Đề tài Ứng dụng trong công nghệ thông tin

LỜI NÓI ĐẦU Tư duy là một quá trình vận động của não, là đỉnh cao của suy nghĩ, nhận thức, phản ánh các thuộc tính, bản chất, tìm ra các mối liên hệ, quan hệ có tính quy luật của sự vật hiện tượng. Tư duy để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, từ đó giúp ta tác động làm thay đổi, cải tạo thế giới, chinh phục thiên nhiên mang lại hạnh phúc cho con người. Có nhiều phương pháp tư duy. Vậy đâu là phương pháp tư duy hiệu quả? Trong phạm vi đề tài này, em xin trình bày về phương pháp tư duy đồng thuận, hay còn gọi là “Phương pháp tư duy sáu chiếc mũ” hay “Sáu chiếc mũ tư duy” của tác giả Edward de Bono. Em xin gửi lời cám ơn chân thành đến GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm, thầy đã giảng dạy, cung cấp cho em nhiều kiến thức bổ ích từ môn Phương pháp luận sáng tạo khoa học, đồng thời em cũng xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ em trong thời gian em thực hiện đề tài này. CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU 1. Sự ra đời : Đây là một phát kiến độc đáo rất nổi tiếng cuả Tiến sĩ Edward de Bono (http://www.edwdebono.com/ ) trong năm 1980. Năm 1985 nó đã được mô tả chi tiết trong cuốn "Six Thinking Hats" của de Bono. Phương pháp này đã được phát triển và giảng dạy ở nhiều nơi trên thế giới. Nhiều tổ chức lớn như là IBM, Federal Express, Brtish Airways, Pepsi, Polaroid, Prudential, Dupont cũng dùng phương pháp này. 2. Thế nào là “Sáu chiếc mũ tư duy”? Tác giả sử dụng sáu cái mũ đại diện cho sáu dạng thức của suy nghĩ. Nó đề cập đến chiều hướng suy nghĩ hơn là tên gọi. Mỗi mũ có một màu (mà màu này chỉ đại diện cho duy nhất một dạng thức của suy nghĩ). Mọi người sẽ tham gia thảo luận theo từng màu. Tùy theo kiểu ý kiến mà người đó sẽ được đề nghị đội mũ màu gì. Các mũ không được dùng để phân loại cá nhân. Từng người sẽ sử dụng những chiếc mũ theo yêu cầu để đưa ra ý kiến. Mặc dù hành vi hay thói quen của cá nhân đó có vẻ thuộc về loại nào đó. Phương pháp “sáu chiếc mũ tư duy” được đặt ra để chuyển tư duy ra khỏi kiều tư duy tranh luận bình thường và đưa vào kiểu tư duy như in bản đồ. Như thế tư duy trở thành quá trình 2 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất làm ra bản đồ. Giai đoạn thứ 2 là chọn đường trên bản đồ. Nếu bản đồ làm ra khá tốt, thường con đường tốt nhất hiện ra rất rõ. Từng mũ của 6 mũ đạt một kiểu tư duy trên bản đồ. Các đặc tính cuả sáu chiếc mũ tư duy: Mũ trắng: Tượng trưng cho sự trong trắng trinh nguyên, thuần tuý là các con số và sự kiện, là thông tin Mũ đỏ: Tượng trưng cho cảm xúc, tình cảm, linh cảm trực giác Mũ đen: Là sự phản biện. Mũ vàng: Tượng trưng cho màu của nắng, sức sống và sự lạc quan, ủng hộ, xây dựng, nhìn ra cơ hội. Mũ xanh lá cây: Tăng sinh lực, sáng tạo, vận động, cây cỏ bật lên từ hạt mầm, sự biến hóa của vận động, sự khát khao. Mũ xanh lam: Điều khiển, cao cả, lạnh lùng, biểu hiện cho tư duy.

doc16 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 24/05/2013 | Lượt xem: 1809 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Ứng dụng trong công nghệ thông tin, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI NÓI ĐẦU Tư duy là một quá trình vận động của não, là đỉnh cao của suy nghĩ, nhận thức, phản ánh các thuộc tính, bản chất, tìm ra các mối liên hệ, quan hệ có tính quy luật của sự vật hiện tượng. Tư duy để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, từ đó giúp ta tác động làm thay đổi, cải tạo thế giới, chinh phục thiên nhiên mang lại hạnh phúc cho con người. Có nhiều phương pháp tư duy. Vậy đâu là phương pháp tư duy hiệu quả? Trong phạm vi đề tài này, em xin trình bày về phương pháp tư duy đồng thuận, hay còn gọi là “Phương pháp tư duy sáu chiếc mũ” hay “Sáu chiếc mũ tư duy” của tác giả Edward de Bono. Em xin gửi lời cám ơn chân thành đến GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm, thầy đã giảng dạy, cung cấp cho em nhiều kiến thức bổ ích từ môn Phương pháp luận sáng tạo khoa học, đồng thời em cũng xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ em trong thời gian em thực hiện đề tài này. CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU 1. Sự ra đời : Đây là một phát kiến độc đáo rất nổi tiếng cuả Tiến sĩ Edward de Bono ( ) trong năm 1980. Năm 1985 nó đã được mô tả chi tiết trong cuốn "Six Thinking Hats" của de Bono. Phương pháp này đã được phát triển và giảng dạy ở nhiều nơi trên thế giới. Nhiều tổ chức lớn như là IBM, Federal Express, Brtish Airways, Pepsi, Polaroid, Prudential, Dupont… cũng dùng phương pháp này. 2. Thế nào là “Sáu chiếc mũ tư duy”? Tác giả sử dụng sáu cái mũ đại diện cho sáu dạng thức của suy nghĩ. Nó đề cập đến chiều hướng suy nghĩ hơn là tên gọi. Mỗi mũ có một màu (mà màu này chỉ đại diện cho duy nhất một dạng thức của suy nghĩ). Mọi người sẽ tham gia thảo luận theo từng màu. Tùy theo kiểu ý kiến mà người đó sẽ được đề nghị đội mũ màu gì. Các mũ không được dùng để phân loại cá nhân. Từng người sẽ sử dụng những chiếc mũ theo yêu cầu để đưa ra ý kiến. Mặc dù hành vi hay thói quen của cá nhân đó có vẻ thuộc về loại nào đó. Phương pháp “sáu chiếc mũ tư duy” được đặt ra để chuyển tư duy ra khỏi kiều tư duy tranh luận bình thường và đưa vào kiểu tư duy như in bản đồ. Như thế tư duy trở thành quá trình 2 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất làm ra bản đồ. Giai đoạn thứ 2 là chọn đường trên bản đồ. Nếu bản đồ làm ra khá tốt, thường con đường tốt nhất hiện ra rất rõ. Từng mũ của 6 mũ đạt một kiểu tư duy trên bản đồ. Các đặc tính cuả sáu chiếc mũ tư duy: Mũ trắng: Tượng trưng cho sự trong trắng trinh nguyên, thuần tuý là các con số và sự kiện, là thông tin Mũ đỏ: Tượng trưng cho cảm xúc, tình cảm, linh cảm trực giác Mũ đen: Là sự phản biện. Mũ vàng: Tượng trưng cho màu của nắng, sức sống và sự lạc quan, ủng hộ, xây dựng, nhìn ra cơ hội. Mũ xanh lá cây: Tăng sinh lực, sáng tạo, vận động, cây cỏ bật lên từ hạt mầm, sự biến hóa của vận động, sự khát khao. Mũ xanh lam: Điều khiển, cao cả, lạnh lùng, biểu hiện cho tư duy. 3. Tại sao nên sử dụng “sáu chiếc mũ tư duy”? Thứ nhất, bởi vì chúng ta không thể vận dụng bộ não theo mọi hướng trong cùng một thời điểm. Thứ hai, thế giới đang ngày càng thay đổi, chúng ta phải biết vận dụng lối tư duy mới hiệu quả thay thế lối tư duy cũ. Thay vì tranh luận và cố gắng giải thích, chứng minh để người khác chấp nhận ý kiến của mình, bác bỏ ý kiến của người khác, những cuộc tranh luận có thể kéo dài nhiều giờ thậm chí nhiều ngày, rất mất thời gian, thì tại sao chúng ta không cùng nhau thảo luận theo một cách mới là tất cả mọi người cùng nhìn nhận vấn đề theo một hướng, sau đó lại cùng nhìn theo một hướng khác, cứ như thế cho đến khi tìm được hướng giải quyết? Thứ ba, việc tư duy song song, mọi người cùng nhìn nhận vấn đề theo cùng một hướng giống như nhiều người đang cùng làm một công việc, chắc chắn rằng hiệu quả của nó sẽ cao hơn, nhanh hơn so với chỉ một người làm. “Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Việc mỗi người nhìn vấn đề một hướng khác nhau như thể thầy bói xem voi, mỗi người “sờ” một chỗ và cứ khăng khăng khẳng định mình đúng, những người khác sai, cuối cùng chẳng ai biết chính xác được con voi nó ra sao. Vì thế chúng ta nên cùng nhau “sờ” con voi một chỗ, sau đó lại “sờ” con voi chỗ khác, lần lần “sờ” hết mình voi chúng ta sẽ thảo luận và đi đến kết luận con voi nó như thế nào. Thứ tư, sau khi xác định mọi người nên cùng nhau nhìn nhận vấn đề theo một hướng, vậy chúng ta sẽ nhìn theo hướng nào? Sáu chiếc mũ tư duy sẽ giúp chúng ta định hướng tư duy, nghĩa là trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ chọn những chiếc mũ và chúng ta sẽ tuân theo quy định đội mũ nào vào thời điểm nào. Trong một cuộc họp có thể chỉ đội một chiếc mũ, cũng có thể đội 2, 3 hay tất cả những chiếc mũ. CHƯƠNG II. CÁCH TIẾN HÀNH TƯ DUY “SÁU CHIẾU MŨ” Bước vào cuộc họp, người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ giải thích ý nghĩa những chiếc mũ và quy định luật chơi : trưởng nhóm quy định đội mũ màu nào trong trường hợp nào, thời gian dành cho mỗi chiếc mũ là bao lâu. Mọi người phải tôn trọng luật chơi, thực hiện nghiêm túc luật chơi đã được đề ra để cuộc họp đạt kết quả như mong đợi. Sau đây là một ví dụ về các bước tiến hành cuộc họp theo hướng “6 chiếc mũ tư duy”. Bước 1: Mũ trắng: Tất cả các ý kiến nào chỉ chứa sự thật, bằng chứng, hay dữ liệu, thông tin. Đội mũ này có nghiã là "hãy cởi bỏ mọi thành kiến, mọi tranh cãi, cởi bỏ mọi dự định và hãy nhìn vào cơ sở dữ liệu" . Bước 2: Mũ xanh lá cây: Tạo ra các ý kiến làm sao để giải quyết. Các sáng tạo, các cách thức khác nhau, các kế hoạch, những sự thay đổi. Buớc 3: Đánh giá các giá trị của các ý kiến trong mũ xanh lá cây. Viết ra danh mục các lợi ích dùng mũ vàng. Mũ vàng: Tại sao vài ý kiến sẽ chạy tốt và tại sao nó mang lại lợi ích. Ở đây cũng có thể dùng về các kết quả cuả các hành động được đề xuất hay các đề án. Nó còn dùng để tìm ra những vật hay hiệu quả có giá trị của những gì đã xãy ra. Viết các đánh giá, và các lưu ý trong mũ đen. Mũ đen : Đây là mũ có giá trị nhất. Dùng để chỉ ra tại sao các đề nghị hay ý kiến không thích hợp (hay không hoạt động được) cùng với các dữ kiện, với kinh nghiệm sẵn có, với hệ thống đang hoạt động, hoặc với chế độ đang được theo. Mũ đen lúc nào cũng phải tính đến sự hợp lí . Bước 4: Mũ đỏ : Đưa ra các phản ứng, trực giác tự nhiên và các cảm giác. Mũ này cho phép mọi người đưa ra những suy nghĩ, trực cảm mà không cần bào chữa. Bước 5: Mũ xanh lam : Tổng kết và kết thúc buổi làm việc Mũ này là sự nhìn lại các bước trên hoặc là quá trình điều khiển. Nó sẽ không nhìn đến đối tượng mà là nghĩ về đối tượng (ví dụ như ý kiến "đội cho tôi cái mũ màu xanh lá cây, tôi cảm giác rằng có thể làm đươc nhiều hơn về cái mũ xanh này") Tùy theo từng trường hợp mà chúng ta sử dụng mũ nào trước. Nhưng quan trọng là người quyết định chọn mũ là người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp và mọi người nhất định phải đội chiếc mũ đã được chọn, không thể nói “Tôi muốn đội mũ đen” trong khi mọi người đang đội chiếc mũ vàng. Và khi đã đội mũ, mọi người sẽ đưa ra ý kiến của mình theo đúng màu chiếc mũ đang đội, người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ quy định thời gian cho mỗi màu của chiếc mũ: 2 phút, 5 phút hay thậm chí một buổi họp chỉ đội một mũ (đối với những vấn đề lớn cần những cuộc họp kéo dài nhiều ngày). Việc mọi người nghiêm túc tuân thủ luật chơi là điều bắt buộc nếu muốn có một cuộc họp thành công, còn ngược lại thì chúng ta không thể áp dụng lối tư duy này. CHƯƠNG III. CÁCH SỬ DỤNG NHỮNG CHIẾC MŨ TƯ DUY Chiếc mũ trắng : Khi cần truy xuất thông tin, dữ liệu thì chiếc máy vi tính thông thường (không nói đến những chiếc máy tính thông minh) sẽ đưa ra những dữ liệu đó mà không kèm theo cảm xúc nào cả, bởi vì chúng không có nhận thức hay cảm xúc. Nhưng với con người, điều đó tưởng đơn giản nhưng không hề đơn giản. Khi được yêu cầu đưa ra một thông tin, số liệu nào đó, chúng ta thường kèm theo nhận định, nhận xét hay giải thích, đánh giá. Vì thế, việc đội chiếc mũ màu trắng sẽ giúp chúng ta có được những dữ liệu một cách khách quan hơn. Chúng ta thường có thói quen tranh luận, đưa ra những kết luận, đánh giá trước rồi dùng thông tin, số liệu thống kê thực tế để chứng minh cho những kết luận đó, nhưng với lối tư duy sáu chiếc mũ, chúng ta sẽ làm điều ngược lại, nghĩa là có thông tin, dữ liệu rồi mới thảo luận và đi đến kết luận. Cũng như khi chúng ta cần đi đến một địa điểm nào đó, chúng ta nên vạch ra một tấm bản đồ trước rồi sẽ tìm đường đi từ tấm bản đồ đó. Vì thế việc có được những dữ liệu khách quan, chính xác là điều rất cần thiết trong phương pháp tư duy này. Khi người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp sẽ đặt ra những câu hỏi như “Hãy cho tôi biết tỉ lệ người dùng mã nguồn mở so với phần mềm bản quyền bao nhiêu?”, “Hãy cho tôi biết số người sử dụng Windows bản quyền của nước ta hiện nay là bao nhiêu?” hay “Bạn hãy đội chiếc mũ trắng để nói về sự phát triển của lĩnh vực công nghệ thông tin ở nước ta trong năm 2009”. Những người được hỏi sẽ trả lời một cách khách quan, cụ thể và những ý kiến cá nhân sẽ không được chấp nhận. Tuy nhiên, chúng ta có thể đội mũ trắng thuật lại ý kiến cá nhân của người khác. Như đã nói ở trên, con người chúng ta ít khi nào đưa ra thông tin mà không kèm theo những ý kiến cá nhân, chúng ta rất khó khăn khi làm công việc của một chiếc máy tính vô cảm. Vậy làm sao để chúng ta có thể đội mũ trắng một cách thành công nhất? Hãy nghĩ rằng “Đừng biến mình thành tội phạm chuyên nghiệp, suốt ngày chỉ tìm cách bào chữa”. Chúng ta sẽ cùng làm một người Nhật Bản trong cuộc họp của người Nhật. Người Nhật không thích tranh luận, có thể vì họ nghĩ tranh luận với nhau là bất nhã, hoặc có thể vì họ nể trọng nhau hoặc vì nhiều lý do khác. Họ đến cuộc họp mà không nung nấu sẵn một con đường nào trong đầu cả, họ đến họp đế lắng nghe và mang đến cuộc họp những thông tin đầy đủ, khác quan, trung lập. Sau đó mọi người sẽ cùng thảo luận (thảo luận chứ không phải tranh luận) để vạch ra tấm bản đồ, nhờ tuân thủ đúng nguyên tắc sáu chiếc mũ tư duy, tấm bản đồ các lúc càng hiện ra rõ nét và mọi người hiển nhiên nhìn thấy con đường. Chiếc mũ đỏ : Trái ngược với chiếc mũ trắng, chiếc mũ đỏ là cơ hội duy nhất để mọi người bộc lộ cảm xúc trong phương pháp tư duy sáu chiếc mũ. Chúng ta cần chiếc mũ này vì cảm xúc, trực giác, linh cảm, cảm giác cũng rất quan trọng khi quyết định một vấn đề, bởi vì chúng thường được đúc kết từ thực tiễn, kinh nghiệm mà có. Khi được phép đội mũ đỏ, mọi người có thể thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, nhận xét, đánh giá theo ý kiến cá nhân mình, và đặc biệt ta không phải chứng minh, giải thích do đâu mà có những nhận định như vậy. Điều đó là bình thường, chúng ta vẫn thường nói tình yêu không cần lý do, không cần phải có cơ sở mà. Nếu không có chiếc mũ này, mọi người sẽ không có cơ hội để bộc lộ suy nghĩ cá nhân của mình, lúc đó họ sẽ làm điểu đó bằng cách này hay cách khác, họ sẽ ngụy trang để thể hiện dưới nhiều hình thức, điều đó sẽ dẫn đến chiếc mũ trắng hay những chiếc mũ khác không còn được thực hiện đúng. Tuy nhiên khi đội mũ đỏ, mọi người vẫn phải đưa ra ý kiến về vấn đề đang thảo luận, chứ không phải những cảm xúc không liên quan. Bộc lộ cảm xúc quá nhiều sẽ khiến cuộc họp trở nên lan man, vì thế mọi người cố gắng thể hiện suy nghĩ cá nhân một cách ngắn gọn, đầy đủ và chân tình. Trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp nên quy định thời gian dành cho chiếc mũ đỏ ngắn hơn những chiếc mũ khác. Bên cạnh việc bộc lộ ý kiến bản thân, chiếc mũ đỏ cũng giúp ta tìm hiểu suy nghĩ, tình cảm của người khác. Khi mọi người đã biết và cảm thông với những suy nghĩ của nhau, vấn đề sẽ càng lúc càng sáng sủa, càng dễ dàng được giải quyết hơn. Trong khi đội mũ đỏ, chúng ta người được phép bộc lộ tình cảm, cảm xúc cá nhân và mọi người lắng nghe, không ai được quyền phản đối, nhạo báng, đơn giản vì đó là cảm xúc của người khác. Phương thức tư duy sáu chiếc mũ rất khác biệt so với lối tư duy tranh luận, cho nên chúng ta không bao giờ áp dụng những quy tắc tranh luận trong khi thảo luận theo phương pháp tư duy này. Mọi người không tranh cãi về quan điểm của người vừa nêu mà tìm cách cung cấp một cách tối đa dữ liệu có liên quan, phù hợp. Vì thế, nếu trong một cuộc họp thông thường, chúng ta không được phép đưa ra những ý kiến kiểu như “Tôi không đề bạt anh A làm trưởng phòng vì tôi ghen tị với anh ta”, nhưng trong cuộc họp sử dụng phương pháp tư duy sáu chiếc mũ, bạn có thể bộc lộ cảm xúc đó một cách tự nhiên “Khi đội chiếc mũ đỏ này, tôi không muốn đề bạt anh A làm trưởng phòng, chỉ vì tôi có cảm giác ghen tị”. Mọi người sẽ thông cảm với ý kiến đó, bởi vì trong số mọi người ở cuộc họp cũng có những người có cùng cảm xúc với bạn. “Một bồ cái lý không bằng một tí cái tình”. Chia sẻ cảm xúc sẽ giúp chúng ta hiểu nhau hơn để chúng ta dễ dàng hơn trong việc cùng xây dựng tấm bản đồ được hoàn thiện. Chiếc mũ đen : Mũ đen thể hiện sự bi quan, phản đối, tiêu cực. Vậy thì sao chúng ta lại cần đến chiếc mũ này? Bởi vì đây là một chiếc mũ cực kỳ quan trọng. Có những điều xảy ra không giống như chúng ta biết. Có những điều chúng ta mong đợi lại không xảy đến. Chúng ta cần chỉ ra những khó khăn và khúc mắc. Làm sao chúng ta tiến hành mọi việc mà không trái pháp luật,vẫn duy trì được những giá trị và quan điểm đạo đức của chúng ta? Không bất cứ quyết định nào được đưa ra mà không có những nhận định về khả năng thất bại, thua lỗ. Trong cuộc sống, việc phạm lỗi là điều khó tránh khỏi: “Một lần ngã là bao lần bớt dại Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần” Vì vậy, chúng ta phải đội mũ đen để cùng thảo luận về những rủi ro có thể gặp phải. Chúng ta sẽ cùng nhau suy xét một cách cẩn trọng, giúp ta tránh được những vấn đề như phạm pháp, nguy hiểm, thua lỗ, gây ô nhiểm hay các vấn đề bất lợi khác. Lối tư duy chiếc mũ đen là lối tư duy logic. Tất cả những lý lẽ đưa ra để phê phán đều phải dựa trên nền tảng logic. Nếu những nhận xét của chúng ta đơn thuần chỉ là những cảm xúc, lúc đó chúng ta đang sử dụng chiếc mũ đỏ tư duy chứ không phải chiếc mũ đen. Với vai trò đánh giá lại ý tưởng, chiếc mũ đen giúp mọi người cân nhắc lại xem chúng ta có nên phát triển hay chúng ta nên từ bỏ ý tưởng đó. Dần dần, tấm bản đồ về những vấn đề tiềm tàng, những trở ngại, những khó khăn và nguy hiểm ngày càng hiện rõ. Điều này khiến cho sự việc được xem xét một cách toàn diện hơn và kỹ lưỡng hơn. Quyết định cuối cùng được dựa trên những tư duy được đưa ra bởi chiếc mũ trắng (số liệu thực tế), chiếc mũ vàng (những lợi ích có thể), chiếc mũ đen (sử cẩn trọng) và chiếc mũ đỏ (khả năng trực giác và cảm giác). Tuy nhiên, việc đưa ra những ý kiến phản bác luôn dễ dàng hơn việc góp ý xây dựng, nên chúng ta cần tránh việc lạm dụng chiếc mũ này. Nếu một vấn đề bị nhìn nhận quá kỹ dưới chiếc mũ đen, vấn đề đó sẽ không thể tiến triển tốt. Ví dụ như khi một người đưa ra một ý tưởng mới lạ, mọi người nhanh chóng nêu ra rất nhiều bất lợi, sự bất khả thi của ý tưởng khiến cho việc phát triển ý tưởng mới không được chấp nhận. Vì vậy sau khi đội chiếc mũ đen chúng ta nên đội chiếc mũ vàng: “Các bạn rất có lý khi đội chiếc mũ đen, vậy bây giờ chúng ta sẽ thử đội chiếc mũ vàng xem sao” Chiếc mũ vàng : Màu vàng là màu của mặt trời, ta thường nghe câu “Ngày mai trời lại sáng”. Vì thế đội chiếc mũ vàng là lúc chúng ta thể hiện lối tư duy tích cực nắm bắt cơ hội tích cực. Có những ý tưởng thoạt đầu chẳng có gì thú vị thì sau khi được xem xét theo quan điểm chiếc mũ vàng lại bộc lộ nhiều ưu điểm. Ngay cả những ý tưởng tưởng như chẳng có gì hấp dẫn, nếu chúng ta chịu khó bỏ thời gian để xem xét chúng, chúng ta có thể nhận thấy chúng có những giá trị nhất định. Lối tư duy chiếc mũ vàng bao trùm toàn bộ những xét đoán chắc chắn. Và người sử dụng chiếc mũ vàng nên cố gắng hết khả năng để tìm ra càng nhiều sự ủng hộ càng tốt để chứng minh cho sự chắc chắn của mình – những cố gắng nhờ vào sự tận tâm và ý thức xem xét vấn đề một cách toàn diện. Nhưng chiếc mũ vàng tư duy cũng không yêu cầu bạn chỉ đưa ra những quan điểm mà bạn có minh chứng cụ thể để biện dẫn. Nói cách khác, bạn nên nỗ lực hết mình để chứng minh cho sự lạc quan của bạn, nhưng nếu nỗi lực đó không thành công, bạn vẫn có thể nêu ra quan điểm của mình như một sự suy đoán. Hãy tạo điều kiện để ý tưởng trở thành hiện thực. Những đề nghị được đưa ra nhằm làm cho sự việc tiến triển theo chiều hướng tốt đẹp hơn. Đó có thể là những ý kiến giúp chúng ta giải quyết những vướng mắc, đó có thể là ý kiến để chúng ta cải thiện tình hình, đó cũng có thể là một ý kiến giúp chúng ta nhận ra và sử dụng cơ hội đang đến. Trong mọi trường hợp thì đề nghị được đưa ra sao cho chúng ta có thể đạt được sự thay đổi tích cực về cách xem xét vấn đề. “Thói quen tích cực là sức bật cuộc đời”. Chúng ta hãy cùng khuyến khích nhau nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực để mở mang tầm nhìn, để hiện thực ước mơ, để cơ hội không vụt qua khỏi tầm tay. Tuy nhiên nên nhớ rằng chiếc mũ vàng luôn song hành cùng chiếc mũ đen. Chúng ta tự tin, lạc quan với những ý tưởng mới nhưng không quên xem xét những rủi ro gặp phải để có thể tìm cách hạn chế. Kết hợp hoàn thiện hai chiếc mũ này, chúng ta đã đến rất gần sự hoàn thiện cho tấm bản đồ của mình. Chiếc mũ xanh lá cây : Đây là chiếc mũ rất tuyệt vời. Màu lục hay còn gọi là màu xanh lá cây, là màu của chồi non, của sự sống, của sức sáng tạo. Vì vậy, nói đến chiếc mũ tư duy màu xanh lá cây chính là nói đến “Tư duy sáng tạo”. Trong cuộc sống, mỗi ngày chúng ta gặp rất nhiều khó khăn, rắc rối. Thay vì ngồi than khóc hay chỉ trích lẫn nhau, chúng ta hãy cùng nhau tìm ra giải pháp để giải quyết những khó khăn, rắc rối đó. Khi sử dụng chiếc mũ xanh lá cây, chúng ta tìm kiếm và đưa ra những ý tưởng mới, đưa ra những phương án và những sự lựa chọn. Đó có thể là một sự lựa chọn có sẵn hoặc sự lựa chọn mới. Sử dụng chiếc mũ xanh tư duy, chúng ta gắng sức để sửa đổi và hoàn thiện những ý tưởng đã được nêu ra. “Người sáng tạo dành nhiều thời gian cho việc sáng tạo”. Vì thế hãy dành thời gian để sáng tạo ra những ý tưởng mới. Khi đã tìm ra được một hướng để giải quyết vấn đề, sao chúng ta không đặt ra câu hỏi “Có ý tưởng nào nữa không?”, “Có cách nào khác nữa không?” “Có cách nào tốn kém ít hơn, thực tế hơn và dễ thực hiện hơn không?”. “Tôi không thông minh nhưng tôi tò mò một cách đam mê.” Einstein Chính sự tò mò trong đam mê đã giúp Einstein có rất nhiều ý tưởng trong việc nghiên cứu khoa học của ông. Vậy chúng ta cũng hãy tìm cho mình sự đam mê để có thể sáng tạo. Chúng ta hãy thử “mạo hiểm” để áp dụng một phương pháp, giải pháp mới. Vì nếu ta cứ suy nghĩ và hành động như cũ, ta sẽ nhận được kết quả như cũ. Khi được yêu cầu nêu ra những ý tưởng, nếu người trả lời nêu ra một ý tưởng đã cũ, thì người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp có thể nhắc nhở “Anh vừa đưa ra những cách tiếp cận vấn đề theo cách truyền thống. Chúng ta sẽ xem xét những ý tưởng đó sau. Nhưng trước hết chúng ta hãy dành mười phút để sử dụng chiếc mũ xanh lá cây và xem xem liệu chúng ta có thể có một cách tiếp cận hoàn toàn mới mẻ hay không”. Tư duy mới lạ tạo nên một thái độ, một cái nhìn, kỹ thuật (bao gồm sự tiến triển, sự khích động và hoạt động khích động) khiến chúng ta đi tắt nhanh khỏi lối tư duy thông thường nhờ vào hệ thống khuôn mẫu bất đối xứng đối với mỗi cá nhân. Nó được sử dụng để tạo ra những khái niệm mới và những cách nhận thức mới. Do đó, đội chiếc mũ xanh là cách để chúng ta cùng vạch ra nhiều con đường trên tấm bản đồ để từ đó chúng ta có nhiều cách để lựa chọn, sự lựa chọn sẽ trở nên phong phú và nhất định ta sẽ chọn ra đường con đường thuận tiện, tối ưu nhất. Chiếc mũ xanh lam : Màu xanh lam là màu của trời xanh, màu bao trùm vạn vật. Vì thế, mũ xanh lam sẽ là chiếc mũ kiểm soát những chiếc mũ khác, tổ chức cho lối tư duy của chúng ta có hệ thống. Người trưởng nhóm hay người điều hành cuộc họp có thể đội chiếc mũ xanh lam suốt buổi họp để điều khiển tổ chức, vạch lối tư duy, bảo đảm luật chơi luôn được tôn trọng: “Tôi sử dụng chiếc mũ xanh lam và gợi ý rằng đã đến lúc chúng ta nên sử dụng chiếc mũ đỏ tư duy để làm cho bầu không khí đỡ căng thẳng”. Những người khác cũng nên đội chiếc mũ xanh lam này là người viết kịch bản, đạo diễn, huấn luyện viên, vân vân. Họ đội chiếc mũ này và điêu khiển tư duy cũng như nhìn nhận sự tiến bộ của diễn viên, vận động viên… “Kiểu nhảy tự do là kiểu nhảy mà nghệ sỹ múa ngẫu hứng thể hiện để biểu lộ chủ đề chung. Nhưng kiểu múa ba lê chính thức lại là kiểu múa mà mỗi bước nhảy của nghệ sỹ đều được một biên đạo múa biên đạo chính xác từ trước. Tôi muốn đề cập đến vai trò biên đạo tư duy của chiếc mũ xanh lam ở phần này.” Tác giả Ts. Edward de Bono Chiếc mũ xanh lam nên được sử dụng đặc biệt là để xác định trọng tâm. Lối tư duy mũ xanh lam nên được sử dụng như lối tư duy dẫn đường cho bất cứ lối tư duy nào khác nhằm đạt được trọng tâm này. “Tôi sử dụng chiếc mũ xanh lam của tôi để nói rằng chúng ta đã dạt rất xa khỏi điểm bắt đầu của chúng ta.. Chúng ta đã đưa ra rất nhiều ý tưởng thú vị nhưng chẳng có ý tưởng nào trong số chúng liên quan đến trọng tâm ban đầu. Chúng ta cần trở lại hướng chính”. “Không có tư duy hệ thống thì hạt giống tầm nhìn như được gieo trên cát sỏi”. Do đó chiếc mũ xanh lam chính là trọng tâm quan trọng dẫn dắt các lối tư duy khác đạt hiệu quả tốt nhất. Chúng ta có thể sử dụng chiếc mũ xanh lam để tóm tắt, khái quát, kết luận kết quả của buổi họp. CHƯƠNG IV. ỨNG DỤNG TRONG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Phương pháp tư duy “sáu chiếc mũ” đã được sử dụng rất phổ biến trên rất nhiều lĩnh vực, vậy đối với lĩnh vực công nghệ thông tin của chúng ta thì sao? Sau đây là một ví dụ cho ứng dụng phương pháp tư duy “sáu chiếc mũ” vào quy trình thực hiện một dự án phần mềm. Vòng đời của một dự án phần mềm sẽ là : Nhận mô tả yêu cầu từ khách hàng Thiết kế Lập trình Kiểm chứng phần mềm, sửa lỗi Hoàn tất dự án. Trong mỗi giai đoạn, người trưởng nhóm sẽ đội chiếc mũ màu xanh lam và điều hành cuộc họp. Mọi người sẽ cùng tuân theo những quy định mà trưởng nhóm đưa ra. Nếu trưởng nhóm quy định đội mũ vàng thì tất cả phải đội mũ vàng, nếu trưởng nhóm quy định thời gian dành cho mũ đỏ là 2 phút trong khi mũ xanh lá cây là 15 phút thì mọi người chỉ được phát biểu cảm xúc trong vòng 2 phút mà thôi. Người trưởng nhóm đội mũ xanh lam có nhiệm vụ chọn mũ cho mọi người, đảm bảo mọi người nghiêm túc tuân thủ luật chơi và cố gắng lái cho cuộc họp đi đúng hướng, đúng mục tiêu. “Kẻ thù của vấn đề phức tạp chính là lối tư duy phức tạp”, vì vậy tư duy sáu chiếc mũ giúp mọi người tư duy một cách đơn giản theo một hướng do trưởng nhóm đề ra. Đối với giai đoạn nhận yêu cầu, giai đoạn này rất quan trọng. Mọi người sẽ được yêu cầu đội chiếc mũ trắng để thuật lại yêu cầu của khách hàng, lấy thông tin, số liệu cần thiết. Kế đến họ có thể đội chiếc mũ màu đỏ để phát biểu cảm nghĩ về dự án của họ (Họ có quyền đưa ra ý kiến có muốn nhận dự án hay không, có thích thú với đề tài đó hay không). Sau đó họ sẽ đội chiếc mũ đen để đưa ra những rủi ro khi thực hiện dự án với những yêu cầu đã được đặt ra. Và người trưởng nhóm có thể yêu cầu mọi người đội chiếc mũ màu vàng để thể hiện tính tích cực, khả thi của dự án. Đối với giai đoạn thiết kế, người trưởng nhóm sẽ yêu cầu họ đội chiếc mũ đen và nêu lên những sai sót có thể gặp phải khi thiết kế chương trình. Sau đó mọi người sẽ cùng đội mũ xanh lam để đưa ra những định hướng tư duy cho dự án. Cuối cùng họ sẽ cùng nhau đội mũ xanh lá cây để đưa ra những ý tưởng sáng tạo cho dự án của họ. Nếu có nhiều ý tưởng hay và không biết nên chọn ý tưởng nào, mọi người sẽ lại đội chiếc mũ đỏ để nhờ kinh nghiệm, cảm nhận, cảc xúc lên tiếng. Sau khi đã thống nhất ý tưởng thì sẽ bắt đầu thiết kế chương trình. Đối với giai đoạn lập trình, giai đoạn này mọi người chỉ việc đội chiếc mũ đen để đưa ra những sai sót có thể có trong khi lập trình chương trình. Đối với giai đoạn kiểm chứng phần mềm, sửa lỗi, đây là một giai đoạn rất quan trọng trong chu kỳ sống của phần mềm. Trước đây nó được xem như là một công việc dễ dàng, được thực hiện bởi những người ít chuyên môn, nhưng trong thập kỷ này, việc kiểm chứng phần mềm đã được chú trọng hơn, xem như là một phần quan trọng trong vòng đời của phần mềm (Software Development Life Cycle - SDLC). Trong giai đoạn này, mọi người sẽ đội chiếc mũ đen và đưa ra những sai sót có thể đã gặp trong quá trình thực hiện dự án từ việc mô tả yêu cầu, đến thiết kế và lập trình. Sau khi đã xem xét những sai sót, mọi người sẽ được chỉ định đội mũ vàng để tìm ra những ưu điểm của dự án, những mặt nên phát huy và cuối cùng sẽ đội mũ trắng để tổng hợp thông tin từ công việc kiểm chứng phần mềm. Đối với giai đoạn cuối cùng là hoàn tất và bàn giao phần mềm. Mọi người sẽ cùng đội mũ trắng để thuật lại những gì mình đã làm được, đạt được, những gì chưa làm được. Rồi trưởng nhóm cho họ đội nón màu đỏ để biết cảm nhận của họ sau khi hoàn tất dự án, tìm hiểu nguyện vọng và dự định của họ sau khi hoàn thành dự án. KẾT LUẬN Phương pháp tư duy sáu chiếc mũ thật sự là một phương pháp tư duy hiệu quả, nó giúp ta tiết kiệm được rất nhiều thời gian, tăng năng suất (vì tập trung vấn đề vào một hướng), đồng thời nó cũng loại trừ vấn đề tự tôn, tránh được việc tranh cãi vô ích, sự rối loạn tư tưởng. Từ đó chúng ta sẽ nhanh chóng đi đến kết luận trong sự đồng nhất và sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí từ việc rút ngắn thời gian họp hành, thảo luận. Ưu điểm của phương pháp này là: Hiệu quả tức thời Dễ học, sử dụng, và thực hiện Không phụ thuộc vào người khác Điều chỉnh thói quen mà không tấn công Tăng cường sức mạnh Có thể sử dụng ở mọi cấp độ Cải thiện ảnh hưởng các nền văn hóa Giảm xung đột Khuyến khích hợp tác Tăng cường chất lượng tư duy Tư duy tích cực và sáng tạo Có ở mọi nơi. Tuy nhiên, đề áp dụng được phương pháp tư duy này, những người thực hiện phải luôn ghi nhớ : Tuân thủ suy nghĩ theo ý nghĩa của những chiếc mũ Chiếc mũ không mô tả thói quen suy nghĩ Tất cả các góc nhìn được tôn trọng Tuân thủ trình tự các mũ và luật chơi Không làm phức tạp hóa nội dung Thông báo thời gian mỗi mũ Tăng thời gian khi có nhiều ý tưởng mới Thời gian dùng mũ đỏ nên ít hơn các mũ khác. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. GSTSKH. Hoàng Kiếm, Slide “Phương pháp luận sáng tạo khoa học” . 2. Ts. Edward de Bonoư, “Six thinking hats”. 3. www.edwdebono.com. 4. www.trizvietnam.com. 5. www.chungta.com. 6. www.cafesangtao.com.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docSáu chiếc mũ tư duy.doc
Luận văn liên quan