Kinh tế tri thức 13

Đề tài:Kinh tế tri thức 13 MỤC LỤC A. PHẦN MỞ ĐẦU Kinh tế tri thức: một sản phẩm mới cực kì quan trọng, có thể nói là hết sức cơ bản của thời đai thông tin.Theo nhận định của Francis Bacon: “Tri thức là sức mạnh”luôn đúng với mọi thời đại tuy nhiên, chưa bao giờ vai trò của tri thức lại nổi bật như hiện nay. Kinh tế mới là động lực quyết định nhất thúc đẩy sự phát triển của nhân loại, là thời cơ và thách thức đối với vận mệnh của các quốc gia lớn nhỏ Góp một phần rất quan trọng và tồn tại song song với nền kinh tế tri thức thì không thể không nói đến khoa học công nghệ hiện đại và đây cũng là con đường đi đến công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng IX đã khẳng định nhiệm vụ đẩy mạnh hiện đại hoá, hiện đại hoá nhằm phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản thành nước công nghiệp. Đó là nhiệm vụ hết sức nặng nề bởi lẽ xét toàn cục,nước ta chưa thoát khỏi tình trạng nước nghèo và kém phát triển,trình độ phát triểnchung còn thấp kém, khoảng cách giữa nước ta và các nước không những chậm được thu hẹp mà còn có nguy cơ mở rộng. Hiện nay GDP bình quân đầu người của nước ta bằng khoảng 1/12 mức bình quân chung của thế giới, thuộc nhóm các nước nghèo nhất thế giới. Trong điều kiện đó việc tìm ra con đường hợp lý, đưa ra những giải pháp thích ứng để đạt mục tiêu đã xác định có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Dự thảo báo cáo chính trị tại Đại hội IX đã xác định: “con đường công nghiệp hoá của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với những nước đi trước, vừa có những bước đi tuần tự vừa có những bước đi nhảy vọt”. Vì vậy công nghiệp hoá - hiện đại là mục tiêu trước tiên và cần thiết để đưa nước ta ngày một giàu mạnh. B. PHẦN NỘI DUNG I- CƠ SỞ TRIẾT HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Khái niệm nền kinh tế tri thức. Kinh tế tri thức là nền kinh tế dựa trên công nghệ cao, đó là đặc trưng rất tiêu biểu của nền văn minh thông tin - sản phẩm của cách mạng thông tin,cách mạng tri thức. Nói đến tri thức, học tập và lĩnh hội tri thức không thể không nói đến khoa học công nghệ. Những năm gần đây, trong nhiều công trình nghiên cứu, nhiều hội nghị, hội thảo quốc tế và trong nhiều bản chiến lược của các quốc gia người ta đã dùng nhiều tên gọi khác nhau cho giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế như: kinh tế thông tin hay kinh tế mạng hay kinh tế số để nói lên vai trò quyết định của công nghệ thông tin trong phát triển kinh tế, nhưng kinh tế tri thức là tên gọi thông dụng nhất, tên gọi này nói lên được nội dung kết lõi của kinh tế mới, còn kinh tế thông tin hay kinh tế số chỉ mới nói về công nghệ thông tin mặc dù công nghệ thông tin là nội dung chủ yếu nhất nhưng không bao gồm được các yếu tố tri thức và công nghệ khác. 2. Vai trò của nền kinh tế tri thức trong công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Kinh tế tri thức có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình tiến hành hiện đại hoá - công nghiệp hoá đất nước. Nước ta hiện nay cần phải xây dựng một nền kinh tế vững chắc song song với quá trình hiện đại hoá - công nghiệp hoá đất nước. Từ những năm 80 đến nay, do tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và hiện đại, đặc biệt là công nghệ thông tin,công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu, công nghệ năng lượng nền kinh tế thế giới đang biến đổi một cách sâu sắc, nhanh chóng về cơ cấu, chức năng và phương thức hoạt động. Đây không phải là một sự biến đổi bình thường mà là một bước ngoặt lịch sử có ý nghĩa trọng đại: nền kinh tế chuyển từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức, nền văn minh loài người chuyển từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ. Những năm gần đây nhiều công trình nghiên cứu, nhiều hội nghị, nhiều hội thảo quốc tế và trong nhièu văn bản chiến lược của nhiều tên gọi khác nhau nhưng nền kinh tế tri thức là tên gọi thường dùng nhất, tên gọi này nói lên được nội dung cốt lõi của nền kinh tế mới.chính vì vậy nước ta cần phải đặc biệt chú ý đến vai trò quan trọng của nền kinh tế tri thức trong quá trình tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước đưa nền kinh tế nước nhà bắt kịp và phát triển cùng thế giới. II- CƠ SƠ THỰC TIỄN. 1. Những vấn đề đặt ra cho Việt Nam Nguyên nhân ra đời của nền kinh tế mới và xã hội mới toàn diện. Ở đây cùng với vai trò của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ và của nền kinh tế thị trường hiện đại đang toàn cầu hoá, là 2 nguyên nhân đã được phân tích nhiều lần. Nhấn mạnh tầm quan trọng của nguyên nhân chính trị và văn hoá: khủng hoảng toàn diện của nền văn minh tư bản chủ nghĩa, chính vì hiện đại nên càng lỗi thời, bất lực và đầy tội ác, thất bại và chủ nghĩa tân tự do, phá sản của nền dân chủ đại diện Âu-Mỹ, bế tắc của một hình thức tổ chức các Đảng chính trị, bắt chắc và xung đột trong một thế giới đầy mâu thuẫn. Và mặt khác thức tỉnh của con người và của các dân tộc, phát triển của dân tộc trực tiếp, xã hội dân sự và các hiệp hội phi chính phủ tự khẳng định của các bản sắc dân tộc, trọng lượng của văn hoá và con người trong phát triển, đấu tranh của các lực lượng hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ vì một xã hội tốt đẹp hơn.Tác động của quá trình xuất hiện mới là một xã hội toàn diện, làm chuyển biến sâu sắc 10 nhân tố thường được gọi là những nhân tố hợp thành của xã hội. Đó là: giáo dục suốt đời; tăng trưởng kinh tế; phát triển văn hoá; công bằng xã hội; giữ gìn môi trường; an ninh quốc phòng; bản sắc dân tộc; hội nhập quốc tế; và cuối cùng là bùng nổ con người. Điều đáng chú ý là ngày càng nhiều công trình của nhiều nhà nghiên cứu, từ những chân trời chính trị khác nhau, công nhận rằng cách mạng khoa học và công nghệ không chỉ là lực lượng sản xuất trực tiếp cực kì to lớn mà hơn thế nữa, đó chính là sức mạnh bên trong và là chất keo kết dính tất cả 10 nhân tố của xã hội mới nêu trên.

doc12 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 1857 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Kinh tế tri thức 13, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
A. PHÇN Më §ÇU Kinh tÕ tri thøc: mét s¶n phÈm míi cùc k× quan träng, cã thÓ nãi lµ hÕt søc c¬ b¶n cña thêi ®ai th«ng tin.Theo nhËn ®Þnh cña Francis Bacon: “Tri thøc lµ søc m¹nh”lu«n ®óng víi mäi thêi ®¹i tuy nhiªn, ch­a bao giê vai trß cña tri thøc l¹i næi bËt nh­ hiÖn nay. Kinh tÕ míi lµ ®éng lùc quyÕt ®Þnh nhÊt thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nh©n lo¹i, lµ thêi c¬ vµ th¸ch thøc ®èi víi vËn mÖnh cña c¸c quèc gia lín nhá…Gãp mét phÇn rÊt quan träng vµ tån t¹i song song víi nÒn kinh tÕ tri thøc th× kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ ®©y còng lµ con ®­êng ®i ®Õn c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Dù th¶o v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng IX ®· kh¼ng ®Þnh nhiÖm vô ®Èy m¹nh hiÖn ®¹i ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nh»m phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2020 ®­a n­íc ta c¬ b¶n thµnh n­íc c«ng nghiÖp. §ã lµ nhiÖm vô hÕt søc nÆng nÒ bëi lÏ xÐt toµn côc,n­íc ta ch­a tho¸t khái t×nh tr¹ng n­íc nghÌo vµ kÐm ph¸t triÓn,tr×nh ®é ph¸t triÓnchung cßn thÊp kÐm, kho¶ng c¸ch gi÷a n­íc ta vµ c¸c n­íc kh«ng nh÷ng chËm ®­îc thu hÑp mµ cßn cã nguy c¬ më réng. HiÖn nay GDP b×nh qu©n ®Çu ng­êi cña n­íc ta b»ng kho¶ng 1/12 møc b×nh qu©n chung cña thÕ giíi, thuéc nhãm c¸c n­íc nghÌo nhÊt thÕ giíi. Trong ®iÒu kiÖn ®ã viÖc t×m ra con ®­êng hîp lý, ®­a ra nh÷ng gi¶i ph¸p thÝch øng ®Ó ®¹t môc tiªu ®· x¸c ®Þnh cã ý nghÜa v« cïng quan träng. Dù th¶o b¸o c¸o chÝnh trÞ t¹i §¹i héi IX ®· x¸c ®Þnh: “con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cña n­íc ta cÇn vµ cã thÓ rót ng¾n thêi gian so víi nh÷ng n­íc ®i tr­íc, võa cã nh÷ng b­íc ®i tuÇn tù võa cã nh÷ng b­íc ®i nh¶y vät”. V× vËy c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i lµ môc tiªu tr­íc tiªn vµ cÇn thiÕt ®Ó ®­a n­íc ta ngµy mét giµu m¹nh. B. PhÇN NéI DUNG I- C¬ së triÕt häc cña ®Ò tµi 1. Kh¸i niÖm nÒn kinh tÕ tri thøc. Kinh tÕ tri thøc lµ nÒn kinh tÕ dùa trªn c«ng nghÖ cao, ®ã lµ ®Æc tr­ng rÊt tiªu biÓu cña nÒn v¨n minh th«ng tin - s¶n phÈm cña c¸ch m¹ng th«ng tin,c¸ch m¹ng tri thøc. Nãi ®Õn tri thøc, häc tËp vµ lÜnh héi tri thøc kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn khoa häc c«ng nghÖ. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, trong nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu, nhiÒu héi nghÞ, héi th¶o quèc tÕ vµ trong nhiÒu b¶n chiÕn l­îc cña c¸c quèc gia ng­êi ta ®· dïng nhiÒu tªn gäi kh¸c nhau cho giai ®o¹n ph¸t triÓn míi cña nÒn kinh tÕ nh­: kinh tÕ th«ng tin hay kinh tÕ m¹ng hay kinh tÕ sè ®Ó nãi lªn vai trß quyÕt ®Þnh cña c«ng nghÖ th«ng tin trong ph¸t triÓn kinh tÕ, nh­ng kinh tÕ tri thøc lµ tªn gäi th«ng dông nhÊt, tªn gäi nµy nãi lªn ®­îc néi dung kÕt lâi cña kinh tÕ míi, cßn kinh tÕ th«ng tin hay kinh tÕ sè chØ míi nãi vÒ c«ng nghÖ th«ng tin mÆc dï c«ng nghÖ th«ng tin lµ néi dung chñ yÕu nhÊt nh­ng kh«ng bao gåm ®­îc c¸c yÕu tè tri thøc vµ c«ng nghÖ kh¸c. 2. Vai trß cña nÒn kinh tÕ tri thøc trong c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Kinh tÕ tri thøc cã vai trß hÕt søc quan träng trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh hiÖn ®¹i ho¸ - c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n­íc. N­íc ta hiÖn nay cÇn ph¶i x©y dùng mét nÒn kinh tÕ v÷ng ch¾c song song víi qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ - c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n­íc. Tõ nh÷ng n¨m 80 ®Õn nay, do t¸c ®éng m¹nh mÏ cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ vµ hiÖn ®¹i, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin,c«ng nghÖ sinh häc, c«ng nghÖ vËt liÖu, c«ng nghÖ n¨ng l­îng… nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang biÕn ®æi mét c¸ch s©u s¾c, nhanh chãng vÒ c¬ cÊu, chøc n¨ng vµ ph­¬ng thøc ho¹t ®éng. §©y kh«ng ph¶i lµ mét sù biÕn ®æi b×nh th­êng mµ lµ mét b­íc ngoÆt lÞch sö cã ý nghÜa träng ®¹i: nÒn kinh tÕ chuyÓn tõ kinh tÕ c«ng nghiÖp sang kinh tÕ tri thøc, nÒn v¨n minh loµi ng­êi chuyÓn tõ v¨n minh c«ng nghiÖp sang v¨n minh trÝ tuÖ. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu, nhiÒu héi nghÞ, nhiÒu héi th¶o quèc tÕ vµ trong nhiÌu v¨n b¶n chiÕn l­îc cña nhiÒu tªn gäi kh¸c nhau nh­ng nÒn kinh tÕ tri thøc lµ tªn gäi th­êng dïng nhÊt, tªn gäi nµy nãi lªn ®­îc néi dung cèt lâi cña nÒn kinh tÕ míi.chÝnh v× vËy n­íc ta cÇn ph¶i ®Æc biÖt chó ý ®Õn vai trß quan träng cña nÒn kinh tÕ tri thøc trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ®­a nÒn kinh tÕ n­íc nhµ b¾t kÞp vµ ph¸t triÓn cïng thÕ giíi. II- C¬ s¬ thùc tiÔn. 1. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra cho ViÖt Nam Nguyªn nh©n ra ®êi cña nÒn kinh tÕ míi vµ x· héi míi toµn diÖn. ë ®©y cïng víi vai trß cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i ®ang toµn cÇu ho¸, lµ 2 nguyªn nh©n ®· ®­îc ph©n tÝch nhiÒu lÇn. NhÊn m¹nh tÇm quan träng cña nguyªn nh©n chÝnh trÞ vµ v¨n ho¸: khñng ho¶ng toµn diÖn cña nÒn v¨n minh t­ b¶n chñ nghÜa, chÝnh v× hiÖn ®¹i nªn cµng lçi thêi, bÊt lùc vµ ®Çy téi ¸c, thÊt b¹i vµ chñ nghÜa t©n tù do, ph¸ s¶n cña nÒn d©n chñ ®¹i diÖn ¢u-Mü, bÕ t¾c cña mét h×nh thøc tæ chøc c¸c §¶ng chÝnh trÞ, b¾t ch¾c vµ xung ®ét trong mét thÕ giíi ®Çy m©u thuÉn. Vµ mÆt kh¸c thøc tØnh cña con ng­êi vµ cña c¸c d©n téc, ph¸t triÓn cña d©n téc trùc tiÕp, x· héi d©n sù vµ c¸c hiÖp héi phi chÝnh phñ tù kh¼ng ®Þnh cña c¸c b¶n s¾c d©n téc, träng l­îng cña v¨n ho¸ vµ con ng­êi trong ph¸t triÓn, ®Êu tranh cña c¸c lùc l­îng hoµ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé v× mét x· héi tèt ®Ñp h¬n.T¸c ®éng cña qu¸ tr×nh xuÊt hiÖn míi lµ mét x· héi toµn diÖn, lµm chuyÓn biÕn s©u s¾c 10 nh©n tè th­êng ®­îc gäi lµ nh÷ng nh©n tè hîp thµnh cña x· héi. §ã lµ: gi¸o dôc suèt ®êi; t¨ng tr­ëng kinh tÕ; ph¸t triÓn v¨n ho¸; c«ng b»ng x· héi; gi÷ g×n m«i tr­êng; an ninh quèc phßng; b¶n s¾c d©n téc; héi nhËp quèc tÕ; vµ cuèi cïng lµ bïng næ con ng­êi. §iÒu ®¸ng chó ý lµ ngµy cµng nhiÒu c«ng tr×nh cña nhiÒu nhµ nghiªn cøu, tõ nh÷ng ch©n trêi chÝnh trÞ kh¸c nhau, c«ng nhËn r»ng c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ kh«ng chØ lµ lùc l­îng s¶n xuÊt trùc tiÕp cùc k× to lín mµ h¬n thÕ n÷a, ®ã chÝnh lµ søc m¹nh bªn trong vµ lµ chÊt keo kÕt dÝnh tÊt c¶ 10 nh©n tè cña x· héi míi nªu trªn. Theo chóng t«i, mét c¸i nh×n tæng thÓ vµ toµn diÖn nh­ vËy gióp chóng ta kh«ng bÞ r¬i vµo c¸i c¶nh: “Tr¸nh vá d­a gÆp vá dõa” chuyÓn mét c¸ch nguy h¹i kh«ng kÐm g× nhau tõ sai lÇm kinh tÕ luËn phñ ®Þnh sang sai lÇm kinh tÕ luËn sïng b¸i thÞ tr­êng. Kinh tÕ lµ trung t©m, ®iÒu Êy ®óng, song nãi t©m tøc lµ nãi phiÕn diÖn, kh«ng cã diÖn th× t©m chØ lµ ®iÓm chø kh«ng cßn lµ t©m. Quan hÖ gi÷a t©m vµ diÖn kh«ng ph¶i lµ t©m tr­íc diÖn sau, còng kh«ng chØ lµ t©m chÝnh, diÖn phô, mµ lµ quan hÖ t­¬ng t¸c vµ phong phó. §Ó thuËn tiÖn cho viÖc tr×nh bµy, sau ®©y t«i t¹m dõng thuËt ng÷ ®· kh¸ phæ biÕn lµ nÒn kinh tÕ tri thøc ®­îc hiÓu theo c¸ch nh×n tæng thÓ vµ trong mèi quan hÖ gi÷a t©m vµ diÖn nh­ võa nªu trªn. Kh«ng cã hai nÒn kinh tÕ tri thøc nµo gièng nhau,tuy kinh tÕ tri thøc cã mét sè ®Æc ch­ng chung, ®· ®­îc c¸c nhµ nghiªn cøu trªn thÕ giíi vµ ë n­íc ta giíi thiÖu kh¸ râ. Mçi b­íc x©y dùng nÒn kinh tÕ tri thøc cña m×nh, trong hoµn c¶nh vµ víi ®Æc ®iÓm cña m×nh theo chiÕn l­îc,chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p vµ b­íc di cïng m×nh. Cè nhiªn, cã thÓ vµ cÇn häc tËp tõ kinh nghiÖm cña nhiÒu n­íc kh¸c nhau. Nh÷ng n­íc rÊt nghÌo vµ rÊt chËm ph¸t triÓn ë h¹ng chãt cña thÕ giíi, cÇn hay ch­a cÇn, cã thÓ hay ch­a thÓ tÝnh ngay ®Õn viÖc chuÈn bÞ tõ b©y giê vµ tiÕn lªn thùc hiÖn nÒn kinh tÕ tri thøc trong mét triÓn väng kh«ng xa? NÕu cÇn vµ cã thÓ lµm th× lµm nh÷ng g×, nh­ thÕ nµo, b»ng nguån lùc nµo, víi nh÷ng ai, vµo lóc nµo?... ViÖt Nam ta cÇn vµ ph¶i cã c©u tr¶ lêi cña m×nh; chóng ta ®· ®Æt ra c©u hái nµy vµ ®· tr¶ lêi ®óng hay ch­a?. 2. Vai trß cña ®éi ngò trÝ tuÖ cao trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ -hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. C«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta hiÖn nay ®ßi hái tiÐp thu mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nh÷ng tri thøc hiÖn ®¹i cña thÕ giíi. §ång thêi ph¶i ph¸t huy ®­îc søc m¹nh néi sinh cña d©n téc, ph¸t huy ®­îc mäi tiÒm n¨ng cña ®Êt n­íc, tiÒm n¨ng cña c¸c vïng tõ miÒn xu«i ®Õn miÒn nói… nh»m ®¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ n­íc ta ph¸t triÎn c©n ®èi vµ v÷ng ch¾c, tõng b­íc gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héi n¶y sinh. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã phô thuéc rÊt lín vµo vai trß cña ®éi ngò tri thøc - nh÷ng ng­êi lao ®éng trÝ ãc phøc t¹p - s¸ng t¹o trong mäi lÜnh vùc ®êi sçng x· héi. V× vËy, viÖc ®µo t¹o ®éi ngò lao ®éng trÝ tuÖ cao ®Ó phôc vô cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ hÕt søc quan träng. Sù ph¸t triÓn cña mét quèc gia, d©n téc phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè cã ý nghÜa quyÕt ®Þng ®Çu tiªn lµ ®­êng lèi ph¸t triÓn ®Êt n­íc ®óng ®¾n ®¶m b¶o ph¸t huy ®­îc tiÒm n¨ng d©n téc. §iÒu ®ã phô thuéc mét phÇn rÊt quan träng vµo tr×nh ®é cña ®éi ngò tri thøc.Tri thøc cã nhiÖm vô cung cÊp nh÷ng luËn chøng khoa häc cho ®­êng lèi ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc. NghÞ quyÕt cña ®¹i héi ®¶ng VII cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®· chØ râ: khoa häc vµ gi¸o dôc ®ãng vai trß then chèt trong sù nghiÖp x©y dùng x· héi chñ nghÜa vµ b¶o vÖ Tæ quèc, lµ ®éng lùc ®­a ®Êt n­íc tho¸t khái nghÌo nµn l¹c hËu, v­¬n lªn tr×nh ®é tiªn tiÕn cña thÕ giíi. Sau 10 n¨m ®æi míi §¶ng vµ nh©n d©n ta ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh tùu rÊt quan träng c¶ vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, x· héi… Tuy nhiªn nh­ vËy kh«ng cã nghÜa lµ ®Êt n­íc hÕt khã kh¨n. Tr¸i l¹i chóng ta ®ang ®øng tr­íc th¸ch thøc lín trong viÖc t×m ra lêi gi¶i ®óng cho bµi to¸n “héi nhËp thÕ giíi”, bµi to¸n cña sù ph¸t triÓn. §iÒu ®ã cµng cho thÊy ph¸t triÓn ®éi ngò tri thøc lµ vÊn ®Ò cÊp thiÕt song còng thËt khã kh¨n, ®ßi hái sù nç lùc rÊt lín kh«ng chØ cña nhµ n­íc mµ cßn cña c¶ x· héi. Nã ph¶i ®­îc tiÕn hµnh ®ång thêi cïng víi qu¸ tr×nh ph©n bè l¹i c¬ cÊu kinh tÕ, ph©n bè l¹i lùc l­îng lao ®éng trong c¶ n­íc. Trong ®iÒu kiÖn ngµy nay lÜnh vùc nµo, ngµnh nµo còng trë nªn rÊt quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Song viÖc x¸c ®Þnh “kh©u c¨n b¶n nhÊt” trªn c¬ së ®ã cã kÕ ho¹ch vµ chÝnh s¸ch ®Çu t­ ®óng ®¾n lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh cho sù ph¸t triÓn. Cã lÏ kh«ng ai phñ nhËn r»ng, ®Çu t­ cho ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ c¬ b¶n nhÊt, ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi mét c¸ch bÒn v÷ng nhÊt. Vµ ®Õn mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh nã sÏ gãp phÇn t¹o ra mét b­íc nh¶y vät vÒ kinh tÕ vµ x· héi. ChØ cã nh­ vËy míi tr¸nh khái nguy c¬ tôt hËu, míi cã thÓ tho¸t khái t×nh tr¹ng nghÌo vµ kÐm ph¸t triÓn. Bµi häc kinh nghiÖm cña nh÷ng n­íc ph¸t triÓn trong nh÷ng thËp kØ qua ®· chØ ra ®iÒu ®ã. Nh­ vËy viÖc chó träng ®µo t¹o lµ nhiÖm vô hµng ®Çu v× chØ cã ®µo t¹o tèt vÒ gi¸o dôc míi cã mét ®éi ngò lao ®éng trÝ tuÖ cao chÊt l­îng rÊt cÇn cho ®Êt n­íc trong hiÖn nay vµ c¶ trong t­¬ng lai. Trong b¸o c¸o thuyÕt tr×nh tr­íc k× häp thø 8 cña Quèc héi kho¸ IX, §ång chÝ TrÇn ThÞ T©m §an - Chñ nhiÖm Uû ban V¨n ho¸ Gi¸o dôc thanh niªn cña Quèc héi ®· nªu râ: Ng©n s¸ch gi¸o dôc ®µo t¹o n¨m 1996 ®­îc t¨ng lªn 13,3% so víi n¨m 1995 (cã thÓ t¨ng tíi 15%), nh­ng tØ lÖ nµy ch­a bï ®­îc víi sù t¨ng gi¸ vµ t¨ng häc sinh. §éi ngò tri thøc cña n­íc ta tuy cßn máng, song theo c¸ch ®¸nh gi¸ cña c¸c nhµ khoa häc quèc tÕ th× ®ã lµ lùc l­îng cã tr×nh ®é kh¸ cao. Mét sè ®· ®­îc khoa häc n­íc ngoµi chó ý vµ ®¸nh gi¸ cao nh÷ng thµnh qu¶ nghiªn cøu cña hä. Tuy nhiªn do cã nhiÒu nguyªn nh©n c¶ kh¸ch quan lÉn chñ quan, ®· dÉn ®Õn t×nh tr¹ng “b¹c chÊt x¸m”, “l·ng phÝ chÊt x¸m”, vµ “rß rØ chÊt x¸m”. §©y lµ vÊn ®Ò rÊt nghiªm träng. Nãi kh«ng qu¸ th× nã liªn quan ®Õn sù h­ng thÞnh hay tån vong cña c¶ mét d©n téc, nhÊt lµ trong thêi ®iÓm hiÖn nay. HiÖn cã kho¶ng h¬n mét triÖu sinh viªn ®¹i häc trong c¶ n­íc. H»ng n¨m cã kho¶ng h¬n 20 ngh×n sinh viªn ra tr­êng, nh­ng kh«ng Ýt trong sè hä ®· kh«ng t×m ®­îc viÖc lµm (ch­a kÓ nh÷ng tr­êng hîp lµm tr¸i ngµnh ®µo t¹o). Gi¸o s­ TiÕn sÜ NguyÔn Minh §­êng, chñ nhiÖm ®Ò tµi KX (KX 07-14), sè liÖu ®iÒu tra th× cã kho¶ng 2% sè ng­êi cã tr×nh ®é ®¹i häc, cao ®¼ng vµ trªn ®¹i häc lµ ch­a cã viÖc lµm. Sè ng­êi lµm kh«ng ®óng ngµnh ®óng nghÒ ®µo t¹o kho¶ng 39%. §ã lµ mét sù l·ng phÝ chÊt x¸m ®¸ng b¸o ®éng, nhÊt lµ ë n­íc ta tØ lÖ lao ®éng trÝ tuÖ cao trªn sè d©n cßn qu¸ thÊp. Sù l·ng phÝ cßn thÓ hiÖn ë chç ch­a sö dông hÕt n¨ng lùc cña nh÷ng c¸n bé khoa häc, nhÊt lµ nh÷ng c¸n bé cã tr×nh ®é, nh÷ng chuyªn gia ®Çu ®µn trong c¸c nghµnh, trong c¸c lÜnh vùc. NhiÒu ng­êi ®ang cßn ë ®é chÝn vÒ khoa häc ®· ph¶i nghØ h­u theo chÕ ®é. §¶ng vµ Nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch hîp lý ®Ó tËn dông kh¶ n¨ng cña hä. Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ®ang rÊt cÇn nhiÒu lùc l­îng lao ®éng trÝ tuÖ cao. Cã thÓ coi ®©y lµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ nhanh chãng nÒn kinh tÕ. §¶ng ta còng ®· chØ râ: cïng víi khoa häc vµ c«ng nghÖ, gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu ,lµ ch×a kho¸ më cöa ®i vµo t­¬ng lai. Do ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi cßn nhiÒu khã kh¨n, nªn viÖc ®Çu t­ ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o mÆc dï ®· cã sù ­u tiªn song cßn ë møc ®é h¹n chÕ. Bëi vËy cÇn cã chÝnh s¸ch ®óng ®¾n vµ hîp lý ®èi víi tõng lo¹i h×nh ®µo t¹o trong viÖc huy ®éng vèn ®Çu t­ cña c¶ trong n­íc vµ ngoµi n­íc. VÒ c¬ b¶n cÇn nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch nh»m ®éng viªn, khuyÕn khÝch viÖc båi d­ìng vµ t¸i ®µo t¹o ®«Ý víi lao ®éng tr×nh ®é cao, ®Æc biÖt lµ ®èi víi ®éi ngò tri thøc. Kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c ®µo t¹o ®¹i häc vµ sau ®¹i häc - nh÷ng ng­êi lao ®éng trÝ tuÖ phøc t¹p trong nghµnh ho¹t ®éng ®Æc biÖt: “trång ng­êi”, t¨ng c­êng viÖc xÐt häc hµm cho ®éi ngò nµy ®Ó xøng ®¸ng víi vai trß to lín mµ hä ®ang ®¶m nhiÖm. 3. Kinh tÕ tri thøc vµ con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Trong thêi ®¹i hiÖn nay khi khoa häc ®· thùc sù trë thµnh lùc l­îng s¶n xuÊt trùc tiÕp, nh÷ng yÕu tè cña kinh tÕ tri thøc ®· xuÊt hiÖn, sù ph¸t triÓn cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ chuyÓn dùa vµo tri thøc, tøc lµ dùa vµo nh÷ng thµnh tùu khoa häc míi nhÊt cña khoa häc vµ c«ng nghÖ. QuyÒn së h÷u tri thøc chiÕm vÞ trÝ ngµy cµng quan träng, dÇn trë thµnh tµi s¶n quý h¬n c¶ vèn vµ tµi nguyªn. Trong c¹nh tranh ai chiÕm h÷u ®­îc nhiÒu tµi s¶n trÝ tuÖ cao h¬n, ng­êi ®ã sÏ th¾ng. Trong ®iÒu kiÖn Êy sù kÕt hîp gi÷a tuÇn tù vµ nh¶y vät sÏ ph¶i lµ kÕt hîp qu¸ tr×nh chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ chñ yÕu dùa vµo n«ng nghiÖp sang nÒn kinh tÕ lÊy c«ng nghiÖp lµm nÒn t¶ng, víi qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh÷ng yÕu tè nhÊt ®Þnh cña nÒn kinh tÕ tri thøc. NghÜa lµ kÕt hîp x©y dùng nÒn v¨n minh c«ng nghiÖp (qua nhiÖm vô biÕn n­íc ta c¬ b¶n thµnh n­íc c«ng nghiÖp) víi t¹o lËp nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n cña nÒn v¨n minh trÝ tuÖ, t¹o nÒn t¶ng x©y dùng kinh tÕ mét c¸ch nhanh chãng trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. Trong sù kÕt hîp nµy, viÖc h­íng tíi x©y dùng nÒn v¨n minh c«ng nghiÖp ®­îc coi lµ träng t©m, ®ång thêi b¶n th©n nÒn v¨n minh c«ng nghiÖp mµ chóng ta ®ang h­íng tíi x©y dùng còng ph¶i chøa ®ùng yÕu tè v¨n minh trÝ tuÖ. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ trong khi ph¸t triÓn c¸c ngµnh truyÒn thèng cña c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp vµ dÞch vô ph¶i n¾m b¾t vµ øng dông cã hiÖu qu¶ c¸c tri thøc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®ång thêi chó träng ph¸t triÓn nh÷ng nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ tri thøc ph¸t triÓn cã träng ®iÓm c¸c nghµnh vµ dÞch vô dùa vµo tri thøc, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin. Nh­ vËy c«ng nghiÖp ho¸ ë n­íc ta lµ qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ tri thøc tõ t×nh tr¹ng l¹c hËu, n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ thÊp sang nÒn kinh tÕ mµ sù ph¸t triÓn chñ yÕu dùa vµo nh÷ng thµnh tùu míi cña khoa häc vµ c«ng nghÖ cã n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ cao. 4. Ph­¬ng h­íng,biÖn ph¸p kh¾c phôc ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc trong thêi ®¹i c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Tr­íc hÕt ®Ó kh¾c phôc t×nh h×nh thÊp kÐm trong ®µo t¹o nh÷ng ®éi ngò tri thøc trong thêi ®¹i hiÖn nay ta cÇn ph¶i chó ý r»ng:ë n­íc ta hiÖn nay vÊn ®Ò ®Æt ra lµ t×m mäi c¸ch ®Ó ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ mét c¸ch cã hiÖu qña vµo c«ng cuéc ®æi míi. Qu¸ tr×nh ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ cÇn qu¸n triÖt nh÷ng quan ®iÓm c¬ b¶n sau. Mét lµ, ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ ph¶i xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu cña c«ng cuéc ®æi míi vµ tõ môc tiªu x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. Hai lµ, ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ ph¶i ®Æt trong mèi quan hÖ víi viÖc ph¸t huy søc m¹nh cña c¸c nguån lùc kh¸c ®Ó t¹o ra søc m¹nh tæng thÓ thùc hiÖn th¾ng lîi nh÷ng môc tiªu ®· ®Ò ra. Ba lµ, ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ võa lµ tr¸ch nhiÖm cña toµn x· héi võa lµ tr¸ch nhiÖm cña tõng chñ thÓ trÝ tuÖ, ®Æc biÖt lµ cña §¶ng, Nhµ n­íc vµ tÇng líp tri thøc. Chóng ta ai còng biÕt nhiÖm vô trùc tiÕp cña ®µo t¹o lµ “n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc vµ båi d­ìng nh©n tµi” cÇn hiÓu ®óng nhiÖm vô nµy ®Ó x¸c ®Þnh ®óng ®èi t­îng ®µo t¹o tr¸nh sù dµn tr¶i kÐm hiÖu qu¶. Tho¸t ra khái nh÷ng g× khu«n cøng, tÜnh t¹i mang tÝnh thõa nhËn, s¸ng t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn t­ duy mét c¸ch cëi më, t×m tßi vµ s¸ng t¹o chó träng nh÷ng vÊn ®Ò mang tÝnh xu thÕ cña thêi ®¹i ®Ó ®µo t¹o ng­êi ViÖt Nam cã b¶n lÜnh cã tri thøc, cã kh¶ n¨ng s¸ng t¹o vµ lµm chñ tri thøc hiÖn ®¹i. Song song víi viÖc ®Èy m¹nh c¶i c¸ch gi¸o dôc ®µo t¹o cÇn cã chÝnh s¸ch träng dông nh©n tµi. Dï theo h­íng ph¸t triÓn nÒn v¨n minh c«ng nghiÖp kiÓu truyÒn thèng hay cã hµm chøa mét sè yÕu tè cña v¨n minh trÝ tuÖ, “nh©n tµi lu«n ph¶i ®­îc coi lµ ®iÓm tùa cho ph¸t triÓn”…Trong ®iÒu kiÖn tr×nh ®é kinh tÕ vµ khoa häc c«ng nghÖ cßn thÊp kÐm nh­ hiÖn nay, ®Ó tiÕp cËn ®Õn kinh tÕ tri thøc, viÖc x¸c ®Þnh vµ thùc thi mét c¸ch nhÊt qu¸n chÝnh x¸c “chiªu hiÒn ®· sÜ” cã ý nghÜa v« cïng quan träng. Mét trong nh÷ng ®èi t­îng s½n cã kh¶ n¨ng vµ tiÒm lùc khoa häc vµ c«ng nghÖ m¹nh mÏ lµ ®éi ngò tri thøc ViÖt Nam ë n­íc ngoµi, chñ yÕu lµ c¸c n­íc T©y ¢u vµ B¾c Mü, cÇn t¹o ra ®éng lùc vÒ vËt chÊt, tinh thÇn vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi nhÊt ®Ó thu hót sù tham gia cña ®éi ngò nµy vµo cuéc chÊn h­ng Tæ quèc. C. PHÇN KÕT LUËN Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn ta cã thÓ nãi kinh tÕ tri thøc tån t¹i vµ ph¸t triÓn song song víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, lµ qu¸ tr×nh tÊt yÕu ®Ó ®­a n­íc ta tõ mét n­íc nghÌo nµn, l¹c hËu trë thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn ®Ó tõng b­íc tiÕn lªn s¸nh vai víi c¸c c­êng quèc n¨m ch©u. Nh÷ng thµnh tùu vµ kinh nghiÖm mµ chóng ta ®· ®¹t ®­îc trong vßng h¬n 10 n¨m qua ®· t¹o tiÒn ®Ò cho phÐp §¶ng quyÕt ®Þnh chuyÓn mäi ho¹t ®éng cña ®Êt n­íc sang thêi k× ph¸t triÓn míi, thêi k× ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, thùc hiÖn d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh vµ n­íc ta v÷ng ch¾c trªn con ®­êng ®i lªn x· héi chñ nghÜa. §Ó thùc hiÖn ®­îc ®iÒu ®ã kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn sù chó träng cña §¶ng vµo sù nghiÖp trång ng­êi cô thÓ lµ trong nÒn kinh tÕ tri thøc, ®Ó tõ ®©y ®­a ViÖt Nam trë nªn giµu m¹nh… TµI liÖu tham kh¶o 1. B¸o nh©n d©n ngµy 03 th¸ng 07 n¨m 2000. 2. T¹p chÝ ho¹t ®éng khoa häc sè 9 n¨m 2000. 3. Nghiªn cøu lý luËn sè 07 / 2000. 4. T¹p chÝ kinh tÕ vµ ph¸t triÓn (TuÇn b¸o sinh viªn sè 34 ngµy 22 th¸ng 08 n¨m 2000) Môc lôc

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docKinh tế tri thức 13.doc
Luận văn liên quan