Địa vị pháp lí của các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước

Lời nói đầu Trong quá trình đổi mới đất nước, theo Hiến pháp 1992 thể chế hành chính của các cơ quan Nhà nước đã được thay đổi khá nhiều phù hợp với việc quản lý xã hội, đáp ứng được công cuộc xây dựng đất nước XHCN. Cơ cấu quản lý hành chính đã được điều chỉnh, giảm bớt sự cồng kềnh giảm thiểu sự quan liêu để tiến tới sự một xã hội công bằng văn minh và phát triển. Việc xây dựng cơ cấu của các cơ quan hành chính mới không làm thay đổi hoặc suy giảm quyền lực và nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước. Mặt khác địa vị pháp lý của cơ quan được đề cao và tăng cường kiểm tra giám sát đối với từng bộ phận, hiểu được đường lối chỉ đạo hợp lý của Nhà nước và vai trò tích cực của các cơ quan quản lý Nhà nước. Chính vì vậy, quyền và nghĩa vụ đây chính là địa vị pháp lý của cơ quan quản lý Nhà nước. Mặt khác, địa vị pháp lý của các cơ quan được đề cao và tăng cường kiểm tra giám sát đối với từng bộ phận, từng lĩnh vực xã hội phát triển không thể thiếu được đường lối chỉ đạo hợp lý của Nhà nước và vai trò tích cực của các cơ quan trong Bộ máy hành chính Nhà nước và điạ vị đó được thể hiện trong việc ban hành văn bản vi phạm pháp luật. Mong thày cô, bạn bè đóng góp ý kiến để tiểu luận được đầy đủ và hoàn thiện hơn.

doc11 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 31/01/2013 | Lượt xem: 2478 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Địa vị pháp lí của các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu Trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®Êt n­íc, theo HiÕn ph¸p 1992 thÓ chÕ hµnh chÝnh cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc ®· ®­îc thay ®æi kh¸ nhiÒu phï hîp víi viÖc qu¶n lý x· héi, ®¸p øng ®­îc c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n­íc XHCN. C¬ cÊu qu¶n lý hµnh chÝnh ®· ®­îc ®iÒu chØnh, gi¶m bít sù cång kÒnh gi¶m thiÓu sù quan liªu ®Ó tiÕn tíi sù mét x· héi c«ng b»ng v¨n minh vµ ph¸t triÓn. ViÖc x©y dùng c¬ cÊu cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh míi kh«ng lµm thay ®æi hoÆc suy gi¶m quyÒn lùc vµ nhiÖm vô cña c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc. MÆt kh¸c ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan ®­îc ®Ò cao vµ t¨ng c­êng kiÓm tra gi¸m s¸t ®èi víi tõng bé phËn, hiÓu ®­îc ®­êng lèi chØ ®¹o hîp lý cña Nhµ n­íc vµ vai trß tÝch cùc cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc. ChÝnh v× vËy, quyÒn vµ nghÜa vô ®©y chÝnh lµ ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc. MÆt kh¸c, ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan ®­îc ®Ò cao vµ t¨ng c­êng kiÓm tra gi¸m s¸t ®èi víi tõng bé phËn, tõng lÜnh vùc x· héi ph¸t triÓn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®­êng lèi chØ ®¹o hîp lý cña Nhµ n­íc vµ vai trß tÝch cùc cña c¸c c¬ quan trong Bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc vµ ®i¹ vÞ ®ã ®­îc thÓ hiÖn trong viÖc ban hµnh v¨n b¶n vi ph¹m ph¸p luËt. Mong thµy c«, b¹n bÌ ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó tiÓu luËn ®­îc ®Çy ®ñ vµ hoµn thiÖn h¬n. I. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan trong bé m¸y hµnh chÝnh nhµ n­íc. 1. Kh¸i niÖm: Bé m¸y qu¶n lý Nhµ n­íc theo hiÕn ph¸p 1980 còng nh­ hiÕn ph¸p 1992 lµ mét trong bèn hÖ thèng c¬ quan Nhµ n­íc. Nh­ vËy, ®øng vÒ mÆt hÖ thèng, c¸c c¬ quan trong bé m¸y nhµ n­íc ta gåm: - C¬ quan quyÒn lùc - C¬ quan qu¶n lý - C¬ quan kiÓm s¸t - C¬ quan xÐt xö Trong ®ã, c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc lµ c¬ quan chÊp hµnh cña c¬ quan quyÒn lùc, ®­îc tæ chøc thµnh mét hÖ thèng chÆt chÏ tõ Trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng vµ c¬ së ®Î trùc tiÕp qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c mÆt ho¹t ®éng cña ®êi sèng x· héi. Nh­ vËy, trong mèi quan hÖ vµ mèi ph©n ®Þnh víi ho¹t ®éng cña c¬ quan quyÒn lùc, c¬ quan kiÓm s¸t, c¬ quan xÐt xö th× kh¸i niÖm qu¶n lý Nhµ n­íc (ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh, ho¹t ®éng hµnh ph¸p). V× vËy, chóng lµ chñ thÓ c¬ b¶n cña luËt hµnh chÝnh. 2. §Æc ®iÓm ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc. C¸c c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc lµ c¸c c¬ quan chñ thÓ chñ yÕu cña quan hÖ ph¸p luËt hµnh chÝnh. Lµ mét bé phËn hîp thµnh cña bé m¸y Nhµ n­íc, c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chung cña c¬ Nhµ n­íc ®ã lµ: a. Lµ mét tæ chøc (tËp hîp nh÷ng con ng­êi) b. Cã tÝnh ®éc lËp t­¬ng ®èi vÒ tæ chøc - c¬ cÊu: Cã c¬ cÊu bé m¸y vµ quan hÖ c«ng t¸c bªn trong cña c¬ quan ®­îc quy ®Þnh tr­íc hÕt b»ng nhiÖm vô, chøc n¨ng thÓ hiÖn vai trß ®éc lËp cña nã, nh­ng ®ång thêi nã cã nh÷ng quan hÖ ®a d¹ng vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng víi c¬ quan kh¸c trong hÖ thèng bé m¸y qu¶n lý vµ bé m¸y Nhµ n­íc nãi chung mµ quan hÖ ®ã ®­îc quy ®Þnh chÝnh bëi vÞ trÝ cña tõng c¬ quan trong hÖ thèng chung ®ã. c. Cã thÈm quyÒn do ph¸p luËt quy ®Þnh, ®ã lµ tæng thÓ nh÷ng quyÒn, nhiÖm vô chung vµ nh÷ng quyÒn h¹n cô thÓ mang tÝnh quyÒn lùc ph¸p lý mµ Nhµ n­íc trao cho ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô chøc n¨ng Nhµ n­íc. C¸c quyÒn h¹n ®ã - yÕu tè quan träng nhÊt cña thÈm quyÒn, cã hiÖu lùc "ra bªn ngoµi" nghÜa lµ cã hiÖu lùc b¾t buéc ®èi víi c¸c ®èi t­îng ngoµi ph¹m vi c¬ quan. Së dÜ nh­ vËy v× c¬ quan nhµ n­íc nh©n d©n Nhµ n­íc thùc hiÖn quyÒn lùc nh©n d©n v× lîi Ých cña Nhµ n­íc. §©y lµ ®Æc ®iÓm c¬ b¶n ®Ó ph©n biÖt c¬ quan Nhµ n­íc víi c¸c c¬ quan, tæ chøc kh«ng ph¶i cña Nhµ n­íc, v× nh÷ng c¬ quan tæ chøc ®ã kh«ng cã thÈm quyÒn (vÝ dô: c¬ quan tæ chøc x· héi, tæ chøc t­ nh©n…) ThÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc cã nh÷ng giíi h¹n vÒ kh«ng gian (l·nh thæ) vÒ thêi gian cã hiÖu lùc, vÒ ®èi t­îng chÞu sù t¸c ®éng cña nã. §ã lµ nh÷ng giíi h¹n phap lý v× ®­îc quy ®Þnh trong luËt ph¸p. Trong c¸c yÕu tè cña thÈm quyÒn c¬ quan Nhµ n­íc th× quyÒn quan träng nhÊt lµ quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh ph¸p luËt. Mçi c¬ quan cã h×nh thøc vµ ph­¬ng ph¸p ho¹t ®éng riªng do ph¸p luËt quy ®Þnh, kÓ c¶ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ho¹t ®éng riªng do ph¸p luËt quy ®Þnh, kÓ c¶ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p c­ìng chÕ Nhµ n­íc. QuyÒn thùc hiÖn c¸c h×nh thøc vµ ph­¬ng ph¸p ho¹t ®éng ®ã còng lµ yÕu tè quan träng cña thÈm quyÒn c¬ quan Nhµ n­¬c. C¸c c¬ quan Nhµ n­íc chØ ho¹t ®éng trong ph¹m vi thÈm quyÒn cña m×nh vµ trong ph¹m vi ®ã nã ho¹t ®éng ®éc lËp, chñ ®éng vµ s¸ng t¹o, thÈm quyÒn cña c¬ quan Nhµ n­íc lµ nghÜa vô kh«ng phô thuéc vµo ý muèn, sù xÐt ®o¸n riªng cña b¶n th©n c¬ quan còng nh­ cña bÊt cø ng­êi l·nh ®¹o nµo. Ngoµi c¸c ®Æc ®iÓm chung cña c¬ quan Nhµ n­íc, c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã ®Æc ®iÓm riªng, quyÕt ®Þnh bëi chÝnh b¶n chÊt cña ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh. Th«ng qua c¸c ®Æc ®iÓm riªng nµy mµ chóng ta ph©n biÖt râ c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc víi c¸c c¬ quan Nhµ n­íc kh¸c (c¬ quan quyÒn lùc, viÖn kiÓm s¸t, toµ ¸n). C¸c ®Æc ®iÓm riªng c¬ b¶n cña ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc lµ: 1. Nh×n tæng thÓ, bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc lµ bé m¸y chÊp hµnh cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc. C¸c c¬ quan ®Çu n·o cña bé m¸y hµnh chÝnh do c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc thµnh lËp (ChÝnh phñ, Bé vµ c¸c c¬ quan, c¬ quan ngang Bé vµ c¸c c¬ quan kh¸c thuéc ChÝnh phñ, UBND c¸c cÊp). Do ®ã, chóng trùc thuéc, chÞu sù l·nh ®¹o, gi¸m s¸t, kiÓm tra cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc t­¬ng øng vµ chÞu tr¸ch nhiÖm b¸o c¸o c«ng t¸c tr­íc c¬ quan ®ã. Cã nh÷ng c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc kh«ng do c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc trùc tiÕp lËp ra mµ do c¸c c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn thµnh lËp, nh­ng vÒ nguyªn t¾c còng chÞu sù gi¸m s¸t, l·nh ®¹o cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc t­¬ng øng. 2. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc chuyªn thùc hiÖn ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh tøc lµ ho¹t ®éng mang tÝnh d­íi luËt - ho¹t ®éng tiÕn hµnh trªn c¬ së vµ ®Ó thi hµnh luËt. §ã lµ h×nh thøc chñ yÕu ®Ó ®­a c¸c ®¹o luËt vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c … cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc vµo thùc tiÔn cuéc sèng. 3. ThÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc chØ giíi h¹n trong ph¹m vi ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh, chñ yÕu ®­îc quy ®Þnh trong c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ tæ chøc bé m¸y Nhµ n­íc hoÆc c¸c ®iÒu lÖ, quy chÕ…. Nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô ph¸t sinh tõ quan hÖ d©n sù mµ c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã thÓ tham gia t­¬ng tù nh­ tÊt c¶ c¸c chñ thÓ kh¸c cña ph¸p luËt d©n sù kh«ng ph¶i lµ yÕu tè cña thÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc. Trong ph¹m vi thÈm quyÒn cña m×nh, cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã tr¸ch nhiÖm ho¹t ®éng th­êng xuyªn hµng ngµy mét c¸ch chñ ®éng vµ s¸ng t¹o ®Ó ®¸p øng nhu cÇu diÔn biÕn nhanh chãng, phøc t¹p vµ ®a d¹ng cña ho¹t ®éng qu¶n lý. 4. TÊt c¶ c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau (quan hÖ trùc thuéc trªn - d­íi, trùc thuéc ngang, quan hÖ chÐo) t¹o thµnh mét hÖ thèng thèng nhÊt cã trung t©m chØ ®¹o lµ ChÝnh phñ ®¶m b¶o thùc hiÖn nhiÖm vô chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh mét c¸ch mau lÑ, nhÊt qu¸n vµ hiÖu qu¶. Nh­ng hÖ thèng qu¶n lý bé m¸y rÊt phøc t¹p, nhiÒu vÒ sè l­îng c¬ quan ë tÊt c¶ c¸c cÊp tõ trung ­¬ng ®Õn c¬ së còng nh­ s« nhiÒu vÒ sè biªn chÕ. Sè l­îng c¬ quan vµ biªn chÕ nµy b»ng gÊp nhiÒu lÇn sè l­îng c¬ quan vµ biªn chÕ cña tÊt c¶ c¸c c¬ quan Nhµ n­íc kh¸c céng l¹i. H¹t nh©n cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc lµ c«ng chøc. 5. Ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh cña bé m¸y qu¶n lý hoµn toµn kh¸c víi ho¹t ®éng kiÓm s¸t vµ ho¹t ®éng xÐt xö cña toµ ¸n. Tuy nhiªn, chóng cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. Bé m¸y qu¶n lý, toµ ¸n viÖn kiÓm s¸t lµ nh÷ng hÖ thèng ®éc lËp víi nhau, kh«ng cã quan hÖ trùc thuéc. Nh­ng ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan qu¶n lý chÞu sù gi¸m s¸t cña viÖn kiÓm s¸t (trõ ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ) vµ toµ ¸n. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cã tr¸ch nhiÖm xem xÐt vµ tr¶ lêi c¸c yªu cÇu, kiÕn nghÞ, kh¸ng nghÞ cña viÖn kiÓm s¸t vµ toµ ¸n trong thêi h¹n do luËt ®Þnh. Ng­îc l¹i, c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc lµ mét trong nh÷ng c¨n cø ®Ó toµ ¸n vµ viÖn kiÓm s¸t thùc hiÖn ho¹t ®éng kiÓm s¸t vµ xÐt xö. Mét sè vÊn ®Ò tæ chøc néi bé cña To¸ ¸n vµ ViÖn kiÓm s¸t so v¨ieät nam b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan qu¶n lý ®iÒu chØnh (vÝ dô: vÒ chÝnh s¸ch c¸n bé, vÒ qu¶n lý c¸n bé cña toµ ¸n) Bé m¸y qu¶n lý ®­îc giao nhiÖm vô qu¶n lý c¸c ngµnh vµ lÜnh vùc qu¶n lý hµnh chÝnh - chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸ - x· héi chñ yÕu bao gåm rÊt nhiÒu c¸c c¬ quan, c¸c tæ chøc, xÝ nghiÖp trùc thuéc vµ chÞu sù l·nh ®¹o cña nã. To¸ ¸n vµ viÖn kiÓm s¸t nh©n d©n kh«ng cã c¸c ®èi t­îng qu¶n lý nµy. II. §Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan qu¶n lý víi viÖc ban hµnh c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt. Nh­ phÇn trªn ®· tr×nh bµy trong c¸c yÕu tè cña thÈm quyÒn c¬ quan Nhµ n­íc th× quan träng nhÊt lµ quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh ph¸p luËt. §èi víi c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc th× viÖc ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt nh»m thùc hiÖn ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh. Nh÷ng v¨n b¶n nµy ®Òu cã nh÷ng ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n Nhµ n­íc nãi chung, ®Æc biÖt lµ tÝnh chÊt ph¸p lý cña nã tuy nhiªn lµ nh÷ng v¨n b¶n hµnh chÝnh Nhµ n­íc bao giê còng lµ nh÷ng v¨n b¶n d­íi luËt ®­îc ban hµnh trªn c¬ së ®Ó chÊp hµnh HiÕn ph¸p, LuËt, Ph¸p lÖnh vµ c¸c NghÞ quyÕt cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc. Thùc tiÔn viÖc ra c¸c v¨n b¶n quy ®Þnh ph¸p luËt ®· ®­îc quy ®Þnh ®Çy ®ñ trong LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt n¨m 1996 (söa ®æi bæ sung 2002) cña Quèc héi. Tuú vµo vÞ trÝ, tÝnh chÊt ph¸p lý vµ ho¹t ®éng cña tõng c¬ quan qu¶n lý trong bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc ®Ó ra c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cã gi¸ trÞ ph¸p lý kh¸c nhau. 1. ChÝnh phñ Theo hiÕn ph¸p 1992 - §iÒu 109 quy ®Þnh:"ChÝnh phñ lµ c¬ quan chÊp hµnh cña Quèc héi, c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n­íc cao nhÊt cña n­íc CHXHCNVN" Nh­ vËy HiÕn ph¸p 1992 ®· kh¼ng ®Þnh r»ng vÒ ho¹t ®éng chÝnh Nhµ (ho¹t ®éng hµnh ph¸p) th× ChÝnh phñ lµ c¬ quan cao nhÊt cña Nhµ n­íc ta, tøc lµ c¬ quan ®øng ®Çu hÖ thèng hµnh ph¸p. §Þa vÞ ph¸p lý cña chÝnh phñ cßn ®­îc thÓ hiÖn c¸c nhiÖm vô chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi, quèc phßng an ninh vµ ®èi ngo¹i cña Nhµ n­íc, b¶o ®¶m hiÖu lùc cña bé m¸y Nhµ n­íc tõ Trung ­¬ng ®Õn c¬ së, b¶o ®¶m viÖc t«n träng vµ chÊp hµnh hiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt, ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc, b¶o ®¶m æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cña nh©n d©n. (§iÒu 109 kho¶n 2) XuÊt ph¸t tõ ®Þa vÞ ph¸p lý, tõ vai trß nhiÖm vô cña ChÝnh phñ"c¨n cø vµo HiÕn ph¸p, LuËt, NghÞ quyÕt cña Quèc héi, Ph¸p lÖnh, NghÞ quyÕt cña Uû ban th­êng vô Quèc héi, LÖnh, QuyÕt ®Þnh cña Chñ tÞch n­íc, ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ quyÕt, NghÞ ®Þnh"(§iÒu 15. LuËt ban hµnh v¨ieät nam b¶n quy ®Þnh ph¹m ph¸p luËt). C¸c v¨n b¶n cña ChÝnh phñ cã hiÖu lùc trong ph¹m vi toµn quèc vµ lµ c¬ së ph¸p lý quan träng cho ho¹t ®éng cña c¶ hÖ thèng bé m¸y qu¶n lý lµ ph­¬ng tiÖn chñ yÕu ®¶m b¶o viÖc thi hµnh c¸c nhiÖm vô, chøc n¨ng qu¶n lý trªn ph¹m vi c¶ n­íc. ChÕ ®é Thñ t­íng thÓ hiÖn cô thÓ vµ râ nÐt nhÊt trong c¸c quyÒn h¹n cô thÓ cña Thñ t­íng. §iÒu 114 - HiÕn ph¸p 1992 ®· quy ®Þnh cô thÓ cho Thñ t­íng mét sè quyÒn h¹n rÊt quan träng mµ tr­íc ®©y thuéc quyÒn h¹n cña Héi ®ång bé tr­ëng hoÆc cña Héi ®ång nh©n d©n d©n tØnh. §Æc biÖt thñ t­íng chÝnh phñ cßn cã thÈm quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh vµ chØ thÞ. (§iÒu 15 - LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p lý). C¸c v¨n b¶n cña Thñ t­íng chÝnh phñ cã hiÖu lùc trong toµn quèc trªn c¬ së v¨n b¶n cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc cÊp trªn vµ kiÓm tra viÖc thi hµnh c¸c v¨n b¶n ®ã (§iÒu 115 - HiÕn ph¸p 1992). Nh­ vËy theo LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt n¨m 1996 (söa ®æi bæ sung n¨m 2002) th× hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt cña ChÝnh phñ ®· ®¬n gi¶n vµ khoa häc h¬n tr­íc. Theo hiÕn ph¸p míi tËp thÓ ChÝnh phñ vµ Thñ t­íng chÝnh phñ ban hµnh 4 lo¹i v¨n b¶n (NghÞ ®Þnh, NghÞ quyÕt, QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ) vµ chóng ph©n biÖt râ rµng víi nhau vÒ tªn gäi, tr×nh tù ban hµnh. §iÒu ®ã chøng tá ®Þa vÞ ph¸p lý cña ChÝnh phñ còng ®· ®­îc thay ®æi so víi tr­íc kia. 2. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë trung ­¬ng. "Bé, chÝnh quyÒn ngang bé lµ chÝnh quyÒn cña ChÝnh phñ, thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ngµnh hoÆc lÜnh vùc c«ng t¸c trong ph¹m vi c¶ n­íc" (§iÒu 22 LuËt tæ chøc ChÝnh phñ, th«ng qua ngµy 30/9/1992, §iÒu 1 NghÞ quyÕt sè 15 C«ng ty cæ phÇn vËt liÖu vµ x©y l¾p NghÜa H­ng cña ChÝnh phñ ngµy 2/3/1993 vÒ nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm qu¶n lý Nhµ n­íc cña bé, c¬ quan ngang bé). C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë Trung ­¬ng (sau ®©y gäi chung lµ "Bé" thùc hiÖn chøc n¨ng "qu¶n lý Nhµ n­íc cña bé vµ ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kinh doanh sù nghiÖp "§iÒu 2 NghÞ ®Þnh sè 15/CP). §Æc biÖt, HiÕn ph¸p 1992 quy ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña Bé tr­ëng vµ c¸c thµnh viªn kh¸c cña ChÝnh phñ ph¶i "b¶o ®¶m quyÒn tù chñ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c c¬ së theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt" (§iÒu 116) Nh­ vËy vÞ trÝ vµ tÝnh chÊt ph¸p lý cña Bé ®­îc quy ®Þnh kh¸ râ rµng trong c¸c v¨n b¶n luËt cña Nhµ n­íc. §Ó cã nh÷ng quyÒn h¹n cô thÓ ®Ó qu¶n lý ®­îc tèt, LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ®Þnh ph¸p luËt ®· trao thÈm quyÒn cho Bé tr­ëng, Thñ t­íng chÝnh quyÒn ngang Bé, Thñ t­íng c¬ quan thuéc Bé, Thñ t­íng c¬ quan ChÝnh phñ"c¨n cø vµo HiÕn ph¸p, LuËt, NghÞ quyÕt cña Quèc héi, Ph¸p lÖnh, NghÞ quyÕt cña Uû ban th­êng vô Quèc héi, LÖnh, QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ cña Thñ t­íng ChÝnh phñ, Bé tr­ëng, Thñ t­íng c¬ quan ngang Bé, Thñ t­íng c¬ quan thuéc ChÝnh phñ ban hµnh QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ, Th«ng t­". §Ó thùc hiÖn c¸c quyÒn h¹n cña m×nh ngoµi viÖc ban hµnh v¨n b¶n th× viÖc ®ång thêi víi nã lµ Bé tr­ëng vµ Thñ t­íng c¸c c¬ quan qu¶n lý ngµnh vµ lÜnh vùc thuéc ChÝnh phñ ph¶i kiÓm tra viÖc thi hµnh c¸c v¨n b¶n ®ã víi tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c ®Þa ph­¬ng vµ c¬ së. Nh÷ng QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ, Th«ng t­ tr¸i ph¸p luËt cña Bé tr­ëng vµ Thñ tr­ëng c¸c c¬ quan thuéc ChÝnh phñ th× bÞ Thñ t­íng ®×nh chØ hoÆc b·i bá. 3. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë ®Þa ph­¬ng. HiÕn ph¸p 1992 quy ®Þnh "UBND do Héi ®ång nh©n d©n bÇu lµ chÝnh quyÒn chÊp hµnh Héi ®ång nh©n d©n, chÝnh quyÒn hµnh chÝnh Nhµ n­íc ë ®Þa ph­¬ng chÞu tr¸ch nhiÖm chÊp hµnh HiÕn ph¸p, LuËt, c¸c v¨n b¶n cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc cÊp trªn vµ nghÞ quyÕt cña Héi ®ång nh©n d©n (§iÒu 123)" UBND lµ c¬ quan qu¶n lý thÈm quyÒn chung ®øng ®Çu bé m¸y qu¶n lý thuéc ®¬n vÞ hµnh chÝnh - l·nh thæ cña m×nh. Nh­ tiÓu ChÝnh phñ ë ®Þa ph­¬ng, UBND thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý tæng thÓ theo tæng l·nh thæ ®èi víi mäi ngµnh, lÜnh vùc trùc thuéc ®Þa ph­¬ng m×nh, b¶o ®¶m viÖc thi hµnh ph¸p luËt, v¨n b¶n cña cÊp trªn vµ cña Héi ®ång nh©n d©n cÊp m×nh ë ®Þa ph­¬ng, gi¸m s¸t viÖc thi hµnh ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan cÊp trªn ë ®i¹ ph­¬ng trong ph¹m vi nh÷ng vÊn ®Ò thuéc quyÒn qu¶n lý theo l·nh thæ, cñng cè theo ph¸p chÕ XHCN, b¶o vÖ lîi Ých Nhµ n­íc, quyÒn tù do vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, cña c¸c c¬ quan tæ chøc. §Ó thùc hiÖn nhiÖm vô, chøc n¨ng, c¸c quyÒn chung cña m×nh, UBND ®­îc quyÒn ra QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ trong ph¹m vi thÈm quyÒn vµ kiÓm tra viÖc thi hµnh nh÷ng v¨n b¶n ®ã. III. Nh÷ng h¹n chÕ vµ kiÕn nghÞ liªn quan ®Õn viÖc ban hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc. Theo HiÕn ph¸p n¨m 1992 ®· cã nhiÒu ®iÓm thay ®æi, tiÕn bé phï hîp víi c«ng t¸c qu¶n lý cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc. Song riªng vÊn ®Ò ban hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p lý th× cong nhiÒu chç bÊt cËp ®ã lµ: HiÕn ph¸p 1992 ®· bá qua nh÷ng khÝa c¹nh quan träng trong quan hÖ gi÷a v¨n b¶n cña ChÝnh phñ vµ Chñ tÞch n­íc. Theo ®iÒu 115 v¨n b¶n cña Thñ t­íng ChÝnh phñ vÉn ph¶i phï hîp víi v¨n b¶n cña Chñ tÞch n­íc, nh­ng khi nã kh«ng phï hîp th× l¹i kh«ng quy ®Þnh c¬ quan nµo cã thÈm quyÒn ®×nh chØ hoÆc b·i bá. Chñ tÞch n­íc kh«ng cã quyÒn nµy (®iÒu 113). MÆt kh¸c, t­¬ng quan vÒ hiÖu lùc ph¸p lý gi÷a v¨n b¶n cña ChÝnh phñ vµ Thñ t­íng l¹i kh«ng râ. §©y còng lµ ®iÓm m¾c mí quan träng trong "b­íc chuyÓn" sang nguyªn t¾c kÕt hîp chÕ ®é tËp thÓ l·nh ®¹o vµ chÕ ®é Thñ tr­ëng ®èi víi ChÝnh phñ trong hiÕn ph¸p 1992. §èi víi c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë Trung ­¬ng th× Bé, c¸c c¬ quan chuyªn m«n cña Bé vµ c¸c c¬ quan kh¸c trùc thuéc Bé ®Æt t¹i ®Þa ph­¬ng ph¶i chÊp hµnh c¸c quy ®Þnh cña UBND c¸c cÊp vÒ vÊn ®Ò thuéc chøc n¨ng qu¶n lý theo l·nh thæ nh­: an ninh, trËt tù an toµn c«ng céng, b¶o vÖ m«i tr­êng ®Êt ®ai… nh­ng trong thùc tiÔn qu¶n lý vÉn cßn nhiÒu m©u thuÉn gi÷a Bé vµ UBND rÊt phøc t¹p, khã gi¶i quyÕt. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë ®Þa ph­¬ng th× viÖc ban hµnh v¨n b¶n ph¸p luËt th× c¶ HiÕn ph¸p 1992 vµ luËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt 1996 (söa ®æi bæ sung 2002) ch­a quy ®Þnh râ rµng v¨ieät nam b¶n nµo lµ cña tËp thÓ UBND vµ v¨n b¶n nµo lµ cña Chñ tÞch UBND. Trªn ®©y lµ nh÷ng ®iÓm h¹n chÕ víi viÖc ban hµnh vµ thùc thi c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc - ®©y còng chÝnh lµ nh÷ng kiÕn nghÞ víi c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc cÇn xem xÐt vµ quy ®Þnh sao cho phï hîp víi tõng chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tõng c¬ quan ®Ó c¸c c¬ quan qu¶n lý x· héi ®­îc tèt trong thêi gian tíi. IV. KÕt luËn §Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan Bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc ®ã lµ tæng hîp nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô trong tõng lÜnh vùc qu¶n lý cña m×nh. §Þa vÞ ph¸p lý rÊt quan träng ®èi víi tõng c¬ quan v× nã ®· thÓ hiÖn chç ®øng, vÞ trã, quyÒn h¹n ®èi víi lÜnh vùc mµ m×nh ®iÒu chØnh. Cã nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô cô thÓ th× c¸c c¬ quan qu¶n lý míi gãp phÇn vµ ®¶m b¶o cho x· héi ®­îc tèt h¬n. Tµi liÖu tham kh¶o - HP 1992 - LuËt tæ chøc ChÝnh phñ - LuËt tæ chøc Quèc héi - LuËt ban hµnh v¨n b¶n vi ph¹m ph¸p luËt 1996 (söa ®æi bæ sung 2002) - NghÞ ®Þnh sè 15/C«ng ty cæ phÇn vËt liÖu vµ x©y l¾p NghÜa H­ng cña ChÝnh phñ ngµy 2/3/1993 vÒ nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm qu¶n lý Nhµ n­íc cña Bé, c¬ quan ngang Bé. - LuËt tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n vµ UBND c¸c cÊp. - Gi¸o tr×nh ph¸p luËt ®¹i c­¬ng cña tr­êng §¹i hoc kinh tÕ Quèc d©n.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docĐịa vị pháp lí của các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước.doc
Luận văn liên quan