Đề tài Thực hiện chính sách đền bù và tái định cư

MỤC LỤC MỞ ĐẦU1 CHƯƠNG I: ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH BAN HÀNH TỪ SAU 1993 CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ TĐC4 I. Cơ sở lý luận chính sách TĐC bắt buộc. 4 II. Khuôn khổ pháp luật đất đai hiện hành về đền bù TĐC6 1. Về đối tượng được đền bù. 6 2. Chính sách về giá đền bù. 8 3. Đề bù về tài sản. 11 4. Chính sách hỗ trợ và lập khu TĐC12 5. Công tác tổ chức thực hiện đền bù GPMB và TĐC14 CHƯƠNG II: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ . 18 I. Thực trạng công tác đền bù về đất đai và TS theo NĐ 22/CP. 18 1. Thực trạng xác định giá đất hiện nay. 18 2. Thực trạng đền bù về đất đai và các tài sản gắn liền với đất19 3. Thực tiễn thực hiện chính sách hỗ trợ, TĐC khi thu hồi đất GPMB24 3.1. Về chính sách TĐC24 3.2. Về chính sách hỗ trợ. 25 II. Phân tích kết quả điều tra. 26 1. Phương pháp điều tra. 26 2. Kết quả sóo liệu điều tra. 26 2.1. Mục đích thu hồi hồi đất và phương án đền bù. 26 2.2. Chính sách - chế dodọ hỗ trợ. 27 2.3. Giá đất đền bù: một số vướng mắc. 28 2.4. Đền bù về tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi30 2.5. Cơ sở hạ tầng khu TĐC30 2.6. Trình độ hiểu biết pháp luật đất đai về đền bù thiệt hại31 III. Các yếu tố cơ bản tác động đến công tác đền bù, TĐC trong quá trình áp dụng, thực hiện NĐ 22/CP. 32 1. Tác động của nhiệm vụ điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá phân hạng đất và lập bản đồ địa chính. 34 2. Tác động của công tác quy hoạch, kế hoạch hoá việc sử dụng đất đến công tác đền bù GPMB và TĐC36 3. Nhiệm vụ ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng đất tác động đến công tác đền bù TĐC.38 4. Nhiệm vụ giao đất, cho thuê đất tác động đến đền bù GPMB và TĐC39 5. Đang ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê, kiểm kê, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất40 6. Thanh tra việc chấp hành các chế độ, thể lệ về quản lý và sử dụng đất đai43 7. Giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai tác động đến công tác đền bù TĐC44 IV. Tính pháp chế. 45 1. Xây dựng văn bản pháp luật45 2. Tính pháp chế trong công tác đền bù GPMB và TĐC45 2.1. Cơ chế, chính sách được ban hành. 46 2.2. Trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. 48 2.3. Nghĩa vụ của người bị ảnh hưởng. 49 CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI GPMB, TĐC51 1. Về phương pháp xác định giá đất để tính đền bù thiệt hại51 2. Vấn đề xác định hạn mức đất ở của mỗi hộ gia đình. 52 3. Về điều kiện để được đền bù thiệt hại53 4. Miễn giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất cho các trường hợp phải chi phí đền bù thiệt hại53 5. Về xây dựng đồng bộ khu tái định cư. 54 * KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 55 1. Kết luận. 55 2. Kiến nghị57 2.1. Hoàn thiện chính sách pháp luật57 2.2. Mục tiêu và tổ chức thực hiện. 59 thắc mắc gì về bài viết bạn liên hệ ***********

doc62 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 22/04/2013 | Lượt xem: 1413 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Thực hiện chính sách đền bù và tái định cư, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
nh÷ng kho¶nh ®Êt cã cïng kh¶ n¨ng sinh s¶n ra mét l­îng s¶n phÈm trong nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ tr×nh ®é th©m canh nh­ nhau. C«ng t¸c ph©n lo¹i, ph©n h¹ng ®Êt sÏ x¸c ®Þnh ®óng gi¸ trÞ thu lîi tõ thöa ®Êt ®ã vµ ®Þnh ra ®­îc gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt ®Ó tÝnh thuÕ ®Êt hoÆc lËp b¶ng gi¸ ®Êt khi tiÕn hµnh ®Òn bï thu håi ®Êt. VÒ x¸c ®Þnh lo¹i ®Êt: Néi dung nµy ®· ®­îc c¸c cÊp cã thÈm quyÒn quan t©m ®óng møc trong qu¸ tr×nh kh¶o s¸t lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï, hÇu hÕt c¸c ®Þa ph­¬ng ®· x¸c ®Þnh, quy ®Þnh chi tiÕt vÒ lo¹i ®Êt ®èi víi ®Êt thæ c­ vµ h¹ng ®Êt ®èi víi ®Êt n«ng nghiÖp. C¨n cø vµo viÖc ph©n h¹ng, ph©n lo¹i ®Êt cña ®Þa ph­¬ng, Nhµ n­íc quy ®Þnh b¶ng gi¸ ®Êt víi ®Þnh møc chung nhÊt trong toµn quèc th«ng qua N§ 87/CP ngµy 17/8/1994 vÒ quy ®Þnh khung gia c¸c lo¹i ®Êt. QuyÕt ®Þnh 302/TTg ngµy 13/5/1996 vÒ viÖc ®iÒu chØnh hÖ sè K trong khung ®­îc chØnh söa, cËp nhËt th­êng xuyªn nªn hiÖn nay kh«ng cßn phï hîp víi tÊt c¶ c¸c lo¹i ®Êt ®ang ®­îc sö dông ë ®Þa ph­¬ng. B¶ng gi¸ ®Êt nµy ¸p dông ®Ó tÝnh thuÕ th× dÔ dµng ®­îc c¸c chñ sö dông ®Êt chÊp nhËn, nÕu ¸p dông ®Ó tÝnh gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt trong c«ng t¸c ®Òn bï GPMB th× chØ cßn phï hîp víi ®Êt n«ng nghiÖp do lîi dông ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp thuÇn tuý gÇn nh­ kh«ng thay ®æi theo theo sù biÕn ®éng cña x· héi. Khi ¸p dông b¶ng gi¸ nµy ®Ó tÝnh gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt thæ c­, ®Êt ao, v­ên cã lîi nhuËn cao cho c«ng t¸c ®Òn bï GPMB th× hÇu nh­ kh«ng hîp lý. Trong khi ®ã, b¶ng gi¸ ®Êt cña c¸c ®Þa ph­¬ng sö dông ®Ó tÝnh ®Òn bï hÇu hÕt ®­îc x©y dùng tõ n¨m 1994 - 1996 vµ kh«ng ®­îc ®iÒu chØnh nªn kh«ng thÓ ph¶n ¸nh ®­îc thùc tÕ gi¸ trÞ lîi nhuËn c¸c lo¹i, h¹ng ®Êt mang l¹i, c¸c chñ sö dông ®Êt bÞ thiÖt thßi nhiÒu khi bÞ gi¶i to¶. Trong thùc tÕ, ë mét sè ®Þa ph­¬ng, ng­êi bÞ ¶nh h­ëng khi nhËn tiÒn ®Òn bï ph¶i mua "nhiÒu cöa", thêi gian kÐo dµi tõ 6 th¸ng 10 th¸ng ®Õn 20 th¸ng, thËm chÝ ®Òn bï dù ¸n kÐo dµi 30 th¸ng, nªn khi ng­êi bÞ ¶nh h­ëng ®­îc nhËn tiÒn ®Òn bï th× gi¸ ®Êt khu vùc ®· cã nhiÒu thay ®æi (theo xu h­íng ngµy cµng t¨ng cao), hä kh«ng thÓ tù lo T§C t¸i t¹o l¹i cuéc sèng, ®©y chÝnh lµ nguyªn nh©n gay ra nhiÒu th¾c m¾c, khiÕu kiÖn trong quÇn chóng nh©n d©n khi ¸p gi¸ ®Òn bï. VÝ dô t¹i thÞ trÊn Ph¶ L¹i, HuyÖn ChÝ Linh (H¶i D­¬ng), khi triÓn khai dù ¸n thi c«ng quèc lé 18 (Hµ Néi - Qu¶ng Ninh), Ban GPMB huyÖn ChÝ Linh ®· tiÕn hµnh ®iÒu tra, kh¶o s¸t lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï cho nh÷ng ng­êi bÞ ¶nh h­ëng n»m trong ranh giíi ph¶i gi¶i to¶ vµo thêi ®iÓm ®Çu n¨m 1999. Nh­ng ®Õn ®Çu n¨m 2001 míi duyÖt xong c¸c ph­¬ng ¸n vµ chi tr¶ tiÒn ®Òn bï. MÆt kh¸c, khi lËp ph­¬ng ¸n, ban GPMB kh«ng x©y dùng chÝnh s¸ch hç trî theo chÝnh s¸ch hiÖn hµnh. HËu qu¶ lµ sau hai n¨m, gi¸ ®Êt t¨ng ®ét biÕn, ng­êi bÞ ¶nh h­ëng kh«ng thÓ tù t¸i lËp cuéc sèng ®êi sèng hÕt søc khã kh¨n. §©y chÝnh lµ vÊn ®Ò tån t¹i, ®Õn nay, huyÖn ChÝ Linh ®Æc biÖt lµ thÞ trÊn Ph¶ L¹i v­íng m¾c ch­a t×m ra biÖn ph¸p gi¶i quyÕt. NhiÖm vô ®iÒu tra, kh¶o s¸t ®¸nh gi¸, ph©n h¹ng ®Êt, thµnh lËp B§§C lµ nhiÖm vô quan träng trong hµng ®Çu, gi¶i quyÕt tèt nhiÖm vô nµy sÏ gióp cho c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai ®i vµo nÒ nÕp, ®èi víi viÖc ®Òn bï GPMB sÏ cã c¬ së ph¸p lý ®Çu tiªn x¸c ®Þnh c¸c th«ng tin vÒ thöa ®Êt, gi¸ ®Êt vµ gióp GPMB x©y dùng ®­îc ph­¬ng ¸n ®Òn bï chÝnh x¸c, ®¶m b¶o c«ng b»ng, gi¶m ®­îc khiÕu n¹i, khiÕu kiÖn kh«ng ®¸ng cã tõ phÝa nh÷ng ng­êi bÞ ¶nh h­ëng. 2. T¸c ®éng cña c«ng t¸c quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ho¸ viÖc sö dông ®Êt ®Õn c«ng t¸c ®Òn bï GPMB vµ T§C Quy ho¹ch ph©n bæ sö dông ®Êt ®ai lµ hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p vµ c¬ së khoa häc kü thuËt vµ khoa häc x· héi ®Ó ph©n chia ®Êt ®ai theo lo¹i sö dông chÝnh ®· ®­îc LuËt ®Êt ®ai quy ®Þnh vµ chia lµm 6 lo¹i nh»m sö dông hîp lý nguån tµi nguyªn ®Êt ®ai. §iÒu 18 HiÕn ph¸p 1992 cã nªu: "Nhµ n­íc thèng nhÊt qu¶n lý toµn bé ®Êt ®ai theo quy ho¹ch vµ ph¸p luËt, ®¶m b¶o sö dông ®óng môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶". T¹i c¸c §iÒu 16, 17, 18 LuËt söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt §Êt ®ai còng nªu râ thÈm quyÒn lËp quy ho¹ch, néi dung quy ho¹ch ®Êt ®ai vµ thÈm quyÒn xÐt duyÖt quy ho¹ch ®èi víi tõng cÊp, tõng ngµnh vµ ®Þa ph­¬ng trªn toµn quèc. §èi víi c«ng t¸c ®Òn bï GPMB vµ T§C, néi dung quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt cã t¸c ®éng mang tÝnh chÊt ®Þnh h­íng tõ kh©u ®Çu h×nh thµnh dù ¸n ®Õn kh©u cuèi gi¶i GPMB vµ lËp khu T§C (nÕu cã), thùc hiÖn tèt nhiÖm vô nµy võa gãp phÇn qu¶n lý, sö dông hîp lý quü ®Êt ®ai võa n©ng cao hiÖu qu¶ cña dù ¸n ®Çu t­. Theo sè liÖu ®iÒu tra, hiÖn nay, c¸c ®Þa ph­¬ng trong c¶ n­íc míi lËp ®­îc quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®· ®­îc Thñ t­íng ChÝnh phñ phª duyÖt. §èi víi cÊp huyÖn, c«ng t¸c lËp quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt ®Õn nay míi ®¹t trªn 60%, cÊp ph­êng, x·, thÞ trÊn ®¹t gÇn 50%. Trong 10 tØnh ®iÒu tra x· héi häc, cã sè liÖu sau: - CÊp tØnh cã 10 tØnh vµ thµnh phè trùc thuéc TW lËp xong quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt ®ai thêi kú 2000 - 2010 (cã 6/10 tØnh ®· tr×nh Thñ t­íng ChÝnh phñ phª duyÖt) ®¹t 60%. - CÊp huyÖn: 71/114 huyÖn ®ang lËp hoÆc lËp xong quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt ®ai thêi kú 2000 - 2010, ®¹t tû lÖ 62,2%. - CÊp x·: 1007/2120 x· ph­êng lËp xong quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt ®ai thêi kú 2000 - 2010 - ®¹t tû lÖ 47,5%. Thùc trÕ cho thÊy, ë c¸c ®Þa ph­¬ng nÕu c«ng t¸c quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt kh«ng ®i tr­íc mét b­íc th× c«ng t¸c ®Òn bï T§C khi Nhµ n­íc thu håi ®Êt gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, h¬n n÷a, c«ng t¸c lËp quy ho¹ch ch­a ®¶m b¶o chÊt l­îng chuyªn m«n, ch­a cã tÝnh kh¶ thi, nhiÒu ®Þa ph­¬ng x©y dùng sè liÖu kh«ng ®¶m b¶o ®é tin cËy, mang tÝnh h×nh thøc, kh«ng tæng hîp ®¸nh gi¸ ®óng t×nh h×nh sö dông quü ®Êt cña ®Þa ph­¬ng. Tõ ®ã, viÖc khoanh ®Þnh c¸c lo¹i ®Êt, ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng vïng kh«ng s¸t víi thùc tÕ biÕn ®éng cña x· héi hoÆc triÓn khai kh«ng ®óng víi quy ho¹ch ®· duyÖt, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng triÓn khai c¸c dù ¸n bÞ trång chÐo, c¸c nhµ ®Çu t­ kh«ng tin t­ëng, yªn t©m vµo chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc vµ ng­êi bÞ ¶nh h­ëng kh«ng d¸m ®Çu t­ khai th¸c lîi Ých kinh tÕ tõ thöa ®Êt cña m×nh khi nghi tin khu vùc ®ã sÏ n»m (cã thÓ thöa ®Êt ®ã kh«ng vi ph¹m quy ho¹ch) trong quy ho¹ch. LËp quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt theo tõng giai ®o¹n, thêi kú kh«ng chØ gióp cho c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai tèt h¬n mµ cßn gióp cho c¸c chñ sö dông ®Êt yªn t©m ®Çu t­ s¶n xuÊt, t¹o ra ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ tõ sù ®Çu t­ trªn ®Êt cã tÝnh toµn diÖn theo vïng, ®Þa ph­¬ng cã ®Þnh h­íng tr­íc tõ phÝa Nhµ n­íc. Sau c¸c dù ¸n, viÖc thùc hiÖn ®Òn bï GPMB trong c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc ph¶i quan t©m tíi vÊn ®Ò T§C cña ng­êi bÞ ¶nh h­ëng khi hä bÞ thu håi toµn bé ®Êt ë. Khi lËp quy ho¹ch kÕ ho¹ch sö dông ®Êt ngoµi viÖc khoanh ®Þnh ®Êt thæ c­ d·n dÇn do d©n sè t¨ng tù nhiªn, t¨ng c¬ häc, c¸c nhµ lµm quy ho¹ch ph¶i cã sù tÝnh to¸n, ho¹ch ®Þnh c¸c khu T§C (kÓ c¶ viÖc x©y dùng c¬ së h¹ tÇng phôc vô nhu cÇu tèi thiÓu cña ng­êi d©n) vµ tÝnh to¸n ®Õn c¸c yÕu tè t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn cuéc sèng cho nh÷ng hé bÞ thu håi hÕt ®Êt ë khi triÓn khai dù ¸n. C¸c khu T§C cã sù ho¹ch ®Þnh tr­íc sÏ tr¸nh ®­îc hiÖn t­îng ng­êi d©n tù T§C hoÆc tù lËp c¸c khu T§C råi l¹i bÞ gi¶i to¶, ®Òn bï do mét dù ¸n kh¸c. HiÖn t­îng nµy ®· x¶y ra ë rÊt nhiÒu c¸c ®Þa ph­¬ng trong c¶ n­íc, g©y nªn sù x¸o ®éng lín ®èi víi ®êi sèng nh©n d©n, hao tæn kinh tÕ cña nh÷ng ng­êi bÞ ¶nh h­ëng, c¸c chñ dù ¸n ®Çu t­ vµ kinh phÝ cña Nhµ n­íc nh­ t¹i thÞ trÊn Ph¶ L¹i, huyÖn ChÝ Linh, (H¶i D­¬ng), do kh«ng lËp quy ho¹ch vµ tÝnh to¸n x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, khi thµnh lËp khu T§C, tiÕn hµnh GPMB ®Ó x©y dùng ®­êng èng th¶i xØ vµ khu nhµ m¸y míi, nªn chØ cã 40/140 hé vµo khu T§C. Trong khi ®ã ®èi víi ng­êi d©n b×nh th­êng cã nhu cÇu ®­îc T§C th× hé l¹i kh«ng n»m trong diÖn hoÆc cã nhiÒu hé d©n vÊp ph¶i sù gi¶i to¶ liªn tôc (tr­êng hîp gia ®×nh «ng Ph¹m Th×n ë thÞ trÊn Ph¶ L¹i ®· ph¶i di chuyÓn ®Õn 4 lÇn ®Ò gi¶i to¶ thu håi ®Êt trong vßng 15 n¨m. 3. NhiÖm vô ban hµnh vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ qu¶n lý, sö dông ®Êt t¸c ®éng ®Õn c«ng t¸c ®Òn bï T§C. ViÖc x©y dùng, ban hµnh v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ qu¶n lý, sö dông ®Êt vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn tæ chøc thùc hiÖn ®ang ®­îc Nhµ n­íc quan t©m vµ tõng b­íc hoµn thiÖn ®Ó ®¶m b¶o n¨ng lùc thÓ chÕ trong lÜnh vùc ®Êt ®ai nãi chung vµ c«ng t¸c ®Òn bï GPMB nãi riªng, cô thÓ sau khi ban hµnh LuËt ®Êt ®ai 1993, ®Õn nay Nhµ n­íc ®· 2 lÇn tr×nh Quèc héi LuËt söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt ®Êt ®ai n¨m 1998 vµ n¨m 2001 nh»m ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n­íc. §Êt ®ai lµ mét ®èi t­îng qu¶n lý phøc t¹p, lu«n lu«n thay ®æi, biÕn ®éng theo sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ®ßi hái c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai còng ph¶i thay ®æi cho phï hîp. Thêi gian qua, mÆc dï hÖ thèng v¨n b¶n, chÕ ®é chÝnh s¸ch ®· ®­îc ban hµnh t­¬ng ®èi toµn diÖn, nh­ng viÖc phæ biÕn, tuyªn truyÒn ph¸p luËt ë c¸c ®Þa ph­¬ng ch­a ®­îc quan t©m ®óng møc, thiÕu ®ång bé, lµm cho c¸c chñ thÓ sö dông ®Êt kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn cÇn cã thÓ cËp nhËt kÞp thêi. Bªn c¹nh ®ã, ®èi víi mçi lo¹i h×nh, môc ®Ých sö dông ®Êt ®ai l¹i cã sù t¸c ®éng cña c¸c ban ngµnh cã liªn quan phôc vô trùc tiÕp cho môc ®Ých cña ngµnh m×nh ®Ó mang l¹i lîi Ých cao nhÊt, v× vËy, ch­a cã sù thèng nhÊt chung dÉn ®Õn ph¸t sinh viÖc chång chÐo trong c«ng t¸c ban hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai, c«ng t¸c ®Òn bï T§C còng chÞu sù t¸c ®éng kh«ng nhá cña c¸c tån t¹i nªn trªn. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nµy. NghÞ ®Þnh 90/CP ngµy 24/4/1998 thay thÕ, h×nh thµnh c¬ së ph¸p lý t­¬ng ®èi toµn diÖn, tuy vÉn cßn bÊt cËp nh­ng ®· cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ s¸t víi thùc tÕ. VÊn ®Ò thùc hiÖn v¨n b¶n ph¸p luËt ë c¸c ®Þa ph­¬ng cßn nhiÒu phøc t¹p, viÖc triÓn khai mang tÝnh ¸p ®Æt g©y bÊt b×nh trong nh©n d©n nh­ viÖc lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï, quy ®Þnh cña ph¸p luËt lµ ph¶i cã sù tho¶ thuËn c«ng khai gi÷a ban GPMB vµ ng­êi bÞ ¶nh h­ëng nh­ng ë Hoµ B×nh, H¶i d­¬ng...ban GPMB kh¶o s¸t, lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï kh«ng ®­a ra biÖn ph¸p hç trî chuyÓn ®æi nghÒ, hç trî di chuyÓn, hç trî tù æn ®Þnh cuéc sèng, lµm cho ®êi sèng cña ng­êi d©n vèn khã kh¨n l¹i cµng ®iªu ®øng h¬n. VÒ x¸c ®Þnh gi¸ ®Òn bï: Tõ n¨m 1994 ®Õn nay, gi¸ ®Òn bï t¹i mét sè ®Þa ph­¬ng ®­îc ¸p dông theo b¶ng gi¸ ®Êt x©y dùng trªn c¬ së khung gi¸ ®Êt cña ChÝnh phñ quy ®Þnh kÌm theo N§ 87/CP ngµy 18/7/1994 ë mét sè ®Þa ph­¬ng, mÆc dï ChÝnh phñ ban hµnh N§ 17/CP ngµy 21/3/1998 cho phÐp c¸c ®Þa ph­¬ng t¨ng hoÆc gi¶m 50% (®· ®iÒu chØnh hÖ sè K theo Q§ 302/1996/Q§/TTg), nh­ng trong thùc tÕ, viÖc x¸c ®Þnh gi¸ ®Òn bï ë mét sè ®Þa ph­¬ng ®­îc ®iÒu tra kh«ng thÓ ®iÒu chØnh ®­îc kÞp thêi vµ s¸t gi¸ thùc tÕ do sù biÕn ®éng cña gi¸ thÞ tr­êng vµ kh¶ n¨ng sinh lîi cña ®Êt mang l¹i. §©y lµ mét vÊn ®Ò bøc xóc ®ßi hái c¸c cÊp c¸c ngµnh quan t©m h­íng gi¶i quyÕt døt ®iÓm trong thêi gian tíi, cÇn ph¶i x©y dùng khung gi¸ ®Êt phï hîp ®iÒu kiÖn cña tõng ®Þa ph­¬ng vµ th­êng xuyªn ®­îc chØnh söa, bæ sung theo sù biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ x· héi. 4. NhiÖm vô giao ®Êt, cho thuª ®Êt t¸c ®éng ®Õn ®Òn bï GPMB vµ T§C NhiÖm vô giao ®Êt, cho thuª ®Êt cã t¸c ®éng rÊt lín tíi c«ng t¸c ®Òn bï T§C, nguyªn t¾c giao ®Êt, cho thuª ®Êt ph¶i c¨n cø vµo quy ho¹ch, kÕ ho¹ch lµ ®iÒu kiÖn b¾t buéc, nh­ng nguyªn t¾c nµy ch­a ®­îc hÇu hÕt c¸c ®Þa ph­¬ng thùc hiÖn tèt. Trong ®ã h¹n møc ®Êt ®­îc giao vµ nghÜa vô ®ãng thuÕ ®Êt lµ vÊn ®Ò cßn nhiÒu tån t¹i, viÖc quy ®Þnh kh«ng râ rµng theo h¹n møc ®Êt ®­îc giao cña c¸c ®Þa ph­¬ng ®· g©y ¸ch t¾c trong qu¸ tr×nh l¹ap ph­¬ng ¸n ®Òn bï, vÝ dô: - HuyÖn Sãc S¬n (Hµ Néi), khi tiÕn hµnh triÓn khai x©y dùng ®­êng 18, Héi ®ång ®Òn bï tiÕn hµnh lËp ph­¬ng ¸n vµ ®o ®¹c kh¶o s¸t, kÕt qu¶ cho thÊy diÖn tÝch ®­îc ghi nhËn trong GCN - QSD§ lµ do tr­íc ®©y, khi giao ®Êt s¶n xuÊt n«ng nghiÖp c«ng t¸c ®o ®¹c ®­îc tiÕn hµnh b»ng ph­¬ng ph¸p thñ c«ng (­íc l­îng b­íc ch©n ®o b»ng ®ßng g¸nh hoÆc ­íc l­îng khoang vïng), kÕt qu¶ nµy ®· lµm cho Ban GPMP huyÖn Sãc S¬n khã xö lý v× diÖn tÝch thùc tÕ chªnh lÖch rÊt nhiÒu víi diÖn tÝch ®­îc giao. Khi thu håi ®Êt, ng­êi bÞ ¶nh h­ëng cã diÖn tÝch ®Êt lín h¬n ®ßi hái ®­îc ®Òn bï theo diÖn tÝch thùc tÕ sö dông, ng­îc l¹i, ng­êi cã diÖn tÝch ®Êt nhá h¬n th× ®ßi hái ®­îc ®Òn bï theo diÖn tÝch ®­îc giao theo nghÜa vô ®ãng thuÕ. - T¹i thÞ trÊnPh¶i L¹i, huyÖn Chi Linh (H¶i D­¬ng) x¶y ra hiÖn t­îng khi cÊp GCN - QSD§, cÊp cã thÈm quyÒn kh«ng quy ®Þnh râ h¹n møc lo¹i ®Êt sö dông mµ ®­a hÕt ®Êt v­ên, ®Êt ao, ®Êt thæ c­ ®­îc giao hoÆc do khai hoang lÊn chiÕm ®Ó tÝnh chung mét møc thuÕ sö dông ®Êt lµ ®Êt thæ c­. Khi tiÕn hµnh ®Òn bï theo GPMB ®Êt ph¶i ph©n chia ra c¸c lo¹i ®Êt theo h¹n møc quy ®Þnh vµ ®­îc ®Òn bï theo c¸c lo¹i gi¸ kh¸c nhau, møc ®é ®Òn bï mang tÝnh ¸p ®Æt dÉn ®Õn hËu qu¶ nh©n d©n bÊt b×nh, khiÕu kiÖn chÝnh quyÒn, Nhµ n­íc. 5. §ang ký ®Êt ®ai, lËp vµ qu¶n lý hå s¬ ®Þa chÝnh, qu¶n lý hîp ®ång sö dông ®Êt, thèng kª, kiÓm kª, cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt §¨ng ký, thèng kª ®Êt ®ai, lËp Hå s¬ ®Þa chÝnh (HS§C), cÊp GCN - QSD§ lµ néi dung quan träng trong c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai, ngoµi môc ®Ých b¶o ®¶m quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c chñ thÓ sö dông ®Êt, qua ®ã, Nhµ n­íc n¾m ch¾c ch¾n ®­îc nguån tµi nguyªn ®Êt ®ai trªn ph¹m vi toµn quèc theo quy ho¹ch kÕ ho¹ch. Nh÷ng yÕu tè nµy cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®èi víi c«ng t¸c ®Òn bï GPMB vµ T§C. Trong c¸c thêi kú, hÖ thèng hå s¬, tµi liÖu ®Êt ®ai ®­îc thiÕt lËp vµ lu«n g¾n liÒn víi môc tiªu qu¶n lý ®Êt ®ai, hÖ thèng nµy ®i s©u thÓ hiÖn ®Õn tõng thöa ®Êt cña mçi chñ së h÷u, chñ sö dông, nã thÓ hiÖn c¸c yÕu tè vÞ trÝ ®Þa lý, ®iÖn tÝch, h×nh th¸i... cña tõng thöa ®Êt vµ thÓ hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ nghÜa vô thuÕ cña c¸c chñ thÓ sö dông ®Êt ®ai. LËp vµ qu¶n lý chÆt chÏ hÖ thèng HS§C cã vai trß quan träng hµng dÇu ®Ó "qu¶n lý chÆt chÏ ®Êt ®ai. X¸c ®Þnh ®óng quan hÖ ®Êt ®ai khu vùc n«ng nghiÖp ®· lµm t¨ng ®¸ng kÓ s¶n l­îng l­¬ng thùc vµ lµm t¨ng tr­ëng c¸c lÜnh vùc kinh tÕ kh¸c. Ph©n líp th«ng tin cña hÖ thèng HS§C cho phÐp x¸c ®Þnh c¸c hiÖn t­îng kinh tÕ - x· héi n¶y sinh trong quan hÖ ®Êt ®ai, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thèng kª - kiÓm kª ®Êt ®ai, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt. Tõ ®ã lµm c¬ së khoa häc x· héi trong ®ã cã viÖc chuyÓn nh­îng QSD§ kh«ng tù nguyÖn tõ ng­êi sö dông ®Êt æn ®Þnh l©u dµi sang Nhµ n­íc. Tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n lÞch sö kh¸c nhau, mçi chÕ ®é nhµ n­íc cã nh÷ng yªu cÇu x©y dùng, qu¶n lý HS§C kh¸c nhau. Tr­íc nh÷ng n¨m 1980 hÖ thèng tµi liÖu ®Êt ®ai ®­îc thiÕt lËp chñ yÕu lµ dùa trªn c¬ së kÕt qu¶ sè liÖu cña b¶n ®å gi¶i thöa, sæ môc kª, thèng kª ®Êt ®ai, néi dung sæ s¸ch ph¶n ¸nh quü ®Êt theo tõng lo¹i ®Êt, chñ sö dông ®Êt, tuy cã thÓ hiÖn nh­ng cßn mang tÝnh chÊt ph¶n ¸nh hiÖn tr¹ng, kh«ng ph©n tÝch vµ ®Ò cËp c¬ së ph¸p lý cña ®Êt ®ai. ViÖc qu¶n lý bÞ bu«ng láng nªn hiÖn t­îng lÊn chiÕm ®Êt c«ng, bá ruéng hoang ho¸, sö dông ®Êt kh«ng ®óng môc ®Ých vµ cÊp ®Êt mét c¸ch bõa b·i kh«ng ®óng thÈm quyÒn. Cuèi n¨m 1988, c¶ n­íc ta cã kho¶ng 6000 x· ®· lËp ®­îc hÖ thèng HS§C, do yªu cÇu tiÕn ®é nªn kÕt qu¶ ®¹t ®­îc vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ c«ng t¸c kiÓm tra ®o ®¹c vµ hå s¬ ®¨ng ký kh«ng thùc nghiªm chØnh nªn nh×n chung cßn nhiÒu thiÕu sãt vÒ chuyªn m«n ®o ®¹c ngo¹i nghiÖp, tÝnh to¸n diÖn tÝch, qu¸ tr×nh sao chÐp gi÷a c¸c lo¹i tµi liÖu cßn nhÇm lÉn; ¶nh h­ëng rÊt lín khi c¸c quan hÖ ®Êt ®ai vËn ®éng. Qu¸ tr×nh lËp hå s¬ ®¨ng ký mang tÝnh tæng hîp sao chÐp kÕt qu¶ ®iÒu tra. ViÖc xÐt duyÖt cña c¸c cÊp chÝnh quyÒn, ®Æc biÖt UBND HuyÖn cßn mang tÝnh h×nh thøc, lÉn lén gi÷a viÖc duyÖt tµi liÖu chuyªn m«n, víi duyÖt phª chuÈn c¸c néi dung thuéc thÈm quyÒn cña cÊp hµnh chÝnh Nhµ n­íc, dÉn ®Õn sù trïng lÆp vÒ ph¸p lý kh«ng cÇn thiÕt. HÖ thèng tµi liÖu ®­îc ph©n cÊp qu¶n lý ë nhiÒu cÊp (x·, huyÖn, tØnh) lµm cho hÖ thèng hå s¬ ®Êt ®ai bÞ ph©n t¸n trong qu¶n lý t¹o nªn t×nh tr¹ng thiÕu thèng nhÊt trong qu¶n lý c¸c hå s¬ ruéng ®Êt ë ®Þa ph­¬ng. Néi dung cña biÓu mÉu sæ s¸ch ®Òu cã nh÷ng ®iÓm kh«ng phï hîp víi yªu cÇu b¶o vÖ quyÒn lîi cña ng­êi sö dông ®Êt hiÖn nay vµ mét sè yªu cÇu chuyªn m«n cho c«ng t¸c qu¶n lý kh¸c, cô thÓ. Sæ kh«ng mang néi dung qu¶n lý viÖc thÕ chÊp, giíi h¹n quyÒn sö dông ®Êt trong mét sè tr­êng hîp, theo dâi chØnh lý biÕn ®éng khi thõa kÕ, trao ®æi quyÒn sö dông, nh­îng b¸n ®Êt... nªn c¸c tr­êng hîp chuyÓn môc ®Ých sö dông ®Êt n«ng nghiÖp, mua b¸n quyÒn nh­îng ®Êt tr¸i phÐp, lÊn chiÕm ®Êt c«ng ®· bÞ xö lý tr­íc ®©y nay Nhµ n­íc thu håi ®Êt ph¶i xem xÐt, ®Òn bï trî cÊp nh­ ®Êt cã giÊy tê hîp ph¸p g©y m©u thuÉn gi÷a ng­êi sö dông ®Êt hîp ph¸p vµ ng­êi cã nguån gèc sö dông kh«ng hîp ph¸p vµ ng­êi cã nguån gèc sö dông kh«ng hîp ph¸p. ViÖc quy ®Þnh cÊp GCN - QSD§ theo chñ mçi chñ mét giÊy gåm tÊt c¶ c¸c thöa, lµm gi¶m tÝnh linh ho¹t trong tæ chøc thùc hiÖn (b¾t buéc ph¶i ®o ®¹c khÐp kÝn trong toµn x· héi míi cÊp ®­îc), thùc tÕ vÉn cã hé gia ®×nh, c¸ nh©n ®­îc cÊp nhiÒu GCN do c«ng t¸c qu¶n lý yÕu kÐm hoÆc do ký cÊp GCN sai thÈm quyÒn. Mét sè ®Þa ph­¬ng (cÊp HuyÖn) ch­a cã quy ho¹ch, kÕ ho¹ch sö dông ®Êt, ranh giíi kh«ng râ rµng, b¶n ®å ®Þa chÝnh lu«n thay ®æi, h¹n møc ®Êt giao quy ®Þnh tõ 2000 - 400m2 ¸p dông kh«ng c«ng b»ng ®èi víi ng­êi bÞ ¶nh h­ëng. Cã tr­êng hîp ®­îc giao 300m2 sau mét thêi gian sö dông lÊn chiÕm diÖn tÝch t¨ng thªm 400m2, khi cÊp GCN l¹i ®­îc chøng nhËn lµ 700m2. GCN - QSD§ ®Êt lµ mét chøng th­ ph¸p lý nh»m x¸c lËp quyÒn sö dông ®Êt cña c¸c chñ sö dông trªn c¸c thöa ®Êt cô thÓ. ViÖc cÊp giÊy chøng nhËn ®­îc quy ®Þnh theo quy tr×nh do Tæng côc §Þa chÝnh ban hµnh. §Ó phôc vô tèt cho c«ng t¸c ®Òn bï T§C, t¹i kho¶n I, ®iÒu 6, N§ 22/CP nªu râ mét trong c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó ®­îc ®Òn bï thiÖt h¹i lµ: "Cã GCN - QSD§ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ®Êt ®ai". §©y lµ c¬ së ph¸p lý cao nhÊt, c¨n cø thiÕt thùc nhÊt ®Ó tÝnh to¸n ®Òn bï thiÖt h¹i vÒ quyÒn sö dông ®Êt cho c¸c chñ sö dông. Trªn giÊy GCN - QSD§ ®· thÓ hiÖn ®­îc ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c hÇu hÕt c¸c th«ng tin vÒ thöa ®Êt: chñ sö dông, h×nh thÓ, môc ®Ých sö dông, diÖn tÝch, lo¹i h¹ng ®Êt. Trªn c¬ së ®ã Héi ®ång ®Òn bï dÔ dµng lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï sau khi kh¶o s¸t thùc tÕ vÒ tµi s¶n, hoa mµu vµ c«ng tr×nh x©y dùng trªn ®Êt. Tæng kÕt kinh nghiÖm thu håi ®Êt GPMB ë c¸c ®Þa ph­¬ng cho thÊy c¸c khu vùc ®­îc cÊp GCN - QSD§ cã chÊt l­îng cao, khi cã dù ¸n ®Çu t­ ph¶i tiÕn hµnh ®Òn bï thiÖt h¹i rÊt dÔ dµng, kh«ng cã th¾c m¾c, khiÕu kiÖn vµ ®¶m b¶o ®­îc quyÒn lîi cña ng­êi sö dông ®Êt vµ ng­êi bÞ ¶nh h­ëng. C¸c khu vùc cÊp GCN - QSD§ ch¹y theo tiÕn ®é, kh«ng ®¶m b¶o chÊt l­îng cµng lµm cho c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai sau nµy phøc t¹p h¬n. VÝ dô t¹i thÞ trÊn Sao §á, huyÖn ChÝ Linh (H¶i D­¬ng), khi cÊp GCN - QSD§, mÆc dï kh«ng ®Þnh râ nguån gèc thöa ®Êt. HS§C kh«ng ®Çy ®ñ, chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng vÉn tiÕn hµnh cÊp giÊy chøng nhËn å ¹t, ®ång lo¹t dÉn ®Õn hËu qu¶ khi lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï ®· ph¸t sinh chªnh lÖch vÒ diÖn tÝch ®Êt, gi¸ ®Êt vµ tû lÖ phÇn tr¨m ®­îc ®Òn bï, g©y ra nhiÒu khiÕu kiÖn trong nh©n d©n. 6. Thanh tra viÖc chÊp hµnh c¸c chÕ ®é, thÓ lÖ vÒ qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai ChÝnh phñ tæ chøc viÖc thanh tra ®Êt ®ai trong c¶ n­íc, UBND c¸c cÊp tæ chøc viÖc thanh tra ®Êt ®ai ë ®Þa ph­¬ng m×nh. ViÖc thanh tra chÊp hµnh c¸c chÕ ®é, thÓ lÖ vÒ qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai cÇn ph¶i ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn, nhanh chãng ph¸t hiÖn ra c¸c sai ph¹m ®Ó cã sù uèn n¾n kÞp thêi c¶ víi c«ng t¸c qu¶n lý vµ ng­êi sö dông ®Êt. C«ng t¸c ®Òn bï GPMB lµ mét viÖc lµm phøc t¹p, g¾n nhiÒu ®Õn quyÒn lîi vÒ tµi chÝnh nªn rÊt dÔ cã nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt nh»m thu lîi bÊt chÝnh. CÇn ph¶i cã kÕ ho¹ch thanh tra, kiÓm tra th­êng xuyªn, kÞp thêi ph¸t hiÖn c¸c sai ph¹m ®Ó xö lý, t¹o niÒm tin trong nh©n d©n, ®¶m b¶o lîi Ých cña c¸c chñ thÓ sö dông ®Êt vµ Nhµ n­íc. 7. Gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Êt ®ai, khiÕu n¹i, tè c¸o c¸c vi ph¹m trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai t¸c ®éng ®Õn c«ng t¸c ®Òn bï T§C Nhµ n­íc khuyÕn khÝch viÖc hoµ gi¶i c¸c tranh chÊp ®Êt trong nh©n d©n. §iÒu 38, 39, 40 LuËt söa ®æi, bæ sung LuËt ®Êt ®ai 1998 ph©n cÊp râ thÈm quyÒn gi¶i quyÕt tranh chÊp ®Êt ®ai vµ ph©n chia c¸c lo¹i h×nh tranh chÊp cô thÓ cã giÊy tê hoÆc kh«ng cã giÊy tê do c¬ quan qu¶n lý ®Êt ®ai ®Þa ph­¬ng hay Toµ ¸n gi¶i quyÕt. Gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp ®Êt ®ai, khiÕu n¹i, tè c¸o hµnh vi vi ph¹m trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai lµ mét nhiÖm vô quan träng cña c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai, nh»m gi¶i quyÕt c¸c m©u thuÉn ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông ®Êt. KÕt qu¶ thèng kª cña c¬ quan Thanh tra Nhµ n­íc cho thÊy h¬n 70% sè vô tranh chÊp, khiÕu n¹i, tè c¸o hµng n¨m lµ thuéc lÜnh vùc ®Êt ®ai vµ theo ®¸nh gi¸ cña 5 ®oµn c«ng t¸c ®Æc biÖt cña chÝnh phñ ®­îc giao gi¶i quyÕt c¸c khiÕu kiÖn vÒ ®Êt ®ai t¹i 15 tØnh, thµnh phè thuéc ®iÓm nãng vÒ tranh chÊp, khiÕu kiÖn ®Êt ®ai trong n¨m 2000 th× qu¸ nöa sè vô khiÕu kiÖn cã nguyªn nh©n tõ viÖc ®Òn bï thiÖt h¹i do ng­êi cã ®Êt bÞ thu håi ®­îc ®Òn bï ch­a tho¶ ®¸ng. §iÒu nµy cµng kh¼ng ®Þnh vµ nªu lªn quy m« réng lín, phøc t¹p cña vÊn ®Ò ®Òn bï thiÖt h¹i GPMB khi Nhµ n­íc thu håi ®Êt. Gi¶i quyÕt døt ®iÓm c¸c tranh chÊp ®Êt ®ai, khiÕu n¹i, tè c¸o hµnh vi vi ph¹m trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông ®Êt ®ai lµ mét nhiÖm vô bøc xóc, cÇn cã sù quan t©m s©u s¾c cña c¸c cÊp, c¸c ngµnh. Gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò nµy sÏ gãp phÇn dung hoµ c¸c mèi quan hÖ kh¸c trong x· héi, ®¶m b¶o æn ®Þnh cuéc sèng, s¶n xuÊt, x©y dùng mèi ®oµn kÕt trong nh©n d©n. IV. TÝnh ph¸p chÕ Ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa lµ mét chÕ ®é ®Æc biÖt cña ®êi sèng chÝnh trÞ x· héi, lµ sù ®ßi hái c¸c c¬ quan Nhµ n­íc, nh©n viªn Nhµ n­íc, c¸c tæ chøc x· héi vµ mäi c«ng d©n ph¶i thùc hiÖn ®óng, thùc hiÖn nghiªm chØnh ph¸p luËt trong ho¹t ®éng cña m×nh. 1. X©y dùng v¨n b¶n ph¸p luËt §iÒu 12 - HiÕn ph¸p 1992 ®Æt ra yªu cÇu kh«ng ngõng t¨ng c­êng ph¸p chÕ, coi ph¸p chÕ lµ nhiÖm vô quan träng bËc nhÊt cña Nhµ n­íc vµ lµ nguyªn t¾c lµ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña bé m¸y Nhµ n­íc. §¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt cña ph¸p chÕ lµ ph¸p luËt ph¶i ®­îc nhËn thøc, thùc hiÖn thèng nhÊt trªn toµn bé l·nh thæ quèc gia vµ tÊt c¶ c¸c ngµnh. V¨n b¶n cña c¬ quan Nhµ n­íc ë ®Þa ph­¬ng ph¶i phï hîp, kh«ng m©u thuÉn víi c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt do c¸c c¬ quan Nhµ n­íc ë Trung ­¬ng ban hµnh, ®©y lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸ch quan cña sù ph¸t triÓn x· héi vµ nh÷ng ph­¬ng tiÖn do Nhµ n­íc vµ c¸c tæ chøc x· héi t¹o ra nh»m ®¶m b¶o cho c¸c chñ thÓ ph¸p luËt thùc hiÖn nghiªm chØnh luËt ph¸p cña Nhµ n­íc æn ®Þnh chÕ ®é x· héi. HiÖn nay, chóng ta ®ang x©y dùng mét Nhµ n­íc ph¸p quyÒn, viÖc x©y dùng vµ cñng cè nÒn ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa lµ vÊn ®Ò tÊt yÕu. HÖ thèng ph¸p luËt nãi chung vµ ph¸p luËt ®Êt ®ai nãi riªng ®· ®¸p øng phÇn nµo yªu cÇu cña x· héi trong thêi kú ®æi míi. Song luËt ®Êt ®ai hiÖn hµnh vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cô thÓ ho¸ LuËt ®Êt ®ai cßn nhiÒu quy ®Þnh chung chung, chång chÐo, tÝnh thùc thi ch­a cao nªn viÖc ¸p dông vµo thùc tiÔn ®êi sèng cßn nhiÒu h¹n chÕ, bÊt cËp. Bªn c¹nh ®ã viÖc thi hµnh ph¸p luËt ®Êt ®ai ch­a ®ång bé, triÖt ®Ó do c¸c c¬ quan chøc n¨ng cßn thiÕu kinh nghiÖm, ch­a ph¸t huy ®­îc vai trß tr¸ch nhiÖm trong viÖc triÓn khai, thùc hiÖn ph¸p luËt vµ ý thøc thùc hiÖn, ¸p dông ph¸p luËt cña ng­êi d©n ch­a ®Çy ®ñ. 2. TÝnh ph¸p chÕ trong c«ng t¸c ®Òn bï GPMB vµ T§C Trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc nhu cÇu sö dông ®Êt ®ai ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh c«ng céng, an ninh, quèc phßng... ngµy cµng t¨ng, ®ßi hái Nhµ n­íc ph¶i thu håi ®Êt cña c¸c chñ thÓ sö dông ®Êt phôc vô c¸c môc ®Ých trªn. N§ 22/CP (24/4/1998) thay thÕ N§ 90/CP (17/8/1994) t¹o ra khung ph¸p lý míi thèng nhÊt trong c¶ n­íc vÒ viÖc ®Òn bï thiÖt h¹i khi Nhµ n­íc thu håi ®Êt ®Ó sö dông vµo môc ®Ých an ninh, quèc phßng, lîi Ých quèc gia, c«ng céng... tuy nhiªn do nhiÒu nguyªn nh©n, viÖc triÓn khai thùc hiÖn N§ 22/CP trªn thùc tÕ cßn nhiÒu v­íng m¾c ®· cã nh÷ng ¶nh h­ëng nhÊt ®Þnh ®Õn tÝnh ph¸p chÕ trong c«ng t¸c ®Òn bï GPMB. ViÖc x©y dùng c¸c v¨n b¶n d­íi luËt cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn c¸c chñ thÓ thi hµnh ph¸p luËt, nÕu phï hîp, sÏ cã t¸c dông tÝch cùc trong c«ng t¸c ®Òn bï GPMB vµ T§C, ng­îc l¹i sÏ g©y ra nhiÒu khiÕm khuyÕt, h¹n chÕ tÝnh kh¶ thi, lµm gi¶m hiÖu lùc ph¸p luËt, gi¶m lßng tin cña nh©n d©n ®èi víi chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ph¸t sinh khiÕu kiÖn cña nh©n d©n. 2.1. C¬ chÕ, chÝnh s¸ch ®­îc ban hµnh - §iÒu kiÖn ®Ó ®­îc ®Òn bï thiÖt h¹i vÒ ®Êt quy ®Þnh t¹i §iÒu 6 - N§ 22/CP vËn dông vµo thùc tÕ khu vùc ®« thÞ rÊt khã kh¨n vµ phøc t¹p. Trong khi ®ã, néi dung cña ®iÒu kho¶n nµy m©u thuÉn víi N§ 45/CP ngµy 3/8/1996 quy ®Þnh vÒ viÖc thu håi sö dông ®Êt khi xÐt hîp thøc ho¸ ®Ó cÊp GCN quyÒn së h÷u nhµ ë vµ QSD§ ë t¹i ®« thÞ. ViÖc x¸c ®Þnh thêi gian sö dông ®Êt ®Ó ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch ®Òn bï cô thÓ ®èi víi tõng tr­êng hîp khã kh¨n, do chÝnh quyÒn c¸c cÊp kh«ng cã viÖc mua b¸n chuyÓn nh­îng tr¸i phÐp kh«ng chèng chÕ vµ qu¶n lý ®­îc. §èi víi c¸c hé gia ®×nh cã khu«n viªn ®Êt ë (bao gåm c¶ ®Êt ë vµ ®Êt v­ên) réng (v­ît h¹n møc) viÖc sö dông ®Êt æn ®Þnh, kh«ng cã tranh chÊp, cã GCN - QSD§ nh­ng trong GCN - QSD§ kh«ng x¸c ®Þnh râ diÖn tÝch ®Êt ë lµ bao nhiªu. ChÝnh phñ ®· ban hµnh N§ 04/CP (11/2/2000) gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy, tuy nhiªn viÖc h­íng dÉn thi hµnh NghÞ ®Þnh nµy ch­a ®Çy ®ñ, kÞp thêi dÉn ®Õn viÖc ¸p dông lóng tóng vµ kh¸c nhau ë nhiÒu ®Þa ph­¬ng. VÝ dô: t¹i Hµ Néi chØ tÝnh diÖn tÝch ®Êt x©y dùng nhµ ë vµ c¸c c«ng tr×nh phôc vô cho sinh ho¹t ®­îc tÝnh vµo gi¸ ®Òn bï theo diÖn tÝch ®Êt ë, diÖn tÝch ®Êt cßn l¹i v­ît h¹n møc ®­îc tÝnh theo gi¸ ®Êt n«ng nghiÖp. - VÒ x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt ®Ó tÝnh ®Òn bï thiÖt h¹i: §iÒu 8 quy ®Þnh gi¸ ®Êt ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së gi¸ ®Êt cña ®Þa ph­¬ng ban hµnh nh©n víi hÖ sè K ®Ó ®¶m b¶o phï hîp víi gi¸ chuyÓn nh­îng quyÒn sö dông ®Êt ë ®Þa ph­¬ng vµ kh¶ n¨ng sinh lîi cña ®Êt. ViÖc x¸c ®Þnh hÖ sè K giao cho ®Þa ph­¬ng x¸c ®Þnh t¹o sù chñ ®éng, linh ho¹t trong viÖc thùc hiÖn, nh­ng ®©y chÝnh lµ nguyªn nh©n t¹o ra sù tuú tiÖn trong viÖc x¸c ®Þnh hÖ sè K ®Ó lµm c¨n cø khi tÝnh gi¸ ®Òn bï cña mçi ®Þa ph­¬ng. C¸c x¸c ®Þnh nh­ vËy ch­a ®óng víi gi¸ trÞ thùc tÕ vµ sù ®Çu t­ vµo ®Êt cña ng­êi cã ®Êt bÞ thu håi, trong khi ®ã gi¸ chuyÓn nh­îng thùc tÕ so víi gi¸ ®Òn bï theo quy ®Þnh cã sù chªnh lÖch lín, nhÊt lµ ®èi víi ®Êt ®« thÞ. MÆc dï ë mçi ®Þa ph­¬ng viÖc x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt theo nh÷ng møc ®é kh¸c nhau song vÉn g©y bÊt lîi cho ng­êi cã ®Êt bÞ thu håi. §©y lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ng­êi d©n kh«ng tù gi¸c di rêi, cè t×nh chèng l¹i chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch ph¸p luËt, lµm chËm trÔ tiÕn ®é GPMB. - §èi víi c¸c dù ¸n ph¶i tæ chøc di d©n ®Ó GPMB ch­a quy ®Þnh cô thÓ tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn lîi cña ®Çu t­ trong viÖc x©y dùng h¹ tÇng kü thuËt khi di d©n T§C nhÊt lµ ®èi víi c¸c dù ¸n ph¶i thùc hiÖn T§C t¹i chç ngay tõ khi lËp dù ¸n ®Çu t­. Nhµ n­íc ch­a cã mét chÝnh s¸ch chiÕn l­îc vÒ chÝnh s¸ch T§C còng nh­ ch­a cã nh÷ng hç trî cô thÓ vÒ tµi chÝnh, c¬ së chÝnh s¸ch vÒ ®Çu t­ ®èi víi døan x©y dùng khu T§C. - M« h×nh tæ chøc bé m¸y thùc hiÖn c«ng t¸c GPMB (Héi ®ång gi¶i phãng mÆt b»ng quËn, huyÖn vµ héi ®ång thÈm ®Þnh thµnh phè) vµ c¬ chÕ phèi hîp hµnh ®éng hiÖn nay ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu vÒ tiÕn ®é cña c¸c chñ ®Çu t­, ho¹t ®éng cña c¸c cÊp Héi ®ång ®· biÓu hiÖn sù tr× trÖ trong lËp ph­¬ng ¸n, thÈm ®Þnh ph­¬ng ¸n vµ ®Ò xuÊt víi UBND thµnh phè gi¶i quyÕt c¸c v­íng m¾c ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn. - ViÖc gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o vµ nh÷ng kiÕn nghÞ cña nh©n d©n quy ®Þnh ch­a cô thÓ vµ kh«ng thèng nhÊt gi÷a c¸c cÊp, c¸c ngµnh dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nhiÒu n¬i, nhiÒu lóc viÖc gi¶i quyÕt gi÷a c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn kh«ng thèng nhÊt. Ch­a cã quy ®Þnh vµ h­íng dÉn viÖc ¸p dông biÖn ph¸p c­ìng chÕ víi nh÷ng hé ch©y ú, lîi dông chÝnh s¸ch Nhµ n­íc ®Ó trôc lîi trong ®Òn bï GPMB. 2.2. Tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc cã thÈm quyÒn - ViÖc ban hµnh c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thùc hiÖn cña c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn ch­a ®ång bé, kÞp thêi, thay ®æi liªn tôc lµ c¬ së ®Ó ng­êi bÞ thu håi ®Êt so s¸nh, khiÕu kiÖn lµm chËm tiÕn ®é thùc hiÖn dù ¸n. - Sù phèi hîp gi÷a c¸c cÊp, c¸c ngµnh, chñ ®Çu t­ ch­a chÆt chÏ, viÖc tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c GPMB thiÕu sù quan t©m chØ ®¹o, h­íng dÉn kiÓm tra gi¸m s¸t cña c¸c phßng ban chuyªn m«n vµ chÝnh quyÒn c¬ së, bé m¸y tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c GPMB ®a sè c¸c ®Þa ph­¬ng sö dông c¸n bé kiªm nhiÖm, ch­a am hiÓu chÝnh s¸ch ph¸p luËt vÒ ®Òn bï dÉn ®Õn sai sãt trong c«ng t¸c kh¶o s¸t ®iÒu tra, lËp ph­¬ng ¸n ¸p dông chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc g©y khiÕu kiÖn th¾c m¾c trong nh©n d©n. NhiÒu ®Þa ph­¬ng trong khu vùc ®iÒu tra, c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn ch­a niªm yÕt c«ng khai ph­¬ng ¸n ®Òn bï cho nh©n d©n biÕt nªn ng­êi bÞ ¶nh h­ëng thùc hiÖn sai chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc (Thanh Tr× - Hµ Néi). - C«ng t¸c thùc hiÖn ®Òn bï ë nhiÒu ®Þa ph­¬ng cßn tr¸i víi æn ®Þnh t¹i N§ 22/CP nh­ viÖc ¸p dông sai chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch g©y nªn sù thiÖt thßi cho ng­êi bÞ thu håi ®Êt, næi bËt lµ chÝnh s¸ch hç trî. Qua ®iÒu tra thùc tÕ thiÖt thßi cho ng­êi bÞ thu håi ®Êt, næi bËt lµ chÝnh s¸ch hç trî. Qua ®iÒu tra thùc tÕ ë H¶i D­¬ng, Hµ Néi hÇu nh­ c¸c dù ¸n kh«ng cã chÝnh s¸ch hç trî di chuyÓn (mÆc dï trong ph­¬ng ¸n cã quy ®Þnh rÊt cô thÓ c¸c møc hç trî), hoÆc nÕu cã th× rÊt Ýt, dÉn ®Õn viÖc ng­êi d©n th¾c m¾c, mÊt lßng tin vµo chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n­íc. Bªn c¹nh ®ã, viÖc hç trî ®µo t¹o chuyÓn nghÒ ®èi víi c¸c dù ¸n cã quy m« thu håi diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp lín ch­a ®­îc c¸c chñ ®Çu t­ chó träng. Thùc tr¹ng trªn lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ng­êi bÞ ¶nh h­ëng kh«ng cã c«ng ¨n, viÖc lµm ngµy cµng t¨ng ë nhiÒu ®Þa ph­¬ng. - C«ng t¸c tuyªn truyÒn phæ biÕn ph¸p luËt vÒ ®Òn bï GPMB cho ng­êi d©n ch­a ®­îc chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng chó träng. Theo sè liÖu ®iÒu tra t¹i 10 tØnh, thµnh phè sè hé ®­îc nghe tuyªn truyÒn, phæ biÕn ph¸p luËt vÒ chÝnh s¸ch ®Òn bï gi¶i phãng mÆt b»ng chØ chiÕm 39,12%. V× vËy, t×nh tr¹ng ng­êi d©n hiÓu ch­a ®óng, thùc hiÖn sai lÖnh nh÷ng quy ®Þnh cña N§ 22/CP, vi ph¹m ph¸p luËt, khiÕu kiÖn .v.v.. lµ ®iÒu kh«ng thÓ tr¸nh khái. 2.3. NghÜa vô cña ng­êi bÞ ¶nh h­ëng - Do nhËn thøc vµ ý thøc thùc hienÑ ph¸p luËt cña ng­êi d©n h¹n chÕ nªn cã nhiÒu tr­êng hîp, dù ¸n, ng­êi bÞ ¶nh h­ëng chÊp hµnh ch­a nghiªm nh÷ng quy ®Þnh cña N§ 22/CP, thùc tÕ, nhiÒu hé gia ®×nh cã ®Êt bÞ thu håi ®· cè t×nh ch©y ú, cho r»ng møc ®Òn bï vµ hç trî nh­ vËy lµ ch­a tho¶ ®¸ng (ThÞ trÊn V¨n §iÓn - Hµ Néi) lµm ¶nh h­ëng ®Õn tiÕn ®é GPMB vµ thùc hiÖn dù ¸n. §Ó gi÷ v÷ng kû c­¬ng phÐp n­íc, x©y dùng nÒn ph¸p chÕ æn ®Þnh, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®Òn bï T§C, ngoµi viÖc tuyªn truyÒn vµ gi¸o dôc ph¸p luËt, cÇn thiÕt ph¶i ¸p dông biÖn ph¸p xö lý kû luËt trong mäi tr­êng hîp víi tÊt c¶ c¸n bé c¸c cÊp khi cã hµnh vi cöa quyÒn, øc hiÕp nh©n d©n, lµm sai chÕ ®é chÝnh s¸ch vµ truy tè tr­íc ph¸p luËt ®èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n lîi dông chøc vô, quyÒn h¹n lµm tr¸i ph¸p luËt, tham nhòng, nhËn hèi lé. §ång thêi quy ®Þnh c¸c chÕ tµi cô thÓ, lµm c¨n cø ®Ó ¸p dông biÖn ph¸p c­ìng chÕ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt §Êt ®ai vµ §iÒu 27 LuËt söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt ®Êt ®ai tr×nh Quèc héi th«ng qua n¨m 2001. VÒ tæ chøc thùc hiÖn: Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc vÒ kh©u tæ chøc thùc hiÖn ®Òn bï thiÖt h¹i gi¶i phãng mÆt b»ng ®­îc thÊy râ nhÊt trong lÜnh vùc giao ®Êt, cho thuª ®Êt ®Ó thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ - ®Æc biÖt lµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Tr­íc ®©y chñ ®Çu t­ ph¶i ®­îc trùc tiÕp liªn hÖ, gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò víi ng­êi bÞ thu håi ®Êt mµ kÕt qu¶ th­êng lµ chñ ®Çu t­ bÞ g©y khã kh¨n, lµm t¨ng chi phÝ ®Òn bï, ¶nh h­ëng xÊu dÕn m«i tr­êng ®Çu t­ th× nay víi quy ®Þnh cô thÓ vÒ thµnh lËp Héi ®ång ®Òn bï thiÖt h¹i, gi¶i phãng mÆt b»ng ë cÊp huyÖn hoÆc cÊp tØnh, thµnh phÇn cña héi ®ång víi ®Çy ®ñ c¸c ban ngµnh ë ®Þa ph­¬ng vµ cã sù tham gia cña chñ ®Çu t­ dù ¸n víi t­ c¸ch lµ mét thµnh viªn ®· g¾n kÕt tr¸ch nhiÖm cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng víi nh÷ng dù ¸n ®Çu t­ trªn ®Þa bµn, kh¾c phôc t×nh tr¹ng nãi trªn. Bªn c¹nh nh÷ng tiÕn bé vµ kÕt qu¶ ®¹t ®­îc, c«ng t¸c ®Òn bï thiÖt h¹i, gi¶i phãng mÆt b»ng cßn cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh thÓ hiÖn trong nh÷ng quy ®Þnh cña NghÞ ®Þnh sè 22/1998/N§ - CP ®· béc lé sau h¬n 2 n¨m thùc hiÖn, nhiÖm vô ®Æt ra lµ cÇn nghiªn cøu söa ®æi, bæ sung ®Ó ®­a ra nh÷ng quy ®Þnh phï hîp h¬n, chi tiÕt h¬n lµm c¬ së cho c¸c ®Þa ph­¬ng ¸p dông. Ch­¬ng iii Mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ c«ng t¸c båi th­êng thiÖt h¹i gpmb, t®c 1. VÒ ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt ®Ó tÝnh ®Òn bï thiÖt h¹i Nh­ trªn ®· tr×nh bµy, mÆc dï viÖc cho phÐp ¸p dông mét hÖ sè K ®· gióp cho gi¸ ®Êt do Nhµ n­íc x¸c ®Þnh ®· tiÕn gÇn tíi thùc tÕ, tuy nhiªn ph­¬ng ph¸p tÝnh to¸n víi nhiÒu tham sè ¶nh h­ëng qu¸ phøc t¹p lµm cho ng­êi thi hµnh khã vËn dông. MÆt kh¸c viÖc ph©n lo¹i ®Êt ®Ó ®Þnh gi¸ còng phÇn nµo ¸p ®Æt chñ quan cña ng­êi lµm c«ng t¸c ®Þnh gi¸ dÉn ®Õn gi¸ ®Êt ®­îc x¸c ®Þnh vÉn ch­a phï hîp hoµn toµn víi thùc tÕ thÞ tr­êng ®Æc biÖt lµ ®èi víi lo¹i ®Êt n«ng nghiÖp n»m trong khu vùc quy ho¹ch ®« thÞ. §©y chÝnh lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu cña phÇn lín khiÕu kiÖn liªn quan ®Õn c«ng t¸c ®Òn bï thiÖt h¹i, gi¶i phãng mÆt b»ng trong thêi gian qua. ThÞ tr­êng vÒ gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt lu«n biÕn ®éng kh«ng ngõng, trong khi ®ã viÖc x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt do c¬ quan Nhµ n­íc tiÕn hµnh l¹i dùa vµo b¶ng gi¸ ®Êt ®­îc quy ®Þnh s½n tõ tr­íc vµ kh«ng ®­îc cËp nhËt th­êng xuyªn th× cho dï hÖ sè K ®­îc ®iÒu chØnh tíi 50% còng khã cã thÓ ph¶n ¸nh ®óng thùc tÕ gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt. Do ®ã, cÇn ph¶i cho phÐp c¸c chñ dù ¸n ®­îc x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt trªn c¬ së gi¸ chuyÓn nh­îng quyÒn sö dông ®Êt trªn thÞ tr­êng thêi ®iÓm thu håi ®Êt. C¸ch lµm nµy cã nh÷ng ­u ®iÓm sau ®©y: - Gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt ®­îc x¸c ®Þnh kh«ng lÖ thuéc vµo b¶ng gi¸ ®Êt ®· qu¸ cøng nh¾c, l¹c hËu, kh«ng cßn ph¶i ®ùa hÖ sè K vµo trong c¸ch tÝnh vµ kÕt qu¶ lµ viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt trë nªn ®¬n gi¶n, dÔ thùc hiÖn: - Gi¸ trÞ ®Òn bï vÒ quyÒn sö dông ®Êt phï hîp víi gi¸ c¶ thÞ tr­êng chuyÓn quyÒn sö dông ®Êt vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng sinh lîi cña ®Êt, ®©y lµ ®iÒu mµ ng­êi cã ®Êt bÞ thu håi dÔ chÊp nhËn nhÊt: - H¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt t¸c ®éng chñ quan cña c¸c nhµ qu¶n lý vµo kh©u ®Þnh gi¸ ®Êt, viÖc ph©n lo¹i ®Êt kh«ng cßn ý nghÜa nhiÒu l¾m khi x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt, bëi v× cho dï ®ã lµ ®Êt ë hay ®Êt n«ng nghiÖp th× gi¸ trÞ cña nã ®· ®­îc ph¶n ¸nh chÝnh x¸c th«ng qua thÞ tr­êng. SÏ kh«ng cßn khiÕu kiÖn xung quanh vÊn ®Ò gi¸ ®Êt ®Òn bï kh«ng tho¶ ®¸ng n÷a mµ tÊt c¶ ®Òu ®­îc gi¶i quyÕt th«ng qua gi¸ ®Êt. 2. VÊn ®Ò x¸c ®Þnh h¹n møc ®Êt ë cña mçi hé gia ®×nh NÕu nh­ viÖc thay ®æi ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt khi tÝnh ®Òn bï thiÖt h¹i cÇn ph¶i cã thêi gian th× tr­íc m¾t cÇn thiÕt ph¶i gi¶i quyÕt mét vÊn ®Ò ®ang ®Æt ra lµ: ®èi víi c¸c hé gia ®×nh cã khu«n viªn ë (bao gåm c¶ ®Êt ë vµ ®Êt v­ên) réng, viÖc sö dông ®Êt æn ®Þnh kh«ng cã tranh chÊp, cã giÊy tê vÒ quyÒn sö dông ®Êt nh­ng trong giÊy tê ®ã kh«ng x¸c ®Þnh râ diÖn tÝch ®Êt ë lµ bao nhiªu, th× nay x¸c ®Þnh diÖn tÝch ®Êt ë cho ®èi t­îng nµy nh­ thÕ nµo? VÊn ®Ò nµy ®· ®­îc gi¶i quyÕt khi chÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 04/2000/N§ - CP ngµy 11/2/2000, tuy nhiªn viÖc h­íng dÉn thi hµnh NghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ ch­a kÞp thêi, ch­a ®Çy ®ñ dÉn ®Õn vÉn cßn nhiÒu ®Þa ph­¬ng lóng tóng khi vËn dông. Do ®ã, cÇn ban hµnh ngay nh÷ng h­íng dÉn ®èi víi vÊn ®Ò nµy, cô thÓ: nh­ sau: - Tr­êng hîp hé gia ®×nh ®· x©y dùng nhµ ë vµ c¸c c«ng tr×nh phôc vô sinh ho¹t (c¸c d¹ng c«ng tr×nh nµy ®­îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 6 NghÞ ®Þnh sè 04/2000/N§ - CP) trªn diÖn tÝch ®Êt lín h¬n møc ®Êt ë theo quy ®Þnh cña ®Þa ph­¬ng th× ph¶i ®­îc c«ng nhËn theo hiÖn tr¹ng ®ang sö dông (tæng céng diÖn tÝch ®· x©y dùng nhµ vµ c¸c c«ng tr×nh). - Tr­êng hîp hé gia ®×nh ®· x©y dùng nhµ ë vµ c¸c c«ng tr×nh phôc vô sinh ho¹t trªn diÖn tÝch ®Êt nhá h¬n møc ®Êt ë theo quy ®Þnh cña ®Þa ph­¬ng th× ®­îc c«ng nhËn b»ng møc ®Êt ë cña ®Þa ph­¬ng quy ®Þnh. - KiÕn nghÞ viÖc ¸p dông hai quy ®Þnh trªn ®èi víi khu vùc tr­íc ®©y lµ n«ng th«n nay theo quy ho¹ch trë thµnh ®« thÞ th× ¸p dông quy ®Þnh vÒ h¹n møc ®Êt ë tr­íc ®©y ®· c«ng bè cho khu vùc nµy khi ë ®ã cßn lµ vïng n«ng th«n. 3. VÒ ®iÒu kiÖn ®Ó ®­îc ®Òn bï thiÖt h¹i NghÞ ®Þnh sè 22/1998/N§ - CP quy ®Þnh tr­êng hîp ng­êi sö dông ®Êt cã giÊy tê mua b¸n, chuyÓn nh­îng ®Êt ®ai cña ng­êi sö dông ®Êt hîp ph¸p ®Ó Uû ban nh©n d©n cÊp x· x¸c nhËn th× cÇn ®­îc ®Òn bï thiÖt h¹i. Trong thùc tÕ do c¶ mét thêi gian dµi Nhµ n­íc kh«ng quy ®Þnh vÒ tr×nh tù, thñ tôc mua b¸n, chuyÓn nh­îng ®Êt ®ai, mÆt kh¸c do ý thøc chÊp hµnh ph¸p luËt ®Êt ®ai cña ng­êi d©n cßn thÊp nªn hÇu hÕt nh÷ng vô mua b¸n chuyÓn nh­îng nµy ®Òu chØ cã giÊy viÕt tay, nay ®ßi hái ph¶i cã x¸c nhËn cña Uû ban nh©n d©n cÊp x· ë thêi ®iÓm chuyÓn nh­îng lµ rÊt khã v× nh©n sù cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ho¹t ®éng theo nhiÖm kú, nh÷ng ng­êi ®­¬ng chøc ë thêi ®iÓm mua b¸n, chuyÓn nh­îng ®· kh«ng cßn t­ c¸ch ph¸p lý ®Ó x¸c nhËn cho ng­êi d©n n÷a. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy cÇn cho phÐp ng­êi d©n nÕu ch­a cã x¸c nhËn t¹i thêi ®iÓm mua b¸n th× chØ cÇn x¸c nhËn cña uû ban nh©n d©n cÊp x· t¹i thêi ®iÓm lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï thiÖt h¹i lµ tr­êng hîp ®ã sö dông ®Êt æn ®Þnh, kh«ng tranh chÊp. 4. MiÔn gi¶m tiÒn thuª ®Êt, tiÒn sö dông ®Êt cho c¸c tr­êng hîp ph¶i chi phÝ ®Òn bï thiÖt h¹i Cho ®Õn thêi ®iÓm tr­íc th¸ng 8/2000 c¸c chñ ®Çu t­ dù ¸n s¶n xuÊt kinh doanh, ngoµi viÖc chi tr¶ ®Òn bï cho c¸c hé d©n víi l­îng kinh phÝ lµ kh«ng nhá vµ kh«ng kÐm g× sè tiÒn bá ra trong tr­êng hîp nhËn chuyÓn nh­îng còng víi diÖn tÝch ®Êt ®ã vÉn cßn ph¶i nép tiÒn sö dông ®Êt hoÆc tiÒn thuª ®Êt. Do ®ã, chñ ®Çu t­ gÆp khã kh¨n rÊt lín vÒ tµi chÝnh, chi phÝ nhiÒu, dù ¸n thùc hiÖn nhiÒu khi kh«ng cã l·i ®· lµm n¶n lßng nh÷ng ng­êi cã vèn, cã nhiÖt huyÕt gãp phÇn x©y dùng ®Êt n­íc, ¶nh h­ëng xÊu ®Õn m«i tr­êng ®Çu t­ trong n­íc vµ n­íc ngoµi. §èi víi c¸c tr­êng hîp thuéc diÖn ®­îc giao ®Êt cã thu tiÒn sö dông ®Êt, vÊn ®Ò nµy ®· ®­îc gi¶i quyÕt ®Ó tõ khi NghÞ ®Þnh sè 38/2000/N§ - CP ngµy 23/8/2000 cña ChÝnh phñ vÒ thu tiÒn, sö dông ®Êt ®­îc thi hµnh. Theo quy ®Þnh cña NghÞ ®Þnh sè 38/2000/N§ - CP th× trong tr­êng hîp ph¶i ®Òn bï thiÖt h¹i khi ®­îc giao ®Êt th× sè tiÒn sö dông ®Êt mµ chñ ®Çu t­ ph¶i nép ®­îc tÝnh trõ ®i kho¶n chi phÝ ®Òn bï thiÖt h¹i ®· bá ra vµ møc trõ tèi ®a ®Õn 90% tiÒn sö dông ®Êt. Quy ®Þnh nµy lµ hîp lý vµ ®­îc c¸c nhµ ®Çu t­ hoan nghªnh. §èi víi c¸c tr­êng hîp thuéc diÖn thuª ®Êt, chÝnh s¸ch thu nép tiÒn thuª ®Êt còng cÇn ®­îc nghiªn cøu l¹i, trong ®ã ph¶i tÝnh ®Õn kho¶n chi phÝ ®Òn bï mµ chñ ®Çu t­ ®· bá ra ®Òn bï thiÖt h¹i cho ng­êi cã ®Êt bÞ thu håi. Chñ ®Çu t­ cÇn ®­îc gi¶m møc nép tiÒn thuª ®Êt nh­ ®· ¸p dông ®èi víi tr­êng hîp nép tiÒn sö dông ®Êt. CÇn ph¶i thay ®æi quan niÖm cho r»ng kho¶n thu tiÒn sö dông ®Êt, tiÒn thuª ®Êt lµ nguån thu chñ yÕu cho ng©n s¸ch tõ ho¹t ®éng ®Çu t­. H¹ møc nép tiÒn sö dông ®Êt, tiÒn thuª ®Êt (trong ®ã cã tÝnh trõ tiÒn ®Òn bï thiÖt h¹i) sÏ thu hót ®­îc nhiÒu h¬n c¸c dù ¸n ®Çu t­, qua ®ã t¨ng nguån thu ng©n s¸ch tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c dù ¸n - mét vÊn ®Ò t­ëng chõng ®¬n gi¶n nh­ng ®Ó thùc hiÖn cho ®­îc cÇn cã thêi gian vµ sù thay ®æi cña c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt kÌm theo. 5. VÒ x©y dùng ®ång bé khu t¸i ®Þnh c­ §©y lµ mét kh©u quan träng quyÕt ®Þnh tíi sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña mét ph­¬ng ¸n ®Òn bï thiÖt h¹i, gi¶i phãng mÆt b»ng, ®Æc biÖt lµ ®èi víi dù ¸n ph¶i sö dông nhiÒu ®Êt, di chuyÓn nhiÒu d©n. §èi víi ng­êi d©n th× ph¶i rêi bá nhµ cöa, ruéng v­ên lµ viÖc lµm bÊt ®¾c dÜ. Khi ®Õn n¬i ë míi, nh÷ng vÊn ®Ò hä quan t©m lµ viÖc lµm ®iÒu kiÖn sinh ho¹t nh­ giao th«ng, ®iÖn n­íc, n¬i kh¸m ch÷a bÖnh khi èm ®au, n¬i häc hµnh cña con c¸i. Do ®ã, cÇn thiÕt ph¶i t¹o lËp cho nh÷ng ng­êi d©n ph¶i di chuyÓn tíi khu t¸i ®Þnh c­ nh÷ng ®iÒu kiÖn vÒ n¬i ¨n, chèn ë ph¶i b»ng hoÆc tèt h¬n tr­íc. Ph¶i x©y dùng ®ång bé vÒ ®­êng ®i, cÊp tho¸t n­íc, c¬ së kh¸m ch÷a bÖnh, tr­êng häc, cã nh­ vËy míi khuyÕn khÝch ng­êi d©n rêi bá m¶nh ®Êt mµ tæ tiªn, «ng bµ ®· bao ®êi g©y dùng ®Ó Nhµ n­íc sö dông, cÇn ph¶i ®Òn ®¸p c¸ch xøng ®¸ng nh÷ng mÊt m¸t cña ng­êi d©n v× lîi Ých chung cña c¶ ®Êt n­íc. * KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 1. KÕt luËn §Òn bï thiÖt h¹i thùc chÊt lµ quan hÖ chuyÓn dÞch ®Êt ®ai ®Æc biÖt, trong ®ã ng­êi bÞ thu håi ®Êt kh«ng cã nhu cÇu chuyÓn nh­îng ®Êt ®ang sö dông, kh«ng cã nhu cÇu T§C mµ ®ã lµ T§C b¾t buéc lµm ¶nh h­ëng ®Õn cuéc sèng cña hµng triÖu con ng­êi. So víi nh÷ng chÝnh s¸ch ®Òn bï tr­íc ®©y, chÝnh s¸ch ®Òn bï tõ sau HiÕn ph¸p n¨m 1980, ®Æc biÖt lµ tõ sau khi cã LuËt §Êt ®ai n¨m 1993 ®· thay ®æi h¼n vÒ b¶n chÊt. Ph¸p luËt ®· thõa nhËn ®Êt cã gi¸ vµ ®Êt ®ai tham gia chuyÓn dÞch trong l­u th«ng d©n sù, nh­ vËy, khi lËp ph­¬ng ¸n ®Òn bï, vÊn ®Ò quan träng lµ ®Òn bï ®Êt (®Òn bï c©y cèi, hoa mïa chØ chiÕm tû träng nhá) vµ T§C, N§ 22/CP ®· cè g¾ng thÓ hiÖn chñ tr­¬ng cña Nhµ n­íc lµ b¶o ®¶m hµi hoµ quyÒn lîi cña Nhµ n­íc vµ cña ng­êi sö dông ®Êt. Dï trong giai ®o¹n nµo, nh÷ng quy ®Þnh cña Nhµ n­íc vÒ ®Òn bï GPMB vµ T§C ®Òu b¶o ®¶m tÝnh æn ®Þnh x· héi vÒ chÝnh trÞ, æn ®Þnh s¶n xuÊt, b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi. Do ®Æc ®iÓm cña t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc, do yªu cÇu cña nhiÖm vô chiÕn l­îc mµ trong tõng thêi kú. Nhµ n­íc cã nh÷ng quy ®Þnh vÒ ®Òn bï GPMB vµ T§C thÝch hîp, ®­îc thùc tÕ chÊp nhËn. Tuy nhiªn, víi tèc ®é t¨ng tr­ëngkt - x· héi hiÖn nay, do nhu cÇu vÒ ®Êt cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, c¸c quy ®Þnh vÒ ®Òn bï GPMB vµ T§C hiÖn hµnh ®· dÇn dÇn trë nªn l¹c hËu, kh«ng ®¸p øng kÞp víi sù ph¸t triÓn chung cña x· héi, qu¸ tr×nh thùc hiÖn gÆp kh«ng Ütn v­íng m¾c, bÊt cËp vµ Ýt nhiÒu lµ nguyªn nh©n g©y nªn nh÷ng khiÕu kiÖn kÐo dµi, tèn kÐm thêi gian vµ tiÒn cña, lµm ¶nh h­ëng kh«ng Ýt ®Õn kh¶ n¨ng khai th¸c tiÒm Èn tµi nguyªn cña ®Êt n­íc, ¶nh h­ëng ®Õn kh¶ n¨ng sö dông vèn cña c¸c nhµ ®Çu t­. Cô thÓ nh÷ng v­íng m¾c bÊt cËp sau: ViÖc x¸c ®Þnh diÖn tÝch ®Êt lµm nhµ ë, theo N§ 22/CP ch­a phï hîp víi thùc tÕ. Cã hé gia ®×nh sö dông ®Êt lµm nhµ ë víi diÖn tÝch lín ®· tõ l©u, nay x¸c ®Þnh vµ ®Òn bï theo h¹n møc quy ®Þnh sÏ g©y th¾c m¾c trong nh©n d©n vµ vËn dông kh¸c nh­ ë tõng ®Þa ph­¬ng. - H¹n møc ®Êt ë t¹i khu T§C khu vùc ngo¹i ®« thÞ ch­a thèng nhÊt víi h¹n møc giao ®Êt gi·n d©n khu vùc n«ng th«n. Gi¸ ®Êt khu d©n c­ n«ng th«n quy ®Þnh qu¸ thÊp, khi ®Òn bï, ng­êi n«ng d©n kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng t¸i t¹o chç ë míi: møc gi¸ nµy cµng bÊt hîp lý ®èi víi khu vùc n«ng th«n gi¸p khu vùc ®« thÞ. ViÖc x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng sinh lêi cña ®Êt vµ x¸c ®Þnh gi¸ ®Êt t¹i thÞ tr­êng lµ phøc t¹p vµ rÊt khã thùc hiÖn, nhÊt lµ nh÷ng n¬ich­a h×nh thµnh thÞ tr­êng chuyÓn nh­îng quyÒn sö dông ®Êt n«ng nghiÖp vµ c«ng t¸c thèng kª, kª khai n¨ng suÊt, s¶n l­îng hiÖn nay ch­a ®­îc cËp nhËt ®Çy ®ñ. - §iÒu kiÖn ®Ó ®­îc ®Òn bï thiÖt h¹i vµ viÖc x¸c ®Þnh thêi gian sö dông ®Êt ®Ó ¸p dông chÝnh s¸ch ®Òn bï, trî cÊp lµ mét khã kh¨n ®èi víi chÝnh quyÒn c¸c cÊp vµ kh«ng cã ®Çy ®ñ tµi liÖu theo dâi, cËp biÕn ®éng cña tõng thöa ®Êt vµ tõng chñ sö dông ®Êt do viÖc chuyÓn nh­îng quyÒn sö dông ®Êt tr¸i phÐp lµ hiÖn t­îng diÔn ra kh¸ phæ biÕn. - ViÖc ®Òn bï thiÖt h¹i ®Êt n«ng nghiÖp ®­îc tÝnh theo h¹ng ®Êt x¸c ®Þnh æn ®Þnh trong thêi gian ®Êt. Trong khi ®ã ng­êi n«ng d©n, trong qu¸ tr×nh ®Çu t­ th©m canh ®· lµm thay ®æi ®é ph× cña ®Êt nh­ng ch­a ®­îc ®Ò cËp trong ®Òn bï, hç trî dÉn ®Õn khiÕu kiÖn cña ng­êi bÞ thu håi ®Êt. - §èi víi c¸c dù ¸n ph¶i tæ chøc di d©n ®Ó GPMB ch­a quy ®Þnh cô thÓ tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn lîi cña chñ ®Çu t­ trong viÖc x©y dùng h¹ tÇng kü thuËt khi di d©n T§C, nhÊt lµ ®èi víi c¸c dù ¸n ph¶i thùc hiÖn T§C t¹i chç. Nhµ n­íc ch­a cã chÝnh s¸ch chiÕn l­îc nh»m triÓn khai c¸c dù ¸n T§C còng nh­ ch­a cã hç trî cô thÓ vÒ tµi chÝnh, c¬ chÕ chÝnh s¸ch vÒ ®Çu t­ ®èi víi dù ¸n x©y dùng khu §TC. Thùc tÕ, ®Ó ®Èy nhanh tiÕn ®é GPMB khi triÓn khai c¸c dùa ¸n ®Çu t­, c«ng t¸c chuÈn bÞ quü ®Êt vµ quü nhµ ë phôc vô T§C cho c¸c ®èi t­îng ph¶i ®iÒu cÇn ph¶i chñ ®éng ®i tr­íc mét b­íc. - Do c«ng t¸c lËp quy ho¹ch ph¸t triÓn ®« thÞ ph¶i ®i tr­íc mét b­íc, nh­ khi lËp quy ho¹ch tæng thÓ còng nh­ quy ho¹ch chi tiÕt th­êng Ýt quan t©m ®Õn hiÖn tr¹ng sö dông ®Êt, dÉn ®Õn dù ¸n ®Çu t­ GPMB gÆp khã kh¨n, chi phÝ ®Òn bï lín, hiÖu qu¶ kinh tÕ cña dù ¸n thÊp. Mét sè tr­êng hîp kh«ng x¸c ®Þnh ®­îc møc ®é ¶nh h­ëng cña dù ¸n ph¶i thu håi ®Êt (m«i tr­êng, ®éc h¹i...) cho nªn kh«ng x¸c ®Þnh ®­îc chÝnh x¸c møc ®é ®Òn bï ®Ó GPMB. - ViÖc gi¶i quyÕt khiÕu n¹i, tè c¸o nh÷ng kiÕn nghÞ cña nh©n d©n ch­a ®­îc quy ®Þnh mét c¸ch cô thÓ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng hiÖn nay. C¸c quy ®Þnh vÒ viÖc c­ìng chÕ ®èi víi nh÷ng ®èi t­îng ch©y ú, lîi dông chÝnh s¸ch Nhµ n­íc ®Ó trôc lîi trong viÖc ®Òn bï GPMB lµ hiÖn t­îng mang tÝnh phæ biÕn hiÖn nay nh­ng ch­a ®­îc quy ®Þnh vµ h­íng dÉn cô thÓ. 2. KiÕn nghÞ 2.1. Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch ph¸p luËt Ph¸p luËt ®Êt ®ai ®ãng vai trß quan träng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt n­íc, lµ yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt nãi chung vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ®Êt ®ai nãi riªng ®ßi hái b¾t buéc cña Nhµ n­íc ph¸p quyÒn. Ph¸p luËt ®Êt ®ai ph¶i thèng nhÊt víi c¸c ngµnh luËt trong hÖ thèng c¸c ngµnh LuËt ViÖt Nam, ®ång thêi, ®Ó b¶o ®¶m ®¹t hiÖu qu¶ trong viÖc ®Òn bï GPMB vµ T§C ph¸p luËt ®Êt ®ai cÇn tËp trung c¸c vÊn ®Ò sau: - Nghiªn cøu ph­¬ng ph¸p ®Þnh gi¸ ®Êt phï hîp víi thùc tÕ nh­ng vÉn b¶o ®¶m tÝnh khoa häc. CÇn kh¼ng ®Þnh r»ng ®Þnh gi¸ ®Êt lµ mét bé phËn khoa häc võa mang tÝnh kinh tÕ, võa mang tÝnh x· héi. Do ®ã khi tiÕn hµnh ®Þnh gi¸ ®Êt, ph¶i tÝnh hÕt c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn gi¸ ®Êt. §iÒu cÇn chó ý lµ gi¸ ®Êt lu«n biÕn ®éng theo thÞ tr­êng, do vËy gi¸ ®Êt cÇn ph¶i ®­îc c¬ quan chuyªn m«n vÒ ®Þnh gi¸ th­êng xuyªn ®iÒu chØnh cho phï hîp víi thùc tÕ. §Ó x¸c ®Þnh vµ ®­a ra ®­îc gi¸ ®Êt phï hîp víi thùc tÕ, cÇn xem xÐt, nghiªn cøu tõng nh©n tè t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn sù biÕn ®éng cña gi¸ ®Êt. §ã lµ: Nh©n tè ¶nh h­ëng vÒ kh¶ n¨ng ®Çu t­ c¬ së h¹ tÇng Nh©n tè vÒ kh¶ n¨ng h×nh thµnh c¸c c«ng tr×nh dÞch vô Nh©n tè vÒ kh¶ n¨ng sö dông ®Êt theo môc ®Ých vµ yªu cÇu kh¸c nhau; Nh©n tè vÒ kh¶ n¨ng ph©n lo¹i ®« thÞ theo quy m« vµ vÞ trÝ ®Þa lý Nh©n tè vÒ kh¶ n¨ng ph¸t triÓn ngµnh nghÒ truyÒn thèng Nh÷ng nh©n tè trªn ®©y ®· t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn gi¸ ®Êt. Muèn b¶o ®¶m gi¸ ®Êt lµ c«ng cô ®Ó Nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vÒ ®Êt ®ai, cÇn ph¶i thÓ hiÖn c¸c nh©n tè trªn trong gi¸ ®Êt. - §Çu t­ nghiªn cøu ban hµnh Bé LuËt §Êt ®ai, gi¶m bít c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh LuËt, b¶o ®¶m sù thèng nhÊt víi c¸c ngµnh LuËt kh¸c, trong thêi gian tíi cÇn khÈn tr­¬ng hoµn thµnh viÖc x©y dùng ph¸p lÖnh ®Òn bï thiÖt h¹i GPMB vµ T§C. - Më réng vµ tiÕn hµnh mèi quan hÖ hîp t¸c víi c¸c n­íc trong khu vùc vÒ ch­¬ng tr×nh hoµn thiÖn vµ tæ chøc thùc hiÖn ph¸p luËt, träng t©m lµ ph¸p luËt vÒ ®Êt ®ai. Bao gåm c¸c néi dung: hîp t¸c nghiªn cøu ph¸p luËt; hîp t¸c ®µo t¹o, båi d­ìng c¸n bä ph¸p lý, hîp t¸c nghiªn cøu trong viÖc phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt. Cã nh­ vËy, chóng ta míi cã ®iÒu kiÖn n©ng cao tr×nh ®é cho c¸c luËt gia, ®ång thêi b¶o ®¶m tÝnh phï hîp cña ph¸p luËt víi thùc tÕ, ph¸p luËt thùc sötë thµnh c«ng cô ph¸p lý vµ kinh tÕ ®Ó Nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý víi ®Êt ®ai. - ViÖc x©y dùng chÝnh s¸ch ®Òn bï T§C ph¶i n»m trong tæng thÓ vµ ®ång bé víi viÖc söa ®æi bæ sung c¸c v¨n b¶n ph¸p quy kh¸c vÒ ®Êt ®ai nh­: H¹n møc thÊp GCN - QSD§, tiÒn thuª ®Êt, tiÒn sö dông ®Êt, thuÕ chuyÓn QSD§, ®ång thêi ph¶i tÝnh ®Õn chÝnh s¸ch vÜ m« cña Nhµ n­íc: nh­ chÝnh s¸ch T§C kh«ng tù nguyÖn, chÝnh s¸ch víi ph¸t triÓn ®« thÞ, chÝnh s¸ch víi ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n trong ®ã chÝnh s¸ch T§C cÇn ph¶i ®i tr­íc mét b­íc, coi nh­ c¸c ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn cô thÓ, cung cÊp ®Çy ®ñ nguån vµ c¬ héi cho c¸c hé bÞ ¶nh h­ëng. Thùc hiÖn T§C t¹o dùng cuéc sèng sau nµy cho nh÷ng ng­êi bÞ ¶nh h­ëng bëi dù ¸n lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p, lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p gi¶i thiÓu T§C, gi¶m phÝ tæn x· héi lµ n©ng cao chÊt l­îng quy ho¹ch. Trong ®ã cã quy ho¹ch chi tiÕt c¸c khu c«ng nghiÖp æn ®Þnh ®Ó lµm c¬ së chñ ®éng lËp ph­¬ng ¸n chuyÓn dÞch c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ chuyÓn ®æi ngµnh nghÒ cho n«ng th«n nh»m th¸o gì khã kh¨n trong c«ng t¸c ®Òn bï GPMB. Quy ho¹ch sö dông ®Êt, quy ho¹ch kiÕn tróc vµ quy ho¹ch ngµnh ph¶i ®i tr­íc mét b­íc. 2.2. Môc tiªu vµ tæ chøc thùc hiÖn - Ph¶i ®¶m b¶o, hµi hoµ lîi Ých cña ng­êi bÞ thu håi ®Êtm chñ ®Çu t­ vµ Nhµ n­íc, gi÷a lîi Ých tr­íc m¾t vµ lîi Ých l©u dµi cña c«ng cuéc ph¸t triÓn ®Êt n­íc mµ tr­íc tiªn lµ môc tiªu v× con ng­êi, ®¶m b¶o lîi Ých chÝnh ®¸ng cña ng­êi bÞ thu håi ®Êt vµ T§C kh«ng tù nguyÖn, tiÕp ®Õn lµ ®éng viªn, khuyÕn khÝch c¸c nhµ ®Çu t­. - VÒ c«ng t¸c tæ chøc nªn ®Ó chñ ®Çu t­ lµm phã Ban ®Òn bï GPMB vµ Së §Þa chÝnh cña ®Þa ph­¬ng lµm th­êng trùc Héi ®ång ®Òn bï GPMB vµ T§C nh»m ®¶m b¶o tiÕn ®é dù ¸n, x©y dùng tæ chuyªn tr¸ch vÒ c«ng t¸c T§C cã ®ñ thÈm quyÒn ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh cÇn thiÕt rót ng¾n thêi gian ®Òn bï, t¨ng c­êng hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c nµy, gi¶m bít tæn thÊt kinh tÕ cña x· héi. - Nhµ n­íc cÇn t¨ng c­êng thanh tra, kiÓm tra, kiÓm so¸t chÆt chÏ c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn vµ Héi ®ång ®Òn bï c¸c cÊp vÒ c«ng t¸c qu¶n lý, tæ chøc thùc hiÖn ®Òn bï GPMB vµ T§C khi Nhµ n­íc thu håi ®Êt. MÆt kh¸c, cÇn thiÕt ph¶i thµnh lËp mét c¬ quan, ®¬n vÞ hoÆc mét tæ chøc chuyªn tr¸ch trùc thuéc ChÝnh phñ, thay mÆt ChÝnh phñ gi¸m s¸t qu¸ tr×nh thùc hiÖn N§ 22/CP ë c¸c ®Þa ph­¬ng, kÞp thêi quyÕt ®Þnh xö lý hµnh chÝnh, c­ìng chÕ, (kÓ c¶ truy tè tr­íc ph¸p luËt) c¸c tr­êng hîp vi ph¹m ph¸p luËt ®èi víi ng­êi sö dông ®Êt, ng­êi bÞ thu håi ®Êt, c¸ nh©n, c¬ quan ®¹i diÖn Nhµ n­íc cña ®Þa ph­¬ng, héi ®ång ®Òn bï, héi ®ång thÈm ®Þnh c¸c cÊp. - ChÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng c¸c cÊp ph¶i coi träng viÖc tæng kÕt, rót kinh nghiÖm vÒ kÕt qu¶ ®¹t ®­îc, khuyÕt ®iÓm tån t¹i trong viÖc thùc hiÖn ®Òn bï GPMB vµ T§C khi Nhµ n­íc thu håi ®Êt ®èi víi tõng dù ¸n thuéc ph¹m vi ®Þa ph­¬ng m×nh thùc hiÖn. Khi triÓn khai thùc hiÖn, nÕu cã g× v­íng m¾c hoÆc cã nh÷ng néi dung cÇn kiÕn nghÞ mang tÝnh chÊt bøc xóc, thiÕt thùc trong ®Òn bï T§C, theo ph©n cÊp, c¸c c¬ quan t¹i ®Þa ph­¬ng b¸o c¸o víi c¬ quan, ®¬n vÞ hoÆc tæ chøc chuyªn tr¸ch vÒ c«ng t¸c ®Òn bï T§C cña ChÝnh phñ ®Ó tr×nh ChÝnh phñ bæ sung, söa ®æi kÞp thêi vµ tõng b­íc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch ®Òn bï GPMB vµ T§C, ®¶m b¶o tÝnh kh¶ thi vµ tÝnh hiÖu qu¶ cña ph¸p luËt nãi chung vµ LuËt §Êt ®ai nãi riªng trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n ë ViÖt Nam. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ ®Êt ®ai vµ nhµ ë - PGS.TSKH. Lª §×nh Th¾ng. 2. Gi¸o tr×nh kinh tÕ tµi nguyªn ®Êt - PGS.TS. Ng« §øc C¸t. 3. LuËt ®Êt ®ai n¨m 1993. 4. LuËt söa ®æi bæ sung n¨m 2003. 5. LuËt söa ®æi bæ sung cña mét sè ®iÒu cña LuËt ®Êt ®ai. 6. NghÞ ®Þnh sè 22/CP (ngµy 24/4/1998) cña ChÝnh phñ vÒ viÖc ®Òn bï thiÖt h¹i khi Nhµ n­íc bï ®Êt ®Ó sö dông vµo nh÷ng môc ®Ých quèc phßng, an ninh, lîi Ých quèc gia, lîi Ých c«ng céng. Môc lôc Më ®Çu

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThực hiện chính sách đền bù và tái định cư.DOC
Luận văn liên quan