Kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU Đại hội IX của Đảng diễn ra trong cảnh mở đầu thế kỷ và thiên niên kỷ mới, với tình hình trong nước và thế giới khá đặc biệt, có nhiều cơ hội, thuận lợi đối với sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội, nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức và nguy cơ. Đảng ta tiếp tục xác định nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt. Để hoàn thành nhiệm vụ trung tâm thì việc nâng cao vai trò và hiệu lực quản lý Nhà nước về kinh tế để đủ sức quản lý một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. I. KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CÓ SỰ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. 1.Khái niệm: Thị trường là lĩnh vực trao đổi, mua bán hàng hoá, phản ánh phân công lao động xã hội. Ở đâu và khi nào có phân công lao động xã hội và sản xuất hàng hoá thì ở đó và khi ấy có ”thị trường”. Quy mô của thị trường phù hợp với trình độ chuyên môn hoá của lao động xã hội. Kinh tế thị trường chịu sự điều tiết tự phát của các quy luật kinh tế khách quan được gọi là kinh tế thị trường tự do. Trong kinh tế thị trường tự do, Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế, nhưng vẫn phải tạo môi trường pháp lỹ cho sự cạnh tranh tự do lành mạnh thông qua các đạo luật. Các cuộc khủng hoảng kinh tế đã chứng tỏ rằng khi tính chất xã hội hoá sản xuất đã phát triển đến một trình độ nhất định thì nền kinh tế thị trường tự do không thể tự đảm bảo sự phát triển hài hoà, do đó đòi hỏi phải có sự điều tiết của Nhà nước để khắc phục những khuyết tật và phát huy những tác động tích cực của kinh tế thị trường. Nhưng sự can thiệp thái quá của Nhà nước đến mức triệt tiêu tính năng động của kinh tế thị trường đã dẫn đến ra đời mô hình kinh tế chỉ huy. Trong thực tế đã chứng tỏ cả hai mô hình này đều không có hiệu quả, bởi vậy hầu hết các nước trên thế giới đều chuyển sang mô hình kinh tế hỗn hợp, nghĩa là kết hợp “bàn tay vô hình” của kinh tế thị trường tự do với “bàn tay hữu hình”, tức sự điều tiết hay quản lý của Nhà nước. Nền kinh tế nước ta cũng vậy, Đảng ta chủ trương chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Kinh tế thị trường là nền kinh tế vận động theo các quy luật của thị trường, trong đó quy luật giá trị giữ vai trò chi phối và được biểu hiện bằng quan hệ cung cầu trên thị trường.

doc17 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 3013 | Lượt tải: 35download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Më ®Çu §¹i héi IX cña §¶ng diÔn ra trong c¶nh më ®Çu thÕ kû vµ thiªn niªn kû míi, víi t×nh h×nh trong n­íc vµ thÕ giíi kh¸ ®Æc biÖt, cã nhiÒu c¬ héi, thuËn lîi ®èi víi sù nghiÖp x©y dùng Chñ nghÜa x· héi, nh­ng còng kh«ng Ýt khã kh¨n, th¸ch thøc vµ nguy c¬. §¶ng ta tiÕp tôc x¸c ®Þnh nhiÖm vô ph¸t triÓn kinh tÕ lµ trung t©m, x©y dùng §¶ng lµ then chèt. §Ó hoµn thµnh nhiÖm vô trung t©m th× viÖc n©ng cao vai trß vµ hiÖu lùc qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ kinh tÕ ®Ó ®ñ søc qu¶n lý mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. I. Kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. 1.Kh¸i niÖm: ThÞ tr­êng lµ lÜnh vùc trao ®æi, mua b¸n hµng ho¸, ph¶n ¸nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi. ë ®©u vµ khi nµo cã ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ s¶n xuÊt hµng ho¸ th× ë ®ã vµ khi Êy cã ”thÞ tr­êng”. Quy m« cña thÞ tr­êng phï hîp víi tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸ cña lao ®éng x· héi. Kinh tÕ thÞ tr­êng chÞu sù ®iÒu tiÕt tù ph¸t cña c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan ®­îc gäi lµ kinh tÕ thÞ tr­êng tù do. Trong kinh tÕ thÞ tr­êng tù do, Nhµ n­íc kh«ng can thiÖp trùc tiÕp vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ, nh­ng vÉn ph¶i t¹o m«i tr­êng ph¸p lü cho sù c¹nh tranh tù do lµnh m¹nh th«ng qua c¸c ®¹o luËt. C¸c cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ ®· chøng tá r»ng khi tÝnh chÊt x· héi ho¸ s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn ®Õn mét tr×nh ®é nhÊt ®Þnh th× nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng tù do kh«ng thÓ tù ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn hµi hoµ, do ®ã ®ßi hái ph¶i cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc ®Ó kh¾c phôc nh÷ng khuyÕt tËt vµ ph¸t huy nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc cña kinh tÕ thÞ tr­êng. Nh­ng sù can thiÖp th¸i qu¸ cña Nhµ n­íc ®Õn møc triÖt tiªu tÝnh n¨ng ®éng cña kinh tÕ thÞ tr­êng ®· dÉn ®Õn ra ®êi m« h×nh kinh tÕ chØ huy. Trong thùc tÕ ®· chøng tá c¶ hai m« h×nh nµy ®Òu kh«ng cã hiÖu qu¶, bëi vËy hÇu hÕt c¸c n­íc trªn thÕ giíi ®Òu chuyÓn sang m« h×nh kinh tÕ hçn hîp, nghÜa lµ kÕt hîp “bµn tay v« h×nh” cña kinh tÕ thÞ tr­êng tù do víi “bµn tay h÷u h×nh”, tøc sù ®iÒu tiÕt hay qu¶n lý cña Nhµ n­íc. NÒn kinh tÕ n­íc ta còng vËy, §¶ng ta chñ tr­¬ng chuyÓn ®æi tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Kinh tÕ thÞ tr­êng lµ nÒn kinh tÕ vËn ®éng theo c¸c quy luËt cña thÞ tr­êng, trong ®ã quy luËt gi¸ trÞ gi÷ vai trß chi phèi vµ ®­îc biÓu hiÖn b»ng quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng. C¸c vÊn ®Ò tæ chøc s¶n xuÊt hµng ho¸ ®­îc gi¶i quyÕt b»ng sù cung øng hµng ho¸, dÞch vô vµ nhu cÇu tiªu dïng trªn thÞ tr­êng. C¸c quan hÖ hµng ho¸, tiÒn tÖ ph¸t triÓn më réng, bao qu¸t trªn nhiÒu lÜnh vùc cã ý nghÜa phæ biÕn ®èi víi ng­êi s¶n xuÊt vµ tiªu dïng. C¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, dÞch vô, trao ®æi ®­îc quyÕt ®Þnh tõ thÞ tr­êng vÒ gi¸ c¶, sè l­îng vµ chÊt l­îng cña hµng ho¸, v× ®éng c¬ thóc ®Èy mong muèn ®¹t tíi lîi nhuËn tèi ®a. NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng lµ giai ®o¹n ph¸t triÓn cao cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸, nã n»m trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö kh¸ch quan vÒ kinh tÕ cña x· héi loµi ng­êi. 2.Mét sè ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lü cña Nhµ n­íc. -TÝnh tù chñ cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ. C¸c chñ thÓ kinh tÕ ®­îc tù chñ vÒ tµi chÝnh, tù lùa chän h×nh thøc së h÷u, tù lùa chän ngµnh nghÒ mµ luËt ph¸p kh«ng cÊm, tù ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ rñi ro cña quyÕt ®Þnh nµy. -ThÞ tr­êng võa lµ c¨n cø, võa lµ ®èi t­îng cña kÕ ho¹ch. Trªn ph¹m vi vÜ m« kÕ ho¹ch chñ yÕu mang tÝnh ®Þnh h­íng. ThÞ tr­êng cã vai trß trùc tiÕp h­íng dÉn c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ lùa chän lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ ph­¬ng thøc tæ chøc kinh doanh. -Sù ®iÒu tiÕt vÜ m« cña Nhµ n­íc nh»m ph¸t huy t¸c ®éng tÝch cùc vµ ng¨n chÆn nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cu¶ thÞ tr­êng. Nhµ n­íc qu¶n lý thÞ tr­êng chñ yÕu b¨ ng ph¸p luËt, kÕ ho¹ch, chÝnh s¸ch, sö dông c¸c c«ng cô kinh tÕ (thuÕ, l·i suÊt ng©n hµng, tû gi¸ hèi ®o¸i vv..) vµ b»ng nguån lùc cña kinh tÕ Nhµ n­íc. -TiÒn tÖ ho¸ hay th­¬ng m¹i ho¸ mäi quan hÖ kinh tÕ theo gi¸ c¶ thÞ tr­êng. 3. C¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc. §©y lµ c¬ chÕ vËn hµnh cña nÒn kinh tÕ hçn hîp bao gåm c¬ chÕ thÞ tr­êng tù ph¸t vµ sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc. C¬ chÕ thÞ tr­êng lµ c¬ chÕ theo ®ã ng­êi s¶n xuÊt vµ ng­êi tiªu dïng t¸c ®éng lÉn nhau th«ng qua thÞ tr­êng ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ nh­ s¶n xuÊt c¸i g× ? S¶n xuÊt cho ai ? vµ chi phÝ bao nhiªu lao ®éng ? Gi¸ c¶ lµ yÕu tè c¬ b¶n cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. Nã cã chøc n¨ng th«ng tin. Qua biÕn ®æi cña gi¸ c¶, ng­êi ta cã thÓ nhËn biÕt sù khan hiÕm hay d­ thõa mét lo¹i hµng ho¸ nµo ®ã; tõ ®ã h­íng dÉn ng­êi s¶n xuÊt, ng­êi kinh doanh vµ ng­êi tiªu dïng ®Þnh ra nh÷ng quyÕt s¸ch ®óng ®¾n. Gi¸ c¶ biÕn ®éng, t¸c ®éng ®Õn cung-cÇu, ¶nh h­ëng ®Õn sù ph©n bæ tµi nguyªn vµ l­u chuyÓn hµng ho¸. Khi gi¸ c¶ hµng ho¸ t¨ng, b¸n hµng thu ®­îc nhiÒu l·i, ng­êi s¶n xuÊt sÏ t¨ng kh«i l­îng mÆt hµng ®ã vµ sÏ thu hót tµi nguyªn x· héi l­u chuyÓn vµo ngµnh Êy. Nh­ng khi gi¸ c¶ lªn l¹i lµm gi¶m nhu cÇu cã kh¶ n¨ng thanh to¸n cña ng­êi tiªu dïng. T×nh h×nh sÏ ng­îc l¹i khi gi¸ hµng ho¸ gi¶m. ChÝnh th«ng qua qu¸ tr×nh nµy gi¸ c¶ ®iÒu tiÕt quy m« s¶n xuÊt cña c¸c xi nghiÖp, sù ph©n bè tµi nguyªn gi÷a c¸c ngµnh vµ c©n ®èi tæng cung, tæng cÇu cña x· héi. Gi¸ c¶ cßn kÝch thÝch tiÕn bé kü thuËt, ai øng dông c«ng nghÖ míi tr­íc, gi¶m l­îng lao ®éng hao phÝ c¸ biÕt trong mçi ®¬n vÞ trong mçi ®¬n vÞ hµng ho¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ thÞ tr­êng sÏ thu ®­îc lîi nhuËn siªu ng¹ch vµ chiÕn th¾ng trong c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. Gi¸ c¶ còng chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu nh©n tè, trong ®ã bèn nh©n tè c¬ b¶n lµ gi¸ trÞ hµng ho¸, søc mua cña tiÒn, quan hÖ cung-cÇu vµ c¹nh tranh. Sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc. C¬ chÕ thÞ tr­êng cã nhiÒu t¸c ®éng tÝch cùc, nh­ng còng kh«ng Ýt c¸c t¸c ®éng tiªu cùc, nh­ ph©n ho¸ x· héi thanh hai cùc giµu, nghÌo, tÝnh tù ph¸t v« chÝnh phñ, g©y ra khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi trÇm träng hoÆc g©y « nhiÔm m«i tr­êng. Bëi v©y, theo ®µ ph¸t triÓn cña tr×nh ®é x· héi ho¸ s¶n xuÊt tÊt yÕu n¶y sinh yªu cÇu cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. Sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc ph¶i dùa trªn c¬ së vËn dông c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan. Sai lÇm trong sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc còng g©y ra t¸c h¹i kh«ng kÐm, thËm chÝ cßn h¬n t¸c ®éng tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. II. C¬ së lý luËn vÒ vai trß kinh tÕ vµ qu¶n lý kinh tÕ cña Nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. 1. Nh÷ng ­u thÕ vµ khuyÕt tËt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. a). Nh÷ng ­u thÕ cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. - Thóc ®Èy s¶n xuÊt vµ g¾n s¶n xuÊt víi tiªu dïng- thùc hiÖn môc tiªu cña s¶n xuÊt. Do ®ã ng­êi s¶n xuÊt t×m mäi c¸ch rót ng¾n chu kú s¶n xuÊt, thùc hiÖn t¸i s¶n xuÊt më réng, ¸p dông nhanh chãng nh÷ng thµnh tùu khoa häc- c«ng nghÖ, quay nhanh tiÒn vèn, ®¹t tíi lîi nhuËn tèi ®a. - Thóc ®Èy vµ ®ßi hái c¸c nhµ s¶n xuÊt n¨ng ®éng, thÝch nghi víi c¸c ®iÒu kiÖn biÕn ®éng cña thÞ tr­êng. Thay ®æi mÉu m· s¶n xuÊt, t×m mÆt hµng míi vµ thÞ tr­êng tiªu thô, më réng quan hÖ trong kinh doanh. - Thóc ®Èy sù tiÕn bé cña khoa häc- c«ng nghÖ ®­a nhanh vµo s¶n xuÊt, kÝch thÝch t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, n©ng cao tr×nh ®é x· héi ho¸ s¶n xuÊt vµ n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh, ®¸p øng nhu cÇu nhiÒu mÆt cña kh¸ch hµng vµ cña thÞ tr­êng. - Thóc ®Èy qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng dåi dµo s¶n phÈm hµng ho¸, dÞch vô, thóc ®Èy vµ kÝch thÝch s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn, ®Ò cao tr¸ch nhiÖm cña nhµ kinh doanh víi kh¸ch hµng, ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng cao cña x· héi. - §Èy nhanh qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung s¶n xuÊt. TÝch tô vµ tËp trung s¶n xuÊt lµ hai con ®­êng ®Ó më réng quy m« s¶n xuÊt. Mét mÆt, c¸c ®¬n vÞ chñ thÓ s¶n xuÊt kinh doanh ph¶i lµm ¨n giái, cã hiÖu qu¶ cao cho phÐp tÝch tô. MÆt kh¸c, do qu¸ tr×nh c¹nh tranh lµm cho s¶n xuÊt ®­îc tËp trung vµo c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ cã chç ®øng trªn thÞ tr­êng, ®ång thêi lo¹i bá nh÷ng ®¬n vÞ lµm ¨n kÐm hiÖu qu¶. b). KhuyÕt tËt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. - NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng mang tÝnh tù ph¸t, t×m kiÕm lîi nhuËn bÊt kú gi¸ nµo, kh«ng ®i ®óng h­íng cña kÕ ho¹ch Nhµ n­íc, môc tiªu vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ vÜ m« cña nÒn kinh tÕ. TÝnh tù ph¸t cña thÞ tr­êng cßn dÉn ®Õn tËp trung ho¸ cao, sinh ra ®éc quyÒn, thñ tiªu c¹nh tranh, lµm gi¶m hiÖu qu¶ chung vµ tÝnh tù ®iÒu chØnh cña nÒn kinh tÕ. - DÉn ®Õn t×nh tr¹ng ph©n ho¸ ®êi sèng d©n c­, ph©n ho¸ giµu nghÌo, dÉn ®Õn khñng ho¶ng kinh tÕ, thÊt nghiÖp, l¹m ph¸t. - X· héi ph¸t sinh nhiÒu tiªu cùc, tÖ n¹n x· héi g¾n liÒn víi hiÖn tr¹ng kinh tÕ sa sót, g©y rèi lo¹n x· héi. - V× ch¹y theo lîi nhuËn tèi ®a dÉn ®Õn sö dông bõa b·i, tµn ph¸ tµi nguyªn vµ huû diÖt m«i tr­êng, sinh th¸i. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng n­íc ta cßn ë giai ®o¹n thÊp, hÖ thèng ph¸p luËt thiÕu hoµn chØnh, ch­a ®ång bé; nh÷ng ­u thÕ ch­a thÓ hiÖn ®Çy ®ñ, râ nÐt; nh÷ng khuyÕt tËt cã c¬ héi n¶y sinh, v× vËy Nhµ n­íc cÇn ph¶i t¨ng c­êng, ®iÒu chØnh vµ qu¶n lý vÜ m« mét c¸ch kiªn quyÕt vµ kh«n khÐo ®Ó ®­a mäi ho¹t ®éng vµo khu«n khæ vµ tu©n theo ph¸p luËt. Nhµ n­íc ph¶i sö dông cã ý thøc c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan vµo qu¶n lý nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Ó ph¸t huy nh÷ng ­u thÕ vèn cã vµ ng¨n ngõa, h¹n chÕ nh÷ng mÆt tr¸i, nh÷ng khuyÕt tËt cña nã. ChÝnh v× vËy, sö dông “bµn tay h÷u h×nh” cña Nhµ n­íc cã vai trß quan träng trong viÖc t¹o ra hµnh lang vµ b­íc ®i cho nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vËn ®éng theo ®Þnh h­íng XHCN. 2. Vai trß kinh tÕ cña nhµ n­íc trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng xhcn ë n­íc ta. -XuÊt ph¸t ®iÓm cña n­íc ta trong thêi kú qu¸ ®é. +Thø nhÊt, tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt ë n­íc ta cßn thÊp. N­íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi trong khi ch­a cã nh÷ng tiÒn ®Ò vËt chÊt kü thuËt nh­ nh÷ng n­íc ®· Ýt nhiÒu ®· tr¶i qua chÕ ®é t­ b¶n. Víi tr×nh ®é lùc l­îng s¶n xuÊt nh­ thÕ th× khuynh h­íng tù ph¸t t­ b¶n chñ nghÜa vÒ kh¸ch quan lµ ®iÒu kh«ng tr¸nh khái . §iÒu nµy ®ßi hái ph¶i cã mét nhµ n­íc v÷ng m¹ng vÒ mäi ph­¬ng diÖn míi cã thÓ huy ®éng ®­îc mäi tiÒm n¨ng ®Ó x©y dùng nÒn s¶n xuÊt víi qui m« lín vµ ®­îc tiÕn hµnh phï hîp víi tiÕn bé cña khoa häc hiÖn ®¹i. + Thø hai, n­íc ta ®i lªn chñ nghÜa x· héi ph¶i qua “mét lo¹t b­íc qu¸ ®é”. ChÝnh tÝnh phøc t¹p cña con ®­êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi nµy ®ßi hái ph¶i cã mét nhµ n­íc kh«ng nh÷ng cã quyÕt t©m , trung thµnh víi con ®­êng ®· lùa chän mµ cßn ph¶i cã kiÕn thøc ®Çy ®ñ ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng b­íc qu¸ ®é, nh÷ng môc tiªu, b­íc ®i, biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó thùc hiÖn trong mçi b­íc qu¸ ®é vµ kÞp thêi chuyÓn tõ b­íc qu¸ ®é nµy sang b­íc b­íc qu¸ ®é kh¸c. +Thø ba, n­íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi trong bèi c¶nh lÞch sö phøc t¹p, võa cã c¬ héi thuËn lîi, võa cã th¸ch thøc khã kh¨n. Trong ®iÒu kiÖn quèc tÕ ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi, b»ng chÝnh s¸ch më cöa ®èi ngo¹i ®óng ®¾n, ta cã thÓ tranh thñ vèn, kü thuËt, kinh nghiÖm qu¶n lý cña bªn ngoµi ®Ó phôc vô sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÑn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i kh«ng cã nh÷ng thÕ lùc thï ®Þch cã d· t©m th«ng qua quan hÖ kinh tÕ vµ v¨n ho¸ ®èi ngo¹i ®Ó chèng l¹i c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta. V× vËy, nÕu kh«ng cã mét nhµ n­íc v÷ng m¹nh vµ cã tµi trÝ th× kh¶ n¨ng mÊt ®éc lËp tù chñ vµ bÞ lÖ thuéc d­íi nh÷ng h×nh thøc míi cã thÓ trë thµnh hiÖn thùc. + Bèn lµ, n­íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi tÊt yÕu ph¶i ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ më cöa víi bªn ngoµi. NÒn kinh tÕ Êy tuy cã mÆt thèng nhÊt víi yªu cÇu ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa vÒ kinh tÕ, song còng cã mÆt m©u thuÉn kh«ng phï hîp, thËm chÝ ®èi lËp víi ®Þnh h­íng Êy. Hai kh¶ n¨ng ph¸t triÓn t­ b¶n chñ nghÜa vµ x· héi chñ nghÜa ®Òu tån t¹i kh¸ch quan. Vai trß nhµ n­íc ta ë ®©y lµ ph¶i gi¶i quyÕt thµnh c«ng m©u thuÉn gi÷a hai con ®­êng, giµnh th¾ng lîi cho con ®­êng x· héi chñ nghÜa trªn lÜnh vùc kinh tÕ, gi÷ v÷ng ®éc lËp, chñ quyÒn quèc gia. Tãm l¹i ®èi víi n­íc ta trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi hiÖn nay, vai trß c¸ch m¹ng cña Nhµ n­íc cµng ®Æc biÖt quan träng cïng víi nh÷ng nhiÖm vô míi mÎ vµ hÕt søc khã kh¨n. - Vai trß kinh tÕ cña Nhµ n­íc VÊn ®Ò c¬ b¶n trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia hiÖn nay lµ t×m ra mét ph­¬ng thøc tèt nhÊt ®Ó phèi hîp gi÷a hai bµn tay v« h×nh vµ h÷u h×nh. ThÞ tr­êng lµm ®­îc nhiÒu ®iÒu, tuy vËy, nã còng kh«ng thÓ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò hoÆc gi¶i quyÕt kh«ng tèt b»ng Nhµ n­íc. Nh­: æn ®Þnh kinh tÕ; cung cÊp hµng ho¸ céng, gi¶i quyÕt nh÷ng hËu qu¶ ngo¹i øng, xö lý tÝnh kh«ng hoµn h¶o c¶ thÞ tr­êng, vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi. ThÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng x· héi chñ nghÜa mµ chóng ta ®ang x©y dùng ®­îc kÕt hîp chÆt chÏ víi chÕ ®é c¬ b¶n cña CNXH, chñ yÕu dùa vµo thÞ tr­êng ®Ó ph©n bæ tµi nguyªn vµ ®iÒu tiÕt ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi. Nã cã tÝnh chÊt cña kinh tÕ thÞ tr­êng cã tÝnh b¶n chÊt cña chÕ ®é x· héi chñ nghÜa. Kinh tÕ thÞ tr­êng x· héi chñ nghÜa lµ thÞ tr­êng hãa c¸c quan hÖ kinh tÕ x· héi chñ nghÜa ®­îc thùc hiÖn th«ng qua sù vËn hµnh cña thÞ tr­êng, lµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng dùa trªn c¬ së chÕ ®é c«ng h÷u. Nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß kinh tÕ cña m×nh chñ yÕu th«ng qua viÖc qu¶n lý nÒn kinh tÕ quèc d©n. Qu¶n lý nÒn kinh tÕ quèc d©n kh«ng cã nghÜa lµ chØ qu¶n lý khu vùc kinh tÕ Nhµ n­íc mµ qu¶n lý toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, bao gåm c¶ khu vùc kinh tÕ t­ nh©n, tËp thÓ vµ hçn hîp. §Ó t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, Nhµ n­íc vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ ®Òu ph¶i thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng nhÊt ®Þnh. Chøc n¨ng kinh tÕ cña Nhµ n­íc ta trong x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ ho¹t ®éng mµ Nhµ n­íc cÇn ph¶i thùc hiÖn ®Ó cïng víi thÞ tr­êng ®¶m b¶o cho t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn ®Êt n­íc. ThÓ hiÖn: Mét lµ, ThiÕt lËp khu«n khæ ph¸p luËt vÒ kinh tÕ. Ph¸p luËt vÒ kinh tÕ lµ c¸c quy ph¹m ph¸p luËt do Nhµ n­íc ban hµnh hoÆc thõa nhËn, thÓ hiÖn ý chÝ cña giai cÊp c«ng nh©n vµ nh©n d©n lao ®éng nh»m ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh tæ chøc qu¶n lý vµ s¶n xuÊt kinh doanh gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ víi nhau vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc. X¸c lËp khu«n khæ ph¸p luËt ®óng ®¾n cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ ®­îc xem nh­ lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®¶m b¶o thÞ tr­êng ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. M«i tr­êng ph¸p ló ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn quyÕt ®Þnh cña c¸c chñ thÓ trªn thÞ tr­êng. VÊn ®Ò c¬ b¶n cña kinh tÕ lµ së h÷u vµ lîi Ých kinh tÕ. Ph¸p luËt vÒ kinh tÕ ph¶n ¸nh th¸i ®é cña Nhµ n­íc ®èi víi vÊn ®Ò së h÷u vµ lîi Ých kinh tÕ. ChÕ ®é së h÷u vµ lîi Ých kinh tÕ lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña c¸c chñ thÓ trªn thÞ tr­êng. Bëi vËy, träng t©m cña vÊn ®Ò ph¸p luËt kinh tÕ lµ b¶o vÖ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña c¸c chñ thÓ trªn thÞ tr­êng hay kh«ng. Ph¸p luËt kinh tÕ x¸c ®Þnh ®Þa vÞ ph¸p lý cho c¸c tæ chøc vµ c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ. ë n­íc ta luËt ph¸p nãi chung, ph¸p luËt kinh tÕ nãi riªng thÓ hiÖn ®­êng lèi, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ n­íc trong tõng giai ®o¹n. Víi ®­êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vÇn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc. §­êng lèi ®ã ph¶i ®­îc cô thÓ hãa th«ng qua ph¸p luËt vÒ kinh tÕ, ph¶n ¸nh thÓ chÕ kinh tÕ. B»ng viÖc ban hµnh vµ thùc hiÖn mét hÖ thèng ph¸p luËt vÒ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp nh­ doanh nghiÖp Nhµ n­íc, luËt c«ng ty, luËt hîp t¸c x· vv... B»ng luËt ph¸p kinh tÕ Nhµ n­íc ®iÒu chØnh hµnh vi kinh doanh, x¸c ®Þnh hµnh vi kinh doanh nµo lµ hîp ph¸p vµ kh«ng. Nhµ n­íc t¹o ra luËt ch¬i cho c¸c chñ thÓ kinh tÕ trªn thÞ tr­êng. M«i tr­êng kinh tÕ lu«n ¶nh h­ëng ®Õ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c chñ thÓ doanh nghiÖp. NÕu m«i tr­êng thuËn lîi sÏ ¶nh h­ëng tÝch cùc vµ ng­îc l¹i. LuËt ph¸p vÒ kinh tÕ lµ c«ng cô qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n. Nhµ n­íc qu¶n lý nÒn kinh tÕ b»ng quyÒn lùc cña Nhµ n­íc th«ng qua ph¸p luËt vµ kÕ ho¹ch vµ lùc l­îng vËt chÊt vµ tµi chÝnh trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc. Hai lµ, Nhµ n­íc cã vai trß ®Æc biÖt quan träng trong viÖc ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi, lùa chän chÝnh s¸ch, ph­¬ng thøc, ph­¬ng ph¸p ®iÒu tiÕt kinh tÕ vÜ m«. C¶i c¸ch vµ chuyÓn h­íng sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc, ph¶i hÕt søc coi träng nh÷ng yÕu tè bªn trong: æn ®Þnh chÝnh trÞ, an ninh, chó ý gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng nh÷ng c¸c yÕu tè t©m lý, x· héi trªn c¬ së ®Èy nhanh nhÞp ®é ph¸t triÓn, t¨ng tr­ëng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, ®¶m b¶o sù b×nh ®¼ng, c«ng b»ng, v¨n minh trong viÖc sö dông tiÒm n¨ng vµ ph©n phèi nguån lùc. MÆt kh¸c Nhµ n­íc cÇn chó ý ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè bªn ngoµi- t×nh h×nh kinh tÕ thÕ giíi vµ biÕn ®éng thÕ giíi nãi chung, cÇn ph¶i t×m gi¶i ph¸p ph¸t triÓn phï hîp, sù c¹ch tranh cña c¸c n­íc trong khu vùc vµ thÕ giíi, søc Ðp cña quü tiÒn tÖ thÕ giíi (IMF), khñng ho¶ng kinh tÕ vµ nî n­íc ngoµi §Êt n­íc ta ®ång thêi diÔn ra 2 qu¸ tr×nh: xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ xo¸ bá nÒn kinh tÕ l¹c hËu ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ lín theo ®Þnh h­íng XHCN. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, Nhµ n­íc cã vai trß ®Æc biÖt quan träng trong viÖc ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi, ph¸t triÓn c¸c tr×nh ®é cña LLSX, thùc hiÖn cuéc c¸ch m¹ng vµ c¶i t¹o x©y dùng ®Êt n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. Ba lµ, x¸c ®Þnh c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. - Tæ chøc vµ x©y dùng mét hÖ thèng s¶n xuÊt vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng víi ®Þnh h­íng ­u tiªn s¶n xuÊt dµnh cho xuÊt khÈu, ®ång thêi tÝch cùc thay thÕ nhËp khÈu nh÷ng s¶n phÈm trong n­íc s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶, tõng b­íc tham gia vµo sù ph©n c«ng, hîp t¸c lao ®éng quèc tÕ, b¶o vÖ chñ quyÒn, quyÒn lîi vµ s¶n xuÊt trong n­íc, ®¶m b¶o c«ng b»ng vµ b×nh ®¼ng. - Nhµ n­íc h­íng vµo ®Çu t­ h¹ tÇng c¬ së, cung cÊp dÞch vô vµ b¶o ®¶m m«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn. - Tranh thñ sö dông ®Çu t­ cña n­íc ngoµi kÕt hîp víi kh¶ n¨ng ®Çu t­ quan träng trong n­íc, d­íi c¸c h×nh thøc thÝch hîp lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc chÝnh s¸ch ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. - KÕt hîp víi ®Çu t­ cña Nhµ n­íc, gäi vèn trong n­íc vµ tranh thñ vèn n­íc ngoµi ®Ó ph¸t triÓn c¸cngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän, ®ßi hái nhiÒu vèn, c«ng nghÖ, kü thuËt cao vµ kh¶ n¨ng qu¶n lý lµ yÕu tè then chèt thùc hiÖn CNH-H§H ®Êt n­íc, thùc hiÖn mét nÒn kinh tÕ hçn hîp, cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh. - KÕt hîp môc tiªu ­u tiªn trong tõng thêi kú ph¸t triÓn víi viÖc thùc hiÖn ®ång bé gi÷a ph¸t triÓn kinh tÕ vµ tiÕn bé x· héi, gi÷a chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x· héi. - C¶i c¸ch tæ chøc, ph­¬ng thøc ®iÒu hµnh vµ thñ tôc hµnh chÝnh gän nhÑ, gi¶m phiÒn hµ vµ thiÕt lËp mét hÖ thèng qu¶n lý toµn diÖn. Bèn lµ, Nhµ n­íc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng: ®Þnh h­íng, phèi hîp vµ kÝch thÝch ®Ó qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c mÆt kinh tÕ- x· héi; th«ng qua luËt ph¸p, kÕ ho¹ch ®Ó ®Þnh h­íng chÝnh s¸ch. - Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ thÕ giíi, kh«ng ë ®©u cã mét hÖ thèng thÞ tr­êng thuÇn tuý. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nhµ n­íc nµo còng ph¶i g¸nh lÊy chøc n¨ng ®iÒu tiÕt c¸c quan hÖ cung- cÇu, quan hÖ tiÒn- hµng vµ tµi chÝnh, b¶o ®¶m vÒ luËt ph¸p ®Ó x©y dùng vµ duy tr× trËt tù cho nÒn kinh tÕ ®ã. - Trong mét hÖ thèng qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n­íc, mçi nhµ n­íc ®Òu ph¶i thùc hiÖn bèn chøc n¨ng quan träng sau ®©y: Chøc n¨ng ®Þnh h­íng lµ x¸c ®Þnh cã c¨n cø khoa häc nh÷ng môc tiªu kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi, môc tiªu tr­íc m¾t vµ l©u dµi; ®ång thêi lùa chän nh÷ng biÖn ph¸p chñ yÕu ®Ó ®¹t tíi c¸c môc tiªu ®ã trong tõng thêi gian nhÊt ®Þnh. Chøc n¨ng phèi hîp nh»m ®¶m b¶o c©n ®èi nh÷ng tØ lÖ quan träng nhÊt vµ xö lý, hoµ gi¶i nh÷ng tranh chÊp hoÆc gi¶i quyÕt nh÷ng m©u thuÉn trong ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Chøc n¨ng kÝch thÝch. Chøc n¨ng nµy gióp ng­êi lao ®éng quan t©m tíi chÊt l­îng c«ng viÖc chung còng nh­ tù gi¸c ph¸t huy nh÷ng n¨ng lùc, kh¶ n¨ng cña c¸ nh©n. Chøc n¨ng kiÓm so¸t vµ ®iÌu tiÕt kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x· héi, Trªn c¬ cë nh÷ng quan ®iÓm Êy, nh÷ng chøc n¨ng c¬ b¶n vÒ qu¶n lý nÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa cña nhµ n­íc ta lµ: - §Þnh h­íng ph¸t triÓn toµn bé nÒn kinh tÕ nh»m tõng b­íc x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi, kh«ng ngõng n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n. Trùc tiÕp ®Çu t­ vµo mét sè lÜnh vùc dÉn d¾t sù ph¸t triÓn toµn bé nÒn kinh tÕ theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. ThiÕt lËp khu«n khæ ph¸p luËt, cã hÖ thèng chÝnh s¸ch nhÊt qu¸n ®Ó t¹o m«i tr­êng æn ®Þnh vµ thuËn lîi cho giíi kinh doanh lµm ¨n ph¸t ®¹t. H¹n chÕ vµ kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng, chèng ®ì víi khñng ho¶ng, thÊt nghiÖp, l¹m ph¸t. Ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i thu nhËp quèc d©n theo ®Þnh h­íng lÊy ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ lµ chñ yÕu, lµm cho mäi ng­êi dÇn dÇn ®Òu cã ®êi sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc. N¨m lµ, Nhµ n­íc t¹o m«i tr­êng thuËn lîi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ x· héi. Nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß kinh tÕ cña m×nh th«ng qua thùc hiÖn chøc n¨ng t¹o lËp m«i tr­êng thuËn lîi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. M«i tr­êng kinh doanh lµ tæng thÓ c¸c yÕu tè bªn ngoµi t¸c ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh hoÆc ho¹t ®éng cña chñ thÓ trªn thÞ tr­êng. Duy tr× æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. Gi¶m nh÷ng biÕn ®éng ng¾n h¹n trong nÒn kinh tÕ vµ khuyÕn khÝch t¨ng tr­ëng bÒn v÷ng l©u dµi. æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m« tr­íc hÕt lµ æn ®Þnh tiÒn tÖ, tû gi¸ hèi ®o¸i, vv... Gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ vµ m«i tr­êng thuËn lîi ®èi víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh. §iÒu nµy sÏ mang l¹i lßng tin vµ kÝch thÝch c¸c nhµ ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc. Ngoµi ra, cßn ph¶i b¶o ®¶m æn ®Þnh x· héi. Mçi tæ chøc kinh doanh ®Òu ho¹t ®éng trong mét m«i tr­êng v¨n hãa x· héi nhÊt ®Þnh, gi÷a doanh nghiÖp vµ m«i tr­êng cã mèi liªn quan chÆt chÏ vµ t¸c ®éng qua l¹i nhau. X· héi cung cÊp nh÷ng nguån lùc mµ doanh nghiÖp cÇn vµ tiªu thô hµng hãa do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra. C¸c gi¸ trÞ chung cña x· héi, c¸c tËp tôc truyÒn thèng, lèi sèng cña nh©n d©n, c¸c hÖ t­ t­ëng t«n gi¸o vµ c¬ cÊu d©n sè, thu nhËp cña d©n chóng ®Òu cã t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. T¹o ra m«i tr­êng v¨n hãa-x· héi æn ®Þnh, thuËn lîi cho c¸c ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kinh tÕ trªn thÞ tr­êng lµ Nhµ n­íc ®· thùc hiÖn vai trß cña m×nh ®èi víi qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n­íc. Vai trß kinh tÕ cña Nhµ n­íc ë ®©y ®­îc thÓ hiÖn th«ng qua gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi theo h­íng tÝch cùc, cho phÐp c¸c tæ chøc kinh doanh ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. Xãa bá nh÷ng tÖ n¹n x· héi, xem xÐt ®Õn th¸i ®é lao ®éng, ®¹o ®øc kinh doanh vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i tr­êng, y tÕ vµ t«n gi¸o. 3. C¸c c«ng cô gióp thùc hiÖn vai trß kinh tÕ cña nhµ n­íc. KÕ ho¹ch vµ thÞ tr­êng NÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ®ßi hái ph¶i sö dông hai c«ng cô qu¶n lý c¬ b¶n lµ kÕ ho¹ch vµ thÞ tr­êng . ViÖc sö dông hai c«ng cô qu¶n lý nµy kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau lµ sù vËn dông quy luËt ph¸t triÓn cã kÕ ho¹ch ®Ó ®iÒu tiÕt t¸c ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ vµ vËn dông quy luËt gi¸ trÞ nh»m qu¶n lý nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo kÕ ho¹ch. ChuyÓn tõ c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc, kh«ng cã nghÜa lµ tõ bá kÕ ho¹ch ho¸ mµ lµ chuyÓn tõ kÕ ho¹ch ho¸ thuÇn tuý ph¸p lÖnh sang kÕ ho¹ch ho¸ ®Þnh h­íng lµ chñ yÕu, sö dông c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ vµ lùc l­îng vËt chÊt trong tay nhµ n­íc ®Ó ®¶m b¶o c¸c tû lÖ c©n ®èi trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. Tõ chç ®èi lËp kÕ ho¹ch víi thÞ tr­êng, ngµy nay chóng ta ®· nhËn thøc ®­îc râ c¶ kÕ ho¹ch lÉn thÞ tr­êng ®Òu lµ c«ng cô ®Ó qu¶n lý nÒn kinh tÕ , trogn ®ã thÞ tr­êng lµ c¨n cø,lµ ®èi tr­îng vµ lµ c«ngcô cña kÕ ho¹ch ho¸. Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, kÕ ho¹ch ho¸ ph¶i ®­îc bao qu¸t ®­îc tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, tÊt c¶ c¸c quan hÖ thÞ tr­êng, kh«ng chØ c¸c quan hÖ thÞ tr­êng trong n­íc mµ lµ c¶ c¸c quan hÖ víi thÞ tr­êng n­íc ngoµi. X©y dùng kinh tÕ nhµ n­íc vµ kinh tÕ hîp t¸c ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. §©y lµ nh÷ng thµnh phÇn kinh tÕ cã vai trß quan träng quyÕt ®Þnh nhÊt ®èi víi viÖc qu¶n lý nÒn kinh tÕ thÞ tr­ên cã nhiªu thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ nµy cã vai trß më ®­êng vµ hç trî cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn, thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng nhanh vµ bÒn v÷ng cña nÒn kinh tÕ. HÖ thèng ph¸p luËt Nhµ n­íc ph¶i sö dông hÖ thèng ph¸p luËt lµm c«ng cô ®Ó ®iÒu tiÕt c¸c ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kinh tÕ thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ nh»m lµm cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, ph¸t huy mÆt tÝch cùc vµ ng¨n chÆn mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng, ®iÒu tiÕt c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i sao cho nÒn kinh tÕ kh«ng bÞ lÖ thuéc vµo n­íc ngoµi. ViÖc x©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt hoµn chØnh ®èi víi n­íc ta lµ mét qu¸ tr×nh l©u dµi. V× thÞ tr­êng lu«n lu«n biÕn ®éng nªn hÖ thèng ph¸p luËt còng ph¶i ®­îc bæ sung vµ hoµn chØnh kÞp thêi cho phï hîp víi nÒn kinh tÕ x· héi. C¸c c«ng cô tµi chÝnh HÖ thèng thuÕ : ChÝnh s¸ch thuÕ ®óng ®¾n kh«ng chØ cã môc ®Ých t¹o nguån thu cho ng©n s¸ch mµ cßn khuyÕn khÝch s¶n xuÊt xuÊt khÈu, ®iªu tiÕt tiªu dïng, kh¾c phôc cã hiÖu qu¶ c¸c hiÖn t­îng tiªu cùc trong nÒn kinh tÕ, thu hót ®­îc nhiÒu vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi, khuyÕn khÝch viÖc ®Çu t­ cã hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao. Ng©n s¸ch nhµ n­íc lµ c«ng cô rÊt quan träng ®Ó t¸c ®éng vµo nÒn kinh tÕ nh»m thùc hiÖn môc tiªu t¨ng tr­ëng vµ c«ng b»ng x· héi, lµ h×nh thøc c¬ b¶n ®Ó h×nh thµnh vµ sö dông cã kÕ ho¹ch quÜ tiÒn tÖ tËp trung nh»m më réng s¶n xuÊt theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa vµ tho¶ m·n nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña nh©n d©n. Ng©n s¸ch ®­îc dïng ®Ó khuyÕn khÝch sö dông hîp lý tµi nguyªn s¶n xuÊt trong tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, c¸c ngµnh s¶n xuÊt s¶n xuÊt x· héi,ph¸t huy mÆt tÝch cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. Ng©n s¸ch ®­îc sö dông kh«ng chØ nh»m ®¶m b¶o sù t¨ng tr­ëng vÒ cña c¶i vËt chÊt mµ cßn c¶ sù ph¸t triÓn vÒ mÆt v¨n ho¸ x· héi. C¸c c«ng cô tiÒn tÖ Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, tiÒn tÖ ®ãng vai trß v« cïng quan träng. viÖc th¾t chÆt hay níi láng cung øng tiÒn tÖ, kiÒm chÕ l¹m ph¸t th«ng qua ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµng sÏ t¸c ®éng trôc tiÕp ®Õn t×nh h×nh kinh tÕ. B»ng c«ng cô tiÒn tÖ, nhµ n­íc cã thÓ h­íng dÉn nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, ng¨n chÆn tÝnh tù ph¸t t­ b¶n chñ nghÜa. C¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt kinh tÕ ®èi ngo¹i §Ó thùc hiÖn tèt chiÕn l­îc kinh tÕ më, xóc tiÕn c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i,nhµ n­íc ph¶i sö dông nhiÒu c«ng cô, trong ®ã chñ yÕu lµ thuÕ xuÊt nhËp khÈu, h¹n ng¹ch, tû gi¸ hèi ®o¸i, ®¶m b¶o tÝn dông xuÊt khÈu, trî cÊp xuÊt khÈu. . . NÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ nÒn kinh tÕ trong ®ã cã c¶ kÕ ho¹ch lÉn thÞ tr­êng ®Òu cã vai trß thóc ®Èy nÒn s¶n xuÊt ph¸t triÓn, chóng ®an xen vµo nhau, bæ xung cho nhau vµ chÕ ­íc lÉn nhau; trong ®ã thÞ tr­êng lµ c¨n cø lµ ®èi t­îng vµ lµ c«ng cô cña kÕ ho¹ch ho¸ . KÕ ho¹ch chñ yÕu mang tÝnh ®Þnh h­íng vµ ®Æc biÖt quan träng trªn b×nh diÖn vÜ m«. ThÞ tr­êng cã vai trß trùc tiÕp h­íng dÉn c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ lùa chän lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ ph­¬ng ¸n ®Ó tæ chøc s¶n xuÊt vµ kinh doanh, nh­ng l¹i ph¶i tu©n theo ph­¬ng h­íng môc tiªu kÕ ho¹ch. VËn dông c¬ chÕ thÞ tr­êng ®ßi hái võa ph¶i n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý vÜ m« cña nhµ n­íc, ®ång thêi ph¶i x¸c lËp ®Çy ®ñ chÕ ®é tù chñ cña c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. Cã thÕ nãi r»ng, ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®Ò ra trong giai ®o¹n ®æi míi hoµn toµn phï hîp víi hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ®Êt n­íc. KÕt qu¶ lµ, nÒn kinh tÕ n­íc ta liªn tôc t¨ng tr­ëng, thÊt nghiÖp gi¶m m¹nh, l¹m ph¸t ®­îc kiÒm chÕ, ®êi sèng cña d©n chóng ®­îc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ, tr×nh ®é d©n c­ t¨ng lªn. Hy väng r»ng, Nhµ n­íc tiÕp tôc ph¸t huy vai trß kinh tÕ cña m×nh tèt h¬n n÷a trong thêi gian tíi ®Ó viÖc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta thµnh c«ng tèt ®Ñp. KÕt luËn Qua viÖc nghiªn cøu, t×m tµi liÖu ®Ó hoµn thµnh ®Ì ¸n nµy ®· cho em nhiÒu biÕt ®iÒu bæ Ých vÒ t×nh h×nh kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn ë n­¬c ta hiÖn nay. N­íc ta ®ang trªn cong ®­êng ®æi míi vµ b­íc ®i trªn con ®­êng tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, nhiÖm vô cña §¶ng vµ Nhµ n­íc lµ ph¶i lµm sao l·nh ®¹o ®Êt n­íc tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng ®Ó nÒn kinh tÕ n­íc ta chuyÓn hãa thµnh chñ nghÜa t­ b¶n, ®Ó gi÷ v÷ng ®­îc ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa th× ph¶i ph¸t huy hÕt søc vai trß chñ ®¹o cña kinh tÕ Nhµ n­íc vµ ph¶i lµm sao t×m mäi c¸ch cµng ngµy cµng naang cao vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy, chØ cã nh­ vËy míi lÊn ¸t ®­îc sù lín m¹nh nhanh chãng cña thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n, nÕu ®Ó cho thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n lÊn ¸t th× n­íc ta sÏ cã nguy c¬ bÞ chuyÓn hãa sang chñ nghÜa t­ b¶n nh­ Lª Nin ®· nãi “chÝnh trÞ th× sím muén còng bÞ nÒn kinh tÕ nuèt mÊt” Trong tËp tiÓu luËn nµy em ®· nªu lªn mét sè gi¶i ph¸p nh­ng dï lùa chän gi¶i ph¸p nµo th× còng ph¶i gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ. ChØ cã æn ®Þnh chÝnh trÞ míi tËn dông ®­îc tiÒm lùc cña ®Êt n­íc vµ c¬ héi cña thÕ giíi, n­íc ta mÊy n¨m võa qua ®· gi÷ v÷ng ®­îc æn ®Þnh chÝnh trÞ, bëi vËy nÒn kinh tÕ còng ph¸t triÓn kh¸ ®Òu, ®iÒu nµy ®­a ®Õn cho chóng ta kh«ng Ýt c¬ héi lµm giµu, ®· cã kh«ng Ýt ng­êi ®· ®¹t ®­îc sù giµu cã b»ng con ®­êng chÝnh ®¸ng nh­ng còng cã kh«ng Ýt sè phÇn tö tho¸i hãa biÕn chÊt t×m c¸ch bßn rót tiÒn cña Nhµ n­íc, do lµm ¨n phi ph¸p mµ giµu lªn nhanh chãng ®©y lµ nh÷ng phÇn tö ph¶i lo¹i bá cµng sím cµng tèt, chØ cã lo¹i bá nh÷ng phÇn tö xÊu nµy míi cã thÓ lµm cho kinh tÕ n­íc ta ph¸t triÓn m¹nh nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Nghiªn cøu song ®Ò tµi nµy em ®· nhËn thøc ra ®­îc nhiÒu ®iÒu mµ tr­íc ®©y em ch­a nhËn thøc ®­îc hoÆc nhËn thøc sai lÇm, giê ®©y em ®· hiÓu biÕt thªm ®­îc nhiÒu ®iÒu vÒ nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc ®ang trªn ®µ ®æi míi, hiÖn nay n­íc ta ®ang trong thêi kú s¶n xuÊt nhá ®Ó chuyÓn lªn s¶n xuÊt lín th× viÖc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi lµ mét gi¶i ph¸p c¬ b¶n.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docKinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.DOC
Luận văn liên quan