Địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp

Phần mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang thực hiện cải cách tư pháp một cách toàn diện. Điều này tạo cho ngành Toà án Việt Nam nhiều cơ hội song cũng đặt ra nhiều thách thức. Thêm vào đó, Việt Nam đã và sẽ tham gia hoặc ký kết các công ước, điều ước quốc tế song phương và đa phương. Do đó, đòi hỏi hệ thống pháp luật bao gồm cả luật nội dung và luật tố tụng cần được hoàn thiện. Thực tiễn trên đây đã đặt ra cho thẩm phán Việt Nam không những cần phải có kiến thức sâu rộng trong nhiều lĩnh vực luật nội dung mà còn phải hiểu biết và áp dụng thành thạo luật tố tụng liên quan để giải quyết các loại tranh chấp. Ngày 02/6/2005 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 49-NQ/TW về Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020. Nghị quyết xác định Tòa án giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tư pháp, hoạt động của Tòa án là trọng tâm của hoạt động tư pháp. Đây là bước phát triển mới về nhận thức lý luận trong lĩnh vực tư pháp nhằm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX với mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X tiếp tục khẳng định nhiệm vụ: “Cải cách tư pháp khẩn trương, đồng bộ, lấy cải cách hoạt động xét xử làm trung tâm, .”[3, tr 127] Căn cứ Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Tòa án đã tiến hành xét xử theo hướng nâng cao vai trò tranh tụng, đảm bảo quyền của bị cáo và những người tham gia tố tụng. Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị xác định rõ nhiệm vụ cải cách tư pháp đến năm 2020 là phải nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp. Trọng tâm là xây dựng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Toà án nhân dân, đổi mới việc tổ chức phiên toà xét xử, xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn, trách nhiệm của người tiến hành tố tụng theo hướng đảm bảo tính công khai, dân chủ, nghiêm minh, nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên toà xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp. Thực hiện Nghị quyết của Đảng, ngành Tòa án Việt Nam đang thực sự đổi mới về tổ chức và hoạt động, tăng cường quản lý, nâng cao năng lực của đội ngũ thẩm phán để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp. Gắn liền với hoạt động của Tòa án là Thẩm phán. Thẩm phán là một trong số những người tham gia tố tụng giữ vai trò then chốt trong quá trình cải cách tư pháp nói chung, đặc biệt là việc thực hiện các mục tiêu mà Nghị quyết đã đề ra. Vị trí, vai trò của Thẩm phán trong tố tụng hình sự là một nội dung rất quan trọng, một mắt xích không thể thiếu trong công cuộc cải cách tư pháp hiện nay. Do vậy, việc nghiên cứu về địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự là một việc làm cần thiết góp phần thực hiện thành công cuộc cải cách tư pháp ở nước ta trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN. Việc xác định địa vị pháp lý của Thẩm phán trong tố tụng hình sự có ý nghĩa quan trọng, xét cả dưới góc độ lý luận và thực tiễn. Bởi điều đó không những góp phần vào việc xây dựng một hệ thống lý luận về hoạt động tư pháp nói chung và tổ chức, hoạt động của các chức danh tư pháp nói riêng mà còn góp phần xây dựng các văn bản pháp luật về Tòa án, về Thẩm phán cũng như việc hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động nghiệp vụ của ngành Tòa án. Trong tố tụng hình sự, chế định địa vị pháp lý của Thẩm phán không chỉ liên quan và ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Tòa án mà còn liên quan đến những chế định quan trọng khác. Vì thế, có thể nói rằng hiệu quả của thủ tục tố tụng hình sự phụ thuộc một phần không nhỏ vào việc xác định đúng đắn địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự. Trong khoa học pháp lý hiện nay, mô hình lý luận về địa vị pháp lý củaThẩm phán trong tố tụng hình sự vẫn chưa được xây dựng một cách thống nhất, còn nhiều bất cập. Nguyên tắc độc lập xét xử chưa được thực hiện đầy đủ, vẫn còn nhiều vướng mắc trong hoạt động tố tụng của thẩm phán khi giải quyết các vụ án hình sự, làm cho hiệu quả xét xử của tòa án chưa cao. Vì vậy, em đã chọn đề tài: “Địa vị pháp lý của Thẩm phán trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp” để làm Khóa Luận tốt nghiệp. Thông qua đề tài này, em muốn làm rõ thêm vị trí, vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của thẩm phán trong tố tụng hình sự, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về thẩm phán trong công cuộc cải cách tư pháp, nâng cao hiệu quả xét xử của tòa án. Mục lục Phần mở đầu 1 1.Tính cấp thiết của đề tài 1 2.Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 4.Phương pháp nghiên cứu của luận văn 3 5.Cơ cấu của luận văn 4 chương 1. khái quát chung về sự hình thành và phát triển của chế định thẩm phán trong pháp luật việt nam 5 1.1 Khái niệm Thẩm phán. 5 1.2 Vị trí, chức năng của Thẩm phán trong tố tụng hình sự 7 1.2.1 Quyền hạn và trách nhiệm của Thẩm phán 9 1.3. Mối quan hệ của Thẩm phán trong hoạt đồn Tố Tụng 9 1.4. Lịch sử hình thành và phát triển của đội ngũ Thẩm phán ở nuứơc ta từ Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến nay. 14 14.1 Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1980 14 1.4.2. Giai đoạn từ năm 1980 đến năm 1992 18 1.4.3.Giai đoạn từ năm 2002 đến nay 21 Chương 2. quy định của bộ luật tố tụng hình sự hiện hành về đia vị pháp lý của thẩm phán trong xét xử vụ án hình sự 24 2.1 Những nguyên tắc hoạt động của Thẩm phán trong xét xử vụ án hình sự 24 2.1.1. Nguyên tắc “ không ai bị coi là cố tội khi chưa có bản án kết tội của tào án đã có hiệu lực pháp luật”. 24 2.1.2. Nguyên tắc khi xét xử Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật 25 2.1.3. Nguyên tắc xét xử tập thể và quyết định theo đa số. 29 2.2. Những quyền hạn và nghiã vụ cụ thể của Thẩm phán khi tham gia xét xử vụ án hình sự. 30 2.2.1. Quyền hạn, trách nhiệm của Thẩm phán trong quá trình chuẩn bị xét xử. 31 2.2.2. Quyền hạn, trách nhiệm của Thẩm phán trong quá trình xét xử tại phiên tòa 34 Chương 3: Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thẩm phán trước yêu cầu cải cách Tư pháp ở Việt nam 43 3.1.Thực trạng đội ngũ Thẩm phán trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. 43 3.1.1. Thực trạng số lượng và chất lượng đội ngũ Thẩm phán. 43 3.1.2 Thực trạng quá trình giải quyết vụ án hình sự của Thẩm phán. 48 3.2. Nâng cao chất lượng tranh tụng trong xét xử vụ án hình sự . 49 3.3 Nâng cao vai trò của Thẩm phán 58 Kết Luận 60 Tài liệu tham khảo 62

doc66 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 09/03/2013 | Lượt xem: 2219 | Lượt tải: 6download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
du nh­ ThÈm ph¸n lµ ng­êi ®· chÞu ¬n bÞ c¸o, ng­êi bÞ h¹i hoÆc cã quan hÖ mËt thiÕt víi nh÷ng ng­êi nµy vÒ kinh tÕ, vÒ c«ng vô hoÆc ®· cã m©u thuÉn nghiªm träng víi hä... - ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm cïng trong mét Héi ®ång xÐt xö lµ ng­êi th©n thÝch víi nhau. Mèi quan th©n thÝch ë ®©y cã thÓ lµ gi÷a ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm hay gi÷a ThÈm ph¸n víi ThÈm ph¸n. - ThÈm ph¸n ®· tham gia xÐt xö s¬ thÈm hoÆc phóc thÈm tiÕn hµnh Tè tông trong vô ¸n ®ã víi t­ c¸ch lµ §iÒu tra viªn, KiÓm s¸t viªn, Th­ Ký Tßa ¸n. Ngoµi nh÷ng tr­êng hîp tõ chèi hoÆc bÞ thay ®æi trªn, Bé luËt Tè tông hÝnh sù cßn quy ®Þnh thay thÕ c¸c thµnh viªn cña Héi ®ång xÐt xö trong tr­êng hîp ®Æc biÖt ë tr×nh tù xÐt xö s¬ thÈm vu ¸n (§iÒu 186, Bé luËt Tè tông h×nh sù). Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× c¸c thµnh viªn Héi ®ång xÐt xö ph¶i xem xÐt vô ¸n tõ khi b¾t ®Çu cho ®Õn khi kÕt thóc, quy ®Þnh nh­ vËy nh»m ®¶m b¶o cho viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c xÐt xö trùc tiÕp, b»ng lêi nãi, liªn tôc. Trong qu¸ tr×nh xÐt xö, nÕu cã ThÈm ph¸n kh«ng thùc hiÖn tham gia xÐt xö th× Tãa ¸n vÉn cã thÓ xÐt xö vô ¸n nÕu cã ThÈm ph¸n dù khuyÕt. Trong thùc tÕ, ®èi vøi nh÷ng vô ¸n ®Æc biÖt nghiªn träng vµ phøc t¹p cÇn ph¶i ®Ò phßng cã thanh viªn trong Héi ®ång xÐt xö kh«ng thÓ tiÕp tôc tham gia xÐt xö ®­îc v× ®iÒu kiÖn søc kháe hoÆc ph¶i thay ®æi theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. ThÈm ph¸n dù khuyÕt ph¶i cã mÆt t¹i phiªn tßa ngµy tõ ®Çu míi ®­îc tham gia xÐt xö chø kh«ng ph¶i khi nµo cÇn th× míi cã mÆt. Trong tr­êng hîp Héi ®ång xÐt xö cã hai ThÈm ph¸n mµ ThÈm ph¸n mµ ThÈm ph¸n Chñ t¹o kh«ng tiÕp tôc tham gia xÐt xö ®­îc th× ThÈm ph¸n dù khuÕyt ®­îc bæ sung lµ thµnh viªn héi ®ång xÐt xö. Trßn tr­êng hîp kh«ng cã ThÈm ph¸n dù khuyÕt ®Ó thay thÕ hoÆc ®Ó thay ®æi Chñ täa phiªn tßa mµ kh«ng cã ThÈm ph¸n ®Ó thay thÕ th× vô ¸n ph¶i ®­îc xÐt xö l¹i tõ ®Çu. Tr­íc hÕt, ®ã lµ quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n t¹i phiªn tßa s¬ thÓm vô ¸n h×nh sù. Trong qu¸ tr×nh xÐt xö, ThÈm ph¸n lµm nhiÖm vô Chñ täa phiªn tßa ®iÒu khiÓm vµ gi÷ kû luËt phiªn tßa. Khi b¾t ®Çu phiªn tßa, Chñ täa phiªn tßa ®äc quyÕt ®Þnh ®­a vô ¸n ra xÐt xö. ThÈm ph¸n ph¶i ®äc mét c¸ch râ rµng, chÝnh x¸c, dâng d¹c thÓ hiÖn ®­îc tÝnh uy nghiªm n¬i xÐt xö, lµm cho bÞ c¸o cïng nh÷ng ng­êi dù phiªn tßa thÊy ®­îc tÝnh chÊt nghiªm träng cña vô ¸n. ChÝnh nh÷ng ®iÒu t­ëng chõng ®¬n gi¶n ®ã nh­ng l¹i cã ý nghÜa v« cïng quan träng t¸c ®éng tíi kh«ng khÝ phiªn tßa. Th­ ký phiªn tßa b¸o c¸o cho Héi ®ång biÕt nh÷ng ai trong sè nh÷ng ng­êi ®­îc triÖu tËp v¾ng mÆt t¹i phiªn tßa. Chñ täa phiªn tßa giíi thiÖu thµnh viªn trong Héi ®ång xÐt xö, KiÓm s¸t viªn. Th­ Ký phiªn tßa, ng­êi gi¸m ®Þnh, ng­êi phiªn dÞch (nÕu cã) råi hái nh÷ng ng­êi tham gia Tè tông t¹i phiªn tßa xem cã ai cã yªu cÇu thay ®æi nh÷ng ng­êi nãi trªn. NÕu cã ng­êi tham gia Tè tông nµo ®ã yªu cÇu thay ®æi nh÷ng ng­êi nãi trªn th× ph¶i nãi râ lý do. Héi ®ång xÐt xö vµo phßng nghÞ ¸n th¶o luËn vµ ra quyÕt ®Þnh chÊp nhËn hoÆc b¸c yªu cÇu thay ®æi. QuyÕt ®Þnh nµy ph¶i ®­îc lËp thµnh v¨n b¶n vµ ph¶i ®äc tr­íc phiªn tßa. Trong tr­êng hîp chÊp nhËn yªu cÇu thay ®æi th× ph¶i cã thµnh viªn kh¸c thay thÕ ngay. NÕu kh«ng cã ng­êi thay thÕ th× ph¶i ho·n phiªn tßa. Chñ täa phiªn tßa kiÓm tra c¨n cø, phæ biÕn quyÒn vµ nghÜa vô cña ng­êi lµm chøng. Trong tr­êng hîp cã nhiÒu ng­êi lµm chøng th× Chñ täa phiªn tßa quyÕt ®Þnh cã hay kh«ng ®Ó cho ng­êi lµm chøng nghe lêi khai cña nhau hoÆc tiÕp xóc víi nh÷ng ng­êi kh¸c, c¸ch ly bÞ c¸o víi ng­êi lµm chøng tr­íc khi hái ng­êi lµm chøng. Sau khi kiÓm tra c¨n c­íc vµ hoµn thµnh thñ tôc giíi thiÖu Chñ täa phiªn tßa hái nh÷ng ng­êi tham gia Tè tông cã mÆt t¹i phiªn tßa xem cã cÇn triÖu tËp thªm ng­êi lµm chøng hoÆc ®Ò nghÞ ®­a thªm vËt chøng, tµi liÖu ra xem xÐt thªm kh«ng. NÕu cã yªu cÇu trªn mµ kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc ngay nh­ cÇn ph¶i triÖu tËp thªm ng­êi lµm chøng th× ph¶i ho·n phiªn tßa. NÕu phiªn tßa vÉn tiÕp tôc ®­îc më, th× Chñ täa phiªn tßa tuyªn bè kÕt thóc phÇn thñ tôc b¾t ®Çu phiªn tßa vµ chuyÓn sang phÇn xÐt hái. Sang phÇn thñ tôc xÐt hái t¹i phiªn tßa: Sau khi nghe KiÓm s¸t viªn ®äc b¶n c¸o tr¹ng vµ tr×nh bµy ý kiÕn bæ sung nÕu cã, Héi ®ång xÐt xö vµ ®Æc biÖt lµ ThÈm ph¸n ph¶i x¸c ®Þnh ®Çy ®ñ c¸c t×nh tiÕt vÒ tõng sù viÖc vµ vÒ tõng téi cña vô ¸n theo thø tù xÐt hái hîp lý. C¨n cø vµo kÕ ho¹ch xÐt hái ®· ®­îc chuÈn bÞ, viÖc xÐt hái ®­îc tiÕn hµnh theo tr×nh tù Chñ t¹o phiªn tßa hái tr­íc råi ®Õn c¸c Héi thÈm, sau ®ã ®Õn KiÓm s¸t viªn, ng­êi bµo ch÷a, ng­êi b¶o vÖ quyÒn lîi cña ®­¬ng sù. Nh÷ng ng­êi tham gia phiªn tßa còng cã quyÒn ®Ò nghÞ víi Chñ täa phiªn tßa hái thªm nh÷ng t×nh tiÕt cÇn lµm s¸ng tá. Ng­êi gi¸m ®Þnh ®­îc hái vÒ nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn viÖc gi¸m ®Þnh. Bé luËt Tè tông h×nh sù kh«ng quy ®Þnh viÖc hái ai tr­íc nªn Chñ t¹o phiªn tßa cã thÓ tïy theo mçi vô ¸n mµ ®Þnh tr×nh tù hái hîp lý. C¸c c©u hái ®­îc ®Æt ra ph¶i râ rµng, dÔ hiÓu, kh«ng ®­îc dïng c¸c lêi nãi xóc ph¹m danh dù nh©n phÈm cña ng­êi ®­îc xÐt hái. §ång thêi ph¶i ®Æt ra nhiÒu lo¹i c©u hái kh¸c nhau, hái th¼ng vµo vÊn ®Ò, hái ng­îc l¹i, t¹o ra t×nh huèng cã vÊn ®Ò... h­íng bÞ c¸o vµ nh÷ng ng­êi ®­îc hái tËp trung lµm s¸ng tá vÊn ®Ò cßn m©u thuÉn trong vô ¸n. Ng­îc l¹i nÕu c©u hái ®Æt ra qu¸ dµi, r­êm rµ, khã hiÓu, ®Æt c©u thiÕu chÝnh x¸c, dïng tõ lÊp löng, ®èi t­îng cã thÓ hiÓu theo nhiÒu nghÜa kh¸c nhau th× sÏ dÉn tíi viÖc tr¶ lêi thiÕu chÝnh x¸c, kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu ®Æt ra, lµm mÊt thêi gian phiªn tßa. Nh÷ng ng­êi ®­îc hái kh«ng ®­îc hái dïng giÊy tê ®· chuÈn bÞ tr­íc ®Ó ®äc lêi khai trõ tr­êng hîp vÒ nh÷ng sè liÖu khã nhí. Khi nhËn thÊy c¸c t×nh tiÕt vô ¸n ®· ®­îc xem xÐt ®Çy ®ñ th× Chñ täa phiªn tßa hái KiÓm s¸t viªn, bÞ c¸o, ng­êi bµo ch÷a vµ nh÷ng ng­êi kh¸c tham gia phiªn tßa xem hä cã yªu cÇu xÐt hái vÊn ®Ò g× n÷a kh«ng. NÕu cã ng­êi yªu cÇu vµ xÐt thÊy yªu cÇu ®ã lµ cÇn thiÕt th× Chñ täa phiªn tßa quyÕt ®Þnh tiÕp tôc viÖc xÐt hái. NÕu kh«ng cã yªu cÇu g× th× Chñ täa phiªn tßa tuyªn bè kÕt thóc phÇn xÐt hái vµ chuyÓn sang phÇn tranh luËn t¹i phiªn tßa. §Õn phÇn tranh luËn t¹i phiªn tßa. Tranh luËn t¹i phiªn tßa lµ mét trong nh÷ng thñ tôc quan träng ®Ó xem xÐt ®¸nh gi¸ chøng cø, t×nh tiÕt cã liªn quan ®Õn vô ¸n mét c¸ch kh¸ch quan, toµn diÖn. Tranh luËn t¹i phiªn tßa lµ mét trong nh÷ng b­íc tiÕn quan träng ®Ó ®­a Tè tông n­íc ta tõ Tè tông xÐt hái sang Tè tông tranh luËn theo tinh thÇn cña NghÞ quyÕt 08, nghÞ quyÕt 49 vÒ c¶i c¸ch t­ ph¸p. Trong phÇn tranh luËn, ng­êi ThÈm ph¸n víi vai trß nh­ lµ mét ng­êi träng tµi kh«ng tham gia vµo viÖc ®èi ®¸p mµ chØ l¾ng nghe ý kiÕn luËn téi cña KiÓm s¸t viªn, nghe c¸c bªn tr×nh bµy ý kiÕn lËp luËn vÒ viÖc luËn téi. Chñ täa phiªn tßa kh«ng ®­îc h¹n chÕ thêi gian tranh luËn, t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng ng­êi tham gia tranh luËn tr×nh bµy hÕt ý kiÕn nh­ng cã quyÒn c¾t nh÷ng ý kiÕn kh«ng liªn quan ®Õn vô ¸n. Chñ täa phiªn tßa cã quyÒn ®Ò nghÞ KiÓm s¸t viªn ph¶i ®¸p l¹i nh÷ng ý kiÕn cã liªn quan ®Õn vô ¸n cña ng­êi bµo ch÷a vµ nh÷ng ng­êi tham gia Tè tông kh¸c mµ nh÷ng ý kiÕn ®ã ch­a ®­îc KiÓm s¸t viªn tranh luËn. Sau khi nh÷ng ng­êi tham gia tranh luËn kh«ng tr×nh bµy g× thªm, Chñ täa phiªn tßa tuyªn bè kÕt thóc tranh luËn. bÞ c¸o ®­îc nãi lêi sau cïng. NÕu trong lêi nãi sau cïng cña bÞ c¸o cã thªm nh÷ng t×nh tiÕt míi cã ý nghÜa quan träng th× Héi ®ång xÐt xö ph¶i quyÕt ®Þnh trë l¹i viÖc xÐt hái. Sau khi bÞ c¸o nãi lêi sau cïng, Chñ täa phiªn tßa tuyÕn bã kÕt thóc tranh luËn ®Ó Héi ®ång xÐt xö nghÞ ¸n. Trong giai ®o¹n tranh luËn, víi vai trß lµ ng­êi tæ chøc, ®iÒu hµnh, lµ träng tµi cña cuéc tranh luËn c«ng khai, héi ®ång xÐt xö nãi chung vµ ThÈm ph¸n Chñ täa phiªn tßa nãi riªng ph¶i ®¶m b¶o cuéc tranh luËn kh«ng ®i chÖch h­íng träng t©m cÇn ph¶i gi¶i quyÕt cña vô ¸n, kh«ng ®Ó cuéc tranh luËn diÔn ra qu¸ tÎ nh¹t hoÆc qu¸ c¨ng th¼ng ®Õn møc c¸c bªn xóc ph¹m danh dù, uy tÝn cña nhau ngay t¹i phiªn tßa. Cuèi cïng lµ thñ tôc nghÞ ¸n vµ tuyªn ¸n: Sau khi kÕt thóc phÇn tranh luËn héi ®ång xÐt xö vµo phßng nghÞ ¸n. ChØ cã Héi ®ång xÐt xö, tøc lµ chØ cã ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm míi ®­îc nghÞ ¸n. KiÓm s¸t viªn vµ Th­ ký kh«ng ®­îc tham gia vµo viÖc quyÕt ®Þnh b¶n ¸n. Trong phßng nghÞ ¸n, Chñ t¹o phiªn tßa nªu lªn nh÷ng vÊn ®Ò cÇn th¶o luËn vµ nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt, ®­êng lèi xÐt xö ®Ó Héi ®ång xÐt xö th¶o luËn vµ biÓu quyÕt. Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn th¶o luËn bao gåm téi danh cña bÞ c¸o, nh÷ng t×nh tiÕt t¨ng nÆng, t×nh tiÕt gi¶m nhÑ tr¸ch nhiÖm h×nh sù cña bÞ c¸o, nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn båi th­êng thiÖt h¹i, xö lý vËt chøng, yªu cÇu c¬ quan tæ chøc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa...C¸c vÊn ®Ò th¶o luËn ®­îc chia theo tõng vÊn ®Ò mét vµ mçi vÊn ®Ò ®­îc gi¶i quyÕt b»ng c¸ch biÓu quyÕt theo ®a sè. Khi th¶o luËn, nÕu cã vÊn ®Ò kh«ng thèng nhÊt th× ng­êi cã ý kiÕn thiÓu sè cã quyÒn tr×nh bµy ý kiÕn cña m×nh b»ng v¨n b¶n vµ l­u trong hå s¬ vô ¸n. Qua viÖc nghÞ ¸n nÕu cã nh÷ng t×nh tiÕt cña vô ¸n ch­a ®­îc xÐt hái hoÆc xÐt hái ch­a ®Çy ®ñ th× Héi ®ång xÐt xö quyÕt ®Þnh trë l¹i phÇn xÐt hái vµ tranh luËn. Chñ täa phiªn tßa lËp biªn b¶n ghi c¸c ý kiÕn ®· th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång xÐt xö. Khi nghÞ ¸n, Héi ®ång xÐt xö c¨n cø vµo c¸c chøng cø vµ c¸c tµi liÖu ®· ®­îc ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan trong viÖc ra b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh, mäi thµnh viªn trong Héi ®ång xÐt xö ph¶i biÓu quyÕt vµ ThÈm ph¸n ph¶i biÓu quyÕt sau cïng. TÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò ®­îc th¶o luËn vµ biÓu quyÕt ®­îc coi lµ bÝ mËt c«ng t¸c vµ kh«ng ®­îc tiÕt lé ra bªn ngoµi. Sau khi b¶n ¸n ®­îc th«ng qua, héi ®ång xÐt xö trë l¹i phßng xÐt xö ®Ó tuyªn ¸n. Khi tuyªn ¸n mäi ng­êi trong phßng xö ¸n ph¶i ®øng dËy. Chñ t¹o phiªn tßa hoÆc mét thµnh viªn kh¸c cña Héi ®ång xÐ xö ®äc b¶n ¸n vµ sau ®ã cã thÓ gi¶i thÝch thªm vÒ viÖc chÊp hµnh b¶n ¸n vµ quyÒn kh¸ng c¸o. Th«ng th­êng trong c¸c phiªn tßa Chñ t¹o phiªn tßa lµ ng­êi ®äc b¶n ¸n. C¸ch ®äc, giäng ®äc cña ng­êi ThÈm ph¸n cÇn ®­îc luyÖn tËp vµ trao ®æi, rót kinh nghiÖm. ViÖc ®äc b¶n ¸n khi tuyªn ¸n mang mét s¾c th¸i riªng khi “nh©n danh n­íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam”, hoµn toµn kh«ng gièng nh­ ®äc tin, ®äc truyÖn ®ªm khuya cña ph¸t thanh viªn. Chñ täa phiªn tßa khi tuyªn ¸n ph¶i thÓ hiÖn ®­îc tÝnh uy nghiªm. møc ®é quan träng cña b¶n ¸n. TiÕp theo, ®ã lµ quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n t¹i phiªn tßa xÐt xö phóc thÈm vô ¸n h×nh sù. Phiªn tßa phóc thÈm còng ®­îc tiÕn hµnh nh­ phiªn tßa s¬ thÈm bao gåm c¸c phÇn lµm thñ tôc b¾t ®Çu phiªn tßa, xÐt hái, tranh luËn, nghÞ ¸n vµ tuyªn ¸n. Tuy nhiªn, kh¸c víi nh÷ng phiªn tßa s¬ thÈm tr­íc khi xÐt hái thay v× ®äc quyÕt ®Þnh ®­a vô ¸n ra xÐt xö, Chñ täa phiªn tßa thay mÆt Héi ®ång xÐt xö tr×nh bµy tãm t¾t néi dông vô ¸n, quyÕt ®Þnh ®­a vô ¸n, quyÕt ®Þnh cña b¶n ¸n s¬ thÈm vµ néi dung kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ. Khi xÐt hái, Héi ®ång xÐt xö tËp trung lµm râ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan tíi kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ th«ng qua viÖc thÈm vÊn chÝnh ng­êi cã kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ vµ nh÷ng ng­êi kh¸c cã quyÒn lîi, nghi· vô liªn quan tíi kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ. Trong phÇn tranh luËn t¹i phiªn tßa phóc thÈm. KiÓm s¸t viªn gi÷ quyÒn c«ng tè t¹i phiªn tßa ®­îc ph¸t biÓu ®Çu tiªn. Thay v× tr×nh bµy lêi luËn téi nh­ quy ®Þnh t¹i phiªn tßa s¬ thÈm, t¹i phiªn tßa phóc thÈm kiÓm s¸t viªn ph¸t biÓu quan ®iÓm cña ViÖn kiÓm s¸t vÒ nh÷ng néi dung liªn quan ®Õn kh¸ng c¸o hoÆc kh¸ng nghÞ vµ cuèi cïng ®­a ra nh÷ng ®Ò xuÊt cô thÓ víi Héi ®ång xÐt xö h­íng gi¶i quyÕt vô ¸n. C¸c bªn ®èi ®¸p, bÞ c¸o nãi lêi sau cïng, thñ tôc nghÞ ¸n vµ tuyªn ¸n t¹i phiªn tßa phóc thÈm ®­îc tiÕn hµnh theo thñ tôc vµ nh÷ng nguyªn t¾c chung. Héi ®ång xÐt xö phóc thÈm sau khi nghÞ ¸n cã quyÒn quyÕt ®Þnh: Kh«ng chÊp nhËn kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ vµ gi÷ nguyªn b¶n ¸n s¬ thÈm; söa b¶n ¸n s¬ thÈm; hñy b¶n ¸n s¬ thÈm ®Ó ®iÒu tra l¹i hoÆc xÐt xö l¹i; hñy b¶n ¸n s¬ thÈm vµ ®×nh chØ vô ¸n. Sau cïng, ®ã lµ quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n t¹i phiªn tßa xet xö l¹i b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh h×nh sù ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt theo thñ tôc gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm. ë phiªn tßa gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm trong mäi tr­êng hîp Héi ®ång xÐt xö chØ bao gåm c¸c ThÈm ph¸n chuyªn tr¸ch. Héi ®ång gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm ph¶i xÐt xö toµn bé vô ¸n mµ kh«ng chØ h¹n chÕ trong néi dung kh¸ng nghÞ. Phiªn tßa gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm ®­îc b¾t ®Çu b»ng viÖc mét thµnh viªn cña Héi ®ång gi¸m ®èc thÈm tr×nh bµy b¶n thuyÕt tr×nh vô ¸n, c¸c thµnh viªn cña Héi ®ång gi¸m ®èc thÈm ph¸t biÓu ý kiÕn vµ ®¹i diÖn ViÖn kiÓm s¸t ph¸t biªu quan ®iÓm cña ViÖn kiÓm s¸t vÒ viÖc gi¶i vô ¸n. Khi xÐt xö gi¸m ®èc thÈm, Héi ®ång xÐt xö cã quyÒn ®­a ra quyÕt ®Þnh: Kh«ng chÊp nhËn kh¸ng nghÞ vµ giø nguyªn b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt; hñy b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt vµ ®×nh chØ vô ¸n; hñy b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt ®Ó ®iÒu tra l¹i hoÆc xÐt xö l¹i. khi xÐt xö t¸i thÈm, Héi ®ång t¸i thÈm cã quyÒn ®øa ra quyÕt ®Þnh: Kh«ng chÊp nhËn kh¸ng nghÞ vµ giø nguyªn b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt; hñy b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh bÞ kh¸ng nghÞ ®Ó ®iÒu tra l¹i hoÆc xÐt xö l¹i; hñy b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh bÞ kh¸ng nghÞ vµ ®×nh chØ vô ¸n. QuyÕt ®Þnh cña Héi ®ång gi¸m ®èc thÈm, Héi ®ång t¸i thÈm cã hiÖu lùc ph¸p luËt kÓ tõ ngµy ra quyÕt ®Þnh. Cã thÓ nãi ThÈm ph¸n cã vai trß quyÕt ®Þnh trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù. ThÈm ph¸n lµ thµnh phÇn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong bÊt kú phiªn tßa nµo. ThÈm ph¸n chuÈn bÞ cho phiªn tßa xÐt xö, ThÈm ph¸n lµ thµnh viªn trong mçi mét Héi ®ång xÐt xö ®Ó quyÕt ®Þnh mét ng­êi cã téi hay kh«ng cã téi vµ h×nh ph¹t ®èi víi ng­êi cã téi. ThÈm ph¸n còng tham gia thanh viªn xem xÐt mét quyÕt ®Þnh, b¶n ¸n ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt theo thñ tôc gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm. ThÈm ph¸n chÝnh lµ mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng ®Ó ®i ®Õn ch©t l­îng tèt cña viÖc xÐt xö, ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng xÐt ö cña Tßa ¸n diÔn ra theo quy ®Þnh ph¸p luËt ®i ®Õn nh÷ng b¶n ¸n quyÕt ®Þnh s¸ng suèt, ®óng ng­êi ®óng téi, ®ung ph¸p luËt. Víi t­ c¸ch lµ nh©n vËt trung t©m trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n, Bé luËt Tè tông h×nh sù cña nhµ n­íc ta ®· cã nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ, râ rang vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña thÈm ph¸n trong Tè tông h×nh sù. Lµ ®¹i diÖn cho nÒn c«ng lý quèc gia, ThÈm ph¸n ph¶i cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quyÒn, nghÜa vô Tè tông cña m×nh trong toµn bé qu¸ tr×nh Tè tông ®Ó ®¶m b¶o cho c¸c ph¸n quyÕt cña ThÈm ph¸n ®­îc c«ng minh, ®óng ph¸p luËt. Ch­¬ng 3: Thùc tr¹ng vµ mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña thÈm ph¸n tr­íc yªu cÇu c¶i c¸ch T­ ph¸p ë ViÖt nam 3.1.Thùc tr¹ng ®éi ngò ThÈm ph¸n trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù. 3.1.1. Thùc tr¹ng sè l­îng vµ chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n. Tr­íc hÕt, ®ã lµ thùc tr¹ng vÒ sè l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n. N¨m 2002, Tßa ¸n nh©n d©n ®Þa ph­¬ng cã 3.270 ThÈm ph¸n trong ®ã Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh cã 915 ThÈm ph¸n, Tßa ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn cã 2.355 ThÈm ph¸n; Tßa ¸n qu©n sù c©p qu©n khu cã 48 ng­êi, ThÈm ph¸n Tßa ¸n qu©n sù khu vùc vã 64 ng­êi.(1) C¸c NghÞ quyÕt sè 353, 355 vµ 383/2003/NQ-UBTVQH11 cïng ngµy 25/2/2003 cña ñy ban th­êng vô Quèc héi ®· quy ®Þnh vÒ biªn chÕ ThÈm ph¸n Tßa ¸n c¸c cÊp n¨m 2003 nh­ sau: ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao: 120 ng­êi; ThÈm ph¸n Tßa ¸n Trung ­¬ng: 19 ng­êi; ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh: 1.118 ng­êi; ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn: 3.515 ng­êi; ThÈm ph¸n Tßa ¸n qu©n sù cÊp qu©n khu vµ khu vùc: 140 ng­êi. Qua hai nghiÖm kú thùc hiÖn chÕ ®é bæ nhiÖm ThÈm ph¸n vµ hiªn nay ®ang thùc hiÖn nhiÖm kú thø ba vÒ viÖc bæ nhiÖm ThÈm ph¸n cho thÊy sè l­înh vµ nhÊt lµ chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n ®· cã b­íc tiÕn dµi ®¸ng kÓ. Theo B¸o c¸o cña Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao, tÝnh ®Õn thêi ®iÓm th¸ng 12/2004 ®éi ngò ThÈm ph¸n cña nghµnh Tßa ¸n nh©n d©n lµ 3.865 ng­êi vøi tû lÖ 100% lµ ®¶ng viªn, cô thÓ nh­ sau: - §èi vøi Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao: Tæng sè c¸n bé c«ng chøc lµ 495 ng­êi, trong ®ã cã 105 ThÈm ph¸n. NÕu so vøi biªn chÕ cña Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao ®­îc ph©n bæ lµ 603 ng­êi, trong ®ã cã 120 ThÈm ph¸n th× ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao cßn thiÕu 108 ng­êi, trong ®ã cã 15 (1) ThÈm ph¸n. Víi tr×nh ®é chuyªn m«n cña ThÈm ph¸n cã 15 ng­êi (14,3%) cã tr×nh ®é trªn ®¹i häc, 90 ng­êi (85,7%) tr×nh ®é ®¹i häc, tr×nh ®é lý lu©n chÝnh trÞ, 80 ng­êi tr×nh ®é cö nh©n cao cÊp, 25 ng­êi tr×nh ®é trung cÊp. - §èi víi Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh : Tæng sè c¸n bé c«ng chøc cña 64 Tßa ¸n cÊp tØnh trong tßan quèc lµ 2.931 ng­êi trong ®ã cã 943 ThÈm ph¸n. NÕu so víi biªn chÕ cña c¸c Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh ®­îc ph©n bæ lµ 3.599 ng­êi, trong ®ã cã 1.118 ThÈm ph¸n th× Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh cßn thiÕu 668 ng­êi, trong ®ã cã 175 ThÈm ph¸n. Tr×nh ®é chuyªn m«n cña ThÈm ph¸n: Cã 30 ng­êi tr×nh ®é trªn ®¹i häc (3,2%), 826 ng­¬i (87,6%) tr×nh ®é ®¹i häc LuËt, 78 ng­êi (9,2%) ch­a tèt nghiÖp ®¹i häc. VÒ tr×nh ®é chÝnh trÞ cña ThÈm ph¸n cã 416 ng­êi cã tr×nh ®é cö nh©n, cao cÊp, 397 ng­êi tr×nh ®é trung cÊp. - §èi víi Tßa ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn : Tæng sè c¸n bé c«ng chøc hiÖn cã 658 Tßa ¸n cÊp huyÖn trong toµn quèc lµ 5.997 ng­êi, trong ®ã cã 2.817 ThÈm ph¸n. NÕu so víi biªn chÕ ®­îc ph©n bæ lµ 7.822 ng­êi, trong ®ã cã 3.690 ThÈm ph¸n. VÒ tr×nh ®é chuyªn m«n cña ThÈm ph¸n cã 23 ng­êi (0,8%) trªn ®¹i hoc, 2.318 ng­êi (82,3%) ®¹i häc LuËt, 476 ng­êi (16,9%) ch­a t«t nghiÖp ®¹i häc. VÒ tr×nh ®é chÝnh trÞ cña ThÈm ph¸n: Cã 230 ng­êi cã tr×nh ®é cö nh©n, cao cÊp, 2.135 ng­êi tr×nh ®é trung cÊp. - §èi víi Tßa ¸n Qu©n sù: Gåm Tßa ¸n Qu©n sù Trung ­¬ng, Tßa ¸n Qu©n sù qu©n khu vµ t­¬ng ®­¬ng vµ 17 Tßa ¸n Qu©n sù khu vùc cã ®ñ sè biªn chÕ ®­îc ph©n bæ cô thÓ: Tßa ¸n Qu©n sù Trung ­¬ng cã 54 ng­êi, trong ®ã cã 19 ThÈm ph¸n; Tßa ¸n Qu©n sù qu©n khu cã 108 ng­êi trong ®ã cã 54 ThÈm ph¸n; Tßa ¸n Qu©n sù khu vùc cã 153 ng­êi trong ®ã cã 68 ThÈm ph¸n. Ngoµi ra, sè l­îng ThÈm ph¸n Tßa ¸n c¸c cÊp ®­îc x©y dùng vµ ph©n bæ trong c¸c n¨m 2004-2005 trªn c¬ së sè l­îng c¸c lo¹i vô ¸n khi ®ã kho¶ng 180.000 vô/n¨m vµ sè l­îng c¸c lo¹i vô ¸n t¨ng mçi n¨m khaáng 15% ( n¨m 2007, Tßa ¸n c¸c cÊp ®· thu lý 256.498 vô ¸n c¸c lo¹i). Bªn c¹nh ®ã, tõ n¨m 2004 ®Õn nay ®· cã 21 Tßa ¸n cÊp huyÖn ®]îc thµnh lËp míi, n©ng tæng sè Tßa ¸n huyÖn lªn 678 ®¬n vÞ. NÕu tÝnh to¸n mét c¸ch c¬ häc, víi ®Þnh møc giao mét ThÈm ph¸n gi¶i quyÕt, xÐt xö 5 vô/th¸ng, tøc lµ 60 vô ¸n/n¨m/ThÈm ph¸n th× mçi n¨m ngµnh Tßa ¸n ph¶i bæ sung kho¶ng 1000 ng­êi, trong ®ã cã kho¶ng 450 ThÈm ph¸n vµ 550 Th­ ký vµ c¸n bé kh¸c. N¨m 2006, tßan ngµnh Tßa ¸n cã biªn chÕ lµ 100.975 ng­êi, trong ®ã cã 4.141 ThÈm ph¸n, cßn thiÕu 1.354 biªn chÕ, trong ®ã cã 928 ThÈm ph¸n. Nh­ vËy, Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp, ®Æc biÖt lµ kh«i Tßa ¸n cÊp huyÖn ch­a ®ñ sè l­îng ThÈm ph¸n ®­îc giao. Do thiÕu ThÈm ph¸n nªn nhiÒu Tßa ¸n khu vùc phÝa Nam, ®Æc biÖt lµ thµnh phè Hå ChÝ Minh ( cã sè ¸n ph¶i gi¶i quyÕt chiÕm tíi 1/6 l­îng ¸n cña toµn ngµnh) vµ c¸c tØnh nh­ B×nh D­¬ng, §ång Nai, BÕn Tre, Long An, VÜnh Long... ®ang bÞ qu¸ t¶i vÒ c«ng viÖc dÉn ®Õn sè l­îng c¸c vô ¸n tån ®äng vÉn ch­a ®­îc gi¶i quyÕt døt ®iÓm. MÆt kh¸c do søc Ðp c«ng viÖc (cã n¬i ThÈm ph¸n ®­îc giao gi¶i quyÕt trung b×nh trªn 10 vô/th¸ng) ®· dÊn ®Õn sai sãt kh«ng ®¸nh cã vÒ nghiÖp vô. T×nh tr¹ng thiÕu ThÈm ph¸n còng g©y ra nh÷ng kho kh¨n nhÊt ®Þnh ®èi víi c«ng tac quy ho¹ch, ®ßa t¹o c¸n bé cña ngµnh (do viÖc nhiÒu, ng­êi Ýt nªn nhiÒu n¬i kh«ng thÓ cö c¸n bé ®i ®µo t¹o, båi d­ìng theo kÕ ho¹ch, quy ho¹ch). Thùc tÕ còng cho thÊy ®· sè nh÷ng ®¬n vÞ cã nhu cÇu bæ sung thªm ThÈm ph¸n do ®ang bÞ qu¸ t¶i ë møc cao vÒ c«ng viÖc (víi sè l­îng ¸n ®­îc giao v­ît qu¸ 7 vô ¸n th¸ng/ThÈm ph¸n) th× l¹i th­êng r¬i vµo nh÷ng tr­êng hîp ch­a thùc hiªnh ®ñ chØ tiªu sè l­îng ThÈm ph¸n ®­îc giao v× kh«ng cã ®ñ sè nguån t¹i chç ®Ó tuyÓn dông vµ bæ nhiÖm ThÈm ph¸n, trøc c¸c ®¬n vÞ c¸c Thµnh phè lín nh­ Hµ Néi, thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ c¸c tØnh ®ång b»ng B¾c bé. §©y chÝnh lµ m©u thuÉn, th¸ch thøc lín nhÊt ®Æt ra ®èi víi ngµnh Tßa ¸n khi xö lý, gi¶i quyÕt vÒ vÊn ®Ò sè l­îng ThÈm ph¸n cña Tßa ¸n c¸c cÊp. TiÕp theo, ®ã lµ thùc tr¹ng vÒ chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n. Sè ThÈm ph¸n ®­îc bæ nhiÖm lÇn ®Çu ®Òu cã tr×nh ®é ®¹i häc LuËt vµ ®Òu ®­îc ®µo t¹o nghiÖp vô xÐt xö. Tuy nhiªn vÉn cßn tån t¹i t×nh tr¹ng ThÈm ph¸n vÉn ch­a cã b»ng ®¹i häc LuËt. Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy chñ yÕu do qu¸ tr×nh h×nh thµnh ®éi ngò c¸n bé Tßa ¸n, ®éi ngò ThÈm ph¸n trong nh÷ng n¨m tr­íc ®©y ®­îc xuÊt ph¸t tõ nh÷ng nguån kh¸c nhau, tiªu chuÈn vÒ chuyªn m«n vÉn ch­a ®­îc chó ý, quan t©m ®óng møc mµ chØ chó ý ®Õn tiªu chuÈn phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc vµ yªu cÇu cã ng­êi ®Ó gi¶i quyÕt c«ng viÖc. MÆt kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm Tßa ¸n nh©n d©n n¨m 1993 th× cho phÐp c¶ nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é cao ®¼ng Tßa ¸n vµ t­ t­ëng cã thÓ ®­îc bæ nhiÖm lµm ThÈm ph¸n Tßa ¸n c¸c cÊp vµ thùc tÕ nÕu kh«ng bæ nhiÖm nh÷ng tr­êng hîp ®ã th× kh«ng cã nguån bæ nhiÖm ThÈm ph¸n. V× thÕ cã mét sè l­îng ®¸ng kÓ ThÈm ph¸n chØ cã b»ng cao ®¼ng Tßa ¸n, cao ®¼ng KiÓm s¸t hoÆc chøng chØ, n¨m lu©n huÊn luËt. V× vËy mµ Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm Tßa ¸n nh©n d©n n¨m 2002 quy ®Þnh c¸c ®èi t­îng nh­ trªn lµ ch­a ®ñ tiªu chuÈn chuyªn m«n vµ trong nhiÖm kú bæ nhiÖm ph¶i häc tËp ®Ó ®¹t tr×nh ®é ®¹i häc LuËt. VÒ kinh nghiÖm vµ n¨ng lùc c«ng t¸c: hiÖn nay ®a sè ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp ®· ®­îc bæ nhiÖm kú thø 2 nhiÒu tr­êng hîp ®­îc bæ nhiÖm tiÕp nhiÖm kú thø 3 cho nªn tÝch lü ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm c«ng t¸c, sè ThÈm ph¸n míi ®­îc bæ nhiÖm lÇn ®Çu nh­ cã nhiÒu n¨m c«ng t¸c chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ ®· ®Òu ®­îc ®µo t¹o vÒ nghiÖp vô xÐt xö cho nªn vÒ n¨ng lùc cã thÓ ®¶m ®­¬ng ®­îc viÖc gi¶i quyÕt, xÐt xö c¸c vô ¸n ®­îc giao. Qua rµ so¸t, ®¸nh gi¸ chÊt l­îng c«ng t¸c vµ qua c«ng t¸c bæ nhiÖm ThÈm ph¸n cña Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao cho thÊy cã kho¶ng trªn d­íi 10% sè ThÈm ph¸n n¨ng lùc c«ng t¸c yÕu, sè ¸n bÞ hñy hoÆc sö nghiªm träng do lçi chñ quan tõ 3%-5%, sè ThÈm ph¸n nµy chñ yÕu ë c¸c huyÖn miÒn nói, vïng cao, vïng s©u. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ th× n¨ng lùc c«ng t¸c xÐt xö cña ThÈm ph¸n trªn cac ®Þa bµn, gi÷a c¸c cÊp Tßa ¸n víi nhau lµ kh«ng ®ång ®Òu, ®iÒu nµy thÓ hiÖn ë chè hiÖu qu¶ chÊt l­îng xÐt xö cña ThÈm ph¸n ë c¸c thµnh phè l¬n cao h¬n c¸c ®Þa bµn kh¸c, cã ThÈm ph¸n ë c¸c thµnh phè xÐt xö 10 – 15 vô ¸n/th¸ng trong khi ®ã ThÈm ph¸n ë c¸c tØnh kh¸c chØ xÐt xö 1,5-3 vô ¸n/th¸ng. MÆt kh¸c, ThÈm ph¸n Tßa ¸n cÊp huyÖn th­êng cã sè b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh bÞ hñy bá do lçi chñ quan cao h¬n so víi ThÈm ph¸n cÊp tØnh. VÒ phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc lèi sèng: Qua c«ng t¸c qu¶n lý ®éi ngò ThÈm ph¸n cña Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao, cao viÖc rµ so¸t ®éi ngò c¸n bé, ThÈm ph¸n hµng n¨m cho they ®¹i ®a sè ThÈm ph¸n Tßa ¸n c¸c cÊp gi÷ v÷ng phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc, cã lèi sèng lµnh m¹nh, chÊp hµnh tèt chñ tr­¬ng, ®­êng lèi cña §¶ng, ph¸p luËt cña Nhµ n­íc, cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao trong c«ng t¸c, gi÷ g×n ®oµn kÕt néi bé, cã ý thøc kû luËt vµ tÝch cùc tu d­ìng rÌn luyÖn, trau dåi nghiÖp vô ®Ó hoµn thµnh choc tr¸ch, nhiÖm vô ®­îc giao. §¸nh gi¸ sù thiÕu sãt, khuyÕt ®iÓm cña ®éi ngò ThÈm ph¸n t¹i kÕt luËn Héi nghÞ tæng kÕt c«ng t¸c n¨m 2005 vµ triÓn khai c«ng t¸c n¨m 2006, Ch¸nh ¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao ®· nªu: “Trong mét sè tr­êng hîp tinh thÇn kiªn quyÕt b¶o vÖ ph¸p luËt cña ThÈm ph¸n cßn yÕu, kh«ng gi÷ v÷ng nguyªn t¾c ®éc lËp xÐt xö vµ chØ tu©n theo ph¸p luËt ®Ó viÖc t¸c ®éng tr¸I ph¸p luËt tõ bªn ngoµi ¶nh h­ëng ®Õn viÖc gi¶i quyÕt ®óng ®¾n vô ¸n, c¸ biÖt vÉn cßn tr­êng hîp c¸n bé, ThÈm ph¸n vi ph¹m phÈm chÊt ®¹o ®øc, vi ph¹m ph¸p luËt, ph¶i xem xøt, xö lý kû luËt hoÆc them chÝ truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù, cã ®¬n vÞ x¶y ra mÊt ®oµn kÕt néi bé, lµm ¶nh h­ëng ®Õn c«ng t¸c cña ®¬n vÞ”. §èi víi vÊn ®Ò xö lý kû luËt, trong nhiÖm kú 1994- 1999 cã 107 c¸n bé Tßa ¸n vi ph¹m ph¶I xö lý kû luËt khiÓm tr¸ch ®Õn truy tè; 35 ThÈm ph¸n bÞ c¸ch choc trong ®ã cã 03 ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n cÊp tØnh vµ truy tè tr­íc ph¸p luËt 08 ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn. Trong ®ã n¨m 2002, ngµnh Tßa ¸n nh©n d©n còng ®· xö lý kû luËt vÒ mÆt §¶ng vµ chÝnh quyÒn ®èi víi 29 c¸n bé, c«ng chøc cña ngµnh cã vi ph¹m, chñ yÕu lµ vi ph¹m vÒ phÈm chÊt, ®¹o ®øc, chØ mét sè Ýt vi ph¹m ph¸p luËt(1) . N¨m 2003, toµn ngµnh Tßa ¸n cã 30 c¸n bé, c«ng chøc bÞ kû luËt, trong ®ã cã 22 ThÈm ph¸n. Ch¸nh ¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao ®· ra quyÕt ®Þnh c¸ch chøc 5 ThÈm ph¸n, 22 tr­êng hîp bÞ khiÓm tr¸ch, c¶nh c¸o vÒ §¶ng hoÆc chÝnh quyÒn vµ 03 tr­êng hîp bÞ t¹m ®Ønh chØ c«ng t¸c ®Ó c¬ quan cã them quyÒn ®iÒu tra vÒ hµnh vi ph¹m ph¸p luËt(2). N¨m 2004, ngµnh Tßa ¸n ®· xö lý kû luËt 10 ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n ®Þa ph­¬ng, trong ®ã cã 03 tr­êng hîp bÞ c¸ch chøc ThÈm ph¸n do cã hµnh vi tiªu cùc nh­ nhËn hèi lé, vi ph¹m ®¹o ®øc, ra quyÕt ®Þnh tr¸i ph¸p luËt(3). N¨m 2005 cã 2 c¸n bé Tßa ¸n bÞ xö lý kû luËt, trong ®ã cã 09 ThÈm ph¸n(4) . N¨m 2006 ngµnh Tßa ¸n cã 09 tr­¬ng hîp bÞ xö lý kû luËt, 02 tr­êng hîp vi ph¹m ph¸p luËt bÞ xö lý h×nh sù(5). Nh×n vµo sè liÖu trªn, ta cã thÓ thÊy r»ng chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n ®ang tong b­íc ®­îc n©ng lªn. §iÒu nµy gãp phÇn ®¸p øng ®­îc nhu cÇu ngµnh Tßa ¸n víi nh÷ng vô viÖc ngµy cµng nhiÒu vµ phøc t¹p h¬n. ViÖc n©ng cao chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n lµ ®iÒu rÊt cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o cho ch©t l­îng xÐt xö c¸c vô ¸n h×nh sù, nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam ®· trë thµnh thµnh viªn cña Tæ chøc th­¬ng m¹i thÕ giíi WTO. 3.1.2 Thùc tr¹ng qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù cña ThÈm ph¸n. Theo B¸o c¸o c«ng t¸c ngµnh Tßa ¸n tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2006, ta thÊy: §èi víi c«ng t¸c gi¶i quyÕt c¸c lo¹i ¸n: - N¨m 2000, tßa ¸n thô lý 191.783 vô ¸n c¸c lo¹i, ®· gi¶i quyÕt 165.048 vô, ®¹t 86,05%. - N¨m 2001, Tßa ¸n thô lý 197.584 vô ¸n c¸c lo¹i, ®· gi¶i quyÕt 167.663 vu, ®¹t 84,8%. - N¨m 2003, Tßa ¸n thô lý 203.691 vô ¸n c¸c lo¹i, gi¶i quyÕt 181.339 vô, ®¹t 89%. - N¨m 2004, Tßa ¸n thô lý 217.605 vô ¸n c¸c lo¹i, ®· gi¶i quyÕt 194.652 vô, ®¹t 89,45%. (1),(2),(3),(4),(5)TANDTC,B¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c ngµnh Tßa ¸n n¨m 2002,2003,2004,2005,2006. - N¨m 2005, Tßa ¸n thô lý 233.228 vô ¸n c¸c lo¹i, ®· gi¶i quyÕt 199.998 vô, ®¹t 89,6%. - N¨m 2006, Tßa ¸n thô lý 242.854 vô ¸n c¸c lo¹i, ®· gi¶i quyÕt 222.359 vô, ®¹t 91,6%. Nh×n vµo sè liÖu trªn cã thÓ thÊy c¸c vô ¸n trong nh÷ng n¨m võa qua vÉn kh«ng ngõng t¨ng lªn. Tuy nhiªn víi nh÷ng söa ®æi trong quy ®Þnh vÒ thñ tôc Tè tông, víi bæ sung vµ n©ng cao sè l­îng vµ chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n nªn tû lÖ sè vô ¸n ®· gi¶i quyÕt ®­îc vÉn t¨ng cao. §èi víi c«ng t¸c gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù: - N¨m 2004, Tßa ¸n nh© d©n vµ Tßa ¸n qu©n sù c¸c cÊp ®· gi¶i quyÕt theo thñ tôc s¬ thÈm, phóc thÈm vµ gi¸m ®èc thÈm ®­îc 66.158 vô trong tæng sè 71.268 vô, ®¹t 94,2%. - N¨m 2005, Tßa ¸n nh©n d©n vµ Tßa ¸n qu©n sù c¸c cÊp ®· gi¶i quyÕt thep thñ tôc s¬ thÈm, phóc thÈm vµ gi¸m ®èc thÈm ®­îc 66.672 vô trong tæng sè 69.048 vô, ®¹t 97%. - N¨m 2006, Tßa ¸n nh©n d©n vµ Tßa ¸n qu©n sù c¸c cÊp ®· gi¶i quyÕt theo thñ tôc s¬ thÈm, phóc thÈm vµ gi¸m ®ãc thÈm ®­îc 74.4455 vô trong tæng sè 76.734 vô, ®¹t 97%. Nh×n vµo con sè Tßa ¸n nh©n d©n vµ Tßa ¸n qu©n sù thô lý vµ gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù cho thÊy c«ng t¸c xÐt xö ®· ®­îc ®Èy m¹nh, sè vô ¸n Tßa ¸n gi¶i quyÕt ®­îc lín, ®¹t 97%. §Æc biÖt, trong n¨m 2006, sè vô ¸n ®· gi¶i quyÕt ®­îc v­ît 6% so víi chØ tiªu ®Ò ra tõ ®Çu n¨m. §iÒu nµy cho thÊy viÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù cña Tßa ¸n nãi chung vµ cña ThÈm ph¸n nãi riªng ®· phÇn nµo ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña c«ng t¸c xÐt xö vô ¸n h×nh sù lµ nhanh chãng, kÞp thêi, ®óng ph¸p luËt. Tr­íc hÕt ®ã lµ viÖc xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n h×nh sù. 3.2. N©ng cao chÊt l­îng tranh tông trong xÐt xö vô ¸n h×nh sù . * KiÕn nghÞ, gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong ho¹t ®éng xÐt xö vô ¸n h×nh sù. Thø nhÊt, ®èi víi thêi h¹n chuÈn bÞ xÐt xö: C¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn cÇn xem xÐt nghiªn cøu cô thÓ l¹i vÊn ®Ò nµy. NÕu xÐt thÊy vÉn cã thÓ gi÷ nguyªn quy ®Þnh t¹i §iÒu 176 mµ kh«ng dÉn tíi sù vi ph¹m vÒ thêi h¹n tè tông th× cÇn ph¶i ra mét v¨n b¶n cã sù h­íng dÉn cô thÓ vÒ thêi h¹n mµ bé phËn nhËn hå s¬ cña Toµ ¸n ph¶i chuyÓn hå s¬ vô ¸n ®Õn Ch¸nh ¸n ®Ó thùc hiÖn viÖc ph©n c«ng ThÈm ph¸n, thêi h¹n nµy ph¶i ®­îc quy ®Þnh lµ trong mét ngµy. Cßn nÕu thÊy viÖc quy ®Þnh nh­ vËy dÔ dÉn tíi sù vi ph¹m vÒ thñ tôc tè tông th× nªn söa ®æi ®iÒu luËt theo h­íng quy ®Þnh l¹i “kÓ tõ ngµy Toµ ¸n nhËn hå s¬” chø kh«ng nªn quy ®Þnh “kÓ tõ ngµy ThÈm ph¸n nhËn hå s¬”. Quy ®Þnh nh­ vËy còng ®Ó cho phï hîp víi thêi h¹n quyÕt ®Þnh truy tè cña ViÖn kiÓm s¸t lµ “kÓ tõ ngµy ViÖn kiÓm s¸ta nhËn hå s¬” vµ thêi gian chuÈn bÞ xÐt xö ph¶i tÝnh tõ ngµy ViÖn kiÓm s¸t nhËn hå s¬ chø kh«ng ph¶i lµ tõ ngµy ThÈm ph¸n nhËn hå s¬. Thø hai, vÒ viÖc Ch¸nh ¸n trùc tiÕp xÐt xö quy ®Þnh t¹i §iÒu 38 Bé luËt Tè tông h×nh sù, cÇn thèng nhÊt quan ®iÓm r»ng: C¨n cø vµo §iÒu 38, Bé luËt Tè tông h×nh sù th× chØ cã Ch¸nh ¸n Toµ ¸n lµ ng­êi cã nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n trong viÖc tæ chøc c«ng t¸c xÐt xö cña Toµ ¸n, do ®ã khi Ch¸nh ¸n trùc tiÕp gi¶i quyÕt, xÐt xö vô ¸n h×nh sù th× ®ã lµ lµ viÖc ®­¬ng nhiªn do luËt ®Þnh mµ kh«ng cÇn ph¶i cã quyÕt ®Þnh ph©n c«ng. Thø ba, vÒ tr×nh ®é xÐt hái t¹i Kho¶n 2, §iÒu 207, Bé luËt Tè tông h×nh sù cÇn söa ®æi, bæ sung cho ®Çy ®ñ, râ rµng: “Khi xÐt hái tõng ng­êi, chñ to¹ phiªn toµ hái råi ®Õn ThÈm ph¸n (trong tr­êng hîp Héi ®ång xÐt xö gåm 5 thµnh viªn), c¸c Héi thÈm sau ®ã ®Õn kiÓm s¸t viªn, ng­êi bµo ch÷a, ng­êi b¶o vÖ quyÒn lîi cña ®­¬ng sù...”. Thø t­, vÒ thµnh phÇn Héi ®ång xÐt xö s¬ thÈm quy ®Þnh t¹i §iÒu 85, Bé luËt Tè tông h×nh sù cÇn nh×n nhËn ®iÒu luËt quy ®Þnh râ rµng lµ: “BÞ c¸o ®­a ra xÐt xö vÒ téi theo khung h×nh ph¹t cao nhÊt lµ tö h×nh th× Héi ®ång xÐt xö gåm hai ThÈm ph¸n vµ ba Héi thÈm”. §èi víi bÞ c¸o lµ ng­êi ch­a thµnh niªn mÆc dï bÞ ph¹m vµo téi cã khung h×nh ph¹t cao nhÊt lµ tö h×nh nh­ng kh«ng ®­îc xö ph¹t b»ng h×nh ph¹t ®Êy th× ®ã lµ yÕu tè nh©n ®¹o do ®Æc ®iÓm riªng vÒ ng­êi thùc hiÖn hµnh vi ph¹m téi ch­a cã sù ph¸t triÓn t©m sinh lý, ¶nh h­ëng ®Õn kh¶ n¨ng nhËn thøc, nÕu xö tõ h×nh th× khã cã c¬ héi cho trÎ söa ®æi vµ lµm l¹i cuéc ®êi. Do ®ã, trong tr­êng hîp nµy, thµnh phÇn Héi ®ång xÐt xö vÉn ph¶i lµ n¨m ng­êi nh­ ®óng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. * C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc chuyªn m«n nghiÖp vô cña ThÈm ph¸n trong ho¹t ®éng xÐt xö vô ¸n h×nh sù. N¨ng lùc chuyªn m«n lµ n¨ng lùc thùc tÕ tæ chøc thùc hiÖn vµ gi¶i quyÕt c«ng viÖc. N¨ng lùc chuyªn m«n ®­îc t¹o nªn tõ qu¸ tr×nh ®µo t¹o kiÕn thøc c¬ b¶n ë c¸c c¬ së ®µo t¹o. Vµ qua qu¸ tr×nh ®­îc rÌn luyÖn båi d­ìng th­êng xuyªn trong viÖc thùc thi nhiÖm vô hµng ngµy. V× thÕ, ®Ó n©ng cao n¨ng lùc chuyªn m«n cÇn ph¶i thùc hiÖn mét sè gi¶i ph¸p. + CÇn ph¶i cã quy ho¹ch ®Ó t¹o nguån ThÈm ph¸n. + T¨ng c­êng vµ ®æi míi c«ng t¸c ®µo t¹o nguån ThÈm ph¸n. ThÈm ph¸n ®­îc coi lµ mét nghÒ ®Æc biÖt, ®· lµ mét nghÒ th× ph¶i cÇn mét tr×nh ®é thµnh th¹o vµ cÇn ph¶i ®­îc ®µo t¹o nghÒ. TÝnh tõ ngµy thµnh lËp ®Õn th¸ng 12/2005, Häc viÖn T­ ph¸p ®· tæ chøc ®­îc 8 kho¸, ®· ®µo t¹o nguån ThÈm ph¸n cho 2.018 häc viªn, trong ®ã nam: 1.035 ng­êi; n÷: 713 ng­êi. Theo ch­¬ng tr×nh ®µo t¹o cña Häc viÖn T­ ph¸p th× c«ng t¸c ®µo t¹o nguån ThÈm ph¸n ph¶i ®¹t ®­îc c¸c môc tiªu: Mét lµ, trang bÞ cho thÈm ph¸n nh÷ng ph­¬ng ph¸p khoa häc, kinh nghiÖm vµ kü n¨ng ¸p dông ph¸p luËt ®Æc biÖt lµ ph¸p luËt tè tông vµo viÖc gi¶i quyÕt c¸c t×nh huèng cô thÓ trong lÜnh vùc c«ng t¸c ®­îc giao. Hai lµ, rÌn luyÖn phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp tinh thÇn “Ph­¬ng c«ng, thñ ph¸p, chÝ c«ng v« t­” cña thÈm ph¸n. Ba lµ, rÌn luyÖn b¶n lÜnh, phong c¸ch cña ThÈm ph¸n theo h­íng t«n träng lîi Ých cña mäi ng­êi, cã kh¶ n¨ng ®éc lËp trong suy nghÜ vµ hµnh ®éng ®óng ph¸p luËt, v÷ng vµng vµ kh«ng bÞ chi phèi bëi nh÷ng t¸c ®éng tr¸i ph¸p luËt. Bèn lµ, cËp nhËt, trang bÞ nh÷ng kiÕn thøc míi vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, m«i tr­êng t­ ph¸p, vai trß, vÞ trÝ cña ho¹t ®éng t­ ph¸p nãi chung vµ cña ThÈm ph¸n nãi riªng. * N©ng cao ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp cña ThÈm ph¸n trong ho¹t ®éng xÐt xö. Trong thùc tÕ hiÖn nay vÊn ®Ò n©ng cao ®¹o ®øc cña ng­êi c¸n bé Toµ ¸n, nhÊt lµ ®éi ngò ThÈm ph¸n lµ mét trong nh÷ng yªu cÇu bøc thiÕt, trong ®ã vÊn ®Ò gi¸o dôc l­¬ng t©m vµ ý thøc vÒ uy tÝn nghÒ nghiÖp ph¶i ®­îc ®Æt lªn hµng ®Çu. V× nh­ NghÞ quyÕt sè 49 – NQ/TW ngµy 2/6/2005 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p ®Õn n¨m 2020 ®· ®¸nh gi¸: ®éi ngò c¸n bé t­ ph¸p, hç trî t­ ph¸p cßn thiÕu, tr×nh ®é nghiÖp vô vµ b¶n lÜnh chÝnh trÞ cña mét sè c¸n bé cßn yÕu, thËm chÝ cã mét sè c¸n bé sa sót vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc vµ tr¸ch nhiÖm nghÒ nghiÖp, vÉn cßn t×nh tr¹ng oan sai trong ®iÒu tra, b¾t giam, gi÷, truy tè, xÐt xö. §¸nh gi¸ cña Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vÒ ®éi ngò c¸n bé Toµ ¸n t¹i kÕt luËn Héi nghÞ tæng kÕt c«ng t¸c Toµ ¸n n¨m 2006 ®· nªu râ: ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp cßn bÊt cËp vÒ sè l­îng, tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ n¨ng lùc c«ng t¸c, ®Æc biÖt mét bé phËn c¸n bé c«ng chøc, kÓ c¶ mét sè ThÈm ph¸n, l·nh ®¹o Toµ ¸n thiÕu tinh thÇn tr¸ch nhiÖm, l­¬ng t©m vµ ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp, th¸i ®é phôc vô nh©n d©n, ý thøc chÊp hµnh kû luËt c«ng vô ch­a tèt, ch­a nhËn thøc râ vÞ trÝ, vai trß tr¸ch nhiÖm vµ ®Æc thï c«ng t¸c cña ng­êi c¸n bé Toµ ¸n, thiÕu ý thøc cÇu thÞ, phÊn ®Êu häc tËp, nghiªn cøu ®Ó n©ng cao tr×nh ®é. Tõ nh÷ng yÕu kÐm trªn cÇn ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc nh­ sau: + CÇn ph¶i t¨ng c­êng gi¸o dôc chÝnh trÞ t­ t­ëng cho ThÈm ph¸n + T¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra, thanh tra trong viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng nhiÖm vô cña ng­êi ThÈm ph¸n. + Coi träng viÖc tù rÌn luyÖn vµ båi d­ìng ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp cña ThÈm ph¸n. * N©ng cao ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong ho¹t ®éng xÐt xö ph¶i cã chÕ ®é ®·i ngé ThÈm ph¸n t­¬ng xøng víi tr¸ch nhiÖm nghÒ nghiÖp. Ngµy 25/10/2006, Thñ t­íng chÝnh phñ ®· cã QuyÕt ®Þnh sè 241/2006/Q§ - TTg, quy ®Þnh chÕ ®é båi d­ìng phiªn toµ cô thÓ nh­ sau: - ThÈm ph¸n – chñ täa phiªn tßa ®­îc båi d­ìng 50.000®ång/ngµy xÐt xö. - ThÈm ph¸n kiÓm s¸t viªn tham gia phiªn toµ ®­îc båi d­ìng 30.000®ång/mét ngµy xÐt xö. - ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn møc phô cÊp 30% møc l­¬ng hiÖn h­ëng céng víi phô cÊp chøc vô lao ®éng vµ phô cÊp th©m niªn v­ît khung nÕu cã. - ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh phô cÊp 25% møc l­¬ng hiÖn h­ëng céng víi phô cÊp chøc vô lao ®éng vµ phô cÊp th©m niªn v­ît khung nÕu cã. - ThÈm ph¸n Toµ ¸n tèi cao phô cÊp 20% møc l­îng hiÖn h­ëng céng víi phô cÊp chøc vô lao ®éng vµ phô cÊp th©m niªn v­ît khung nÕu cã. MÆc dï c¸c bËc l­¬ng cña thÈm ph¸n ®· ®­îc c¶i thiÖn mét chót nhê viÖc söa ®æi chÕ ®é tiÒn l­¬ng, nh­ng nh×n chung ®êi sèng cña ThÈm ph¸n vÉn cßn nhiÒu khã kh¨n. L­¬ng thùc tÕ ch­a ®ñ nu«i thÈm ph¸n vµ gia ®×nh, thÈm ph¸n l¹i kh«ng ®­îc bu«n b¸n, lµm dÞch vô. §iÒu nµy dÔ ph¸t sinh tiªu cùc ®èi víi nh÷ng ng­êi kh«ng v÷ng vµng. C¸c chÕ ®é ®·i ngé kh¸c còng qu¸ thÊp ch­a t­¬ng xøng víi tinh chÊt ®Æc thï c«ng viÖc vµ tr¸ch nhiÖm ngµy cµng cao cña thÈm ph¸n. Do vËy, nã v« t×nh h¹n chÕ nguån thÈm ph¸n vµ sù khuyÕn khÝch cña ®éi ngò thÈm ph¸n phÊn ®Êu v­¬n lªn. Nh÷ng bÊt hîp lý trong chÝnh s¸ch tiÒn l­¬ng vµ c¸c chÝnh s¸ch ®·i ngé kh¸c còng ®· khiÕn cho viÖc ®iÒu ®éng, biÖt ph¸i thÈm ph¸n gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn cÇn nghiªn cøu söa ®æi mét c¸ch tæng thÓ chÕ ®é chÝnh s¸ch ®·i ngé cña thÈm ph¸n. CÇn quan t©m ®iÒu chØnh mét c¸ch c¨n b¶n tiÒn l­¬ng vµ c¸c phô cÊp kh¸c. CÇn söa b¶ng l­¬ng cña thÈm ph¸n theo h­íng c¸c møc l­¬ng cña thÈm ph¸n ph¶i ®­îc n©ng cao h¬n, ®iÒu chØnh møc l­¬ng cña thÈm ph¸n c¸c cÊp sao cho hîp lý theo h­íng møc l­¬ng khëi ®iÓm cña ng¹ch l­¬ng thÈm ph¸n cÊp d­íi Ýt nhÊt lµ b»ng møc l­¬ng khëi ®iÓm cña ng¹ch l­¬ng thÈm ph¸n cao h¬n. §èi víi c¸c phô cÊp kh¸c cÇn cã sù ®iÒu chØnh nhÊt lµ ®èi víi c¸c thÈm ph¸n ë Toµ ¸n cÊp huyÖn khi mµ thÈm quyÒn xÐt xö ®· ®­îc tÆng, thÈm ph¸n ë toµ cÊp huyÖn khi mµ thÈm quyÒn xÐt xö ®· ®­îc t¨ng, thÈm ph¸n ph¶i g¸nh v¸c nhiÒu c«ng viÖc mµ tr­íc ®©y Toµ ¸n cÊp tØnh ®· lµm. Ngoµi ra, nhµ n­íc còng nªn cã chÕ ®é vËt chÊt ­u tiªn ®ñ m¹nh ®Ó thu hót thÈm ph¸n vÒ c¸c ®¬n vÞ toµ ¸n cÊp huyÖn, vïng s©u, vïng xa... nh­ söa ®æi n©ng cao chÕ ®é phô cÊp khu vùc, phô cÊp ®Æc biÖt... t¹o ®iÒu kiÖn cho thÈm ph¸n yªn t©m c«ng t¸c l©u dµi. *T¨ng c­êng c«ng t¸c gi¸m s¸t cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc, tæ chøc x· héi, cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng xÐt xö vô ¸n h×nh sù cña ThÈm ph¸n. Ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng t­ ph¸p, MÆt trËn Tæ quèc vµ c¸c tæ chøc thµnh viªn tËp trung lµm tèt c«ng t¸c gi¸m s¸t, ®éng viªn nh©n d©n ph¸t hiÖn nh÷ng h¹n chÕ, khuyÕt ®iÓm trong ho¹t ®éng t­ ph¸p, qua ®ã kiÕn nghÞ viÖc kh¾c phôc, söa ch÷a. T¨ng c­êng vai trß cña c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng trong viÖc tuyªn truyÒn, cung cÊp th«ng tin vÒ ho¹t ®éng t­ ph¸p. Trong mét nÒn t­ ph¸p cña nh©n d©n th× nh©n d©n ph¶i tÝnh viÖc tham gia vµo viÖc theo dâi th«ng tin vÒ ho¹t ®éng xÐt xö vµ gi¸m s¸t hµnh vi cña c¸c ThÈm ph¸n. C¸c tæ chøc chÝnh trÞ – x· héi cã thÓ ®ãng vai trß gi¸m s¸t t­ ph¸p ®Ó lµm t¨ng tr¸ch nhiÖm cña c¸c thÈm ph¸n. Tõng b­íc thùc hiÖn c«ng khai ho¸ b¶n ¸n cña Toµ ¸n, trõ nh÷ng b¶n ¸n h×nh sù vÒ téi ph¹m an ninh quèc gia hoÆc liªn quan ®Õn thuÇn phong mü tôc. ViÖc c«ng bè b¶n ¸n lµ viÖc chuyÓn t¶i toµn v¨n c¸c quyÕt ®Þnh vµ b¶n ¸n cña Toµ ¸n tíi c«ng chóng mét c¸ch c«ng khai. Môc ®Ých cña viÖc c«ng bè ph¸n quyÕt cña Toµ ¸n lµ nh»m lµm cho c«ng chóng thÊy râ quan ®iÓm cña toµ ¸n trong viÖc ¸p dông ph¸p luËt ®Ó xÐt xö vµ gi¸m s¸t chÊt l­îng cña ThÈm ph¸n khi tuyªn b¶n ¸n ®ã. ViÖc c«ng bè b¶n ¸n lµ h×nh thøc c«ng khai, minh b¹ch ho¸ chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt, viÖc lµm nµy ®­îc coi lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó x©y dùng XHCN v¨n minh, ®¸p øng víi xu thÕ cña qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ, trong ®ã ng­êi dÉn thùc sù ®­îc lµm chñ x· héi th«ng qua viÖc ®­îc biÕt, ®­îc bµn, ®­îc kiÓm tra viÖc thùc thi ph¸p luËt cña c¬ quan t­ ph¸p, cña Toµ ¸n. Còng chÝnh v× thÕ mµ b¶n th©n c¸c thÈm ph¸n ph¶i n©ng cao n¨ng lùc chuyªn m«n ®Ó lµm sao tuyªn b¶n ¸n ®­îc chÝnh x¸c, ®óng ®­êng lèi chÝnh s¸ch, ®óng ph¸p luËt ®­îc x· héi thõa nhËn. * T¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi ho¹t ®éng xÐt xö cña ThÈm ph¸n. X©y dùng hoµn thiÖn c¬ chÕ l·nh ®¹o cña cÊp uû §¶ng trong viÖc chØ ®¹o gi¶i quyÕt nh÷ng vô viÖc quan träng, phøc t¹p. C¬ chÕ phèi hîp lµm viÖc gi÷a c¸c tæ chøc §¶ng víi c¸c c¬ quan t­ ph¸p vµ c¸c ban ngµnh cã liªn quan theo h­íng cÊp uû ®Þnh h­íng nghe b¸o c¸o vµ cho ý kiÕn ®Þnh h­íng vÒ c«ng t¸c t­ ph¸p. X¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm tËp thÓ, c¸ nh©n cÊp uû trong l·nh ®¹o, chØ ®¹o c«ng t¸c t­ ph¸p. §èi víi hÖ thèng Toµ ¸n, lµ mét bé phËn cÊu thµnh trong bé m¸y Nhµ n­íc ®­îc giao thùc hiÖn quyÒn t­ ph¸p, lµ c¬ quan xÐt xö cña n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, th× ®­¬ng nhiªn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Toµ ¸n ph¶i chÞu sù l·nh ®¹o cña §¶ng còng gièng nh­ mäi c¬ quan nhµ n­íc kh¸c. Sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi c¬ quan Toµ ¸n lµ nh»m x©y dùng vµ b¶o ®¶m ®Ó Toµ ¸n thùc sù trë thµnh mét thiÕt chÕ b¶o vÖ c«ng lý cña mét Nhµ n­íc ph¸p quyÒn.Toµ ¸n ph¶i lµ n¬i thùc hiÖn râ nhÊt b¶n chÊt nh©n d©n vµ tÝnh c«ng b»ng, c«ng lý vµ d©n chñ trong ho¹t ®éng t­ ph¸p. §¶m b¶o viÖc xÐt xö ®óng ®­êng lèi, chÝnh s¸ch, ph¸p luËt. X©y dùng ®éi ngò c¸n bé Toµ ¸n, ®Æc biÖt lµ ®éi ngò ThÈm ph¸n cã tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô cao, cã phÈm chÊt chÝnh trÞ v÷ng vµng vµ ®¹o ®øc trong s¸ng. * T¨ng c­êng c«ng t¸c gi¸m s¸t cña c¸c c¬ quan nhµ n­íc, tæ chøc x· héi, cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng xÐt xö vô ¸n h×nh sù cña ThÈm ph¸n. Ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng t­ ph¸p. MÆt trËn tæ quèc thµnh viªn tËp trung lµm tèt c«ng t¸c gi¸m s¸t, ®éng viªn nh©n d©n ph¸t hiÖn nh÷ng h¹n chÕ, khuyÕt ®iÓm trong ho¹t ®éng t­ ph¸p, qua ®ã kiÕn nghÞ viÖc kh¾c phôc, söa ch÷a. T¨ng c­êng vai trß cña c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng trong viÖc tuyªn truyÒn, cung cÊp th«ng tin vÒ ho¹t ®éng t­ ph¸p. Trong mét nªn t­ ph¸p cña nh©n d©n th× nh©n d©n ph¶i tÝnh viÖc tham gia vµo viÖc theo dâi th«ng tin vÒ ho¹t ®éng xÐt xö vµ gi¸m s¸ta hµnh vi cña c¸c ThÈm ph¸n. C¸c tæ chøc chÝnh trÞ – x· héi cã thÓ ®ãng vai trß gi¸m sat t­ ph¸p ®Ó lµm t¨ng tr¸ch nhiÖm cña c¸c ThÈm ph¸n. Tõng b­íc thùc hiÖn c«ng khai ho¸ b¶n ¸n cña Toµ ¸n, trõ nh÷ng b¶n ¸n h×nh sù vÒ téi x©m ph¹m an ninh quèc gia hoÆc liªn quan ®Õn thuÇn phong mü tôc. ViÖc c«ng bè b¶n ¸n lµ viÖc chuyÓn t¶i toµn v¨n c¸c quyÕt ®Þnh vµ b¶n ¸n cña Toµ ¸n tíi c«ng chóng mét c¸ch c«ng khai. Môc ®Ých cua viÖc c«ng bè ph¸n quyÕt cña Toµ ¸n lµ nh»m lµm cho c«ng chóng thÊy râ quan ®iÓm cña Toµ ¸n trong viÖc ¸p dông ph¸p luËt ®Ó xÐt vµ gi¸m s¸t chÊt l­îng cña ThÈm ph¸n khi b¶n ¸n ®ã. ViÖc c«ng bè b¶n ¸n lµ h×nh thøc c«ng khai, minh b¹ch ho¸ chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt, viÖc lµm nµy ®­îc coi lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu x©y dùng x· héi chñ nghÜa v¨n minh, ®¸p øng víi xu thÕ cña qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ, trong ®ã ng­êi d©n thùc sù ®­îc lµm chñ x· héi th«ng qua viÖc ®­îc biÕt, ®­îc bµn, ®­îc kiÓm tra viÖc thùc thi ph¸p luËt cña c¬ quan t­ ph¸p, cña Toµ ¸n. Còng chÝnh v× thÕ mµ b¶n th©n c¸c ThÈm ph¸n ph¶i n©ng cao n¨ng lùc chuyªn m«n ®Ó lµm sao tuyªn b¶n ¸n ®­îc chÝnh x¸c, ®óng ®­êng lèi chÝnh s¸ch, ®óng ph¸p luËt ®­îc x· héi thõa nhËn. * T¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi ho¹t ®éng xÐt xö cña ThÈm ph¸n. Vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng ®­îc ghi nhËn t¹i §iÒu 4 HiÕn ph¸p n¨m 1992: “§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, ®éi tiÒn phong cña giai cÊp c«ng nh©n ViÖt Nam, ®¹i biÓu trung thµnh quyÒn lîi cña giai cÊp c«ng nh©n, nh©n d©n lao ®éng vµ cña c¶ d©n téc, theo chñ nghÜa M¸c – Lªnin vµ t­ t­ëng Hå ChÝ Minh, lµ lùc l­îng l·nh ®¹o Nhµ n­íc vµ x· héi. Mäi tæ chøc cña §¶ng ho¹t ®éng trong khu«n khæ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt”. NghÞ quyÕt 08/NQ – TW ngµy 02/01/2002 ®· nªu yªu cÇu ph¶i t¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi c«ng t¸c t­ ph¸p. NghÞ quyÕt 49/NQ – TW ngµy 02/06/2005 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p n¨m 2020 ®· chØ râ: T¨ng c­êng c«ng t¸c x©y dùng §¶ng, gi¸o dôc, qu¶n lý, kiÓm tra ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc §¶ng, §¶ng viªn ch¨m lo c«ng t¸c quy ho¹ch, ®µo t¹o, tuyÓn chän, bè trÝ, sö dông c¸n bé trong c¸c c¬ quan t­ ph¸p. Ph©n c«ng ®ång chÝ cÊp uû viªncã tr×nh ®é n¨ng lùc, uy tÝn vµ b¶n lÜnh bæ nhiÖm lµm ViÖn tr­ëng ViÖn kiÓm s¸t vµ Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp. X©y dùng vµ hoµn thiÖn c¬ chÕ l·nh ®¹o cña cÊp ñy §¶ng trong viÖc chØ ®¹o gi¶i quyÕt nh÷ng vô viÖc quan träng, phøc t¹p. C¬ chÕ phèi hîp lµm viÖc gi÷a c¸c tæ chøc §¶ng víi c¸c c¬ quan t­ ph¸p vµ c¸c ban ngµnh cã liªn quan theo h­íng cÊp uû ®Þnh h­íng nghe b¸o c¸o vµ cho ý kiÕn ®Þnh h­íng vÒ c«ng t¸c t­ ph¸p. X¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm tËp thÓ, c¸ nh©n cÊp uû trong l·nh ®¹o, chØ ®¹o c«ng t¸c t­ ph¸p. 3.3 N©ng cao vai trß cña ThÈm ph¸n. Trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Toµ ¸n, ThÈm ph¸n lµ nh©n tè c¬ b¶n. ThÈm ph¸n lµ ng­êi ®­îc bæ nhiÖm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó lµm nhiÖm vô xÐt xö nh÷ng vô ¸n vµ gi¶i quyÕt nh÷ng viÖc kh¸c thuéc thÈm quyÒn cña Toµ ¸n. ThÈm ph¸n lµ c¸n bé, c«ng chøc trong Toµ ¸n, cã vai trß chñ yÕu trong viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng nhiÖm vô cña Toµ ¸n. VÞ trÝ cña ThÈm ph¸n ®­îc nh×n nhËn tù sù vËn hµnh vµ ph¸t triÓn, ®¶m b¶o vai trß cña Toµ ¸n ®­îc thùc hiÖn trªn thùc tÕ. §èi víi viÖc n©ng cao vai trß cña ThÈm ph¸n trong giai ®o¹n tranh luËn, cÇn ph¶i lµm cho ThÈm ph¸n ph¶i nhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña giai ®o¹n nµy, quyÕt ®Þnh, b¶n kÕt téi cña Toµ ¸n cÇn ph¶i dùa vµo giai ®o¹n nµy rÊt nhiÒu. Do ®ã, ThÈm ph¸n víi vÞ trÝ lµ träng tµi cÇn ph¶i nhËn thøc ®óng ®¾n vai trß, tr¸ch nhiÖm cña m×nh. Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp cÇn ph¶i tiÕn hµnh tæ chøc nhiÒu phiªn toµ mÉu ®Ó ThÈm ph¸n n¾m v÷ng ®­îc vai trß còng nh­ nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña m×nh trong giai ®o¹n nµy nh­ thÕ nµo. Tr­íc t×nh h×nh sè l­îng ThÈm ph¸n ch­a phï hîp víi sè l­îng c¸c lo¹i vô ¸n ngµy cµng t¨ng, ®Æc biÖt ë c¸c Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng. ViÖc x©y dùng kÕ ho¹ch bæ sung sè l­îng ThÈm ph¸n phô thuéc vµo kÕt qu¶ thùc hiÖn chØ tiªu sè l­îng ThÈm ph¸n ®­îc giao vµ kÕ ho¹ch nguån tuyÓn dông, bæ nhiÖm thÈm ph¸n trong thêi gian tíi. XuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh thùc tiÔn ®ã viÖc kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu ThÈm ph¸n cÇn thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p sau: Thø nhÊt: §èi víi nh÷ng n¬i kh«ng cã nguån ®Ó bæ nhiÖm ThÈm ph¸n vµ sè l­îng ThÈm ph¸n cßn thiÕu trªn 10% trë lªn th× cÇn më réng nguån bæ nhiÖm ThÈm ph¸n theo h­íng lùa chän c¸c Héi thÈm nh©n d©n, tuy ch­a ®­îc ®µo t¹o vÒ nghiÖp vô xÐt xö nh­ng cã tr×nh ®é ®¹i häc luËt, ®· qua mét nhiÖm kú Héi thÈm mµ kÕt qu¶ tham gia c«ng t¸c xÐt xö tèt vµ cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c nhau theo quy ®Þnh ®Ó bæ nhiÖm lµm ThÈm ph¸n. Tuy nhiªn c¸c tr­êng hîp nµy, sau khi bæ nhiÖm cÇn ®­îc tËp huÊn vÒ kinh nghiÖm gi¶i quyÕt, xÐt xö c¸c vô ¸n nh­ ®èi víi ThÈm ph¸n ®­îc bæ nhiÖm lÇn ®Çu. Thø hai: Trao ®æi víi Bé t­ ph¸p ®Ó tæ chøc c¸c líp ®µo t¹o nghiÖp vô cÊp tèc víi thêi gian ®µo t¹o 6 th¸ng/ kho¸ cho c¸c tØnh phÝa Nam, T©y Nguyªn vµ miÒn nói phÝa B¾c theo nhu cÇu vµ sè l­îng ThÈm ph¸n cÇn bæ nhiÖm ë c¸c ®Þa ph­¬ng nµy. Thø ba: KÐo dµi thêi gian c«ng t¸c ®èi víi ThÈm ph¸n ®· ®Õn tuæi nghØ h­u cho ®Õn khi kÕt thóc nhiÖm kú ThÈm ph¸n ®­îc bæ nhiÖm. Bªn c¹nh c¸c gi¶i ph¸p trªn, vÒ l©u dµi, ®Ó gi¶i quyÕt c¬ b¶n nh÷ng khã kh¨n, v­íng m¾c trong viÖc thùc hiÖn t¨ng c­êng sè l­îng ThÈm ph¸n th× cÇn ph¶i cã c¬ chÕ ®Ó ngµnh Toµ ¸n chñ ®éng t¹o nguån nh©n lùc cã chÊt l­îng cho c¸c Toµ ¸n. Trong bèi c¶nh ®êi sèng kinh tÕ, x· héi cña ®Êt n­íc vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn víi nhÞp ®é ngµy cµng t¨ng nhanh th× c¸c tranh chÊp vµ téi ph¹m vÉn cã xu h­íng gia t¨ng, nÕu ë møc hiÖn nay lµ 15% n¨m th× mçi n¨m Toµ ¸n c¸c cÊp cÇn ph¶i bæ sung thªm kho¶ng 1000 ng­êi trong ®ã cã 450 ThÈm ph¸n vµ 550 th­ ký toµ ¸n vµ nh©n viªn gióp viÖc kh¸c th× míi ®¸p øng ®­îc yªu cÇu c«ng viÖc. Cã thÓ ThÈm ph¸n ®· thÓ hiÖn ®­îc vai trß n¨ng lùc cña m×nh trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n tè tông h×nh sù. Trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt xÐt xö Toµ ¸n nãi chung vµ ThÈm ph¸n nãi riªng ®· ®¶m b¶o cho nh÷ng ng­êi tham gia tæ chøc thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quyÒn vµ nghÜa vô cña hä. C¸c ph¸n quyÕt cña Toµ ¸n c¨n cø chñ yÕu vµo kÕt qu¶ tranh tông t¹i phiªn toµ vµ trªn c¬ së xem xÐt mét c¸ch toµn diÖn kh¸ch quan c¸c chøng cø cña vô ¸n nªn ®· ®¶m b¶o ®óng ng­êi, ®óng téi, ®óng ph¸p luËt. ChÊt l­îng gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù ®­îc n©ng lªn. Trong n¨m 2006, kh«ng cã tr­êng hîp nµo Toµ ¸n kÕt ¸n oan ng­êi kh«ng cã téi vµ ph¶i båi th­êng theo NghÞ quyÕt sè 388 ngµy 17/03/2003 cña uû ban th­êng vô Quèc héi. KÕt LuËn Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay chóng ta ®ang tiÕp tôc thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi, tiÕn hµnh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n­íc, ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng X· héi chñ nghÜa, më réng quan hÖ quèc tÕ, tiÕn hµnh c¶i c¸ch t­ ph¸p, x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam cña d©n, do d©n vµ v× d©n. Chøc n¨ng cña Toµ ¸n ngµy cµng ®­îc më réng, ngoµi viÖc xÐt xö c¸c vô ¸n h×nh sù, d©n sù, h«n nh©n vµ gia ®×nh. Toµ ¸n cßn xÐt xö c¸c vô ¸n tranh chÊp kinh tÕ, tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp, c¸c vô ¸n hµnh chÝnh, lao ®éng vµ gi¶i quyÕt c¸c viÖc kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. MÆt kh¸c, trong ®iÒu kiÖn x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn hiÖn nay th× Toµ ¸n lµ c¬ quan c«ng lý, lµ Toµ ¸n cña nh©n d©n, lµ bé phËn cÊu thµnh quan träng kh«ng thÓ thiÕu cña Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa. Nh­ NghÞ quyÕt 49/NQ – TW ngµy 02/06/2005 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p chØ râ: Toµ ¸n cã vai trß trung t©m cña ho¹t ®éng t­ ph¸p, mäi ho¹t ®éng tè tông cña c¬ quan §iÒu tra, ViÖn kiÓm s¸t vµ ho¹t ®éng bæ trî t­ ph¸p ®Òu chØ cã nghÜa lµ trî gióp cho ho¹t ®éng xÐt xö cña Toµ ¸n. Cïng víi viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi, t¨ng c­êng héi nhËp quèc tÕ hiÖn nay, bªn c¹nh nh÷ng tiÕn bé x· héi ®ang ®­îc æn ®Þnh vµ gi÷ v÷ng, còng ph¸t sinh nhiÒu vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt. Trong ®ã cã vÊn ®Ò téi ph¹m vµ tranh chÊp x¶y ra ngµy cµng t¨ng vÒ sè l­îng, réng h¬n vÒ quy m« cã liªn quan ®Õn nh©n tè trong vµ ngoµi n­íc, vÒ tÝnh chÊt còng rÊt phøc t¹p, thñ ®o¹n tinh vi x¶o quyÖt h¬n. V× thÕ lµm c«ng t¸c xÐt xö cña Toµ ¸n ngµy cµng nÆng nÒ h¬n, khã kh¨n, phøc t¹p h¬n vµ c«ng viÖc ®ã ®Æt trªn vai ®éi ngò ThÈm ph¸n. Tr­íc nh÷ng yªu cÇu trªn th× viÖc ph¶i n©ng cao ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù lµ yªu cÇu kh¸ch quan, lµ ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò, lµ gi¶i ph¸p quan träng ®Ó thùc hiÖn chñ tr­¬ng c¶i c¸ch t­ ph¸p nãi chung vµ n©ng cao chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ xÐt xö cña Toµ ¸n nãi riªng. §¸p øng mäi yªu cÇu ®ßi hái cña x· héi, cña nh©n d©n trong viÖc b¶o vÖ c«ng lý, quyÒn con ng­êi. §©y lµ mét vÊn ®Ò lín vµ lµ mét qu¸ tr×nh l©u dµi, v× vËy cÇn ph¶i ®­îc tiÕp tôc nghiªn cøu vµ cã gi¶i ph¸p cô thÓ, cã b­íc ®i thÝch hîp, phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tõng giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh c¶i c¸ch t­ ph¸p. Tµi liÖu tham kh¶o * C¸c v¨n b¶n ph¸p luËt: 1. HiÕn ph¸p n­íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ n¨m 1946 vµ n¨m 1958 2. HiÕn ph¸p n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m 1980, 1992 söa ®æi, bæ sung n¨m 2001. 3. NghÞ quyÕt cña Uû ban th­êng vô Quèc héi ban hµnh quy chÕ phèi hîp gi÷a Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vµ Héi ®ång nh©n d©n ®Þa ph­¬ng trong viÖc qu¶n lý cña Toµ ¸n nh©n d©n ®Þa ph­¬ng vÒ tæ chøc n¨m 2002. 4. Ph¸p lÖnh vÒ Tæ chøc cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vµ Tæ chøc c¸c Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng n¨m 1961. * V¨n kiÖn cña §¶ng 5. Bé chÝnh trÞ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2002); NghÞ quyÕt 08/NQ/TW ngµy 02/01/2002 vÒ mét sè nhiÖm vô träng t©m c«ng t¸c t­ ph¸p trong thêi gian tíi; 6. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2006) V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø X, NXB chÝnh trÞ quèc gia. * S¸ch gi¸o tr×nh: 7. Gi¸o tr×nh luËt Tæ chøc Toµ ¸n – ViÖn kiÓm s¸t – c«ng chøng – luËt s­ – NXB §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. 8. Gi¸o tr×nh Lý luËn chung vÒ Nhµ n­íc vµ ph¸p luËt – NXB §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. * S¸ch tham kh¶o: 9. TS §ç Gia Th­ (2006) – C¬ së khoa häc cña viÖc x©y dùng ®éi ngò ThÈm ph¸n ë n­íc ta hiÖn nay, LuËn ¸n TiÕn sÜ luËt häc; 10. TS Ph¹m V¨n Lîi chñ biªn (2004) – ChÕ ®Þnh ThÈm ph¸n mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn – NXB T­ ph¸p Hµ Néi; 11. TS. Ph¹m H÷u Th­ chñ biªn – Sæ tay ThÈm ph¸n – NXB C«ng an nh©n d©n. * C¸c tµi liÖu kh¸c. 12. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao sè 28 (2003) – B¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c n¨m 2003 vµ ph­¬ng h­íng nhiÖm vô n¨m 2004 cña ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. 13. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao (2007) – B¸o c¸o tæng kÕt n¨m 2006 vµ ph­¬ng h­íng nhiÖm vô c«ng t¸c n¨m 2007 cña ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. 14. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao (2003) ChØ thÞ cña Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vÒ viÖc n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n, c¸n bé, c«ng chøc ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. 15. Tµi liÖu 60 n¨m ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n n¨m 2005. Môc lôc Danh môc tõ viÕt t¾t Tõ viÕt t¾t TiÕng ViÖt BLTTHS Bé luËt tè tông h×nh sù H§XX Héi ®ång xÐt xö TAND Tßa ¸n nh©n d©n TANDTC Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao TAQS Tßa ¸n qu©n sù XHCN X· héi chñ nghÜa

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docĐịa vị pháp lý của Thẩm phán trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp.doc
Luận văn liên quan