Đề tài Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước ở Việt Nam

Lời mở đầu Nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và từng bước tham gia hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường thường nảy sinh những tiêu cực, lạm dụng chức vụ để mưu cầu và thu lợi cá nhân, tệ tham nhũng đã trở thành “ quốc nạn ” . gây những tổn thất to lớn về tài sản, nguồn vốn, nguồn lực tài chính quốc gia, giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Để khắc phục tồn tại trên, Nhà nước cần sử dụng tổng hợp các công cụ kiểm tra, kiểm soát, trong đó kiểm tra tài chính được xem như là một công cụ mạnh và hữu hiệu để hạn chế những mặt tiêu cực, tham nhũng, chi tiêu lãng phí ngân sách Nhà nước và công quỹ quốc gia. Do đó, kiểm toán nhà nước ra đời để giúp Thủ tướng Chính phủ thực hiện chức năng kiểm tra, xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp của các tài và số liệu kế toán của cơ quan nhà nước, các đơn vị sự nghiệp, đơn vị kinh tế nhà nước và các đoàn thể quần chúng, các tổ chức xã hội sử dụng kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp. Sau mười năm thành lập, kiểm toán nhà nước đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng kể khẳng định được vai trò quan trọng của mình. Tuy vậy trong quá trình hoạt động kiểm toán nhà nước Việt Nam vẫn còn không ít những khó khăn và bất cập cần sớm có phương hướng giải quyết. Xuất phát từ tính cấp thiết vấn đề trên nên em đã chọn đề tài: “Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước ở Việt Nam”. Trong quá trình thực hiện đề tài này, em đã được sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo GSTS. Nguyễn Quang Quynh. Em xin chân thành cảm ơn thầy Nội dung I. Cơ sở lý luận. 1. Bản chất và sự cần thiết của kiểm toán nhà nước. Kiểm toán nhà nước là hệ thống bộ máy chuyên môn của Nhà nước thực hiện các chức năng kiểm toán tài sản công do các kiểm toán viên là công chức của Nhà nước tiến hành. Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của kiểm toán nhà nước hết sức quan trọng trong việc kiểm soát việc sử dụng nguồn lực tài chính công, giúp Quốc hội điều hành, quản lý nền kinh tế có hiệu quả, bởi vì: Thứ nhất, kiểm toán nhà nước là một trong những nhân tố góp phần đảm bảo, duy trì tính kinh tế, tính hiệu quả trong hoạt động kinh tế. Thông qua hoạt động của mình, kiểm toán nhà nước chỉ rõ việc sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước trong từng ngành, từng lĩnh vực, từng doanh nghiệp và các yếu tố cản trở tính hiệu quả các hoạt động trong nền kinh tế. Mặt khác, kiểm toán nhà nước còn cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng tin cậy để thực hiện việc phân bổ và điều hành ngân sách Nhà nước một cách có hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn của từng ngành, từng lĩnh vực, từng khu vực, loại trừ những khoản chi phí bất hợp lý, lãng phí gây thất thoát cho ngân sách Nhà nước. Thứ hai, kiểm toán nhà nước thực hiện việc kiểm tra tính hợp pháp, tính hợp lệ trong các hoạt động kinh tế – tài chính, làm lành mạnh hoá các quan hệ kinh tế – tài chính trong nền kinh tế. Căn cứ vào các văn bản pháp luật mà Quốc hội và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, kiểm toán xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp của các tài liệu, số liệu kế toán, báo cáo quyết toán hàng năm. Mọi sai phạm về các qui định về quản lý kinh tế – tài chính được xác lập và duy trì. Thứ ba, cơ quan kiểm toán đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện cơ chế chính sách tài chính, lập và giao kế hoạch ngân sách Nhà nước, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch ngân sách Nhà nước, đồng thời xử lý vi phạm trong thu- chi, điều hành và quyết toán ngân sách Nhà nước, các vi phạm về hạch toán tài sản, vốn, lãi, và phân phối tài chính trong sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, hoạt động của Kiểm toán còn có tác dụng răn đe, phòng ngừa các sai phạm trong quản lý tài chính, cung cấp thông tin cho công luận về hoạt động kinh tế – xã hội, thực hiện quyền giám sát và thu hút vốn đầu tư của toàn xã hội. 2Vại trò và nhiệm vụ đối với cơ quan Kiểm toán Nhà nước ở mỗi quốc gia. 21. Vai trò Dù hình thức và nhiệm vụ có khác nhau ở mỗi quốc gia, nhưng vai trò của kiểm toán nhà nước đã được thống nhất tại hội nghị lần thứ IX của INTOSAI tại Lima và được trình bày trong lời nói đầu trong tuyên bố Lima về các chỉ dẫn kiểm toán như sau: “- Trong bối cảnh việc sử dụng thống nhất và hiệu quả các khoản công quỹ là một trong những đòi hỏi thiết yếu đầu tiên cho việc sử dụng hợp lý các nguồn tài chính công và hiệu năng các quyết định của cơ quan có thẩm quyền; - Trong bối cảnh để đạt được mục tiêu này, không thể phủ nhận được rằng mỗi quốc gia cần phải có một Cơ quan Kiểm toán Tối cao được pháp luật đảm bảo tính độc lập; - Trong bối cảnh các Cơ quan Kiểm toán Tối cao đang ngày càng trở nên cần thiết hơn khi Nhà nước đã và đang mở rộng hoạt động của mình sang lĩnh vực kinh tế xã hội và vì vậy phải hoạt động tuân theo những qui định của công cụ tài chính vốn có; - Trong bối cảnh các mục tiêu của kiểm toán – cụ thể là việc sử dụng hợp lý và hiệu quả các nguồn công quỹ; tăng cường sự lành mạnh trong quản lý tài chính; điều hành tuần tự các hoạt động hành chính; và thông tin liên lạc với các cơ quan đại chúng và công chúng thông qua các báo cáo khách quan . đang rất cần thiết cho sự ổn định và phát triển của Nhà nước trong việc theo đuổi các mục tiêu của Liên Hiệp Quoc ”^' Tài liệu tham khảo I. Văn kiện - Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VIII (Nxb chính trị quốc gia 1996). - Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX (Nxb chính trị quốc gia 2001). IISạch 1. Lý thuyết kiểm toán (Trường đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội khoa kế toán – Nhà xuất bản tài chính 12003/). 2. Kiểm toán (Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh khoa kế toán – kiểm toán, bộ môn kiểm toán – Nhà xuất bản thống kê 2001). 3. Cẩm nang kiểm toán viên nhà nước (Kiểm toán nhà nước - Nxb chính trị quốc gia 8-2000). III. Tạp chí. 1. Tạp chí kiểm toán - Mối quan hệ giữa Quốc hội và cơ quan kiểm toán nhà nước (Lý Tài Luận – số 11998/). - Vai trò của kiểm toán đối với hoạt động của các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường (Vũ Xuân Hợp – số 11998/). - Kiểm toán nhà nước là công cụ sắc bén giúp Quốc hội thực hiện chức năng kiểm soát và giám sát ngân sách Nhà nước (Mai Thúc Lân phó chủ tịch Quốc hội – số 21998/). - Những căn cứ để xây dựng quy trình kiểm toán doanh nghiệp nhà nước (– số 31998/). - Vai trò của kiểm toán nhà nước đối với việc kiểm tra, kiểm soát hệ thống hành chính nhà nước (Thạc sỹ Phạm Bình – số 11999/). - Mất ý kiến về vai trò của cơ quan kiểm toán nhà nước trong quản lý tài chính vĩ mô (PtsTrận Lê - số 11999/). - Cơ quan kiểm toán nhà nước có vai trò quan trọng đối với quá trình quản lý, điều hành ngân sách Nhà nước và công quỹ quốc gia – số 4200/). - Trao đổi về vai trò và vị trí của kiểm toán nhà nước (Thạc sỵTrĩnh Văn Cảnh – số 52000/). - Một số suy nghĩ về mối quan hệ giữa kiểm toán nhà nước và doanh nghiệp nhà nước (Nguyễn Thanh Nhiên – số 12001/). - Kiểm toán nhà nước có thể giúp được gì cho doanh nghiệp nhà nước (Nguyễn Mạnh Đức – số 12001/). - - Vai trò của kiểm toán nhà nước trong quá trình cải cách hành chính nhà nước (Hà Lê Mỹ Dung – số 62001/). - Sự cần thiết phải tiếp tục xem xét địa vị pháp lý và những vấn đề liên quan đến kiểm toán nhà nước (Phúc Nghiêm – số 12002/). - Nhận thức về vai trò của kiểm toán nhà nước trong sự nghiệp đổi mới (Nguyễn Văn Hiển – số 52002/). - Vai trò của kiểm toán nhà nước đối với công cuộc cải cách hành chính quốc gia, giải pháp và khuyến nghị (GSTS. Vương Đình Huệ phó tổng kiểm toán nhà nước – số 62003/). - Bàn về địa vị pháp lý, tính độc lập của kiểm toán nhà nước, xác định vai trò tương lai của kiểm toán nhà nước Việt Nam (PGS. TS Nguyễn Đình Hựu – số 12004/). - Mối quan hệ giữa Quốc hội và kiểm toán nhà nước, những yêu cầu đặt ra đối với kiểm toán nhà nước, trong việc hỗ trợ Quốc hội tăng cường năng lực giám sát ngân sách nhà nước (GSTSKH. Tào Hữu Phùng – số 12004/). - Vai trò của kiểm toán nhà nước trong việc hỗ trợ Quốc hội và Hội đồng nhân dân nâng cao năng lực giám sát ngân sách nhà nước (GSTS. Vương Đình Huệ phó tổng kiểm toán nhà nước – số 12004/). 2Tap. chí kinh tế phát triển - Vấn đề xây dựng chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (Vũ Hữu Đức - số 22000/) - Phương hướng xây dựng chuẩn mực kiểm toán Việt Nam trong giai đoạn hiện nay – số 22000/).

doc26 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/04/2013 | Lượt xem: 579 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước ở Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ýt nh÷ng khã kh¨n vµ bÊt cËp cÇn sím cã ph­¬ng h­íng gi¶i quyÕt. XuÊt ph¸t tõ tÝnh cÊp thiÕt vÊn ®Ò trªn nªn em ®· chän ®Ò tµi: “Vai trß vµ nhiÖm vô cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ë ViÖt Nam”. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy, em ®· ®­îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña thÇy gi¸o GS.TS NguyÔn Quang Quynh. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy Néi dung I. C¬ së lý luËn. 1. B¶n chÊt vµ sù cÇn thiÕt cña kiÓm to¸n nhµ n­íc. KiÓm to¸n nhµ n­íc lµ hÖ thèng bé m¸y chuyªn m«n cña Nhµ n­íc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng kiÓm to¸n tµi s¶n c«ng do c¸c kiÓm to¸n viªn lµ c«ng chøc cña Nhµ n­íc tiÕn hµnh. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc hÕt søc quan träng trong viÖc kiÓm so¸t viÖc sö dông nguån lùc tµi chÝnh c«ng, gióp Quèc héi ®iÒu hµnh, qu¶n lý nÒn kinh tÕ cã hiÖu qu¶, bëi v×: Thø nhÊt, kiÓm to¸n nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng nh©n tè gãp phÇn ®¶m b¶o, duy tr× tÝnh kinh tÕ, tÝnh hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng kinh tÕ. Th«ng qua ho¹t ®éng cña m×nh, kiÓm to¸n nhµ n­íc chØ râ viÖc sö dông nguån ng©n s¸ch Nhµ n­íc trong tõng ngµnh, tõng lÜnh vùc, tõng doanh nghiÖp vµ c¸c yÕu tè c¶n trë tÝnh hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ. MÆt kh¸c, kiÓm to¸n nhµ n­íc cßn cung cÊp c¬ së d÷ liÖu quan träng tin cËy ®Ó thùc hiÖn viÖc ph©n bæ vµ ®iÒu hµnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc mét c¸ch cã hiÖu qu¶, phï hîp víi t×nh h×nh thùc tiÔn cña tõng ngµnh, tõng lÜnh vùc, tõng khu vùc, lo¹i trõ nh÷ng kho¶n chi phÝ bÊt hîp lý, l·ng phÝ g©y thÊt tho¸t cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Thø hai, kiÓm to¸n nhµ n­íc thùc hiÖn viÖc kiÓm tra tÝnh hîp ph¸p, tÝnh hîp lÖ trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ – tµi chÝnh, lµm lµnh m¹nh ho¸ c¸c quan hÖ kinh tÕ – tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ. C¨n cø vµo c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt mµ Quèc héi vµ c¸c c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quúªn ban hµnh, kiÓm to¸n x¸c nhËn tÝnh ®óng ®¾n, hîp ph¸p cña c¸c tµÞ liÖu, sè liÖu kÕ to¸n, b¸o c¸o quyÕt to¸n hµng n¨m. Mäi sai ph¹m vÒ c¸c qui ®Þnh vÒ qu¶n lý kinh tÕ – tµi chÝnh ®­îc x¸c lËp vµ duy tr×. Thø ba, c¬ quan kiÓm to¸n ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m thùc hiÖn c¬ chÕ chÝnh s¸ch tµi chÝnh, lËp vµ giao kÕ ho¹ch ng©n s¸ch Nhµ n­íc, kiÓm tra viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch ng©n s¸ch Nhµ n­íc, ®ång thêi xö lý vi ph¹m trong thu- chi, ®iÒu hµnh vµ quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc, c¸c vi ph¹m vÒ h¹ch to¸n tµi s¶n, vèn, l·i, vµ ph©n phèi tµi chÝnh trong s¶n xuÊt kinh doanh. Ngoµi ra, ho¹t ®éng cña KiÓm to¸n cßn cã t¸c dông r¨n ®e, phßng ngõa c¸c sai ph¹m trong qu¶n lý tµi chÝnh, cung cÊp th«ng tin cho c«ng luËn vÒ ho¹t ®éng kinh tÕ – x· héi, thùc hiÖn quyÒn gi¸m s¸t vµ thu hót vèn ®Çu t­ cña toµn x· héi. 2.Vai trß vµ nhiÖm vô ®èi víi c¬ quan KiÓm to¸n Nhµ n­íc ë mçi quèc gia. 2.1 Vai trß Dï h×nh thøc vµ nhiÖm vô cã kh¸c nhau ë mçi quèc gia, nh­ng vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· ®­îc thèng nhÊt t¹i héi nghÞ lÇn thø IX cña INTOSAI t¹i Lima vµ ®­îc tr×nh bµy trong lêi nãi ®Çu trong tuyªn bè Lima vÒ c¸c chØ dÉn kiÓm to¸n nh­ sau: “- Trong bèi c¶nh viÖc sö dông thèng nhÊt vµ hiÖu qu¶ c¸c kho¶n c«ng quü lµ mét trong nh÷ng ®ßi hái thiÕt yÕu ®Çu tiªn cho viÖc sö dông hîp lý c¸c nguån tµi chÝnh c«ng vµ hiÖu n¨ng c¸c quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn; - Trong bèi c¶nh ®Ó ®¹t ®­îc môc tiªu nµy, kh«ng thÓ phñ nhËn ®­îc r»ng mçi quèc gia cÇn ph¶i cã mét C¬ quan KiÓm to¸n Tèi cao ®­îc ph¸p luËt ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp; - Trong bèi c¶nh c¸c C¬ quan KiÓm to¸n Tèi cao ®ang ngµy cµng trë nªn cÇn thiÕt h¬n khi Nhµ n­íc ®· vµ ®ang më réng ho¹t ®éng cña m×nh sang lÜnh vùc kinh tÕ x· héi vµ v× vËy ph¶i ho¹t ®éng tu©n theo nh÷ng qui ®Þnh cña c«ng cô tµi chÝnh vèn cã; - Trong bèi c¶nh c¸c môc tiªu cña kiÓm to¸n – cô thÓ lµ viÖc sö dông hîp lý vµ hiÖu qu¶ c¸c nguån c«ng quü; t¨ng c­êng sù lµnh m¹nh trong qu¶n lý tµi chÝnh; ®iÒu hµnh tuÇn tù c¸c ho¹t ®éng hµnh chÝnh; vµ th«ng tin liªn l¹c víi c¸c c¬ quan ®¹i chóng vµ c«ng chóng th«ng qua c¸c b¸o c¸o kh¸ch quan... ®ang rÊt cÇn thiÕt cho sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña Nhµ n­íc trong viÖc theo ®uæi c¸c môc tiªu cña Liªn HiÖp Quèc...” 2.2 NhiÖm vô NhiÖm vô g¾n liÒn víi c¬ quan kiÓm to¸n tèi cao lµ kiÓm to¸n tÝnh hîp ph¸p vµ hîp cña c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh vµ kÕ to¸n. Ngoµi lo¹i h×nh kiÓm to¸n nªu trªn cßn cã lo¹i h×nh kiÓm to¸n tËp trung vµo ho¹t ®éng, hiÖu qu¶ vµ hiÖu n¨ng cña hµnh chÝnh c«ng. Lo¹i h×nh kiÓm to¸n nµy kh«ng chØ kiÓm to¸n c¸c khÝa c¹nh cô thÓ cña c«ng t¸c qu¶n lý mµ c¶ c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý bao trïm, gåm c¶ kh©u tæ chøc vµ hÖ thèng hµnh chÝnh. C¬ quan kiÓm to¸n ViÖt Nam. 3.1 Sù h×nh thµnh c¬ quan KiÓm to¸n Nhµ n­íc ViÖt Nam. Tr­íc t×nh h×nh míi, ®Ó gãp phÇn qu¶n lý tèt nÒn kinh tÕ quèc d©n, c¬ quan KiÓm to¸n ViÖt Nam ra ®êi theo nghÞ ®Þnh ngµy 11/7/1994 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ. KiÓm to¸n nhµ n­íc thµnh lËp ®Ó gióp Thñ t­íng ChÝnh phñ thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm tra, x¸c nhËn tÝnh ®óng ®¾n, hîp ph¸p cña tµi liÖu vµ sè liÖu kÕ to¸n, b¸o c¸o quyÕt to¸n cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc, c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp, ®¬n vÞ kinh tÕ Nhµ n­íc vµ c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng, c¸c tæ chøc x· héi sö dông kinh phÝ do ng©n s¸ch nhµ n­íc cÊp. 3.2 Vai trß vµ nhiÖm vô chñ yÕu cña kiÓm to¸n Nhµ n­íc ViÖt Nam. + X©y dùng ch­¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch kiÓm to¸n hµng n¨m tr×nh Thñ t­íng ChÝnh phñ phª duyÖt vµ tæ chøc thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch ®ã. §Þnh kú b¸o c¸o thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch kiÓm to¸n lªn Thñ t­íng ChÝnh phñ. + Cung cÊp kÕt qu¶ kiÓm to¸n cho ChÝnh phñ vµ cho c¬ quan nhµ n­íc kh¸c theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ. + X¸c nhËn, ®¸nh gi¸ vµ nhËn xÐt c¸c tµi liÖu, sè liÖu kÕ to¸n, b¸o c¸o quyÕt to¸n ®· ®­îc kiÓm to¸n vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc ph¸p luËt vÒ nh÷ng néi dung ®· ®¸nh gi¸, nhËn xÐt, x¸c nhËn. + Th«ng qua ho¹t ®éng kiÓm to¸n gãp ý kiÕn víi ®¬n vÞ ®­îc kiÓm söa ch÷a nh÷ng sai sãt, vi ph¹m ®Ó chÊn chØnh nh÷ng c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh, kÕ to¸n cña ®¬n vÞ; kiÕn nghÞ víi cÊp cã thÈm quyÒn sö lý nh÷ng vi ph¹m chÕ ®é kÕ to¸n, tµi chÝnh cña Nhµ n­íc; ®Ò xuÊt víi Thñ t­íng ChÝnh phñ viÖc söa ®æi, c¶i tiÕn c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh, kÕ to¸n cÇn thiÕt. + Khi thùc hiÖn nhiÖm vô, kiÓm to¸n nhµ n­íc chØ tu©n theo ph¸p luËt vµ ph­¬ng ph¸p chuyªn m«n, nghiÖp vô ®· ®­îc Nhµ n­íc quy ®Þnh; ®­îc yªu cÇu ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n vµ c¸c ®¬n vÞ kh¸c cã liªn quan cung cÊp th«ng tin, tµi liÖu cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô kÕ to¸n. Trong tr­êng hîp ®oµn kiÓm to¸n viªn hoÆc kiÓm to¸n viªn cã ý kiÕn kh¸c nhau th× kiÓm to¸n nhµ n­íc xem xÐt vµ cã ý kiÕn kÕt luËn cuèi cïng. + Qu¶n lý c¸c hå s¬, tµi liÖu ®· ®­îc kiÓm to¸n theo qui ®Þnh cña Nhµ n­íc; gi÷ bÝ mËt tµi liÖu, sè liÖu kÕ to¸n vµ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n. + Qu¶n lý tæ chøc bé m¸y, c¸n bé, c¬ së vËt chÊt cña hÖ thèng tæ chøc kiÓm to¸n nhµ n­íc theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ. II. Vai trß vµ nhiÖm vô cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ViÖt Nam ®èi nh÷ng ®èi t­îng cô thÓ. KiÓm to¸n Nhµ n­íc ngay tõ khi míi thµnh lËp ®· chøng tá ®­îc vai trß vµ nhiÖm vô quan träng cña m×nh trong rÊt nhiÒu lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. Nh­ng vai trß vµ nhiÖm vô cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ViÖt Nam ®­îc thÓ hiÖn râ nÐt nhÊt qua c¸c ®èi t­îng kiÓm to¸n sau: 1.Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc gi¸m s¸t ng©n s¸ch Nhµ n­íc 1.1 TÇm quan träng cña viÖc qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc Nh­ ®· biÕt, trong hÖ thèng tµi chÝnh cña mét n­íc, ng©n s¸ch Nhµ n­íc lµ cao hiÖu qu¶ kinh tÕ, x· héi cña nguån lùc ng©n s¸ch Nhµ n­ kh©u tµi chÝnh quan träng nhÊt. V× chØ cã nã míi ®¶m b¶o nguån tµi chÝnh cho tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng cña Nhµ n­íc. Ng©n s¸ch Nhµ n­íc lµ ®èi t­îng kiÓm to¸n chñ yÕu vµ th­êng xuyªn cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc. KiÓm to¸n nhµ n­íc nh»m gãp phÇn lµm lµnh m¹nh ho¸ t×nh h×nh ng©n s¸ch Nhµ n­íc, t¹o m«i tr­êng tµi chÝnh æn ®Þnh cã lîi cho ph¸t triÓn kinh tÕ vµ ®êi sèng nh©n d©n. Nh÷ng kÕt qu¶ kiÓm to¸n trung thùc, chÝnh x¸c, kh¸ch quan cña c¬ quan KiÓm to¸n Nhµ n­íc b¸o c¸o lªn ChÝnh phñ vµ Quèc héi kh«ng chØ cho phÐp ®¸nh gi¸ t×nh h×nh tµi chÝnh, ng©n s¸ch ®óng mµ cßn cung cÊp nh÷ng th«ng tin lµm c¨n cø cho viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c¸c gi¶i ph¸p qu¶n lý ng©n s¸ch, kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm trong qu¶n lý thu – chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc vµ n©ng íc. 1.2 Vai trß cña KiÓm to¸n Nhµ n­íc trong viÖc hç trî Quèc héi t¨ng c­êng n¨ng lùc gi¸m s¸t ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Nh­ chóng ta ®· biÕt, Quèc héi lµ c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc cao nhÊt, thùc hiÖn chøc n¨ng lËp ph¸p, gi¸m s¸t vµ quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò quan träng cña ®Êt n­íc. Trong lÜnh vùc ng©n s¸ch Nhµ n­íc, Quèc héi thùc hiÖn quyÒn quyÕt ®Þnh dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc, ph©n bæ ng©n s¸ch Trung ­¬ng vµ phª chuÈn tæng quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc. §ång thêi, Quèc héi thùc hiÖn gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc, thùc thi c¸c chÕ ®é tiªu chuÈn ®Þnh møc chi ng©n s¸ch vµ c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vÜ m« phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ®Êt n­íc. §Ó thùc hiÖn ®óng chøc n¨ng, quyÒn h¹n vµ nhiÖm vô cña m×nh, bªn c¹nh viÖc ®æi míi c¬ cÊu tæ chøc, t¨ng c­êng n¨ng lùc ®¹i biÓu Quèc héi, cÇn ph¶i cã c¸c c«ng cô hç trî ho¹t ®éng lËp ph¸p còng nh­ gi¸m s¸t vµ quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò quan träng cña ®Êt n­íc. Mét trong nh÷ng c«ng cô h÷u hiÖu ®Ó Quèc héi thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh lµ kiÓm to¸n nhµ n­íc. KiÓm to¸n nhµ n­íc, víi t­ c¸ch lµ c¬ quan chuyªn m«n do Quèc héi thµnh lËp sÏ cã vai trß to lín gióp Quèc héi, Uû ban th­êng vô Quèc héi trªn mét sè néi dung c¬ b¶n sau: Thø nhÊt, kiÓm to¸n nhµ n­íc thùc hiÖn kiÓm to¸n vµ cung cÊp th«ng tin cho Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n ®Ó xem xÐt, phª chuÈn quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc. §©y lµ c«ng viÖc kiÓm to¸n sau (hËu kiÓm) – mét chøc n¨ng mang tÝnh truyÒn thèng cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc. TÊt c¶ c¸c c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trªn thÕ giíi ®Òu thùc hiÖn chøc n¨ng nµy vµ ®©y lµ nhiÖm vô kh«ng thÓ thiÕu trong viÖc trî gióp Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n phª chuÈn quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc hµng n¨m. VÊn ®Ò nµy ®· ®­îc trong tuyªn bè Lima cña Tæ chøc Quèc tÕ c¸c c¬ quan KiÓm to¸n tèi cao – INTOSAI r»ng: “ ... KiÓm to¸n sau lµ mét nhiÖm vô kh«ng thÓ thiÕu ®­îc cña KiÓm to¸n Nhµ n­íc, kh«ng lÖ thuéc vµo viÖc nã cã ®­îc kiÓm to¸n tr­íc (tiÒn kiÓm) hay kh«ng”. KiÓm tra sau cña kiÓm to¸n nhµ n­íc kh«ng chØ dõng l¹i ë viÖc xem xÐt ®é tin cËy cña c¸c th«ng tin, c¸c chØ tiªu trong c¸c b¸o c¸o quyÕt to¸n ng©n s¸ch, tÝnh tu©n thñ trong qu¶n lý ®iÒu hµnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc mµ cßn xem xÐt c¸c khÝa c¹nh vÒ tÝnh hîp lý, tiÕt kiÖm, hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh cña ChÝnh phñ; xem xÐt tÝnh hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ trong c¸c kho¶n chi cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Tuyªn bè Lima nªu râ: “KiÓm to¸n sau do c¬ quan KiÓm to¸n Nhµ n­íc thùc hiÖn chØ râ tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan cã nghÜa vô b¸o c¸o, cã thÓ dÉn tíi båi hoµn thiÖt h¹i ®· x¶y ra vµ lµ viÖc lµm thÝch hîp ®Ó ng¨n chÆn nh÷ng t¸i ph¹m sau nµy”. Mét sè n­íc cßn quy ®Þnh b¸o c¸o quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc tr×nh Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n cã ý kiÕn x¸c nhËn cña Tæng KiÓm to¸n Nhµ n­íc r»ng b¸o c¸o ®· ®­îc kiÓm to¸n vµ ®¶m b¶o tÝnh trung thùc; kÌm theo b¸o c¸o quyÕt to¸n tr×nh Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n lµ b¸o c¸o cña KiÓm to¸n Nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c qu¶n lý, ®iÒu hµnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc. §©y lµ mét trong c¸c nguån th«ng tin vµ c¨n cø ®Ó Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n th¶o luËn vµ phª chuÈn quyÕt to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc, gi¶i to¶ tr¸ch nhÞªm cho ChÝnh phñ, Uû ban Nh©n d©n vÒ n¨m ng©n s¸ch ®· qua. Thø hai, kiÓm to¸n nhµ n­íc gãp phÇn quan träng trong viÖc lËp, quyÕt ®Þnh dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc hµng n¨m. Chóng ta cã thÓ thÊy r»ng, tµi liÖu vÒ dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc kh«ng chØ chøa ®ùng nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh trÞ, kinh tÕ chñ yÕu cña mét quèc gia mµ cßn lµ nh÷ng tµi liÖu mang tÝnh nghiÖp vô cao ®ßi hái ph¶i ®­îc kiÓm tra, xem xÐt kÜ l­ìng tr­íc khi quyÕt ®Þnh. Nguån lùc ng©n s¸ch Nhµ n­íc ®ßi hái ph¶i ®­îc ph©n bæ ®Ó ®¸p øng nh÷ng môc tiªu ®· ®Ò ra, h¹n chÕ t×nh tr¹ng l¹m dông trong viÖc ph©n bæ ng©n s¸ch. V× vËy cÇn ph¶i cã mét c¬ quan ®éc lËp, cã kiÕn thøc vµ nghiÖp vô chuyªn m«n cÇn thiÕt ®¸nh gi¸ toµn bé diÔn biÕn cña qu¸ tr×nh lËp dù to¸n. C¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc cã thÓ chØ ra nh÷ng sai lÖch cña dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc so víi c¸c nguyªn t¾c cña tÝnh tu©n thñ, tÝnh hîp lý, kh¶ thi vµ tiÕt kiÖm. §©y lµ h×nh thøc tiÒn kiÓm cña kiÓm to¸n nhµ n­íc, ®¶m b¶o c¸c nguån lùc ®­îc ®éng viªn vµ ph©n bæ vµo nh÷ng môc tiªu mµ quèc gia theo ®uæi còng nh­ tÝnh kinh tÕ, hiÖu lùc, hiÖu qu¶ cña c¸c kho¶n chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc; tr¸nh ®­îc nh÷ng sai ph¹m ngay tõ khi lËp vµ ph©n bæ dù to¸n ... H×nh thøc kiÓm to¸n tr­íc cña kiÓm to¸n nhµ n­íc còng ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh trong tuyªn bè Lima: “KiÓm to¸n tr­íc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ lµ ®iÒu kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®èi víi mét nÒn kinh tÕ c«ng céng lµnh m¹nh víi t­ c¸ch lµ mét nÒn kinh tÕ th¸c qu¶n – ph©n cÊp vµ uû quyÒn”. Kinh nghiÖm cho thÊy, nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi ®Òu sö dông c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc kiÓm to¸n dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc hµng n¨m tr­íc khi tr×nh Quèc héi quyÕt ®Þnh. ViÖc tham gia cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc lËp dù to¸n ë mçi n­íc cã h×nh thøc vµ møc ®é kh¸c nhau nh­ng nh×n chung ®Òu lµ ®­a ra ý kiÕn ph¶n biÖn vÒ dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc do ChÝnh phñ tr×nh lµm c¬ së cho Quèc héi th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh. Thø ba, KiÓm to¸n Nhµ n­íc trî gióp ChÝnh phñ, Quèc héi trong viÖc xem xÐt quyÕt ®Þnh c¸c ph­¬ng ¸n ®Çu t­ x©y dùng c¸c c«ng tr×nh träng ®iÓm cña quèc gia. ViÖc ®Çu t­ x©y dùng c¸c ch­¬ng tr×nh träng ®iÓm quèc gia kh«ng chØ tiªu tèn mét l­îng lín tiÒn mµ cßn liªn quan ®Õn chiÕn l­îc ph¸t triÓn quèc gia. §iÒu ®ã ®ßi hái kh«ng chØ ®­îc xem xÐt vÒ mÆt kÜ thuËt mµ cßn ph¶i xem xÐt c¸c khÝa c¹nh vÒ kinh tÕ, x· héi... Trong ®iÒu kiÖn ®ã nÕu kh«ng cã mét c¬ quan ®éc lËp víi c¬ quan so¹n th¶o, cã ®ñ n¨ng lùc vÒ chuyªn m«n, tu©n theo c¸c chuÈn mùc nghÒ nghiÖp xem xÐt, ®¸nh gi¸ tr­íc khi ChÝnh phñ, Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh cã thÓ sÏ g©y ra nh÷ng rñi ro cho c¸c quyÕt ®Þnh ®Çu t­. Kinh nghiÖm cña nhiÒu n­íc, nhÊt lµ nh÷ng n­íc cã lÞch sö ph¸t triÓn kiÓm to¸n nhµ n­íc l©u ®êi ®Òu giao cho c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc thùc hiÖn nhiÖm vô nµy. Thø t­, kiÓm to¸n nhµ n­íc tham gia víi Quèc héi trong viÖc quyÕt ®Þnh nh÷ng chÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh, ng©n s¸ch. §©y chÝnh lµ ho¹t ®éng t­ vÊn cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc ®Ó ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp trong b¶n th©n c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt, nhÊt lµ trong tr­êng hîp luËt ph¸p ®· l¹c hËu, xa rêi thùc tiÔn. Trªn c¬ së ®ã, kiÓm to¸n nhµ n­íc kiÕn nghÞ víi Quèc héi, ChÝnh phñ, c¸c bé, ngµnh vµ ®Þa ph­¬ng hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt, c¸c chÝnh s¸ch vµ chÕ ®é qu¶n lý. C¸c ý kiÕn tham gia cña kiÓm to¸n nhµ n­íc sÏ t¹o nªn luång th«ng tin ®a chiÒu, lµm c¬ së cho viÖc th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh. Thø n¨m, kiÓm to¸n nhµ n­íc cung cÊp c¸c th«ng tin d÷ liÖu cho c¸c c¬ quan qu¶n lý phôc vô tèt h¬n c«ng t¸c qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Th«ng qua kÕt qu¶ kiÓm to¸n, ngoµi viÖc cung cÊp th«ng tin cho Quèc héi, ChÝnh phñ, KiÓm to¸n Nhµ n­íc cßn cung cÊp cho c¸c c¬ quan qu¶n lý nh÷ng yÕu kÐm bÊt cËp trong qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc; nh÷ng ®¬n vÞ vi ph¹m chÝnh s¸ch, chÕ ®é qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Trªn c¬ së ®ã, c¸c c¬ quan qu¶n lý ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý thÝch hîp nh»m qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc tèt h¬n. §èi víi nh÷ng tr­êng hîp vi ph¹m chÝnh s¸ch, chÕ ®é qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc mµ kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· ph¸t hiÖn, c¸c c¬ quan qu¶n lý cã biÖn ph¸p thu håi cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc nh­ thu håi c¸c kho¶n thuÕ gian lËn, thu håi c¸c kho¶n chi sai chÕ ®é, ...duy tr× trËt tù, kû c­¬ng trong qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc. ViÖc cung cÊp th«ng tin cho Quèc héi, ChÝnh phñ, Héi ®ång Nh©n d©n vµ c¸c c¬ quan Nhµ n­íc kh¸c còng nh­ c¸c ho¹t ®éng t­ vÊn th«ng qua nghÜa vô b¸o c¸o cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc. Dï c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trùc thuéc Quèc héi, ChÝnh phñ vÒ c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý ng©n s¸ch vµ tµi s¶n c«ng. C¸c b¸o c¸o cña kiÓm to¸n nhµ n­íc cã thÓ d­íi d¹ng b¸o c¸o th­êng niªn hoÆc b¸o c¸o ®Æc biÖt theo s¸ng kiÕn cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc, còng cã thÓ lµ b¸o c¸o theo yªu cÇu cña Quèc héi, ChÝnh phñ, Thñ t­íng ChÝnh phñ, Héi ®ång Nh©n d©n. LuËt ng©n s¸ch Nhµ n­íc söa ®æi ®· quy ®Þnh nghÜa vô b¸o c¸o cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc tr­íc Quèc héi, Uû ban Th­êng vô Quèc héi vµ ChÝnh phñ, ®©y lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn ho¹t ®éng kiÓm to¸n nhµ n­íc ë ViÖt Nam nh»m qu¶n lý ng©n s¸ch Nhµ n­íc mét c¸ch hiÖu qu¶, tiÕt kiÖm h¬n. 2. Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ®èi víi viÖc kiÓm tra, kiÓm so¸t hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Vai trß cña viÖc kiÓm tra, kiÓm so¸t hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc. NÒn hµnh chÝnh nãi chung vµ bé m¸y hµnh chÝnh nãi riªng lµ bé phËn träng yÕu trong hÖ thèng chÝnh trÞ; trong c¬ cÊu quyÒn lùc Nhµ n­íc cña nh©n d©n, quyÒn lùc Nhµ n­íc thèng nhÊt kh«ng ph©n chia, d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng. KiÓm tra, kiÓm so¸t ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc do nhiÒu c¬ quan, tæ chøc tham gia, víi môc ®Ých, néi dung, ph­¬ng thøc kh¸c nhau: KiÓm tra, kiÓm so¸t ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc lµ mét néi dung, mét kh©u cã tÇm quan träng hµng ®Çu trong l·nh ®¹o cña §¶ng, qu¶n lý cña Nhµ n­íc; ®Æc biÖt trong viÖc ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n x©y dùng vµ hoµn thiÖn bé m¸y Nhµ n­íc. NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø ba Ban chÊp hµnh TW §¶ng kho¸ VIII ®· chØ râ: “T¨ng c­êng tæ chøc vµ ho¹t ®éng thanh tra, kiÓm tra, coi ®ã lµ c«ng cô quan träng vµ h÷u hiÖu ®Ó ®¶m b¶o hiÖu lùc qu¶n lý Nhµ n­íc, thiÕt lËp kû c­¬ng x· héi”. §ã còng lµ mét néi dung cña nhiÖm vô tiÕp tôc c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh Nhµ n­íc trong giai ®o¹n hiÖn nay. KiÓm tra cña §¶ng ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc thùc hiÖn th«ng qua mét hÖ thèng c¬ quan vµ tæ chøc §¶ng tõ TW ®Õn c¬ së, trong ®ã cã c¶ tæ chøc §¶ng trong bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Mçi c¬ quan vµ tæ chøc thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm tra víi ph¹m vi vµ ph­¬ng thøc kh¸c nhau, nh­ng vÒ c¬ b¶n cã néi dung thèng nhÊt. KiÓm tra cña §¶ng ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc lµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña §¶ng, tõ viÖc thÓ chÕ ho¸ NghÞ quyÕt ®Õn viÖc tæ chøc thùc hiÖn; KiÓm tra viÖc thùc hiÖn nghÞ quyÕt cña tæ chøc §¶ng, ®¶ng viªn trong c¬ quan hµnh chÝnh; kiÓm tra c«ng t¸c c¸n bé cña §¶ng trong c¸c c¬ quan hµnh chÝnh; n¨ng lùc, phÈm chÊt cña §¶ng viªn... c¨n cø lµm c¬ së ®Ó ®¸nh gi¸ trong kiÓm tra cña §¶ng chñ yÕu lµ c¸c NghÞ quyÕt vµ v¨n b¶n cña §¶ng. HÇu hÕt c¸c chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch vµ NghÞ quyÕt cña §¶ng ®­îc thÓ chÕ ho¸ thµnh ph¸p luËt vµ c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý Nhµ n­íc. Trong kiÓm tra cña §¶ng khi ®¸nh gi¸ cô thÓ ph¶i c¨n cø mét phÇn vµo ph¸p luËt Nhµ n­íc. Ph¸p luËt cña Nhµ n­íc lµ sù thÓ chÕ ho¸ ®­êng lèi, chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch vµ c¸c NghÞ quyÕt cña §¶ng. ViÖc ®¸nh gi¸ trong kiÓm tra cña §¶ng mét phÇn dùa trªn c¬ së ph¸p luËt cña Nhµ n­íc, ®ßi hái c¸n bé kiÓm tra cña §¶ng kh«ng chØ n¾m v÷ng ®­êng lèi chñ, tr­¬ng, chÝnh s¸ch c¸c nghÞ quyÕt cña §¶ng mµ cßn ph¶i cã kiÕn thøc vÒ qu¶n lý Nhµ n­íc vµ ph¸p luËt; ph¶i phèi hîp gi÷a kiÓm tra cña §¶ng víi ho¹t ®éng kiÓm tra, thanh tra kiÓm to¸n cña Nhµ n­íc. KiÓm tra cña §¶ng ®èi víi hµnh chÝnh nhµ n­íc do nhiÒu c¬ quan tæ chøc thùc hiÖn. VÊn ®Ò næi lªn hiÖn nay lµ cÇn cô thÓ ho¸ vÞ trÝ, vai trß, tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan vµ tæ chøc §¶ng trong c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc, ®Æc biÖt lµ tæ chøc §¶ng c¬ së. Néi dung l·nh ®¹o vµ kiÓm tra cña tæ chøc §¶ng trong mét c¬ quan hµnh chÝnh cô thÓ lµ g×? ®Ó lµm trßn ®­îc vai trß l·nh ®¹o kiÓm tra th× ®¶ng viªn, tæ chøc §¶ng c¬ së ®­îc biÕt ®Õn ®©u, ®­îc bµn ®Õn ®©u trong toµn bé c«ng viÖc vµ ho¹t ®éng cña c¬ quan hµnh chÝnh? Mèi quan hÖ vµ phèi hîp trong kiÓm tra vµ l·nh ®¹o c«ng t¸c kiÓm tra gi÷a tæ chøc §¶ng cña c¬ quan hµnh chÝnh cÊp trªn víi tæ chøc §¶ng cña c¬ quan hµnh chÝnh cÊp d­íi nh­ thÕ nµo? Tr¸ch nhiÖm cña tæ chøc §¶ng vµ §¶ng viªn ®Õn ®©u khi kiÓm tra ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt trong qu¶n lý Nhµ n­íc ë chÝnh c¬ quan m×nh... §Ó t¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña c¸c c¬ quan vµ tæ chøc §¶ng trong hÖ thèng hµnh chÝnh; cÇn cô thÓ ho¸ b»ng ph¸p luËt mèi qôan hÖ gi÷a tæ chøc §¶ng víi c¬ quan hµnh chÝnh vµ thñ tr­ëng c¬ quan hµnh chÝnh. Sù kiÓm tra gi¸m s¸t cña nh©n d©n ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc, do nhiÒu tæ chøc vµ c¸ nh©n tham gia, víi néi dung, ph¹m vi vµ ph­¬ng thøc kh¸c nhau. Trong ®ã cã c¶ nh÷ng tæ chøc vµ c¸ nh©n bªn ngoµi hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc, vµ cã c¶ nh÷ng tæ chøc vµ c¸ nh©n n»m trong hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Nh÷ng tæ chøc, c¸ nh©n n»m ngoµi hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc, ë mét khÝa c¹nh nhÊt ®Þnh lµ ®èi t­îng cña qu¶n lý hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t cña nh©n d©n trong hÖ thèng nµy dùa trªn c¬ së ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn vµ b¶o vÖ lîi Ých hîp ph¸p cña m×nh, gãp phÇn tham gia x©y dùng vµ qu¶n lý Nhµ n­íc. Trªn thùc tÕ, c¬ chÕ kiÓm tra, gi¸m s¸t ch­a ®­îc qui ®Þnh cô thÓ, râ rµng ®Ó cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ vµ ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n. Nh÷ng qui ®Þnh vÒ thÈm quyÒn vµ tr×nh tù gi¶i quyÕt kiÕn nghÞ, yªu cÇu, khiÕu n¹i, tè c¸o cña nh©n d©n cßn nhiÒu ®iÒu bÊt hîp lý lµm cho nhiÒu vô viÖc gi¶i quyÕt kÐo dµi, lßng vßng. MÆt kh¸c, bé m¸y hµnh chÝnh qu¸ cång kÒnh, nhiÒu tÇng, nhiÒu nÊc qu¸ xa d©n, ch­a t¹o thuËn lîi ®Ó ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n. ThËm chÝ, cã lóc th«ng tin vÒ ®êi sèng thùc tÕ cña nh©n d©n, vÒ nh÷ng ý kiÕn cña nh©n d©n bÞ c¬ quan Nhµ n­íc cÊp d­íi b­ng bÝt hoÆc söa ®æi... Trong hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc, thµnh viªn cña c¸c tæ chøc x· héi (nh­ c«ng ®oµn, ®oµn thanh niªn, phô n÷) võa lµ chñ thÓ, võa lµ ®èi t­îng cña qu¶n lý hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Nhu cÇu, lîi Ých cña nh÷ng thµnh viªn ®ã g¾n liÒn víi ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc, mµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh l¹i tu©n theo chÕ ®é thñ tr­ëng, thø bËc, mÖnh lÖnh ®¬n ph­¬ng. Do ®ã, ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t cña c¸c tæ chøc x· héi ®èi víi hµnh chÝnh Nhµ n­íc lµ gãp phÇn thùc hiÖn ph­¬ng ch©m “ d©n biÕt, d©n bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra”, gãp phÇn lµm trong s¹ch bé m¸y hµnh chÝnh, n©ng cao hiÖu lùc, hiÖu qu¶ qu¶n lý Nhµ n­íc, thiÕt lËp kØ c­¬ng x· héi. 2.2 Phèi hîp kiÓm tra cña §¶ng víi kiÓm to¸n Nhµ n­íc trong viÖc thùc hiÖn nghÞ quyÕt cña §¶ng. Víi tÝnh chÊt lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh c«ng cao nhÊt cña Nhµ n­íc, sù ra ®êi cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc sÏ ®¸p øng yªu cÇu c¬ b¶n trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò bÊt æn trong viÖc kiÓm tra, kiÓm so¸t hÖ thèng hµnh chÝnh Nhµ n­íc ®· nªu ë trªn. Bëi v× sù ra ®êi cña c¬ quan nµy mét mÆt t¹o ra sù hoµn chØnh ®ång bé trong ho¹t ®éng kiÓm tra, ®Æc biÖt lµ trong kiÓm tra tµi chÝnh; mÆt kh¸c, do tÝnh ®éc lËp cña kiÓm tra tõ bªn ngoµi ®èi víi hÖ thèng hµnh chÝnh sÏ lµm t¨ng ®­îc kh¶ n¨ng ng¨n chÆn vµ lo¹i trõ c¸c tiªu cùc trong bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc hiÖn nay. KiÓm to¸n Nhµ n­íc lµ mét c«ng cô quan träng thùc hiÖn kiÓm tra mét c¸ch th­êng xuyªn, liªn tôc viÖc chÊp hµnh luËt b¸o c¸o chÕ ®é chÝnh s¸ch trong qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ chÊp hµnh thu – chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Qua kÕt qu¶ kiÓm to¸n, kiÓm to¸n nhµ n­íc ®­a ra c¸c ý kiÕn ®¸nh gi¸, nhËn xÐt gióp ®ì ®¬n vÞ sö dông kinh phÝ ®óng môc ®Ých nh»m tiÕt kiÖm c¸c nguån lùc tµi chÝnh gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ vµ hiÖu lùc ho¹t ®éng cña c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc vµ c¸c ch­¬ng tr×nh, dù ¸n c¶i c¸ch hµnh chÝnh Nhµ n­íc. §ång thêi ho¹t ®éng cña KiÓm to¸n Nhµ n­íc ®ang gãp phÇn vµo mÆt trËn ®Êu tranh chèng l·ng phÝ, ng¨n chÆn c¸c hµnh vi tiªu cùc, tham nhòng, gãp phÇn lµm trong s¹ch bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Tham gia ý kiÕn víi Quèc héi vµo viÖc x©y dùng vµ ph©n bæ dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc hµng n¨m, gióp Quèc héi quyÕt ®Þnh vµ ph©n bæ dù to¸n thu – chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ. Tuy kiÓm to¸n nhµ n­íc ch­a kiÓm to¸n dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc, nh­ng ®©y lµ tiÒn ®Ò ®Ó kiÓm to¸n nhµ n­íc tiÕn hµnh tham gia kiÓm to¸n dù to¸n ng©n s¸ch Nhµ n­íc khi ®­îc Nhµ n­íc giao nhiÖm vô nµy. Th«ng qua kÕt qu¶ kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh vµ kiÓm to¸n tu©n thñ, kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· tiÕn hµnh c¾t gi¶m c¸c kho¶n chi tiªu kh«ng ®óng néi dung, v­ît ®Þnh møc cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh c«ng, thu håi c¸c kho¶n chi kh«ng ®óng chÕ ®é quy ®Þnh nép ng©n s¸ch Nhµ n­íc, ®ång thêi kiÕn nghÞ víi c¸c ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i trong c«ng t¸c qu¶n lý vµ sö dông ng©n s¸ch Nhµ n­íc nh»m ph¸t huy hiÖu qu¶ sö dông ng©n s¸ch Nhµ n­íc, n©ng cao chÊt l­îng vµ hiÖu lùc ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc. Th«ng qua kÕt qu¶ kiÓm to¸n viÖc tu©n thñ, c¸c ®Þnh møc biªn chÕ, c¸c chÕ ®é thanh to¸n, chi tr¶ tiÒn l­¬ng cña c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp Nhµ n­íc, kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· xuÊt to¸n c¸c kho¶n chi tr¶ tiÒn l­¬ng kh«ng ®óng chÕ ®é theo hîp ®ång ngoµi biªn chÕ, chi th­ëng, chi tr¶ kh«ng ®óng ng¹ch bËc, chi lÔ tÕt, phô cÊp, trî cÊp cho c¸n bé kh«ng ®óng chÕ ®é. ViÖc lµm nµy ®· cã nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn c«ng t¸c tæ chøc nh©n sù cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc. §©y còng lµ mét néi dung hÕt søc quan träng trong viÖc kiÓm tra thùc hiÖn tinh gi¶m tæ chøc vµ biªn chÕ. Th«ng qua kÕt qu¶ kiÓm to¸n vµ thu thËp ý kiÕn ph¶n håi t¹i c¬ së, nghiªn cøu ®Ó ®Ò xuÊt kiÕn nghÞ víi c¸c c¬ quan qu¶n lý chøc n¨ng cña Nhµ n­íc söa ®æi, bæ xung luËt vµ c¸c c¬ chÕ, chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc vµ c¸c lÜnh vùc qu¶n lý kinh tÕ – tµi chÝnh cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ trong tõng thêi k×. Ngoµi ra, kiÓm to¸n nhµ n­íc cßn tham gia ý kiÕn víi c¸c c¬ quan so¹n th¶o v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt cña Nhµ n­íc trong viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn c¸c chÝnh s¸ch, chÕ ®é phï hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ. 3. Vai trß vµ nhiÖm vô cña kiÓm to¸n Nhµ n­íc thÓ hiÖn trong mét vµi lÜnh vùc kh¸c. 3.1 KiÓm to¸n nhµ n­íc trong qu¶n lý ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµ mét bé phËn quan träng cña kinh tÕ Nhµ n­íc, cã vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ. HiÖn nay, cã hµng ngh×n doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®ang ho¹t ®éng trªn c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt, l­u th«ng ph©n phèi, cung øng dÞch vô trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, giao th«ng, b­u ®iÖn, tµi chÝnh, tÝn dông ng©n hµng... Hµng n¨m nguån thu chñ yÕu cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc lµ tõ nguån thu cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc. V× vËy, doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng ®èi t­îng cña kiÓm to¸n nhµ n­íc. Víi doanh nghiÖp Nhµ n­íc ho¹t ®éng kiÓm to¸n nhµ n­íc tr­íc tiªn lµ kiÓm tra, ®èi chiÕu sè liÖu trªn quyÕt to¸n víi t×nh h×nh thùc tÕ cña tµi s¶n nguån vèn; víi t×nh h×nh kinh doanh, chi phÝ thùc tÕ hîp lý, hîp lÖ; tÝnh ®Çy ®ñ, trung thùc, chÝnh x¸c vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng, nghÜa vô nép ng©n s¸ch Nhµ n­íc... Trªn c¬ së ®ã x¸c nhËn toµn bé hay tõng phÇn nh÷ng néi dung b¸o c¸o quyÕt to¸n hµng n¨m cña doanh nghiÖp. KiÓm to¸n nhµ n­íc sÏ kiÓm tra x¸c ®Þnh c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh vµ sù tu©n thñ chÝnh s¸ch, chÕ ®é tµi chÝnh kÕ to¸n cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Qua ®ã ®­a ra nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ kiÕn nghÞ gióp cho doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®­îc kiÓm to¸n chÊn chØnh nÒ nÕp trong qu¶n lý vµ kiÕn nghÞ víi c¸c cÊp cã thÈm quyÒn hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh nãi riªng vµ ph¸p luËt nãi chung. §Ó hoµn thµnh môc tiªu ®Ò ra, kiÓm to¸n doanh nghiÖp Nhµ n­íc do kiÓm to¸n nhµ n­íc thùc hiÖn lµ mét lo¹i h×nh kiÓm to¸n tæng hîp bao gåm c¶ 3 lo¹i kiÓm to¸n: kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n tu©n thñ vµ kiÓm to¸n ho¹t ®éng. KiÓm to¸n ho¹t ®éng lµ sù tæng hîp kiÓm to¸n tæng hîp vÒ ho¹t ®éng cña mét ®¬n vÞ bé phËn, mét lo¹i nghiÖp vô hoÆc toµn bé qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nã. KiÓm to¸n ho¹t ®éng tËp trung vµo nghiªn cøu, xem xÐt, ®¸nh gi¸ tÝnh kinh tÕ hiÖu qu¶ vµ hiÖu n¨ng cña tõng ®èi t­îng nãi trªn. KiÓm to¸n tu©n thñ tøc lµ ®¸nh gi¸ sù tu©n thñ cña c¸c quy ®Þnh, chÝnh s¸ch chÕ ®é tµi chÝnh, kÕ to¸n vµ ph¸p luËt trong ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, víi vai trß lµ ng­êi së h÷u, nhµ n­íc x©y dùng c¸c quy chÕ, chÝnh s¸ch, chÕ ®é ®Ó kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc sao cho c¸c ®¬n vÞ nµy sö dông c¸c nguån vèn trong ho¹t ®éng cña m×nh cã hiÖu qu¶ cao nhÊt, ®ãng gãp nhiÒu nhÊt vµo nguån thu cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc, ®ång thêi c¸c quy ®Þnh nµy còng h­íng tíi viÖc b¶o vÖ tµi s¶n, b¶o vÖ bÝ mËt cña quèc gia, thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc ®­îc giao. D­íi gãc ®é qu¶n lý vÜ m«, nhµ n­íc ®ãng vai trß lµ ng­êi chØ ®¹o kiÓm so¸t nÒn kinh tÕ. Nhµ n­íc th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch, qui ®Þnh ®Ó qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ sö dông nã lµm c«ng cô quan träng trong qu¶n lý vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ quèc d©n. Vai trß chñ ®¹o cña doanh nghiÖp nhµ n­íc ®­îc nh©n lªn mét c¸ch râ rÖt khi cã c¸c qui chÕ phï hîp trong ho¹t ®éng vµ ®­îc nhµ n­íc gi¸m s¸t, kiÓm tra chÆt chÏ th«ng qua bé m¸y kiÓm to¸n. KiÓm to¸n tu©n thñ ë ®©y kh«ng chØ dõng l¹i ë chç chØ ra c¸c vi ph¹m chÝnh s¸ch, chÕ ®é cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc mµ cßn ph¶i ®¶m nhiÖm vai trß tÝch cùc h¬n ®ã lµ thùc hiÖn chøc n¨ng t­ vÊn ®Ò xuÊt víi Thñ t­íng ChÝnh phñ viÖc söa ®æi, bæ sung c¶i tiÕn c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh, kÕ to¸n cÇn thiÕt. §©y chÝnh lµ mét trong nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt quan träng gi÷a kiÓm to¸n nhµ n­íc víi kiÓm to¸n ®éc lËp. Víi ®Þa ph¸p lý cña m×nh, kiÓm to¸n nhµ n­íc kh«ng nh÷ng chØ xÐt sù tu©n thñ ph¸p luËt mµ cßn ®­îc tham gia vµo t­ vÊn trong x©y dùng ph¸p luËt. KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh lµ sù x¸c minh tÝnh chÝnh x¸c, trung thùc, hîp lý cña c¸c chØ tiªu trong b¸o c¸o tµi chÝnh. §¸nh gi¸ sù tu©n thñ c¸c chÝnh s¸ch, c¬ chÕ tµi chÝnh vµ phï hîp víi nguyªn t¾c kÕ to¸n trong qu¸ tr×nh lËp b¸o c¸o tµi chÝnh vµ tÝnh hîp ph¸p cña c¸c biÓu mÉu. Ngoµi ra, kiÓm to¸n nhµ n­íc cßn ®­a ra nh÷ng kiÕn nghÞ, yªu cÇu ®èi t­îng ®­îc kiÓm to¸n ph¶i cã biÖn ph¸p cô thÓ kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i, yÕu kÐm vµ kiÕn nghÞ víi c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc söa ®æi, bæ sung, hoµn thiÖn c¸c chÝnh s¸ch, c¬ chÕ, chÕ ®é vÒ qu¶n lý kinh tÕ, tµi chÝnh. Tuú theo yªu cÇu cña, môc ®Ých, tÝnh chÊt cña tõng cuéc kiÓm to¸n, nªn kiÓm to¸n nhµ n­íc cã thÓ ¸p dông riªng biÖt hay kÕt hîp ba lo¹i h×nh kiÓm to¸n: kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n tu©n thñ vµ kiÓm to¸n ho¹t ®éng. ViÖc ¸p dông c¸c lo¹i h×nh kiÓm to¸n kh¸c nhau ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc sÏ gióp cho nhµ n­íc thùc hiÖn tèt viÖc qu¶n lý, sö dông vèn, nguån vèn, thu nhËp, chi phÝ, kÕt qu¶ kinh doanh, nghÜa vô nép ng©n s¸ch nhµ n­íc vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch, chÕ ®é cña nhµ n­íc trong lÜnh vùc kÕ to¸n tµi chÝnh doanh nghiÖp. Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ tµi chÝnh gi÷a nhµ n­íc vµ doanh nghiÖp nhµ n­íc; gi÷a doanh nghiÖp víi tËp thÓ ng­êi lao ®éng trong quan hÖ thanh to¸n néi bé doanh nghiÖp; gi÷a doanh nghiÖp víi con nî, chñ nî, víi kh¸ch hµng. Nh»m thùc hiÖn thùc hiÖn quan hÖ s¶n xuÊt, tæ chøc qu¶n lý, tæ chøc vµ vËn hµnh c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh doanh nghiÖp ®ã vµo kØ c­¬ng, nÒ nÕp. Tøc lµ lµm cho doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ gãp phÇn n©ng cao doanh lîi cho doanh nghiÖp vµ toµn x· héi. Nh­ vËy, ho¹t ®éng kiÓm to¸n võa lµ thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm tra cña c¬ quan c«ng quyÒn, võa thóc ®Èy sù ®æi míi, hoµn thiÖn qu¶n lý doanh nghiÖp, ®em l¹i hiÖu qu¶ cao h¬n cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. KiÓm to¸n nhµ n­íc víi nguån vèn ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n. §Êt n­íc ta ®ang trong giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n­íc, c¬ së h¹ tÇng cßn rÊt yÕu kÐm. Do ®ã viÖc x©y dùng c¸c c«ng tr×nh h¹ tÇng c¬ b¶n lµ rÊt cÇn thiÕt vµ ph¶i ®­îc thùc hiÖn liªn tôc, nhanh chãng. Tuy nhiªn, viÖc thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh nµy cßn nhiÒu bÊt cËp vµ yÕu kÐm cÇn ®­îc kiÓm tra, kiÓm so¸t chÆt chÏ. Thùc hiÖn nhiÖm vô kiÓm tra, kiÓm so¸t nµy kh«ng ai kh¸c chÝnh lµ kiÓm to¸n nhµ n­íc. KiÓm to¸n nhµ n­íc thùc hiÖn viÖc x¸c ®Þnh nh÷ng ®iÓm yÕu trong qu¸ tr×nh tæ chøc qu¶n lý ®Çu t­ x©y dùng dÔ dÉn ®Õn nh÷ng gian lËn, sai sãt lµm cho b¸o c¸o quyÕt to¸n kh«ng ®óng ®¾n, trung thùc, tõ ®ã x¸c ®Þnh nh÷ng träng yÕu trong c«ng t¸c kiÓm to¸n ®Ó lËp kÕ ho¹ch triÓn khai thùc tÕ. KiÓm to¸n nhµ n­íc kiÓm tra, x¸c nhËn tÝnh ®óng ®¾n, hîp ph¸p cña tµi liÖu, sè liÖu kÕ to¸n vµ b¸o c¸o quyÕt to¸n dù ¸n ®Çu t­ x©y dùng c«ng tr×nh; ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ®Çu t­ x©y dùng vµ viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt, chÕ ®é nhµ n­íc ®Ó rót kinh nghiÖm, t¨ng c­êng c«ng t¸c qu¶n lý. Trong n¨m 2003 kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· kiÓm to¸n b¸o c¸o quyÕt to¸n 14 c«ng tr×nh träng ®iÓm vµ quèc gia, 6 ch­¬ng tr×nh môc tiªu cña ChÝnh phñ vµ nhiÒu c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n cña c¸c ®Þa ph­¬ng. KÕt qu¶ kiÓm to¸n ®· thu håi, gi¶m cÊp ph¸t cho ng©n s¸ch nhµ n­íc 161 tû ®ång. §ång thêi kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· ph¸t hiÖn nh÷ng tån t¹i trong c«ng t¸c qu¶n lý ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n, kiÕn nghÞ víi c¸c ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n còng nh­ c¸c c¬ quan qu¶n lý chøc n¨ng söa ch÷a vµ kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i ®ã. §iÒu nµy ®· chøng minh mét c¸ch râ rµng vÒ vai trß cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc trî gióp Nhµ n­íc trong viÖc qu¶n lý nh÷ng ch­¬ng tr×nh ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n. Qua nh÷ng ph©n tÝch trªn ta ®· nhËn ra ®­îc vai trß to lín cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc gi¸m s¸t nh÷ng c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n. III. Mét sè ®Þnh h­íng nh»m n©ng cao vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ë ViÖt Nam hiÖn nay 1. Hoµn thiÖn c¬ së ph¸p lý cho tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n nhµ n­íc §øng tr­íc ®ßi hái vÒ sù ph¸t triÓn cña kiÓm to¸n Nhµ n­íc trong thêi k× míi th× víi nh÷ng v¨n b¶n ph¸p lý hiÖn hµnh, c¬ së ph¸p lý lµ ch­a ®Çy ®ñ vµ ch­a ngang tÇm víi chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc. MÆt kh¸c, nã cßn ch­a phï hîp víi th«ng lÖ phæ biÕn ë c¸c n­íc trªn thÕ giíi, thÓ hiÖn trong HiÕn ph¸p, luËt cña c¸c n­íc vµ hiÕn ch­¬ng INTOSAI mµ ViÖt Nam lµ mét thµnh viªn chÝnh thøc. Ho¹t ®éng kiÓm to¸n nhµ n­íc ch­a thùc sù ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp, kh¸ch quan trong ho¹t ®éng kiÓm tra, kiÓm so¸t viÖc thu chi ng©n s¸ch nhµ n­íc. Víi chøc n¨ng kiÓm tra tµi chÝnh c«ng cao nhÊt nh­ng kiÓm to¸n nhµ n­íc vÉn ch­a cã ®Çy ®ñ mét hµnh lang ph¸p lý cao, râ rµng ®Ó ho¹t ®éng nªn hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kiÓm to¸n cßn h¹n chÕ. V× vËy, cÇn bæ sung vµo hiÕn ph¸p mét sè ®iÒu, kho¶n qui ®Þnh râ ®Þa vÞ ph¸p lý cña kiÓm to¸n nhµ n­íc, trong ®ã kh¼ng ®Þnh kiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh c«ng cao nhÊt cña ViÖt Nam. §iÒu nµy lµ hÕt søc quan träng v× nã ®¶m b¶o tÝnh ®ång bé vµ cã hÖ thèng, ë møc ®é cao trong quan hÖ víi c¸c v¨n b¶n hiÖn hµnh nh­ LuËt ng©n s¸ch nhµ n­íc, LuËt ng©n hµng nhµ n­íc... Ph¶i sím x©y dùng vµ ban hµnh luËt kiÓm to¸n nhµ n­íc nãi riªng nh»m hoµn thiÖn c¬ së ph¸p lý ®Ó h­íng dÉn vµ ®iÒu chØnh c¸c mèi quan hÖ trong ho¹t ®éng kiÓm to¸n mét c¸ch ®ång bé vµ ®Çy ®ñ, trong ®ã ngoµi quy ®inh nhiÖm vô, chøc n¨ng cÇn bao gåm nh÷ng vÊn ®Ò: - Kh¼ng ®Þnh kiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh cao nhÊt cña nhµ n­íc. - Ng©n s¸ch ho¹t ®éng cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc hµng n¨m do Quèc héi quy ®Þnh. - CÇn quy ®Þnh ®Ó kiÓm to¸n nhµ n­íc ®­îc quyÒn ®éc lËp trong viÖc x©y dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, bao gåm c¶ quyÒn ®×nh chØ, gia h¹n hoÆc thay ®æi kÕ ho¹ch kiÓm to¸n. KiÓm to¸n nhµ n­íc cã quyÒn c«ng khai kÕt qu¶ kiÓm to¸n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt gãp phÇn c«ng khai vµ minh b¹ch ho¸ c¸c quan hÖ tµi chÝnh. X¸c ®Þnh ®óng ®¾n ®Þa vÞ ph¸p lý cña kiÓm to¸n nhµ n­íc. Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, vÊn ®Ò thÓ chÕ vµ tæ chøc bé m¸y nhµ n­íc ®­îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c thèng nhÊt quyÒn lùc, cã sù ph©n c«ng vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n­íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p, hµnh ph¸p vµ t­ ph¸p. ViÖc x¸c ®Þnh vÞ trÝ ®éc lËp trong ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n nhµ n­íc lµ hÕt søc quan träng vµ cÇn thiÕt. §©y lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan cña c«ng t¸c kiÓm to¸n. CÇn x¸c ®Þnh râ m« h×nh c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trùc thuéc Quèc héi hay trùc thuéc ChÝnh phñ. §iÒu quan träng h¬n c¶ vÉn lµ ph¶i t¹o c¬ së ph¸p lý ®Ó ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp, kh¸ch quan vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm trong ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n nhµ n­íc; gióp Quèc héi trong viÖc thÈm tra vµ gi¸m s¸t c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ – tµi chÝnh ®¶m b¶o nh÷ng th«ng tin d÷ liÖu cã ®é tin cËy cao ®Ó gióp Quèc héi, ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n liªn quan ®Õn chÝnh s¸ch tµi chÝnh quèc gia vµ ng©n s¸ch nhµ n­íc hµng n¨m. HiÖn nay cã ba m« h×nh cã thÓ lùa chän ®èi víi kiÓm to¸n nhµ n­íc lµ: - KiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh nhµ n­íc vµ tµi s¶n c«ng, lµ c¬ quan cña ChÝnh phñ (cÊp bé hoÆc cÊp ngang bé). Theo ®ã Tæng kiÓm to¸n nhµ n­íc ®­îc Thñ t­íng ChÝnh phñ ®Ò cö, Quèc héi phª chuÈn vµ thñ tôc bæ nhiÖm nh­ Bé tr­ëng vµ cã nhiÖm kú cïng ChÝnh phñ. - KiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh nhµ n­íc vµ tµi s¶n c«ng trùc thuéc Quèc héi. KiÓm to¸n nhµ n­íc cã ®Þa vÞ ngang b»ng c¸c uû ban Quèc héi, Tæng kiÓm to¸n nhµ n­íc vµ c¸c phã Tæng kiÓm to¸n do Quèc héi bÇu nh­ mäi chñ nhiÖm, phã chñ nhiÖm uû ban kh¸c. NhiÖm kú c«ng t¸c nh­ nhiÖm kú cña Quèc héi hoÆc dµi h¬n theo quyÕt ®Þnh cña LuËt kiÓm to¸n. - KiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh nhµ n­íc vµ tµi s¶n c«ng ®éc lËp, ®øng ngoµi c¬ quan lËp ph¸p vµ c¬ quan hµnh ph¸p. Theo ®ã, Tæng kiÓm to¸n nhµ n­íc ®­îc Chñ tÞch n­íc giíi thiÖu, Quèc héi bÇu nh­ bÇu Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, vµ nhiÖm kú cã thÓ kh«ng nh­ nhiÖm kú Quèc héi mµ lµ 6 n¨m, 10 hay 12 n¨m theo quy ®Þnh cña luËt kiÓm to¸n. Tuy nhiªn, kiÓm to¸n nhµ n­íc dï tæ chøc theo m« h×nh nµo th× còng ph¶i ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc vµ ph¶i ®¶m b¶o thùc hiÖn tr¸ch nhiÖm b¸o c¸o Quèc héi, Uû ban th­êng vô Quèc héi vµ ChÝnh phñ vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kiÓm to¸n. 3. T¨ng c­êng n¨ng lùc cña kiÓm to¸n nhµ n­íc. Hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc cña bé m¸y kiÓm to¸n nhµ n­íc Ph¸t triÓn m¹ng l­íi kiÓm to¸n nhµ n­íc khu vùc thÝch hîp theo tõng giai ®o¹n ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô kiÓm to¸n ng©n s¸ch nhµ n­íc vµ c¸c ®èi t­îng kh¸c trªn ®Þa bµn c¸c ®Þa ph­¬ng. Dù kiÕn ®Õn n¨m 2010 kiÓm to¸n nhµ n­íc sÏ cã 9 khu vùc. Cñng cè vµ hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc bé m¸y kiÓm to¸n nhµ n­íc Trung ­¬ng theo h­íng chuyªn m«n ho¸ kiÓm to¸n theo ngµnh thu hÑp; t¨ng c­êng n¨ng lùc cho c¸c bé phËn chøc n¨ng khèi v¨n phßng theo h­íng: - T¸ch kiÓm to¸n ng©n s¸ch nhµ n­íc thµnh kiÓm to¸n ng©n s¸ch nhµ n­íc I vµ kiÓm to¸n ng©n s¸ch nhµ n­íc II ®Ó chuyªn m«n ho¸ vµ theo dâi liªn tôc c¸c ®èi t­îng kiÓm to¸n; - T¸ch kiÓm to¸n doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh kiÓm to¸n c¸c tæ chøc tµi chÝnh tiÒn tÖ vµ kiÓm to¸n doanh nghiÖp; - Thµnh lËp vô tæng hîp ph¸p chÕ; - Ph¸t triÓn phßng thanh tra kiÓm tra néi bé thµnh Vô kiÓm tra chÊt l­îng kiÓm to¸n vµ ®¹o ®øc hµnh nghÒ kiÓm to¸n viªn. - X©y dùng vµ söa ®æi, bæ sung hoÆc ban hµnh míi ®Ó hoµn thiÖn hÖ thèng quy chÕ ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ thuéc vµ trùc thuéc kiÓm to¸n nhµ n­íc. - Nghiªn cøu ban hµnh vµ thùc hiÖn c¬ chÕ ph©n cÊp qu¶n lý ®èi víi kiÓm to¸n nhµ n­íc chuyªn ngµnh vµ khu vùc. 3.2 X©y dùng ®éi ngò kiÓm to¸n viªn vµ c«ng chøc kiÓm to¸n nhµ n­íc. X©y dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn kÕ ho¹ch dµi h¹n vµ tõng n¨m vÒ ®µo t¹o, båi d­ìng kiÓm to¸n viªn, c«ng chøc cña ngµnh trªn c¬ së so¸t xÐt, ph©n lo¹i ®¸nh gi¸ c¸n bé, c«ng chøc, kiÓm to¸n viªn vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d­ìng hiÖn nay còng nh­ yªu cÇu ph¸t triÓn cña ngµnh trong tiÕn tr×nh c¶i c¸ch hµnh chÝnh. §æi míi c«ng t¸c quy ho¹ch, båi d­ìng c¸n bé chñ chèt. Thùc hiÖn thÝ ®iÓm ®Ó tiÕn tíi ¸p dông h×nh thøc bæ nhiÖm cã thêi h¹n vµ bæ nhiÖm l¹i c¸n bé l·nh ®¹o theo quy ®Þnh. Cã kÕ ho¹ch th­êng xuyªn kiÓm tra, s¸t h¹ch, ®¸nh gi¸, ph©n lo¹i kiÓm to¸n viªn ®Ó s¾p xÕp, bè trÝ c«ng viÖc phï hîp. X¸c ®Þnh hîp lý biªn chÕ vµ nghiªn cøu ®Ò xuÊt víi ChÝnh phñ gi¶i quyÕt chÕ ®é ®·i ngé tho¶ ®¸ng ®èi víi kiÓm to¸n viªn vµ c«ng chøc kiÓm to¸n nhµ n­íc. 3.3 Nghiªn cøu, söa ®æi, bæ sung vµ hoµn thiÖn hÖ thèng chuÈn mùc kiÓm to¸n ChuÈn mùc kiÓm to¸n lµ nh÷ng nguyªn t¾c cã hiÖu lùc ®Ó ®o l­êng chÊt l­îng c«ng viÖc. C¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n ®­îc ban hµnh ®Ó h­íng dÉn kiÓm to¸n viªn lµm viÖc víi chÊt cao, ®ång thêi ®Ó ®¸nh gi¸ c«ng viÖc cña kiÓm to¸n viªn. Do ®ã chuÈn mùc kiÓm to¸n ®ãng mét vai trß quan träng chñ yÕu trong viÖc chuÈn ho¸ ho¹t ®éng kiÓm to¸n vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tr¸ch nhiÖm ph¸p lý cña kiÓm to¸n viªn. HiÖn nay, qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ ®ang diÔn ra ®ang diÔn ra nhanh chãng dÉn ®Õn sù gia t¨ng cña nhu cÇu th«ng tin toµn cÇu ngoµi c¸c th«ng tin tµi chÝnh lÞch sö truyÒn thèng. V× vËy, c¸c tæ chøc kiÓm to¸n trªn thÕ giíi ®· vµ ®ang tÝch cùc ph¸t triÓn c¸c chuÈn mùc liªn quan ®Õn viÖc kiÓm to¸n c¸c th«ng tin ngoµi th«ng tin tµi chÝnh. §Ó ®¸p øng ®­îc yªu cÇu héi nhËp ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi th× ®ßi hái ChÜnh phñ vµ Quèc héi ph¶i nhanh chãng nghiªn cøu, söa ®æi, bæ sung vµ hoµn thiÖn hÖ thèng chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam phôc vô cho c¸c cuéc kiÓm to¸n. Tuy nhiªn viÖc x©y dùng c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n ph¶i phï hîp víi tËp qu¸n quèc tÕ nh­ng vÉn ®¸p øng ®­îc nhu cÇu qu¶n lý vÒ mÆt nhµ n­íc. V× vËy, viÖc x©y dùng nh÷ng chuÈn mùc ®ã cã thÓ ®i theo nh÷ng ph­¬ng h­íng c¬ b¶n sau: -HÖ thèng chuÈn mùc kiÓm to¸n ®­îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n quèc tÕ vµ cã xem xÐt chuÈn mùc kiÓm to¸n c¸c quèc gia kh¸c. - C¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam ph¶i phï hîp c¸c ®Æc ®iÓm cña ViÖt Nam. - HÖ thèng chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam ph¶i h­íng vÒ viÖc n©ng cao chÊt l­îng cña c¸c c«ng ty kiÓm to¸n ViÖt Nam ®ång thêi kiÓm so¸t ®­îc chÊt l­îng cña c¸c c«ng ty kiÓm to¸n quèc tÕ ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam. - C¬ chÕ ban hµnh chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam ph¶i gi¶i quyÕt ®­îc mèi quan hÖ gi÷a Nhµ n­íc vµ tæ chøc nghÒ nghiÖp trong qu¸ tr×nh lËp quy vµ kiÓm so¸t chÊt l­îng c«ng viÖc kiÓm to¸n. - HÖ thèng kiÓm to¸n ViÖt Nam ph¶i ph¸t triÓn ®ång bé víi hÖ thèng kÕ to¸n ViÖt Nam. - Quy tr×nh x©y dùng c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam ph¶i chuyÓn sang c«ng nghiÖp ho¸. Nh­ vËy, c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n cÇn ph¶i ®­îc x©y dùng mét c¸ch chÆt chÏ vµ khÈn tr­¬ng ®Ó h×nh thµnh mét c¬ së lý luËn ®¸p øng ®­îc nhu cÇu kiÓm to¸n cña c¸c lo¹i h×nh kiÓm to¸n nãi chung còng nh­ kiÓm to¸n nhµ n­íc nãi riªng. 3.4 X©y dùng vµ thùc hiÖn c¬ chÕ kiÓm tra, kiÓm so¸t chÆt chÏ chÊt l­îng kiÓm to¸n §æi míi c«ng t¸c kiÓm to¸n trong ®iÒu kiÖn c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n­íc vµ c¶i c¸ch tµi chÝnh c«ng (thùc hiÖn kho¸n chi hµnh chÝnh ë c¸c c¬ quan nhµ n­íc vµ thùc hiÖn c¬ chÕ tµi chÝnh trong c¸c ®¬n sù nghiÖp cã thu...); nghiªn cøu vµ tõng b­íc ¸p dông cã kÕt qu¶ c¸c cuéc kiÓm to¸n chuyªn ®Ò vµ kiÓm to¸n ho¹t ®éng. §æi míi quy tr×nh vµ ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n cho phï hîp víi t×nh h×nh míi, ®¸p øng yªu cÇu kiÓm to¸n tr­íc khi Quèc héi, Héi ®ång Nh©n d©n xem xÐt, phª chuÈn. T¨ng c­êng cung cÊp trao ®æi th«ng tin gi÷a kiÓm to¸n nhµ n­íc víi c¸c c¬ quan Quèc héi vµ ChÝnh phñ b»ng c¸ch tin häc ho¸ c¸c ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n nhµ n­íc vµ kÕt nèi víi m¹ng tin häc cña Quèc héi vµ ChÝnh phñ. Thùc hiÖn c«ng khai kÕt qu¶ kiÓm to¸n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Nghiªn cøu vµ tæ chøc thùc hiÖn c¬ chÕ xem xÐt, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m tr­íc khi tr×nh Uû ban th­êng vô Quèc héi vµ Quèc héi. Theo h­íng nµy, cÇn tæ chøc c¸c cuéc th¶o luËn vÒ kÕt qu¶ kiÓm to¸n ®èi víi tõng bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng, ®¬n vÞ do Uû ban Kinh tÕ vµ Ng©n s¸ch cña Quèc héi chñ tr×, cã sù tham gia cña Héi ®ång D©n téc, c¸c Uû ban kh¸c cña Quèc héi cã liªn quan, ®¹i diÖn cña kiÓm to¸n nhµ n­íc, bé Tµi chÝnh vµ ®¹i diÖn c¸c ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n tr­íc khi lËp b¸o c¸o thÈm tra tr×nh Uû ban th­êng vô Quèc héi vµ Quèc héi. 3.5 Ph¸t triÓn c¬ së vËt chÊt vµ øng dông c«ng nghÖ th«ng tin Tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc mang tÝnh ®Æc thï, kh«ng hoµn toµn gièng víi c¸c c¬ quan hµnh chÝnh kh¸c: sè l­îng nh©n viªn mçi kiÓm to¸n nhµ n­íc chuyªn ngµnh vµ khu vùc (c¸c tæ chøc t­¬ng ®­¬ng cÊp vô) lµ rÊt lín so víi c¸c vô ë c¸c bé ngµnh kh¸c; kiÓm to¸n viªn th­êng xuyªn ph¶i ®i c«ng t¸c xa c¬ quan trªn ph¹m vi c¶ n­íc; chi phÝ ®µo t¹o, båi d­ìng kiÓm to¸n viªn ë c¸c n­íc th­êng ®­îc xÕp vµo lo¹i chi phÝ nghiÖp vô... nh­ng hiÖn nay ®Þnh møc vÒ « t«, ®iÖn tho¹i, c«ng t¸c phÝ, chi phÝ ®µo t¹o, båi d­ìng, trang bÞ m¸y tÝnh x¸ch tay... cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ViÖt Nam vÉn chØ ®­îc tÝnh to¸n vµ cÊp ph¸t nh­ c¸c ngµnh kh¸c. V× vËy, hµng n¨m kinh phÝ cÊp kh«ng ®ñ chi, cßn ph¶i nhê v¶ c¸c ®¬n vÞ ®­îc kiÓm to¸n lµm h¹n chÕ tÝnh ®éc lËp cña kiÓm to¸n. Do ®ã, cÇn x©y dùng c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh møc chi tiªu phï hîp víi ®Æc thï ngµnh kiÓm to¸n vµ ®Ò nghÞ Nhµ n­íc cã chÕ ®é ­u tiªn thÝch ®¸ng x©y dùng trô së, trang bÞ lµm viÖc, h¹ tÇng c«ng nghÖ th«ng tin... cho kiÓm to¸n nhµ n­íc ®Ó ®¸p øng ®­îc c¸c môc tiªu ph¸t triÓn nãi trªn. §ång thêi ®Ò nghÞ ChÝnh phñ cho trÝch mét tû lÖ thÝch hîp theo kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m ®Ó bæ xung kinh phÝ ho¹t ®éng, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh vµ khuyÕn khÝch vËt chÊt cho c¸n bé, kiÓm to¸n viªn (tr­íc ®©y Bé Tµi chÝnh ®Ò nghÞ ChÝnh phñ lµ 2% trªn tæng sè thu håi cho ng©n s¸ch nhµ n­íc theo kÕt qu¶ kiÓm to¸n) nh­ng cho ®Õn nay vÉn ch­a ®­îc gi¶i quyÕt. TiÕn hµnh x©y dùng, trang bÞ ®Çy ®ñ trô së, ph­¬ng tiÖn lµm viÖc cho kiÓm to¸n nhµ n­íc ë Trung ­¬ng vµ c¸c kiÓm to¸n nhµ n­íc c¸c khu vùc. C¬ b¶n x©y dùng h¹ tÇng c«ng nghÖ th«ng tin vµ triÓn khai tin häc ho¸ c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý hµnh chÝnh cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong giai ®o¹n 2001 –2005. PhÊn ®Êu ®Õn n¨m 2010 hoµn thiÖn vµ n©ng cÊp hÖ thèng th«ng tin ®iÖn tö, cñng cè vµ n©ng cÊp m¹ng diÖn réng (WAN), x©y dùng vµ kÕt nèi m¹ng LAN t¹i c¸c kiÓm to¸n nhµ n­íc khu vùc; x©y dùng vµ ®­a vµo sö dông réng r·i c¸c c¬ së d÷ liÖu ®iÖn tö, c¸c phÇn mÒm trî gióp nghiÖp vô kiÓm to¸n. ` 4. ChiÕn l­îc héi nhËp vµ hîp t¸c quèc tÕ Duy tr× vµ ph¸t triÓn c¸c mèi quan hÖ, hîp t¸c quèc tÕ ®· cã; më réng h¬n n÷a, ®a d¹ng ho¸ vµ n©ng cao hiÖu qu¶ c¸c mèi quan hÖ, c¸c h×nh thøc hîp t¸c song ph­¬ng vµ ®a ph­¬ng víi INTOSAI, ASOSAI vµ c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Thùc hiÖn lé tr×nh héi nhËp vµ hîp t¸c quèc tÕ; giai ®o¹n 2001 – 2005 sÏ chuÈn bÞ c¸c tiÒn ®Ò c¬ b¶n cho héi nhËp vµ hîp t¸c quèc tÕ; giai ®o¹n 2006 –2010 lµ giai ®o¹n héi nhËp tÝch cùc vµ ®Õn 2020, kiÓm to¸n nhµ n­íc ViÖt Nam cã thÓ hoµn toµn héi nhËp n¨ng ®éng víi kiÓm to¸n nhµ n­íc c¸c n­íc trªn thÕ giíi. KÕt luËn §¶ng céng s¶n ViÖt Nam lµ mét §¶ng cÇm quyÒn, kh«ng cã môc ®Ých nµo kh¸c lµ phÊn ®Êu cho “D©n giÇu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ vµ v¨n minh”. Song mäi ®­êng lèi, chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng cÇn ph¶i trë thµnh hiÖn thùc th«ng qua hÖ thèng luËt ph¸p cña nhµ n­íc. ViÖc t¨ng c­êng søc chiÕn ®Êu cña c¸c c¬ quan thanh tra, kiÓm tra, kiÓm so¸t lu«n lu«n lµ mét ®ßi hái bøc xóc h¬n bao giê hÕt; trong ®ã, c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc ph¶i lµ mét c«ng cô kiÓm tra tµi chÝnh c«ng s¾c bÐn, chØ tu©n thñ theo HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt. C¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc mÆc dï míi h×nh thµnh vµ ®i vµo ho¹t ®éng nh­ng ®· cã nh÷ng cè g¾ng rÊt lín trong viÖc x©y dùng tæ chøc bé m¸y, x©y dùng lùc l­îng kiÓm to¸n viªn vµ tõng b­íc triÓn khai ch­¬ng tr×nh kÕ ho¹ch kiÓm to¸n hµng n¨m víi ph¹m vi, quy m« ngµy cµng ®a d¹ng vµ phøc t¹p, víi chÊt l­îng ngµy cµng cao. Th«ng qua ho¹t ®éng kiÓm to¸n cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· ph¸t hiÖn ra nh÷ng sai ph¹m trong viÖc chÊp hµnh chÕ ®é chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña Nhµ n­íc, kÞp thêi chÊn chØnh vµ ®­a c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh vµo nÒ nÕp. KÕt qu¶ cã ý nghÜa lín h¬n, quan träng h¬n n÷a lµ, th«ng qua ho¹t ®éng cña m×nh, kiÓm to¸n nhµ n­íc ®· kÞp thêi ®Ò xuÊt, kiÕn nghÞ víi ChÝnh phñ vµ c¸c c¬ quan chøc n¨ng vÒ nh÷ng s¬ hë trong c«ng t¸c qu¶n lý, nh÷ng bÊt cËp trong c¬ chÕ, chÝnh s¸ch hiÖn hµnh ®Ó kÞp thêi ®iÒu chØnh, bæ sung hoÆc söa ®æi cho s¸t hîp víi t×nh h×nh ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. V× vËy ngay tõ héi nghÞ Ban chÊp hµnh TW lÇn thø 3 (kho¸ VIII) ®· kh¼ng ®Þnh: “§Ò cao vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc kiÓm to¸n mäi c¬ quan, tæ chøc cã sö dông ng©n s¸ch Nhµ n­íc vµ c«ng bè kÕt qu¶ kiÓm to¸n cho d©n biÕt” Nãi tãm l¹i, viÖc n©ng cao vai trß vµ nhiÖm vô cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ë ViÖt Nam hiÖn nay lµ mét nhu cÇu hÕt søc bøc xóc vµ cÇn thiÕt nh»m cñng cè vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta trong t×nh h×nh míi. Tµi liÖu tham kh¶o I. V¨n kiÖn - V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng lÇn thø VIII (Nxb chÝnh trÞ quèc gia 1996). - V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng lÇn thø IX (Nxb chÝnh trÞ quèc gia 2001). II.S¸ch 1. Lý thuyÕt kiÓm to¸n (Tr­êng ®¹i häc Kinh tÕ quèc d©n Hµ Néi khoa kÕ to¸n – Nhµ xuÊt b¶n tµi chÝnh 1/2003). 2. KiÓm to¸n (Tr­êng §¹i häc Kinh tÕ thµnh phè Hå ChÝ Minh khoa kÕ to¸n – kiÓm to¸n, bé m«n kiÓm to¸n – Nhµ xuÊt b¶n thèng kª 2001). 3. CÈm nang kiÓm to¸n viªn nhµ n­íc (KiÓm to¸n nhµ n­íc - Nxb chÝnh trÞ quèc gia 8-2000). III. T¹p chÝ. 1. T¹p chÝ kiÓm to¸n Mèi quan hÖ gi÷a Quèc héi vµ c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc (Lý Tµi LuËn – sè 1/1998). Vai trß cña kiÓm to¸n ®èi víi ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp trong c¬ chÕ thÞ tr­êng (Vò Xu©n Hîp – sè 1/1998). KiÓm to¸n nhµ n­íc lµ c«ng cô s¾c bÐn gióp Quèc héi thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm so¸t vµ gi¸m s¸t ng©n s¸ch Nhµ n­íc (Mai Thóc L©n phã chñ tÞch Quèc héi – sè 2/1998). Nh÷ng c¨n cø ®Ó x©y dùng quy tr×nh kiÓm to¸n doanh nghiÖp nhµ n­íc (– sè 3/1998). Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ®èi víi viÖc kiÓm tra, kiÓm so¸t hÖ thèng hµnh chÝnh nhµ n­íc (Th¹c sü Ph¹m B×nh – sè 1/1999). MÊt ý kiÕn vÒ vai trß cña c¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc trong qu¶n lý tµi chÝnh vÜ m« (Pts.TrÇn Lª - sè 1/1999). C¬ quan kiÓm to¸n nhµ n­íc cã vai trß quan träng ®èi víi qu¸ tr×nh qu¶n lý, ®iÒu hµnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc vµ c«ng quü quèc gia – sè 4/200). Trao ®æi vÒ vai trß vµ vÞ trÝ cña kiÓm to¸n nhµ n­íc (Th¹c sü.TrÞnh V¨n C¶nh – sè 5/2000). - Mét sè suy nghÜ vÒ mèi quan hÖ gi÷a kiÓm to¸n nhµ n­íc vµ doanh nghiÖp nhµ n­íc (NguyÔn Thanh Nhiªn – sè 1/2001). KiÓm to¸n nhµ n­íc cã thÓ gióp ®­îc g× cho doanh nghiÖp nhµ n­íc (NguyÔn M¹nh §øc – sè 1/2001). Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch hµnh chÝnh nhµ n­íc (Hµ Lª Mü Dung – sè 6/2001). Sù cÇn thiÕt ph¶i tiÕp tôc xem xÐt ®Þa vÞ ph¸p lý vµ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn kiÓm to¸n nhµ n­íc (Phóc Nghiªm – sè 1/2002). NhËn thøc vÒ vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong sù nghiÖp ®æi míi (NguyÔn V¨n HiÓn – sè 5/2002). Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ®èi víi c«ng cuéc c¶i c¸ch hµnh chÝnh quèc gia, gi¶i ph¸p vµ khuyÕn nghÞ (GS.TS V­¬ng §×nh HuÖ phã tæng kiÓm to¸n nhµ n­íc – sè 6/2003). Bµn vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý, tÝnh ®éc lËp cña kiÓm to¸n nhµ n­íc, x¸c ®Þnh vai trß t­¬ng lai cña kiÓm to¸n nhµ n­íc ViÖt Nam (PGS. TS NguyÔn §×nh Hùu – sè 1/2004). Mèi quan hÖ gi÷a Quèc héi vµ kiÓm to¸n nhµ n­íc, nh÷ng yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi kiÓm to¸n nhµ n­íc, trong viÖc hç trî Quèc héi t¨ng c­êng n¨ng lùc gi¸m s¸t ng©n s¸ch nhµ n­íc (GS.TSKH Tµo H÷u Phïng – sè 1/2004). Vai trß cña kiÓm to¸n nhµ n­íc trong viÖc hç trî Quèc héi vµ Héi ®ång nh©n d©n n©ng cao n¨ng lùc gi¸m s¸t ng©n s¸ch nhµ n­íc (GS.TS V­¬ng §×nh HuÖ phã tæng kiÓm to¸n nhµ n­íc – sè 1/2004). 2.T¹p chÝ kinh tÕ ph¸t triÓn - VÊn ®Ò x©y dùng chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam (Vò H÷u §øc - sè 2/2000) Ph­¬ng h­íng x©y dùng chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay – sè 2/2000).

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước ở Việt Nam.DOC
Luận văn liên quan