dµi h¹n 1,25% th¸ng. + TrÇn l·i suÊt tÝn dông cho vay thµnh viªn 1,5% th¸ng. Bá møc l·i suÊt huy ®éng chªnh lÖch vèn 0,35%th¸ng. -Ngµy 21/10/1998: + T¨ng trÇn l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n lªn 1,1% - 1,2% th¸ng. + TrÇn l·i suÊt cho vay trung vµ dµi h¹n 1,2- 1,25% th¸ng N¨m 1999 l·i suÊt cã xu h­íng gi¶m - 2/1999 l·i suÊt cho vay b»ng ViÖt Nam§ ®èi víi kh¸ch hµng ë khu vùc thµnh thÞ cña c¸c NHTMQD gi¶m xuèng 1,1 – 1,15% th¸ng. Tæ chøc tÝn dông kh¸c vÉn theo møc 1,2% th¸ng víi ng¾n h¹n, 1,25% th¸ng ®èi víi trung vµ dµi h¹n. -6/1999 nÒn kinh tÕ cã dÊu hiÖu ph¸t triÓn chËm l¹i søc mua gi¶m sót NHNN quyÕt ®Þnh h¹ trÇn l·i suÊt cho vay b»ng VND xuèng 1,15%th¸ng, kh«ng ph©n biÖt thµnh thÞ, n«ng th«n, ng¾n h¹n, trung, dµi h¹n. -8/1999 h¹ trÇn l·i suÊt xuèng møc 1,05% th¸ng cho mäi ®èi t­îng. -9/1999 l·i suÊt cho vay b»ng VND cña NHTMQD víi khu vùc thµnh thÞ gi¶m xuèng 0,95% th¸ng. - 10/1999 khu vùc thµnh thÞ 0,85%, khu vùc n«ng th«n 1% th¸ng. 1. ChÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn t¸c ®éng ®Õn c¸c NHTM. - TÝch cùc: viÖc tæ chøc qu¶n lý l·i suÊt trÇn cho phÐp c¸c tæ chøc tÝn dông ®­îc tù do Ên ®Þnh c¸c møc l·i suÊt cho vay vµ tiÒn göi trong ph¹m vi trÇn do NHnn cho phÐp. Sù ra ®êi cña chÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn ®· chÊm døt thêi kú NHNN qui ®Þnh c¸c møc l·i suÊt do ®ã: + NHTM linh ho¹t h¬n trong m«i tr­êng kinh doanh – x©y dùng chÝnh s¸ch kh¸ch hµng vµ c¹nh tranh lµnh m¹nh cña tõng tæ chøc tÝn dông; ®iÒu kiÖn kinh doanh tù chñ Ên ®Þnh møc l·i suÊt phï hîp tõng thêi kú, ®Þa bµn, ®èi t­îng… + N©ng cao lîi nhuËn do n©ng cao møc d­ nî cho vay vµ huy ®éng gãp vèn gÊp nhiÒu lÇn. Tuy nhiªn, tuú theo h×nh thøc cô thÓ mµ c¸c NHTM ®· ®­a ra c¸c møc l·i suÊt phï hîp. + Buéc c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i chuyÓn h­íng ho¹t ®éng ®a n¨ng: ®æi míi cung c¸ch phô vô, gi¶m thiÓu thñ tôc hµnh chÝnh r­êm rµ; më thªm c¸c lo¹i h×nh tÝn dông ; n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng… 2. H¹n chÕ - ¶nh h­ëng ®Õn c¬ cÊu nguån vèn trung vµ dµi h¹n + Tû lÖ vèn trung vµ dµi h¹n trong tæng sè vèn huy ®éng cña NHTM hiÖn t¹i lµ rÊt nhá. Do viÖc huy ®éng vèn trung vµ dµi h¹n cÇn cã l·i suÊt cao trong khi NHNN liªn tôc c¾t gi¶m l·i suÊt; NHTM sö dông qu¸ nhiÒu vèn ng¾n h¹n vµo trung vµ dµi h¹n. Hëu qu¶ lµ lµm suy yÕu kh¶ n¨ng an toµn thµnh to¸n khi cã mét dßng tiÒn göi bÞ rót ra . + Kho¶ng c¸ch chªnh lÖch l·i suÊt cho vay tiÒn göi chØ cßn kh«ng ®¸ng kÓ 0,15% th¸ng n¬i nµo cao l¾m 0,2% th¸ng nªn kh«ng ®¶m b¶o bï ®¾p chi phÝ vµ cã l·i. + L·i suÊt cho vay trung h¹n > vay ng¾n h¹n lµ 0,05% th¸ng. Møc chªnh lÖch t¹o ®éng lùc khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc tÝn dông më réng cho vay trung vµ dµi h¹n. - Thêi kú ®Çu NHNN ®· quy ®Þnh chªnh lÖch l·i suÊt 0,35% th¸ng g©y ra nhiÒu khã kh¨n cho NHTM. + Môc ®Ých khèng chÕ chªnh lÖch l·i suÊt 0,35% ®èi víi NHTM lµ nh»m qu¶n lý chÆt chÏ chi phÝ NHTM nh­ng mèi quan hÖ gi÷a chªnh lÖch 0,35% - chi phÝ gi¶m - ®Þnh l­îng l·i suÊt huy ®éng vµ cho vay cña NHTM hÇu nh­ kh«ng cã. + L·i suÊt cho vay bÞ giíi h¹n bëi trÇn vµ phÝ bÞ giíi h¹n 0,35%. Do ®ã l·i suÊt huy ®éng vèn bÞ khèng chÕ cøng nh¾c, gi¶m tÝnh c¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng + Chªnh lÖch l·i suÊt thùc tÕ b×nh qu©n < 0,35% sÏ kh«ng khuyÕn khÝch c¸c NHTM c¹nh tranh b»ng uy tÝn vµ hiÖu qu¶ kinh doanh ®Ó cã ®­îc thu nhËp vµ lîi nhuËn cao mµ thay vµo ®ã lµ c¹nh tranh b»ng n©ng l·i suÊt huy ®éng vèn. - C¸c NHTMQD ®ang cßn ph¶i bao cÊp l·i suÊt cho vay. C¸c NHTMQD võa thùc hiÖn cho bay b×nh th­êng víi l·i suÊt kinh doanh võa thùc hiÖn cho vay theo chÝnh s¸ch ­u ®·i. Do vËy mµ kh«ng cã sù t¸ch b¹ch, vµ cã nhiÒu møc l·i suÊt chång chÐo ®Æc biÖt lµ lµm mÊt ý nghÜa cña NHTM. NghÞ ®Þnh 20/CP cña chÝnh phñ qui ®Þnh viÖc cho vay ®èi víi c¸c ®èi t­îng chÝnh s¸ch cã møc l·i suÊt gi¶m 5%, 30% ®èi víi khu vùc III vµ khu vùc VI; cho vay kh¾p phôc hËu qu¶ thiªn tai theo chØ thÞ cña chÝnh phñ víi l·i suÊt 0,5% th¸ng(ng¾n h¹n), 0,6% th¸ng (trung, dµi h¹n.)… nªn ng©n hµng th­¬ng m¹i cho vay lç rñi ro cao nhÊt lµ cho vay c¸c ®èi t­îng chÝnh s¸ch. - ChÝnh s¸ch l·i suÊt ch­a khai th¸c hÕt ®éng lùc gi¶m l·i suÊt huy ®éng b×nh qu©n nh»m gi¶m l·i suÊt cho vay. + NHTM muèn cã kh¸ch hµng nªn t¨ng l·i suÊt tiÒn göi lªn qu¸ cao so l·i suÊt huy ®éng vèn b×nh qu©n, l·i suÊt c¸c n­íc thÊp. Sù c¹nh tranh quyÕt liÖt gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông trong n­íc còng nh­ c¸c n­íc trªn thÕ giíi diÔn ra gay g¾t. kÕt qu¶ ®ã ®­îc gi¶i quyÕt b»ng gi¶m l·i suÊt. + Tæng sè vèn cña ngµnh ng©n hµng kh«ng t¨ng mµ nã chØ tõ ng©n hµng nµy sang ng©n hµng kh¸c, sù bÊt æn ®Þnh trong kinh doanh c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh, g©y khã kh¨n cho ng©n hµng nhá, NHCP ®· x¶y ra do huy ®éng vèn khã kh¨n nªn ph¶i t¨ng l·i suÊt tiÒn göi lªn 1.05%-1,1% th¸ng - ViÖc ban hµnh khung l·i suÊt tuy ®­îc thùc hiÖn víi môc ®Ých më réng quyÒn tù Ên ®Þnh l·i suÊt cña ng©n hµng so thùc tÕ quyÒn nµy Ýt cã gi¸ trÞ v× khung l·i suÊt qu¸ hep vµ thiÕu c¸c biÖn ph¸p kiÓm so¸t chÆt chÏ v¬Ý viÖc thùc thi khung l·i suÊt. 3. ChÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp. * TÝch cùc: - §¸p øng tèt nhu cÊu vèn s¶n xuÊt cho doanh nghiÖp. + Doanh nghiÖp kh«ng ph¶i vay víi møc l·i suÊt v­ît trÇn, tøc lµ c¸c doanh nghiÖp kh«ng bÞ c¸c ng©n hµng Ðp khi ®i vay tiÒn. Khi chÝnh phñ quyÕt ®Þnh gi¶m l·i suÊt cho vay, ®ång thêi ®­a ra c¸c biÖn ph¸p ­u tiªn trong viÖc cho vay vèn sÏ khuyÕn khÝch doanh nghiÖp vay vèn ®Ó ®Èu t­ ph¸t triÓn. L·i suÊt lµ yÕu tè thóc ®Èy doanh nghiÖp kinh doanh cã hiÖu qu¶, bï ®¾p chivµ lîi nhuËn cho ng©n hµng + Do l·i suÊt trÇn ®­îc ®­a ra c¸c NHTM c¹nh tranh dÉn ®Õn gi¶m l·i suÊt: Doanh nghiÖp tÝch cùc vay vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt Doanh nghiÖp tÝch cùc ho¹t ®éng t¸i ®Çu t­ thay v× göi tiÒn vµo ng©n hµng Nguån vèn cho vay trung vµ dµi h¹n t¨ng. TÝn dông ng©n hµng ®· tÝch cùc th¸o gì khã kh¨n cho doanh nghiÖp, duy tr× vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, gãp phÇn t¨ng tr­ëng kinh tÕ nãi chung. Trong thêi kú nµy c¶ n­íc cã 6000 doanh nghiÖp Nhµ n­íc h¬n 1000 doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi 23000 doanh nghiÖp t­ nh©n, cty cæ phÇn cty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n(1/1998), hÇu hÕt 80-90% doanh nghiÖp ®­îc ng©n hµng hç trî vèn s¶n xuÊt kinh doanh c¶i tiÕn vµ ®æi míi c«ng nghÖ. - T¹o c¬ héi gi¶m chi phÝ b×nh ®¼ng ®èi víi mäi thµnh phÇn doanh nghiÖp, ë c¸c vïng, t¨ng c­êng thªm ®éng lùc cho guång m¸y t¨ng tr­ëng kinh tÕ ph¸t triÓn kinh tÕ ®ång ®Òu gi÷a c¸c vïng c¸c ngµnh. - h­íng dÉn tiªu dïng ¶nh h­ëng ®Õn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. Khi l·i suÊt t¨ng lµm gi¸ thµnh s¶n phÈm ®¾t h¬n nªn tiªu dïng gi¶m vµ dÉn ®Õn s¶n xuÊt gi¶m. Khi l·i suÊt gi¶m lµm gi¸ thµnh s¶n phÈm rÎ t­¬ng ®èi, kÕt qu¶ lµ tiªu dïng t¨ng vµ s¶n xuÊt t¨ng. * H¹n chÕ: - ViÖc gi¶m l·i suÊt lµ ®iÒu kiÖn cÇn nh­ng kh«ng ®ñ ®Ó t¹o vèn cho doanh nghiÖp + l·i suÊt cßn cao, khã kh¨n trong thñ tôc vay Ng©n hµng. Cho dï l·i suÊt cho vay ®· gi¶m kh¸ m¹nh song c¸c doanh nghiÖp vÉn kh«ng d¸m vay tiÒn v× tû lÖ l·i suÊt cho vay ng©n hµng vµo kho¶ng 10%-11% n¨m. do vËy nÕu tiÕp tôc vay ng©n hµng ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh th× lîi nhuËn kh«ng ®ñ ®Ó tr¶ l·i ng©n hµng th× t×nh tr¹ng nî nÇn cña doanh nghiÖp cµng nÆng thªm. + NhiÒu doanh nghiÖp lµm ¨n kh«ng cã hiÖu qu¶ do trang thiÕt bÞ cò ký, c«ng ngheej l¹c hËu nh­ng muèn c¬ cÊu l¹i s¶n xuÊt, ®æi míi trang thiÕt bÞ ph¶i cã c¬ c¸u vèn lín, b¾t buéc ph¶i ®i vay. Víi sè vèn lín doanh nghiÖp ph¶i tr¶ l·i lín trong kjhi lîi nhuËn thu ®­îc l¹i ch­a æn ®Þnh do vËy l·i suÊt gi¶m doanh nghiÖp kh«g d¸m vay. + c¸c ng©n ghµn c¹nh tranh dÉn ®Õn t¨ng møc l·i suÊt tiÒn göi c¸c doanh nghiÖp c¾t gi¶m tattt¸t c¶ nh÷ng kho¶n ®Çu t­ kh«ng ®­a l¹i lîi nhuËn cao b»ng göi tiÕp vµo ngaan hµng. +LuËt kh«ng æn ®Þnh cßn cã sù ph©n biÖt gi÷a c¸c vïng ngµnh thµnh phÇn kinh tÕ nªn ch­a thøc ®Èy ®­îc cacxs ngµnh s¶n xuÊt ngµnh nghÒ ph¸t triÓn toµn dÖn. ­ë mét s« vïng nhÊt lµ n«ng th«n mét sè NH n«ng th«n cßn b¾t doanh nghiÖp vay qu¸ trÇn. Ë khu vùc n«ng th«n cho dïng nhu cÇu tiªu dïng nhÊt lµ tiªu dïng ®èi víi nh÷ng hµng t­ liÖu s¶n xuÊt lµ rÊt lín, song kh«ng thÓ vay ®­îc v× gÇn nh­ kh«ng cã kh¶ n¨ng tr¶ nî v× l·i suÊt cho vay ch­a hîp lý. + ViÖc vay vèn trung vµ dµi h¹n cña c¸c doanh nghiÖp kh«ng thuËn lîi v× c¸c ng©n hµng cho vay dÔ gÆp rñi ro tõ viÖc huy ®éng vèn NH cho vay trung vµ dµi h¹n trong khi møc chªnh lÖch gi÷a l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n vµ trung h¹n bÞ xo¸ bá. - ViÖc c¹nh tranh cña NHTM t¹o c¬ héi cho c¸c doanh nghiÖp vay trµn lan kh«ng quan t©m tíi tÝnh thêi vô, chu kú s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp - Cã nhiÒu lÇn thay ®æi l·i suÊt do vËy nh÷ng kho¶n nî cò cã møc l·i suÊt qu¸ cao ®ã lµ ch­a kÓ l·i suÊt nî qu¸ h¹n. VÊn ®Ò l·i suÊt cao lµm doanh nghiÖp vµ hé vay vèn gÆp khã kh¨n trong s¶n xuÊt vµ kh¶ n¨ng tr¶ nî NH. L·i suÊt ®­îc gi¶m nhiÒu lÇn g©y t©m lý chê ®îi l·i suÊt tiÕp tôc gi¶m cña doanh nghiÖp. V. Tõ 2000 ®Õn nay: thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt c¬ b¶n. L·i suÊt c¬ b¶n lµ l·i suÊt do NHNN c«ng bè lµm c¬ së cho c¸c tæ chøc tÝn dông Ên ®Þnh l·i suÊt kinh doanh. Nã ®­îc ban hµnh theo qd 241/Q§ ngµy2/8/2000 vÒ l·i suÊt c¬ b¶n. 1. §Þnh h­íng ®iÒu chØnh l·i suÊt c¬ b¶n L·i suÊt c¬ b¶n x¸c ®Þnh trªn c¸c c¬ së: - ChØ tiªu t¨ng tr­ëng dù kiÕn hµng n¨m - ChØ sè l¹m ph¸t dù kiÕn hµng n¨m - Tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n hµng n¨m - L·i suÊt thùc cña ng­êi göi tiÒn tho¶ m·n ®iÒu kiÖn: l¹m ph¸t< l·i suÊt tiÓn göi tiÕt kiÖm < tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n. - T×nh h×nh cung cÇu vèn trªn thÞ tr­êng trong tõng thêi kú. - L·i suÊt b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng. - L·i suÊt ®Êu thÇu, tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu kho b¹c Nhµ n­íc. - Mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt vµ tû gi¸. 2. Néi dung c¬ chÕ ®iÒu hµnh l·i suÊt. L·i suÊt c¬ b¶n ®­îc h×nh thµnh trªn nguuyªn t¾c thÞ tr­êng nh­ng víi bc ®i phï hîp, thËn träng, phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ tõng b­íc tiÕn tíi tù do ho¸ l·i suÊt, quèc tÕ ho¸ ho¹t ®éng chÝnh trong n­íc, ®ång thêi c¸c biÖn ph¸p ph¸t triÓn tiÒn tÖ vµ n©ng cao n¨ng lùc tµi chÝnh vµ n©ng cao n¨ng lùc vËn hµnh cña c¸c tæ chøc tÝn dông, xö lý l·i suÊt ViÖt Nam trong mèi quan hÖ víi l·i suÊt ngo¹i tÖ vµ chÝnh s¸ch tû gi¸. 2.1 §èi víi l·i suÊt cho vay b»ng ®ång ViÖt Nam l·i suÊt cho vay cao nhÊt cña TCTD = l·i suÊt c¬ b¶n + %tû lÖ. HiÖn nay l·i suÊt c¬ b¶n lµ 0,75% th¸ng vµ biªn ®é trªn víi l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n lµ 0,6%/ th¸ng, trung vµ dµi h¹n lµ 0,5%/th¸ng. Víi l·i suÊt c¬ b¶n vµ biªn ®é nh­ trªn lµ phï hîp víi mÆt b»ng l·i suÊt ®· vµ ®ang ®­îc h×nh thµnh trªn thÞ tr­êng n«ng th«n vµ thµnh thÞ hiÖn nay, kh«ng t¸c ®éng lµm thay ®æils thÞ tr­êng vµ kh«ng t¹o ra t©m lý vµ viÖc NHNN t¨ng trÇn l·i suÊt. 2.2 §èi víi l·i suÊt cho vay b»ng ngo¹i tÖ. Cho vay b»ng USD bá qua quy ®Þnh trÇn l·i suÊt cho vay, l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n kh«ng v­ît qua møc sibor kú h¹n 3 th¸ng + 1%/n¨m, l·i suÊt trung vµ dµi h¹n kh«ng v­ît qu¸ møc sibor kú h¹n 6 th¸ng + 2,5%th¸ng. Cho vay b»ng ngo¹i tÖ kh¸c, NHTM tù xem xÐt l·i suÊt tiÒn göi, cho vay theo l·i suÊt thÞ tr­êng quèc tÕ… NHTM vµ doanh nghiÖp chÞu ¶nh h­ëng cña chÝnh s¸ch l·i suÊt nµy. 3. T¸c ®éng cña l·i suÊt c¬ b¶n ®Õn ho¹t ®äng cña NHTM vµ DN 3.1. §èi víi NHTM C¬ chÕ l·i suÊt linh ho¹t h¬n cµng t¹o ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng ng©n hµng ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô: thÎ tÝn dông…L·i suÊt tiÕp tôc theo xu h­íng gi¶m xuèng c¶ l·i suÊt tiÒn vay vµ l·i suÊt huy ®éng gi¶m. Tuy nhiªn cuèi th¸ng 8/2001 l·i suÊt huy ®éng tiÒn göi tiÕt kiÖm b»ng VND t¨ng ®ét biÕn nhÊt lµ c¸c NHTM cæ phÇn. So víi cuèi th¸ng 6/2001 l·i suÊt huy ®éng t¨ng tõ 0,05% lªn 0,17% th¸ng, ®­a l·i suÊt huy ®éng b»ng VND xÊp xØ l·i suÊt cho vay c¬ b¶n do NHNN c«ng bè, thËm chÝ cßn cao h¬n 0,02% nh­ NHTM CP VPB. 3.2. §èi víi c¸c DN. L·i suÊt gi¶m ®· khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp vay vèn. Sè l­îng doanh nghiÖp nhÊt lµ sau khi cã luËt doanh nghiÖp ban hµnh t¨ng m¹nh lµm cho nhu cÇu vèn cña nÒn kinh tÕ t¨ng nhanh. Tuy nhiªn cã sù chªnh lÖch l·i suÊt gi÷a ®«ng néi tÖ do ®ã mµ thiÕu VND ®Ó phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh. §iÒu nµy lµm cho t×nh tr¹ng ®« la ho¸ cña nÒn kinh tÕ cµng trÇm träng. Cuèi n¨m 2000 ®Çu n¨m 2001 c¸c NHTM ®· ®­a ra c¸c møc l·i suÊt tiÒn göi nh­ nhau ®èi víi VND vµ USD. ViÖc mÆt b»ng l·i suÊt cña VND vµ USD b»ng nhau nh­ võa qua ®· khuyÕn khÝch thªm qu¸ tr×nh USD ho¸ vµ vÒ l©u dµi cã thÓ dÉn tíi viÖc VND bÞ lÊn ¸t hoµn toµn. VI. Nh÷ng kÕt luËn rót ra trong viÖc ®iÒu hµnh thùc thi chÝnh s¸ch l·i suÊt trong thêi gian qua. 1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc. 1.1ChÝnh s¸ch l·i suÊt, víi t­ c¸ch lµ mét c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia ®· gãp phÇn t¨ng tr­ëng kinh tÕ, chèng l¹m ph¸t. 1.2 Thùc hiÖn tèt c¸c môc tiªu kinh tÕ vÜ m«, t¨ng c­êng ®éng lùc cho guång m¸y kinh tÕ, gãp phÇn thùc hiÖn CNH, H§H ®Êt nc. 1.3 Xo¸ bá chÕ ®é kiÓm so¸t cøng nh¾c tr­íc ®©y. C¸c møc l·i suÊt quy ®Þnh cô thÓ theo môc ®Ých vµ ngµnh kinh doanh, xo¸ bá ®Ò dµnh quyÒn tù chñ cho c¸c ng©n hµng trong mét møc ®éi linh ho¹tnhÊt ®Þnh khi thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt. 1.4.Gãp phÇn cñg cè vµ ph¸t triÓn hÖ thãng ng©n hµng th«ng qua viÖc t¹o ra mät lîi nhuËn hîp lý ®Ò c¸c ng©n hµng cã thÓ bï ®¾p ®­îc mäi chi phÝ ho¹t ®éng, c¸c rñi ro ®ång thêi t¹o c«ng b»ng x· héi. Do ®ã l·i suÊt thÓ hiÖn vai trß kinh tÕ vµ x· héi cña nã. 2. Nh÷ng tån t¹i, h¹n chÕ. 2.1 T­¬ng quan l·i suÊt néi tÖ vµ ngo¹i tÖ cßn vªnh, nhÊtlµ chªnh lÖch l·i suÊt. HiÖn nay, møc chªnh lÖch ®Çu ra – vµo ®èi víi l·i suÊt ViÖt Nam ®ång bµo kho¶ng 0,1-0,14%th¸ng. trong khi ®ã chªnh lÖch ®Çu ra- vµo cña l·i suÊt USD lµ 3%th¸ng. Nh­ vËy kinh doanh ngo¹i tÖ cã thu nhËp cao h¬n kinh doanh tiÒn ViÖt Nam. Kh«ng Ýt c¸c ng©n hµng huy ®éng ®­îc ngo¹i tÖ ®· kh«ng cho c¸c doanh nghiÖp trong n­íc vay mµ göi ra n­íc ngoµi kiÕm chªnh lÖch cao h¬n trong n­íc. 2.2. TrÇn l·i suÊt gß bã tÝnh chñ ®éng linh ho¹t kinh doanh cña c¸c NHTM. 2.3 ViÖc ¸p ®Æt l·i suÊt ch­a hîp lý thong qua mét sè ®iÓm sau: + C¬ së x¸c ®Þnh møc trÇn l·i suÊt kh«ng ®Çy ®ñ: ChØ c¨n cø vµo l·i suÊt huy ®éng vµ dù kiÕn møc phÝ cña tæ chøc tÝn dông. + Liªn tôc ®iÒu chØnh c¸c møc l·i suÊt. VII. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®æi míi chÝnh s¸ch l·i suÊt trong môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ cña vn trong giai ®o¹n hiÖn nay. 1. C¸c môc tiªu h­íng tíi 1.1.Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay, c¬ chÕ l·i suÊt míi kh«ng lµm t¨ng mÆt b»ng l·i su¸t thÞ tr­êng, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c tæ chøc tÝn dông huy ®éng vèn ë trong n­íc vµ ngoµi n­íc ë møc cao ®Ó ®¶m b¶o vèn cho t¨ng tr­ëng tÝn dông cã chÊt l­îng, ®¸p øng yªu cÇu cña chñ tr­¬ng kÝch cÇu, thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®èi néi vµ ®èi ngo¹i cña ®ång ViÖt Nam. 1.2.T¹o ®iÒu kiÖn cho TCTD vµ kh¸ch hµng göi, vay vèn cã thÓ tho¶ thuËn ®Ó lùa chän l·i suÊt cè ®Þnh hoÆc l·i suÊt cã ®iÒu chØnh linh ho¹t, cã lîi cho c¸c bªn, khuyÕn khÝch TCTD më réng huy ®éng vèn vµ cho vay vèn trung dµi h¹n. Riªng l·i suÊt cho vay b»ng ngo¹i tÖ tuy ®· tiÕp cËn dÇn víi th«ng lÖ quèc tÕ nh­ng sÏ thÊp h¬n mÆt b»ng thÞ tr­êng quèc tÕ, phï hîp víi cung cÇu vèn ngo¹i tÖ, h¹n chÕ göi vèn ngo¹i tÖ ë n­íc ngoµi. 1.3.T¹o khu«n khæ linh ho¹t cho c¸c TCTD ¸p dông l·i suÊt phï hîp víi ®Æc ®iÓm tõng vïng 2. Nh÷ng ®iÒu kiÖn trong viÖc ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch l·i suÊt cña vn. 2.1. Sù æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« ®ñ ch¾c ch¾n ®Ó chÞu ®ùng c¸c t¸c ®éng, c¸c có sèc tõ bªn ngoµi ®èi víi nÒn kinh tÕ cã thÓ x¶y ra. 2.2 ThÞ tr­êng tµi chÝnh h×nh thµnh vµ vËn hµnh cã hiÖu qu¶. 2.3. Cã m«i tr­êng ph¸p lý vµ thÓ chÕ t­¬ng ®èi ®ång bé, hoµn chØnh, ®ñ kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ quèc tÕ. Cã quy chÕ phßng ngõa, ®ñ bï ®¾p rñi ro h÷u hiÖu, ®¶m b¶o h¹n chÕ vµ bï ®¾p ®­îc nh÷ng rñi ro cã thÓ x¶y ra trong ho¹t ®éng cña c¸c trung gian tµi chÝnh. 3. Mét sè gi¶i ph¸p trong viÖc ®æi míi chÝnh s¸ch l·i suÊt ë ViÖt Nam 3.1 Quy ®Þnh tû lÖ l·i suÊt hîp lý gi÷a ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n. HiÖn nay, sau c¸c quyÕt ®Þnh vÒ ®iÒu chØnh l·i suÊt cho vay cña NHNN l·i suÊt cho vay trung h¹n vµ dµi h¹n d· t¨ng t­¬ng ®èi so víi l·i suÊt ng¾n h¹n. song ®Ó ®¹t ®­îc môc ®Ých chuyÓn vèn vay ng¾n h¹n vµ dµi h¹n cÇn ®­îc xem xÐt vµ tÝnh to¸n chu ®¸o. 3.2. X¸c ®Þnh chªnh lÖch l·i suÊt cho vay trong n­íc vµ l·i suÊt n­íc ngoµi hîp lý. Ngoµi nguyªn t¾c ®¶m b¶o l·i suÊt cho vay trong n­íc ph¶i cao h¬n l·i suÊt thÕ giÝ cÇn ®Æc biÖt chó ý ®Õn tû lÖ l¹m ph¸t vµ gÝa trÞ ®ång néi tÖ khi ®iÒu chØnh. Thùc tÐ cho thÊy n¨m 1995 ViÖt Nam thu hót ®­îc sè vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi 6,471 triÖu USD víi 311 dù ¸n ®­îc cÊp phÐp. V× vËy ®Ó ®¹t ®­îc sù hîplý trong chÝnh s¸ch ®iÒu chØnh l·i suÊt cho vay víi l·i suÊt thÕ giíi cÇn ®ång thêi tiÕn hµnh ®ång bé víi c¸c gi¶i ph¸p kh¸c ®Ó thóc ®Èy c¶ qu¸ tr×nh ®Çu t­ trong n­íc vµ ®Çu t­ n­íc ngoµi, ®Ó gi¶i to¶ t×nh tr¹ng ø ®äng vèn näi tÖ trong thêi gian qua do c¸c doanh nghiÖp thÝch vay vèn b»ng ngo¹i tÖ h¬n néi tÖ g©y ra t×nh tr¹ng “§« la ho¸” trong nÒn kinh tÕ. 3.3. Hoµn thiÖn m«i tr­êng ph¸p lý ng©n hµng Khi xÐt tíi vÊn ®Ò nµy trong t×nh h×nh ViÖt Nam ®ang thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ theo h­íng xuÊt khÈu th× mét vÊn ®Ò c¬ b¶n cµn l­u ý lµ tÇm quan trängcña c¸c yÕu tè quèc tÕ vµ trong n­íc trong viÖc x¸c ®Þnh l·i suÊt trong n­íc. Th«ng qua c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp NHNN cã thÓ ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung ­ng lµm t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt thÞ tr­êng liªn ng©n hµng, ®Æc biÖt l·i suÊt tiÒn göi, tõ ®ã t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt tÝn dông. 3.4. ChÝnh s¸ch l·i suÊt tiÒn göi vµ cho vay cÇn ®¸p øng víi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Lý luËn vµ thùc tiÔn cho thÊy kinh doanh tiÒn tÖ lµ lo¹i h×nh ®ßi hái hÕt søc kh¾t khe vÒ sù hoµn thiÖn m«i tr­êng ph¸p lý do hai lý do: thø nhÊt do tÝnh hÊp dÉn b¶n th©n ®ång tiªn, thø hai do tÝnh rñi ro c¶u ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ. 3.5. TiÕn tíi tù do ho¸ l·i suÊt ë ViÖt Nam. + HiÖn nay, xu h­íng héi nhËp toµn cÇu ho¸ lµ mät xu h­íng tÊt yÕu bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi th× vÊn ®Ò nµy ®¹t ra tr­íc m¾t chóng ta kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n, th¸c thøc. Trong bèi c¶nh ®ã , vÊn ®Ò tù do ho¸ tµi chÝnh nãi cung vµ vÊn ®Ò tù do ho¸ l·i suÊt nãi riªng ë n­íc ta lµ mét xu thÕ kh«ng thÓ tr¸nh khái. + §Ó tiÕn hµnh tù do ho¸ l·i suÊt NHNN víi t­ c¸ch lµng­êi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia sÏ sö dông c¸c c«ng cô kiÓm so¸t tiÒn tÖ gi¸n tiÕp ®Ó tham gia ®iÒu chØnh c¸c møc l·i suÊt trªn thÞ tr­êng nh»m ph¸t huy vai trß cña l·i suÊt ®èi víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ x· héi. KÕt luËn L·i suÊt chØ lµ mét ph­¬ng tiÖn chø kh«ng ph¶i môc ®Ých, do ®ã chÝnh s¸ch l·i suÊt ph¶i g¾n liÒn víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ mµ trùc tiÕp lµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, TC,TD vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i. V× vËy chÝnh s¸ch l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¶i thay ®æi tuú theo thÞ tr­êng, tuú theo giai ®o¹n ph¸t triÓn vµ yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ ®Æt ra trong mçi thêi kú cña tõng quèc gia. §Ò tµi “ .....” ngoµi phÇn lý thuyÕt chung vÒ l·i suÊt t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn viÖc thùc thi c¸c chÝnh s¸ch l·i suÊt trong thêi gian qua ë ViÖt Nam. Ho¹t ®éng cña chóng tíi c¸c NHTM vµ doanh nghiÖp. Tõ ®ã ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m ®æi míi chÝnh s¸ch l·i suÊt trong môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay. C¸c gi¶i ph¸p ®ã mang tÝnh mÒm dÎo linh ho¹t phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ, n©ng dÇn tÝnh chÊt gi¸n tiÕp vµ h¹n chÕ dÇn viÖc ®iÒu tiÕt can thiÖp mang tÝnh chÊt trùc tiÕp, gãp phÇn huy ®éng vèn vµ ®iÒu tiÕt cho vay vèn ®Æc biÑt lµ vèn trung h¹n vµ dµi h¹n cho ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt kinh doanh phôc vô cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. Qua ®Ò tµi nµy, gióp t¸c gi¶ nhËn thøc vµ hÖ thèng ho¸ thªm phÇn kiÕn thøc ®· häc, hiÓu ®­îc phÇn nµo vÒ viÖc ®iÒu hµnh thùc thi c¸c chÝnh s¸ch l·i suÊt ë ViÖt Nam trong thêi gian qua. Tuy nhiªn do tr×nh ®é nhËn thøc cßn h¹n chÕ, kiÕn thøc vµ thùc tÕ cßn Ýt vµ thêi gian thu thËp sè liÖu kh«ng nhiÒu nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. T¸c gi¶ mong nhËn ®­îc sù gióp ®ì, ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy c«.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLý luận chung về lãi xuất và vai trò của lãi suất đối với quá trình phát triển kinh tế.doc
Luận văn liên quan