Khóa luận Văn hoá truyền thống người dao đỏ với dự án di dân tái định cư ở xã Hoàng khai, Yên sơn, Tuyên Quang

Phương pháp luận chung là phương pháp luận chủ nghĩa MácưLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Phương pháp cụ thể được đề tài sử dụng là phương pháp điều tra, điền dã thực địa, quan sát, phỏng vấn, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu. Trong đó, trực tiếp nhất là phương pháp điều tra xã hội học, đề tài xây dựng một mẫu phiếu có cơ cấu mẫu là 24 câu hỏi, tập trung vào hai nhóm nội dung đánh giá ảnh hưởng qua lại của văn hoá truyền thống người Dao Đỏ với dự án di dân tái định cư. Số lượng phiếu phát ra là 100 phiếu trên địa bàn thôn tái định cư người Dao Đỏ ở xã Hoàng Khai, Yên Sơn, Tuyên Quang. Đối tượng phát phiếu là người Dao Đỏ, chủ yếu tập trung vào lứa tuổi từ 30 tuổi trở lên (là chủ gia đình). Số phiếu thu về là 100 phiếu được xử lý, thống kê, phân tích, đánh giá. Ngoài ra, Luận văn còn sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu với người dân về suy nghĩ, nhận xét của họ về dự án di dân tái định cư, đối tượng là người am hiểu xã hội, am hiểu phong tục tập quán, có cách nhìn nhận khách quan về dự án di dân tái định cư.

pdf15 trang | Chia sẻ: ngoctoan84 | Ngày: 24/04/2019 | Lượt xem: 75 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Khóa luận Văn hoá truyền thống người dao đỏ với dự án di dân tái định cư ở xã Hoàng khai, Yên sơn, Tuyên Quang, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hμ Néi Khoa v¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè ------------------------- VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG NGƯỜI DAO ĐỎ VỚI DỰ ÁN DI DÂN TÁI ĐỊNH CƯ Ở Xà HOÀNG KHAI, YÊN SƠN, TUYÊN QUANG Kho¸ luËn tèt nghiÖp cö nh©n v¨n ho¸ Chuyªn ngμnh v¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè M∙ sè : 608 Sinh viên thực hiện : Triệu Thị Nhất Hướng dẫn khoa học : TS. Nguyễn Thị Việt Hương Hμ Néi – 2008 1 Lêi c¶m ¬n Tr−íc tiªn em xin c¶m ¬n khoa V¨n ho¸ d©n téc thiÓu sè, Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hµ Néi ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho em thùc hiÖn bµi luËn v¨n nµy. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o, TiÕn sü NguyÔn ThÞ ViÖt H−¬ng ®· tËn t×nh chØ b¶o em trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ thùc hiÖn ®Ò tµi. Do kh¶ n¨ng vµ tr×nh ®é cßn cã h¹n, thêi gian nghiªn cøu l¹i ch−a nhiÒu, v× vËy nh÷ng vÊn ®Ò tr×nh bµy trong luËn v¨n ch¾c ch¾n khã tr¸nh khái khiÕm khuyÕt, kÝnh mong c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o chØ b¶o, gãp ý, bæ sung ®Ó luËn v¨n ®Æt kÕt qu¶ tèt vµ hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! 2 MôC LôC më ®Çu ...................................................................................................... 1 Ch−¬ng 1: Cuéc sèng ng−êi dao ®á ë x∙ hoμng khai, .... 9 yªn s¬n, tuyªn quang vμ vÊn ®Ò t¸i ®Þnh c− .................... 9 1.1. Kh¸i qu¸t vÒ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− thuû ®iÖn Tuyªn Quang ....................................................................................... 9 1.1.1. C¬ së h×nh thµnh dù ¸n thñy ®iÖn Tuyªn Quang ..................... 9 1.1.2. Ph¹m vi ¶nh h−ëng vµ lé tr×nh thùc hiÖn viÖc chuyÓn c− cña dù ¸n thñy ®iÖn Tuyªn Quang ............................................................ 10 1.2. Cuéc sèng ng−êi Dao ®á tr−íc khi chuyÓn ®Õn khu t¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang .................................................................................................... 11 1.2.1. Kh¸i qu¸t m«i tr−êng tù nhiªn vµ x· héi cña ng−êi Dao ®á t¹i x· Trïng Kh¸nh, Na Hang, Tuyªn Quang ....................................... 11 1.2.2. Nguån gèc, lÞch sö téc ng−êi Dao ®á ë x· Trïng Kh¸nh, Na Hang, Tuyªn Quang ............................................................................ 12 1.2.3. C¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao ®á ë Trïng Kh¸nh, Na Hang, Tuyªn Quang ........................................................ 14 1.3. Thùc tr¹ng khu t¸i ®Þnh c− cña ng−êi Dao ®á ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang hiÖn nay .................. 27 1.3.1. Tæng quan vÒ khu t¸i ®Þnh c− ................................................... 27 1.3.2. §iÒu kiÖn s¶n xuÊt .................................................................... 28 1.3.3. §iÒu kiÖn sinh ho¹t .................................................................... 29 1.3.4. C¸c c«ng tr×nh sinh ho¹t chung ............................................... 30 Ch−¬ng 2: Mçi quan hÖ gi÷a V¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao ®á vμ dù ¸n di d©n T¸i ®Þnh c− ........................ 33 ë x∙ Hoμng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ........................... 33 2.1. Sù t¸c ®éng cña V¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao ®á ®Õn dù ¸n di d©n T¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ........................................................................... 33 2.1.1. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm cho khu t¸i t¸i ®Þnh c− cña ng−êi Dao §á ......................................... 33 2.1.2. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm cho tõng hé gia ®×nh. ........................................................................... 36 2.1.3. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn quy tr×nh di chuyÓn d©n ®Õn khu t¸i ®Þnh c− ..................................................................... 38 2.1.4. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn kiÕn tróc quy ho¹ch cña khu t¸i ®Þnh c− .............................................................................. 40 2.1.5. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng ®Õn qu¸ tr×nh æn ®Þnh cuéc sèng t¹i khu t¸i ®Þnh c− .............................................................. 45 2.1.6. T¸c ®éng cña v¨n hãa truyÒn thèng tíi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. .................................................................................... 47 2.2. T¸c ®éng cña dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ®Õn V¨n hãa truyÒn thèng ng−êi Dao ®á ë khu t¸i ®inh c− x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ...................................... 53 2.21. Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ng−êi Dao §á ë khu t¸i ®Þnh c− Hoµng Khai, Yªn Sơn, Tuyªn Quang ........... 53 2.2.2. Nh÷ng biÕn ®æi trong V¨n hãa truyÒn thèng ng−êi Dao §á ë khu t¸i ®Þnh c− x· Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang ................ 56 Lo¹i h×nh ............................................................................................... 69 Lo¹i h×nh ............................................................................................... 69 Ch−¬ng 3: ®iÒu chØnh mèi quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi dao ®á víi dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ë x∙ hoμng khai, yªn s¬n, tuyªn quang ......... 77 3.1. NhËn thøc vÊn ®Ò ..................................................................... 77 3.1.1. Di d©n t¸i ®Þnh c− lµ sù hi sinh cña ®ång bµo Dao §á ........... 77 3.1.2. Di d©n t¸i ®Þnh c− lµ ®iÒu kiÖn ®Ó quy ho¹ch vïng ph¸t triÓn ............................................................................................................... 78 3.1.3. TÝnh tÊt yÕu xÈy ra sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh d− vµ v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á ............................... 81 3.1.4. T¸i ®Þnh c− vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ nguyªn t¾c hµng ®Çu cña c«ng t¸c di d©n t¸i ®Þnh c− ........................................................... 83 3.2. Nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng cu¶ ng−êi Dao ®á cÇn ®−îc b¶o tån .......................................................... 85 3.3. Nh÷ng vÊn ®Ò cña khu t¸i ®Þnh c− cÇn ®iÒu chØnh 87 3.4. Nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ vµ kiÕn nghÞ ............................ 88 3.4. 1. Gi¶i ph¸p ................................................................................... 88 3.4.2. KiÕn nghÞ .................................................................................... 92 KÕt luËn ................................................................................................ 96 Tμi liÖu Tham kh¶o ........................................................................ 99 1 më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Tuyªn Quang lµ tØnh miÒn nói cã tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ chËm so víi c¸c tØnh ®ång b»ng. Tõ xa x−a, n¬i ®©y ®· thu hót ®−îc c¸c dßng ng−êi tõ bèn ph−¬ng tô l¹i trong ®ã cã c¸c d©n téc thiÓu sè nh− Tµy, Dao, S¸n D×u, Hm«ng, Pµ ThÎnt¹o nªn bøc tranh v¨n ho¸ Tuyªn Quang ®a d¹ng mµ thèng nhÊt. §Æc biÖt lµ d©n téc Dao, ®©y lµ d©n téc cã mang nhiÒu nÐt v¨n hãa hÕt søc ®a d¹ng, phong phó, kh«ng chØ thÓ hiÖn trong sù ®a d¹ng cña c¸c nhãm ngµnh mµ cßn thÓ hiÖn trong v¨n hãa ®Æc tr−ng mçi vïng, mçi ®Þa ph−¬ng. Mét trong nh÷ng nhãm ph¶i kÓ ®Õn lµ nhãm Dao §á, ®©y lµ nhãm c− tró chñ yÕu ë vïng cao thuéc hai huyÖn Na Hang vµ Chiªm Hãa. Trong qu¸ tr×nh héi nhËp vµ ph¸t triÓn, d©n téc Dao §á lµ d©n téc Ýt chÞu sù t¸c ®éng cña v¨n hãa bªn ngoµi. Do vËy, Ýt nhiÒu ë c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c th«n b¶n vÉn cßn gi÷ g×n ®−îc nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa truyÒn thèng riªng cña hä. V¨n ho¸ truyÒn thèng cña ng−êi Dao ®· ®−îc h×nh thµnh tõ rÊt l©u ®êi, ®· trë thµnh bé phËn kh«ng thÓ t¸ch rêi cña v¨n ho¸ c¸c d©n téc ViÖt Nam. Nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ trong phong tôc tËp qu¸n, trong sinh ho¹t vËt chÊt, tinh thÇn, øng xö cña hä ®· h×nh thµnh nªn cèt c¸ch, diÖn m¹o cña ng−êi Dao §á vµ ®−îc l−u truyÒn tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. Tr¶i qua nh÷ng th¨ng trÇm biÕn ®éng lÞch sö, nã ®−îc chÆt läc vµ bæ sung t¹o nªn nÐt v¨n ho¸ ®éc ®¸o riªng cña ng−êi Dao §á. V× vËy trong suy nghÜ, trong ®êi sèng ng−êi Dao §á nh÷ng nÐt v¨n ho¸ Êy vÉn tån t¹i vµ l−u gi÷, Ýt nhiÒu cã biÕn ®æi vµ t¸c ®éng tíi chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ -x· héi chung. Cïng víi sù ph¸t triÓn chung cña c¶ n−íc, Tuyªn Quang ®· vµ ®ang cã sù thay da ®æi thÞt nhanh chãng víi tiÒm n¨ng vµ thÕ m¹nh ®ang ®−îc ®Çu t−, khai th¸c nh− c¸c ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn du lÞch, c¸c khu c«ng nghiÖpTrong ®ã cã c«ng tr×nh x©y dùng Thuû ®iÖn t¹i ThÞ trÊn Na Hang. ViÖc di d©n gi¶i phãng mÆt b»ng vïng lßng hå Thuû ®iÖn ®· ®−îc triÓn khai thùc hiÖn tõ n¨m 2002. §Õn nay ®êi sèng ng−êi d©n ®· dÇn ®i vµo 2 æn ®Þnh. Tuy nhiªn viÖc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò nhµ ë, t¹o dùng cuéc sèng míi cho ng−êi d©n vïng lßng hå lµ vÊn ®Ò khã kh¨n vµ l©u dµi. Ng−êi Dao §á ë Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang lµ mét bé phËn trong dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ®ã. Vèn lµ d©n téc cã tËp qu¸n sinh ho¹t v¨n ho¸ truyÒn thèng l©u ®êi, g¾n liÒn víi rõng nói vµ cã ho¹t ®éng tÝn ng−ìng ®Æc tr−ng riªng nªn nh÷ng yÕu tè nµy cã sù t¸c ®éng kh«ng nhá tíi qu¸ tr×nh vËn ®éng còng nh− æn ®Þnh cuéc sèng cho ng−êi d©n ë khu t¸i ®Þnh c− x· Hoµng Khai. MÆt kh¸c, khu t¸i ®Þnh c− tuy cã nhiÒu thuËn lîi ®ång thêi cã kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n, thiÕu ®Êt ë, ®Êt s¶n xuÊt, ®iÒu kiÖn sèng khã kh¨n, cuéc sèng míi ch−a phï hîp víi tËp qu¸n cña ®ång bµo Dao §á, ch−a ®−îc ®ång bµo chÊp nhËn nªn cßn xÈy ra hiÖn tr¹ng chuyÓn c− vÒ quª cò vµ ®i n¬i kh¸c khiÕn cho ng−êi d©n ch−a æn ®Þnh cuéc sèng lµm ¶nh h−ëng tíi qu¸ tr×nh æn ®Þnh d©n c−. Cuéc sèng míi, quª h−¬ng míi, m«i tr−êng míi còng lµm thay ®æi mäi mÆt ®êi sèng x· héi cña ®ång bµo Dao §á vµ lµm biÕn ®æi m¹nh mÏ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ ®éc ®¸o ®Æc tr−ng riªng cña hä, viÖc nghiªn cøu, b¶o tån gi¸ trÞ v¨n hãa ng−êi Dao §á ë khu T¸i ®Þnh c− lµ rÊt cÇn thiÕt. V× vËy, lµ mét sinh viªn Khoa V¨n ho¸ D©n téc thiÓu sè cña Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hµ Néi, ®ång thêi l¹i chÝnh lµ ng−êi Dao §á sèng trong khu t¸i ®Þnh c−, muèn ®−îc gãp mét phÇn søc nhá bÐ cña m×nh vµo c«ng cuéc x©y dùng quª h−¬ng vµ b¶o l−u vèn v¨n ho¸ truyÒn thèng d©n téc nªn ng−êi viÕt ®· chän ®Ò tµi “V¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á víi dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ë x· Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang” cho luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. 2. Môc ®Ých, nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi Th«ng qua viÖc ®¸nh gi¸ sù ¶nh h−ëng qua l¹i gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−, ®Ò tµi nh»m lµm râ sù t¸c ®éng cña v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á tíi qu¸ tr×nh thùc hiÖn dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− vµ nh÷ng biÕn ®æi cña nã trong qu¸ tr×nh æn ®Þnh, héi nhËp cuéc sèng míi ë khu t¸i ®Þnh c−. Tõ ®ã, ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p c¬ b¶n 3 nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c di d©n t¸i ®Þnh c− vµ hiÖu qu¶ c«ng t¸c b¶o tån, ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ng−êi Dao §á trong khu t¸i ®Þnh c−. §Ó thùc hiÖn ®−îc môc ®Ých trªn, ®Ò tµi ph¶i gi¶i quyÕt nh÷ng nhiÖm vô sau: - Kh¸i qu¸t vÒ cuéc sèng ng−êi Dao §á ë x· Trïng Kh¸nh, Na Hang vµ khu t¸i ®Þnh c− Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang. - Kh¶o s¸t, ®¸nh gi¸ sù t¸c ®éng gi÷a hai yÕu tè v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− trªn c¸c ph−¬ng diÖn cô thÓ. - B−íc ®Çu ®Æt vÊn ®Ò ®iÒu chØnh mçi quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− nh»m nhanh chãng æn ®Þnh cuéc sèng cña ng−êi d©n vµ ®Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c b¶o tån c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña ng−êi Dao §á ë khu t¸i ®Þnh c−. 3. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §Ó x¸c ®Þnh ®−îc ph¹m vi vµ ®èi t−îng nghiªn cøu ®Ò tµi cÇn ®Þnh râ néi dung mét sè kh¸i niÖm: - Hé ®Þnh c− lµ hé gia ®×nh hoÆc hé ®éc th©n hoÆc tæ chøc bÞ thu håi ®Êt ph¶i di chuyÓn ®Ó gi¶i phãng mÆt b»ng thùc hiÖn dù ¸n thuû ®iÖn Tuyªn Quang. - §iÓm t¸i ®Þnh c− lµ ®iÓm d©n c− ®−îc x©y dùng theo quy ho¹ch gåm ®Êt cña hé gia ®×nh t¸i ®Þnh c− vµ ®Êt khu chøc n¨ng n«ng th«n. - Khu t¸i ®Þnh c− lµ mét ®Þa bµn thèng nhÊt ®−îc quy ho¹ch x©y dùng ®Ó bè trÝ cho hé t¸i ®Þnh c− gåm ®Êt s¶n xuÊt, ®Êt ë, ®Êt chuyªn dïngtrong khu t¸i ®Þnh c− Ýt nhÊt 1 ®iÓm t¸i ®Þnh c−. - Vïng t¸i ®Þnh c− lµ ®Þa bµn c¸c huyÖn ®−îc quy ho¹ch ®Ó tiÕp nhËn d©n t¸i ®Þnh c−. Trong vïng t¸i ®Þnh c− cã Ýt nhÊt 1 khu t¸i ®Þnh c−. - V¨n ho¸ truyÒn thèng lµ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ vËt chÊt vµ tinh thÇn do con ng−êi s¸ng t¹o ra trong qu¸ khø vµ g¾n víi qu¸ tr×nh h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña céng ®ång. 4 Trong dÞp ph¸t ®éng “ThÕ kû b¶o tån vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸” «ng F.Mayor- Tæng Gi¸m ®èc UNESCO cho r»ng: “ V¨n ho¸ lµ tæng thÓ sèng ®éng c¸c ho¹t ®éng s¸ng t¹o trong qu¸ khø vµ trong hiÖn t¹i. Qua thÕ kû, ho¹t ®éng s¸ng t¹o Êy ®· h×nh thµnh nªn mét hÖ thèng c¸c gi¸ trÞ, c¸c truyÒn thèng vµ c¸c thÞ hiÕu – nh÷ng yÕu tè x¸c ®Þnh ®Æc tÝnh riªng biÖt cña mçi d©n téc”. V¨n ho¸ th−êng ®−îc chia thµnh hai bé phËn cÊu thµnh lµ v¨n ho¸ vËt chÊt vµ v¨n ho¸ tinh thÇn. Nh−ng sù ph©n chia nµy chØ cã ý nghÜa t−¬ng ®èi. C¸i gäi vËt chÊt thùc ra lµ vËt thÓ ho¸ gi¸ trÞ tinh thÇn, gi¸ trÞ tinh thÇn l¹i ®−îc trÇm tÝch trong h×nh thøc vËt thÓ. Trong cuèn “V¨n ho¸ c¸c d©n téc vïng §«ng B¾c”, PGS.TS. Hoµng Nam ®· ph©n lo¹i ®èi t−îng nghiªn cøu v¨n ho¸ truyÒn thèng c¸c d©n téc thµnh: §êi sèng kinh tÕ, v¨n ho¸ vËt thÓ vµ v¨n ho¸ phi vËt thÓ. Trong ®ã: - §êi sèng kinh tÕ gåm ho¹t ®éng trång trät, ch¨n nu«i, ngµnh nghÒ thñ c«ng, ho¹t ®éng h¸i l−îm, s¨n b¾t, kinh tÕ trao ®æi mua b¸n. - V¨n ho¸ vËt thÓ lµ s¶n phÈm vËt chÊt do con ng−êi s¸ng t¹o ra nh»m phôc vô nhu cÇu vËt chÊt cña con ng−êi nh− x©y dùng b¶n lµng, nhµ ë, trang phôc, ®å ¨n thøc uèng, ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn. - V¨n ho¸ phi vËt thÓ lµ c¸c s¶n phÈm do con ng−êi lµm ra nh»m tho¶ m·n nhu cÇu tinh thÇn cña con ng−êi gåm ng«n ng÷, ch÷ viÕt, t«n gi¸o tÝn ng−ìng, v¨n häc, nghÖ thuËt, tri thøc d©n gian, tæ chøc gia ®×nh, quan hÖ dßng hä, tôc lÖ sinh ®Î, c−íi xin, ma chay Khi nãi tíi v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ng−êi Dao §á th× chÝnh lµ nãi tíi nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt, tinh thÇn mµ hä s¸ng t¹o ra trong lÞch sö tån t¹i hä c¸c gi¸ trÞ Êy cã bæ sung, chän läc vµ trë thµnh nh÷ng thãi quen, nÕp sèng cña ng−êi Dao §á. Trªn c¬ së khu biÖt kh¸i niÖm nh− vËy, ®Ò tµi sÏ tËp trung vµo viÖc kh¶o s¸t sù ¶nh h−ëng qua l¹i gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−, theo ®ã: 5 V¨n ho¸ truyÒn thèng t¸c ®éng ®Õn dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− trªn c¸c ph−¬ng diÖn: + T¸c ®éng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm cho khu t¸i ®Þnh c−. + T¸c ®éng ®Õn viÖc chän ®Þa ®iÓm cho tõng hé gia ®×nh. + T¸c ®éng ®Õn qua tr×nh di chuyÓn ®Õn khu t¸i ®Þnh c−. + T¸c ®éng ®Õn kiÕn tróc quy ho¹ch cña dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−. + T¸c ®éng ®Õn qua tr×nh æn ®Þnh cuéc sèng t¹i khu t¸i ®Þnh c−. + T¸c ®éng ®Õn ®Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi chung. Ng−îc l¹i, V¨n ho¸ truyÒn thèng còng sÏ chÞu sù t¸c ®éng cña dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− trªn c¸c ph−¬ng diÖn: + TËp qu¸n m−u sinh. + V¨n ho¸ vËt thÓ: Tæ chøc lµng b¶n, nhµ ë, trang phôc, ¨n uèng. + V¨n ho¸ phi vËt thÓ: Ng«n ng÷, ch÷ viÕt, t«n gi¸o tÝn ng−ìng, v¨n nghÖ, tri thøc d©n gian, tæ chøc gia ®×nh, quan hÖ dång hä, lµng b¶n, d©n téc, tËp qu¸n sinh ®Î, c−íi xin, ma chay. Do tÝnh chÊt cña vÊn ®Ò, ®Ò tµi sÏ tËp trung nghiªn cøu vÒ cuéc sèng cña ng−êi Dao ®á t¹i hai ®Þa ®iÓm: + Tr−íc khi chuyÓn ®Õn khu t¸i ®Þnh c− thuéc x· Trïng Kh¸nh, huyÖn Na Hang. Trong ®ã, tËp trung vµo th«n Xu©n Quang v× ®©y lµ th«n cã 100% ng−êi Dao §á sinh sèng. + T¹i khu t¸i ®Þnh c− x· Hoµng Khai, huyÖn Yªn S¬n, chñ yÕu tËp trung nghiªn cøu ®iÓm t¸i ®Þnh c− xãm Hå II (nay th«n T©n Quang) v× cã sè l−îng ng−êi Dao §á sèng tËp trung, chiÕm sè l−îng ®«ng. 4. LÞch sö nghiªn cøu, nguån t− liÖu thùc hiÖn cña ®Ò tµi Tõ x−a ®Õn nay, ®· cã nhiÒu t¸c gi¶ Trung −¬ng, ®Þa ph−¬ng thùc hiÖn nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ ng−êi Dao §á, chñ yÕu tËp trung vµo c¸c nhãm tµi liÖu sau: - Nhãm 1: lµ nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi ng−êi Dao §á, chñ yÕu t×m hiÓu vÒ c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ mµ céng ®ång ng−êi Dao §á s¸ng t¹o ra trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña m×nh. 6 Tiªu biÓu lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu “Ng−êi Dao ë ViÖt Nam”, Nhµ xuÊt b¶n khoa häc x· héi, Hµ Néi, 1971; “ V¨n ho¸ truyÒn thèng c¸c d©n téc Tµy, Dao, S¸n D×u ë Tuyªn Quang”, Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ d©n téc, Hµ Néi, 2003;” C¸c d©n téc thiÓu sè Tuyªn Quang”, Ban d©n téc tØnh Tuyªn Quang, 1972 - Nhãm 2: lµ nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ nh÷ng t¸c ®éng cña nÒn kinh tÕ míi ®èi víi cuéc sèng vµ v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ng−êi Dao §á. Nhãm t− liÖu nµy chñ yÕu ®¸nh gi¸ sù biÕn ®æi vÒ v¨n ho¸ truyÒn thèng, biÕn ®æi trªn c¸c lÜnh vùc ®êi sèng kinh tÕ, x· héi cña ng−êi Dao §á hiÖn nay nh− c¸c c«ng tr×nh b¸o c¸o cña c¸c t¸c gi¶ trong cuèn “Sù ph¸t triÓn v¨n ho¸ x· héi ng−êi Dao: HiÖn t¹i vµ t−¬ng lai”, Nhµ xuÊt b¶n KHXH, Hµ Néi, 1978 - Nhãm 3: C¸c nguån t− liÖu nghiªn cøu vÒ c¸c dù ¸n, c¸c c«ng tr×nh trªn c¸c vïng d©n téc thiÓu sè, ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n ho¸ vµ h−íng b¶o tån v¨n ho¸ truyÒn thèng cña c¸c d©n téc trªn ®Þa bµn x©y dùng c¸c dù ¸n nh− dù ¸n 135, 134, 327; dù ¸n thuû ®iÖn S¬n La, dù ¸n thuû ®iÖn Tuyªn Quang. Tiªu biÓu, c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ “V¨n ho¸ phi vËt thÓ c¸c d©n téc vïng lßng hå thuû ®iÖn Tuyªn Quang”, Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ th«ng tin – C«ng ty v¨n ho¸ trÝ tuÖ ViÖt phèi hîp s¶n xuÊt, 2006 c¸c b¶n quy ho¹ch, c¸c sè liÖu thèng kª cña ban dù ¸n , Cã thÓ nãi, vÊn ®Ò t¸c ®éng qua l¹i gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− vÉn ch−a ®−îc quan t©m ®óng møc, ch−a cã c«ng tr×nh nµo ®i s©u vµo nghiªn cøu mét c¸ch cô thÓ, toµn diÖn. Tuy nhiªn, LuËn v¨n sÏ kh«ng thÓ hoµn thµnh nÕu thiÕu ®i nguån t− liÖu tõ c¸c c«ng tr×nh vÒ ng−êi Dao ®á cña c¸c t¸c gi¶ ®i tr−íc, nhÊt lµ c¸c t− liÖu liªn quan trùc tiÕp tíi vÊn ®Ò cña luËn v¨n mµ c¸c c«ng tr×nh ®· ®−îc c«ng bè nh− c¸c tµi liÖu vÒ ng−êi Dao ë Tuyªn Quang, c¸c tµi liÖu vÒ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−, tµi liÖu ®iÒn d· kh¶o s¸t trªn ®Þa bµn x· Hoµng Khai. Ngoµi ra, luËn v¨n cßn nhËn ®−îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng, ®ãng gãp thªm nguån t− liÖu thùc tiÔn ®Ó thùc hiÖn ®Ò tµi nµy. 7 5. Ph−¬ng ph¸p thùc hiÖn ®Ò tµi Ph−¬ng ph¸p luËn chung lµ ph−¬ng ph¸p luËn chñ nghÜa M¸c-Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh. Ph−¬ng ph¸p cô thÓ ®−îc ®Ò tµi sö dông lµ ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra, ®iÒn d· thùc ®Þa, quan s¸t, pháng vÊn, ph©n tÝch, tæng hîp, so s¸nh, ®èi chiÕu. Trong ®ã, trùc tiÕp nhÊt lµ ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra x· héi häc, ®Ò tµi x©y dùng mét mÉu phiÕu cã c¬ cÊu mÉu lµ 24 c©u hái, tËp trung vµo hai nhãm néi dung ®¸nh gi¸ ¶nh h−ëng qua l¹i cña v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á víi dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−. Sè l−îng phiÕu ph¸t ra lµ 100 phiÕu trªn ®Þa bµn th«n t¸i ®Þnh c− ng−êi Dao §á ë x· Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang. §èi t−îng ph¸t phiÕu lµ ng−êi Dao §á, chñ yÕu tËp trung vµo løa tuæi tõ 30 tuæi trë lªn (lµ chñ gia ®×nh). Sè phiÕu thu vÒ lµ 100 phiÕu ®−îc xö lý, thèng kª, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸. Ngoµi ra, LuËn v¨n cßn sö dông ph−¬ng ph¸p pháng vÊn s©u víi ng−êi d©n vÒ suy nghÜ, nhËn xÐt cña hä vÒ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−, ®èi t−îng lµ ng−êi am hiÓu x· héi, am hiÓu phong tôc tËp qu¸n, cã c¸ch nh×n nhËn kh¸ch quan vÒ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−. 6. §ãng gãp cña ®Ò tµi LuËn v¨n nghiªn cøu sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á víi dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ë Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang, hy väng: - §ãng gãp thªm nguån t− liÖu míi, nh÷ng nhËn ®Þnh kh¸ch quan còng nh− tµi liÖu cô thÓ cho viÖc t×m hiÓu, bæ sung ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c h¬n vÒ sù t¸c ®éng gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c−. Qua ®ã thÊy ®−îc sù t¸c ®éng cña tËp qu¸n sinh ho¹t truyÒn thèng ng−êi Dao §á víi vÊn ®Ò t¸i ®Þnh c− vµ nh÷ng biÕn ®æi cña v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á t¹i khu t¸i ®Þnh c−. - KÕt qu¶ nghiªn cøu cña luËn v¨n sÏ gãp thªm c¬ së khoa häc cho viÖc ®Þnh h−íng c¸c chÝnh s¸ch, x· héi, v¨n ho¸, gi¸o dôc cña ®Þa ph−¬ng. Trong ®ã viÖc g×n gi÷ vµ ph¸t huy v¨n ho¸ truyÒn thèng cña ng−êi Dao §á tr−íc trµo l−u “héi nhËp” cña v¨n ho¸ hiÖn nay. 8 7. Bè côc cña ®Ò tµi Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, phô lôc, LuËn v¨n gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1: Cuéc sèng ng−êi Dao §á ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang vµ vÊn ®Ò t¸i ®Þnh c− Ch−¬ng 2: Mçi quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á vµ dù ¸n di d©n T¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang Ch−¬ng 3: §iÒu chØnh mçi quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ truyÒn thèng ng−êi Dao §á víi dù ¸n di d©n t¸i ®Þnh c− ë x∙ Hoµng Khai, Yªn S¬n, Tuyªn Quang 99 Tμi liÖu Tham kh¶o 1. Ninh V¨n §é (chñ biªn), NguyÔn Phi Khanh, Hoµng ThÕ Hïng. V¨n ho¸ truyÒn thèng c¸c d©n téc Tµy, Dao, S¸n D×u ë Tuyªn Quang, Nhµ xuÊt b¶n VHDT, Hµ Néi, 2003. 2. BÕ ViÕt §¼ng, NguyÔn Kh¾c Tông. Ng−êi Dao ë ViÖt Nam, Nhµ xuÊt b¶n khoa häc x· héi, Hµ Néi, 1971. 3. NguyÔn V¨n Huy. Bøc tranh v¨n ho¸ c¸c d©n téc thiÓu sè ViÖt Nam, NXB Gi¸o dôc, 1998. 4. PGS.TS. §ç §×nh H»ng (chñ biªn). T×m hiÓu ®−êng lèi v¨n ho¸ cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 2006. 5. Ng« V¨n Lª, NguyÔn V¨n TiÖp, NguyÔn V¨n DiÖu. V¨n ho¸ c¸c d©n téc thiÓu sè ë ViÖt Nam, NXB Gi¸o dôc, Hµ Néi, 1977. 6. N«ng §øc M¹nh. Ph¸t huy gi¸ trÞ v¨n ho¸ c¸c d©n téc (S¸ch “V¨n ho¸ vµ sù ph¸t triÓn c¸c d©n téc thiÓu sè ViÖt Nam”), Hµ Néi, 1996. 7. Hoµng Nam. Vµi suy nghÜ vÒ truyÒn thèng kinh tÕ miÒn nói, T¹p chÝ khoa häc, Tr−êng §¹i häc Tæng hîp, Hµ Néi, 1990. 8. Hoµng Nam. V¨n hãa c¸c d©n téc vïng §«ng b¾c, Gi¸o tr×nh, Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸, Hµ Néi, 2004. 9. Hoµng QuyÕt, TuÊn Dòng. Phong tôc tËp qu¸n c¸ c d©n téc ViÖt B¾c, Hµ Néi, 1994. 10. Ng« §øc ThÞnh. V¨n hãa vïng vµ ph©n vïng v¨n ho ¸ViÖt Nam, Hµ Néi, 1993. 11. Ng« §øc thÞnh. B¶o tån vµ ph¸t huy v¨n ho¸ truyÒn thèng c¸c d©n téc, T¹p chÝ d©n téc häc, Hµ Néi, 1993. 12. TrÇn Ngäc Thªm. C¬ së v¨n ho¸ ViÖt Nam, Tr−êng §¹i häc Tæng hîp thµnh phè Hå ChÝ Minh, 1995. 13. N«ng Quèc TuÊn. Trang phôc cæ truyÒn cña ng−êi Dao ë ViÖt Nam, NXB V¨n ho¸ d©n téc, Hµ Néi, 2002. 14. Hµ V¨n ViÔn, Hµ V¨n Phông. C¸c d©n téc thiÓu sè ë Tuyªn Quang, Ban d©n téc tØnh Tuyªn Quang, 1972. 100 15. B¶o tµng V¨n ho¸ c¸c d©n téc ViÖt Nam. V¨n ho¸ phi vËt thÓ cña c¸c d©n téc ë vïng lßng hå thuû ®iÖn Tuyªn Quang, Nhµ xuÊt b¶n V¨n ho¸ th«ng tin – C«ng ty v¨n ho¸ trÝ tuÖ ViÖt, 2006. 16. Ban tuyªn gi¸o tØnh Tuyªn Quang. LÞch sö §¶ng bé Tuyªn Quang. 17. Quy ho¹ch tæng thÓ dù ¸n di d©n vïng lßng hå thuû ®iÖn Tuyªn Quang, Ban di d©n tØnh Tuyªn Quang, 2004. 18. Sù ph¸t triÓn v¨n ho¸ x· héi cña ng−êi Dao: HiÖn t¹i vµ t−¬ng lai, NXB Khoa häc x· héi, Hµ Néi, 1978. 19. TØnh uû Tuyªn Quang. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé tØnh Tuyªn Quang lÇn thø XIII, Tuyªn Quang, 2000. 20. TØnh uû Tuyªn Quang. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé tØnh Tuyªn Quang lÇn thø XIV, Tuyªn Quang, 2005. 21. TØnh uû Tuyªn Quang. NghÞ quyÕt sè 03-NQ/TU, ngµy 12/6 cña Ban ChÊp hµnh §¶ng bé tØnh Tuyªn Quang (Kho¸ XIV) vÒ ph¸t triÓn du lÞch tØnh Tuyªn Quang giai ®o¹n 2006-2010, Tuyªn Quang, 2006. 22. ViÖn d©n téc häc. C¸c d©n téc Ýt ng−êi ë ViÖt Nam (c¸c tØnh phÝa B¾c), NXB Khoa häc x· héi, Hµ Néi, 1978. 23. ViÖn ng«n ng÷ häc. T×m hiÓu ng«n ng÷ c¸c d©n téc thiÓu sè ë MiÒn B¾c ViÖt Nam, Hµ Néi, 1975.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftrieu_thi_nhat_tom_tat_2428_2065364.pdf
Luận văn liên quan