Lý luận về tích luỹ tư ­ bản và vận dụng vào tình hình thực tiễn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

LỜI NÓI ĐẦUNghiên cứu môn kinh tế chính trị học nó giúp cho ta khả năng t duy, giúp cho ta nhận biết đợc bản chất của các xã hội, của các thời kỳ và các quá trình phát triển kinh tế. Ngoài ra nghiên cứu môn kinh tế chính trị học nó giúp cho chúng ta kết hợp đợc hài hoà giữa các yếu tố lợi ích kinh tế và giải quyết tốt đợc những vấn đề xã hội. Trong những nớc phát triển, bộ môn kinh tế chính trị học rất đợc coi trọng và đợc áp dụng, phổ biến một cách rộng rãi. Để từ đó tuỳ thuộc vào mỗi nớc, mỗi quốc gia sẽ đề ra cho mình một sách lợc và những chiến lợc khác nhau để phát triển Còn ở Việt Nam do mới giành đợc độc lập, mới chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trờng .Vì vậy, nền kinh tế hoạt động còn kém hiệu quả và không thực sự năng động. Chính vì lý do đó mà em đã tìm hiểu, đi sâu và chọn đề tàI nghiên cứu là " lý luận về tích luỹ tư bản và vận dụng vào tình hình thực tiễn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ". Nội dung của đề tài này nhằm giới thiệu bản chất t bản là gì, thực chất và động cơ tích luỹ của t bản, những nhân tố ảnh hởng đến quy mô tích luỹ t bản, quy luật và xu hớng lịch sử của tích luỹ t bản là gì, vận dụng những yếu tố đó trong nền kinh tế nớc ta nh thế nào, và nó đã đạt đợc thành tựu gì trong 10 năm đổi mới đất nớc. Đề tài đợc giới thiệu trong những chơng sau đây: nền kinh tế. Chơng I : Thực chất của tích luỹ t bản và nhng nhân tố quyết định quy mô của nó. Chơng II : Sự cần thiết khách quan , các giải pháp và vận dụng vào thực tiễn ở Việt Nam. Em rất mong nhận đợc sự góp ý của cô giáo và các bạn để hoàn thiện tốt hơn đề tài này.Em xin cảm ơn chân thành sự chỉ bảo tận tình của cô giáo Trần Thanh Hơng và th viện trờng đại học kinh tế quốc dân đã tạo điều kiên cho em hoàn thành đề tài này.

doc23 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 3033 | Lượt tải: 20download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Lý luận về tích luỹ tư ­ bản và vận dụng vào tình hình thực tiễn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu Nghiªn cøu m«n kinh tÕ chÝnh trÞ häc nã gióp cho ta kh¶ n¨ng t­ duy, gióp cho ta nhËn biÕt ®­îc b¶n chÊt cña c¸c x· héi, cña c¸c thêi kú vµ c¸c qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. Ngoµi ra nghiªn cøu m«n kinh tÕ chÝnh trÞ häc nã gióp cho chóng ta kÕt hîp ®­îc hµi hoµ gi÷a c¸c yÕu tè lîi Ých kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt tèt ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò x· héi. Trong nh÷ng n­íc ph¸t triÓn, bé m«n kinh tÕ chÝnh trÞ häc rÊt ®­îc coi träng vµ ®­îc ¸p dông, phæ biÕn mét c¸ch réng r·i. §Ó tõ ®ã tuú thuéc vµo mçi n­íc, mçi quèc gia sÏ ®Ò ra cho m×nh mét s¸ch l­îc vµ nh÷ng chiÕn l­îc kh¸c nhau ®Ó ph¸t triÓn Cßn ë ViÖt Nam do míi giµnh ®­îc ®éc lËp, míi chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng .V× vËy, nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng cßn kÐm hiÖu qu¶ vµ kh«ng thùc sù n¨ng ®éng. ChÝnh v× lý do ®ã mµ em ®· t×m hiÓu, ®i s©u vµ chän ®Ò tµI nghiªn cøu lµ “ lý luËn vÒ tÝch luü t­ b¶n vµ vËn dông vµo t×nh h×nh thùc tiÔn ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay ". Néi dung cña ®Ò tµi nµy nh»m giíi thiÖu b¶n chÊt t­ b¶n lµ g×, thùc chÊt vµ ®éng c¬ tÝch luü cña t­ b¶n, nh÷ng nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn quy m« tÝch luü t­ b¶n, quy luËt vµ xu h­íng lÞch sö cña tÝch luü t­ b¶n lµ g×, vËn dông nh÷ng yÕu tè ®ã trong nÒn kinh tÕ n­íc ta nh­ thÕ nµo, vµ nã ®· ®¹t ®­îc thµnh tùu g× trong 10 n¨m ®æi míi ®Êt n­íc. §Ò tµi ®­îc giíi thiÖu trong nh÷ng ch­¬ng sau ®©y: nÒn kinh tÕ. Ch­¬ng I : Thùc chÊt cña tÝch luü t­ b¶n vµ nh­ng nh©n tè quyÕt ®Þnh quy m« cña nã. Ch­¬ng II : Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan , c¸c gi¶i ph¸p vµ vËn dông vµo thùc tiÔn ë ViÖt Nam. Em rÊt mong nhËn ®­îc sù gãp ý cña c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó hoµn thiÖn tèt h¬n ®Ò tµi nµy.Em xin c¶m ¬n ch©n thµnh sù chØ b¶o tËn t×nh cña c« gi¸o TrÇn Thanh H­¬ng vµ th­ viÖn tr­êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n ®· t¹o ®iÒu kiªn cho em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. CH¦¥NG I Thùc chÊt cña tÝch luü t­ b¶n vµ nh©n tè quyÕt ®Þnh quy m« cña nã I. Thùc chÊt vµ ®éng c¬ cña tÝch luü t­ b¶n. 1.Tr­íc hÕt ta ph¶i hiÓu kh¸i niÖm t­ b¶n lµ g×? T­ b¶n lµ gi¸ trÞ mµ cã b¶n n¨ng tù t¨ng lªn mµ ng­êi chñ cña nã kh«ng ph¶i tham gia lao ®éng. T¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n kh«ng ph¶i lµ h×nh th¸i ®iÓn h×nh cña chñ nghÜa t­ b¶n.H×nh thøc tiÕn hµnh cña chñ nghÜa t­ b¶n lµ t¸i s¶n xuÊt më réng.T¸i s¶n xuÊt më réng t­ b¶n chñ nghÜa lµ sù lËp l¹i qu¸ tr×nh s¶n xuÊt víi quy m« lín h¬n tr­íc, víi mét l­îng t­ b¶n lín h¬n tr­íc.Muèn vËy ph¶i biÕn mét bé phËn gi¸ trÞ thÆng d­ thµnh t­ b¶n phô thªm.ViÖc sö dông gi¸ trÞ thÆng d­ lµm t­ b¶n, hay chuyÓn ho¸ gi¸ trÞ thÆng d­ trë l¹i thµnh t­ b¶n gäi lµ tÝch luü t­ b¶n. Nh­ vËy,thùc chÊt tÝch luü t­ b¶n lµ t­ b¶n ho¸ gi¸ trÞ thÆngd­.XÐt mét c¸ch côthÓ,tÝch luü t­ b¶n lµ t¸i s¶n xuÊt ra r­ b¶n víi quy m« ngµy cµng më réng. Së dÜ gi¸ trÞ thÆng d­ cã thÓ chuyÓn ho¸ thµnh t­ b¶n ®­îc lµ v× gi¸ trÞ thÆng d­ ®· mang s½n nh÷ng yÕu tè vËt chÊt cña t­ b¶n míi. Cã thÓ minh ho¹ tÝch luü vµ t¸i s¶n xuÊt më réng t­ b¶n chñ nghÜa b»ng vÝ dô sau:N¨m thø nhÊt : 80c + 20v + 20m.Gi¶ ®Þnh 20m kh«ng bÞ nhµ t­ b¶n tiªu dïng tÊt c¶ cho c¸ nh©n, mµ ®­îc ph©n thµnh 10m1 + 10m2(trong ®ã 10m2 giµnh cho tiªu dïng c¸ nh©n cña nhµ t­ b¶n, cßn 10m1 dïng ®Ó tÝch luü).PhÇn gi¸ trÞ thÆng d­ 10m1 dïng ®Ó tÝch luü ®­îc ph©n thµnh 8c1 +2v1. Khi ®ã quy m« s¶n xuÊt cña n¨m sau sÏ lµ 88c + 22v +22m(nÕu m vÉn nh­ cò). Nh­ vËy vµo n¨m thø hai, quy m« t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn t¨ng ®Òu lªn t­¬ng øng. Nghiªn cøu tÝch luü vµ t¸i s¶n xuÊt më réng t­ b¶n chñ nghÜa cho phÐp rót ra nh÷ng kÕt luËn v¹ch râ h¬n b¶n chÊt cña quan hÖ s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa: Mét lµ, nguån gèc duy nhÊt cña t­ b¶n tÝch luü lµ gi¸ trÞ thÆng d­ vµ t­ b¶n tÝch luü chiÕm tû lÖ ngµy cµng lín trong toµn bé t­ b¶n. C.Mac nãi r»ng t­ b¶n øng tr­íc chØ lµ mét giät n­íc trong dßng s«ng cña tÝch luü mµ th«i. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt , l·i (m) cø ®Ëp vµo vèn,vèn cµng lín th× l·i cµng lín, do ®ã lao ®éng cña c«ng nh©n trong qu¸ khø trë thµnh ph­¬ng tiÖn m¹nh mÏ ®Ó bãc lét chÝnh ng­êi c«ng nh©n. Hai lµ, qu¸ tr×nh tÝch luü ®· lµm cho quyÒn së h÷u trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ biÕn thµnh quyÒn chiÕm ®o¹t t­ b¶n chñ nghÜa. Sù trao ®æi gi÷a hä víi nhau theo nguyªn t¾c ngang gi¸ vÒ c¬ b¶n kh«ng dÉn tíi viÖc ng­êi nµy chiÕm ®o¹t lao ®éng kh«ng c«ng cña ng­êi kia. Tr¸i l¹i, trong nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghi·, sù trao ®æi gi÷a ng­êi lao ®éng vµ nhµ t­ b¶n dÉn ®Õn kÕt qu¶ lµ nhµ t­ b¶n ch¼ng nh÷ng chiÕm mét phÇn lao ®éng cña ng­êi c«ng nh©n, mµ cßn lµ ng­êi chñ së h÷u hîp ph¸p lao ®éng kh«ng c«ng ®ã. Nh­ vËy ®· cã sù thay ®æi c¨n b¶n trong quan hÖ së h÷u. Nh­ng sù thay ®æi ®ã kh«ng vi ph¹m quy luËt gi¸ trÞ. Môc ®Ých cña s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa lµ sù lín lªn kh«ng ngõng cña gi¸ trÞ. §Ó thùc hiÖn môc ®Ých ®ã, c¸c nhµ t­ b¶n kh«ng ngõng tÝch luü vµ t¸i s¶n xuÊt më réng, xem ®ã lµ ph­¬ng tiÖn c¨n b¶n ®Ó t¨ng c­êng bãc lét cña ng­êi c«ng nh©n. MÆt kh¸c, do c¹nh tranh, c¸c nhµ t­ b¶n buéc ph¶i kh«ng ngõng lµm cho t­ b¶n cña m×nh t¨ng lªn, b»ng c¸ch t¨ng nhanh t­ b¶n tÝch luü. ThËt ra, trong buæi ®Çu cña s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa, sù ham muèn lµm giÇu cña nhµ t­ b¶n th­êng chi phèi tuyÖt ®èi, nh­ng ®Õn mét tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh, sù tiªu dïng xa phÝ cña c¸c nhµ t­ b¶n ngµy cµng t¨ng lªn theo sù tÝch luü t­ b¶n. 2. Nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh quy m« tÝch luü t­ b¶n. Víi mét khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ nhÊt ®Þnh th× quy m« cña tÝch luü phô thuéc vaß tû lÖ ph©n chia khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã thµnh quü tiªu dïng cña nhµ t­ b¶n. NÕu tØ lÖ ph©n chia ®ã ®· cã s½n, th× râ rµng ®¹i l­îng cña t­ b¶n tÝch luü sÏ do ®¹i l­îng tuyÖt ®èi cña gi¸ trÞ thÆng d­ quyÕt ®Þnh. Do ®ã nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh quy m« cña tÝch luü chÝnh lµ nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh quy m« cña khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­. Nh÷ng nh©n tè ®ã lµ : Mét lµ, møc ®é bãc lét søc lao ®éng N©ng cao møc ®é bãc lét søc lao ®éng b»ng c¸ch c¾t xÐn vµo tiÒn c«ng. Khi ngiªn cøu sù s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­, C.Mac gi¶ ®Þnh r»ng sù trao ®æi gi÷a c«ng nh©n vµ nhµ t­ b¶n lµ sù trao ®æi ngang gi¸. Nh­ng trong thùc tÕ, c«ng nh©n bÞ nhµ t­ s¶n chiÕm ®o¹t mét phÇn lao ®éng tÊt yÕu, bÞ c¾t xÐn mét phÇn tiÒn c«ng. ViÖc c¾t xÐn tiÒn c«ng gi÷ vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh tÝch luü t­ b¶n. ViÖc t¨ng c­êng ®é lao ®éng vµ kÐo dµi ngµy lao ®éng râ rµng lµm t¨ng thªm gi¸ trÞ thÆng d­, dã ®ã lµm t¨ng bé phËn gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc t­ b¶n ho¸ tøc lµ lµm t¨ng tÝch luü. ¶nh h­ëng nµy cßn thÓ hiÖn ë chç sè l­îng lao ®éng t¨ng thªm mµ nhµ t­ b¶n chiÕm kh«ng do t¨ng c­êng ®é lao ®éng vµ kÐo dµi ngµy lao ®éng kh«ng ®ßi hái ph¶i t¨ng thªm t­ b¶n mét c¸ch t­¬ng øng (kh«ng ®ßi hái ph¶i t¨ng thªm sè l­îng c«ng nh©n, t¨ng thªm m¸y mãc, thiÕt bÞ, mµ hÇu nh­ chØ cÇn t¨ng thªm sù hao phÝ ngyªn liÖu). Hai lµ, tr×nh ®é n¨ng suÊt lao ®éng x· héi Søc s¶n xuÊt cña lao ®éng mµ t¨ng lªn th× khèi l­îng s¶n phÈm, biÓu hiÖn mét gi¸ trÞ nhÊt ®Þnh vµ do ®ã biÓu hiÖn mét ®¹i l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ nhÊt ®Þnh còng t¨ng lªn.Víi mét tû suÊt gi¸ trÞ thÆngd­ kh«ng thay ®æi, hay thËm chÝ víi mét tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ ®ang gi¶m xuèng, th× khèi l­îng s¶n phÈm thÆng d­ vÉn t¨ng lªn, miÔn lµ tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ gi¶m xuèng chËm h¬n møc t¨ng cña søc s¶n xuÊt cña lao ®éng. V× vËy , víi mét tØ lÖ ph©n chia s¶n phÈm thÆng d­ thµnh thu nhËp vµ t­ b¶n phô thªm kh«ng thay ®æi, sù tiªu dïng cña nhµ t­ b¶n vÉn cã thÓ t¨ng lªn mµ kh«ng cÇn gi¶m quü tÝch luü. Nh­ng nh­ ta ®· thÊy, n¨ng suÊt lao ®éng mµ t¨ng lªn th× c«ng nh©n còng trë nªn rÎ ®i , vµ do ®ã tû suÊt gi¸trÞ thÆng d­ còng t¨ng lªn, ngay c¶ khi tiÒn c«ng thùc tÕ ®­îc n©ng cao. TiÒn c«ng nµy kh«ng bao giê t¨ng lªn theo cïng mét tû lÖ víi n¨ng suÊt lao ®éng. Còng vÉn mét gi¸ trÞ t­ b¶n kh¶ biÕn Êy l¹i vËn dông d­îc nhiÒu søc lao ®éng h¬n, vµ do ®ã nhiÒu lao ®éng h¬n. Còng vÉn mét gi¸ trÞ t­ b¶n bÊt biÕn Êy l¹i biÓu hiÖn thµnh mét l­îng t­ liÖu s¶n xuÊt nhiÒu h¬n, tøc lµ nhiÒu t­ liÖu lao ®éng , do ®ã cung cÊp nhiÒu yÕu tè t¹o ra s¶n phÈm, còng nh­ nhiÒu yÕu tè t¹o ra gi¸ trÞ h¬n, hay nhiÒu yÕu tè hÊp thô lao ®éng h¬n. V× vËy, khi gi¸ trÞ cña t­ b¶n phô thªm kh«ng thay ®æi hay thËm chÝ gi¶m xuèng, tÝch luü còng vÉn ®­îc ®Èy nhanh. Ch¼ng nh÷ng quy m« t¸i s¶n xuÊt ®­îc më réng vÒ mÆt vËt thÓ, mµ s¶n xuÊt gi¸ trÞ thÆng d­ còng t¨ng lªn nhanh h¬n gi¸ trÞ cña t­ b¶n phô thªm Sù ph¸t triÓn søc s¶n xuÊt cña lao ®éng còng ¶nh h­ëng ®Õn sè t­ b¶n ban ®Çu hay sè t­ b¶n ®ang n»m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Mét phÇn cña t­ b¶n bÊt biÕn ®ang ho¹t ®éng gåm nh÷ng t­ liÖu lao ®éng nh­ m¸y mãc ,vv..,lµ nh÷ng thø chØ cã thÓ tiªu dïng hÕt , vµ do ®ã ®­îc t¸i s¶n xuÊt hay thay thÕ b»ng nh÷ng c¸i míi cïng lo¹i, sau nh÷nh thêi k× dµi h¬n. Nh­ng mçi n¨m, mét phÇm nh÷ng t­ liÖu lao ®éng ®ã l¹i chÕt ®i, tøc lµ ®¹t tíi môc ®Ých cuèi cïng cña chøc n¨ng s¶n xuÊt cñacña nã.T¸i s¶n xuÊt còng g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khoa häc kÜ thuËt.Khoa häc vµ kÜ thuËt còng ¶nh h­ëng ®Õn c¸i phÇn cña t­ b¶n ban ®Çu ®· b­íc vµo giai ®o¹n ®æi míi . D­íi h×nh thøc míi cña nã, t­ b¶n chiÕm kh«ng sù tiÕn bé x· héi ®· diÔn ra ®»ng sau l­ng h×nh thøc cò cña nã. Trong chõng mùc c¹nh tranh lµm cho sù mÊt gi¸ ®ã chë nªn gay g¾t, th× g¸nh nÆng chñ yÕu cña nã l¹i trót lªn ®Çu c«ng nh©n, v× nhµ t­ b¶n t×m c¸ch bï l¹i thiÖt h¹i cho m×nh b»ng c¸ch t¨ng c­êng bãc lét hä. Lao ®éng ®em gi¸ trÞ cña nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt mµ nã ®· tiªu dïng chuyÓn vµo s¶n phÈm. MÆt kh¸c, gi¸ trÞ vµ khèi l­îng t­ liÖu s¶n xuÊt do mét khèi l­îng lao ®éng nhÊt ®Þnh sö dông, l¹i t¨ng lªn tû lÖ víi n¨ng suÊt lao ®éng. V× vËy, cïng víi sù t¨ng thªm hiÖu lùc, quy m« vµ gi¸ trÞ cña t­ liÖu s¶n xuÊt, tøc lµ cïng víi sù tÝch luü, diÔn ra cïng víi sù ph¸t triÓn søc s¶n xuÊt cña lao ®éng th× lao ®éng còng b¶o tån vµ duy tr× vÜnh viÔn mét gi¸ trÞ t­ b¶n kh«ng ngõng t¨ng lªn d­íi h×nh thøc lu«n míi. Sù tù nhiªn ®ã cña lao ®éng thÓ hiÖn ra nh­ lµ mét søc tù b¶o tån cña sè t­ b¶n mµ lao ®éng nhËp vµo, còng hoµn toµn gièng nh­ nh÷ng søc s¶n xuÊt x· héi cña lao ®éng l¹i thÓ hiÖn ra nh÷ng thuéc tÝnh cña t­ b¶n, c«ng viÖc nhµ t­ b¶n th­êng xuyªn chiÕm h÷u lao ®éng thÆng d­ thÓ hiÖn ra nh­ nh÷ng søc m¹nh cña t­ b¶n Ba lµ,sù chªnh lÖch t­ b¶n tiªu dïng vµ t­ b¶n dö dông T­ b¶n t¨ng lªn th× sù chªnh lÖch gi÷a t­ b¶n ®­îc sö dông vµ t­ b¶n ®· tiªu dïng còng t¨ng lªn. Nãi mét c¸ch kh¸c : khèi l­îng gi¸ trÞ vµ khèi l­îng vËt thÓ cña nh÷ng t­ liÖu lao ®éng nh­ nhµ x­ëng, m¸y mãc, c¸c thø khÝ tµi còng t¨ng lªn; nh­ng nh÷ng thø ®ã, trong mét thêi k× dµi hay ng¾n, trong nh÷ng qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th­êng xuyªn lÆp ®i lÆp l¹i, ®Òu ho¹t ®éng víi toµn bé quy m« cña chóng hay ®­îc dïng ®Ó ®¹t tíi mét hiÖu qu¶ cã Ých nhÊt ®Þnh, nh­ng l¹i chØ hao mßn dÇn dÇn, vµ do ®ã chØ mÊt gi¸ trÞ tõng phÇn mét, nghÜa lµ chØ chuyÓn gÝa trÞ Êy tõng phÇn mét vµo s¶n phÈm mµ th«i. Nh÷ng dù phôc vô kh«ng c«ng ®ã cña lao ®éng trong qu¸ khø, ®­îc lao ®éng sèng n¾m lÊy vµ lµm sèng l¹i, ®ang ®­îc tÝch luü l¹i cïng víi quy m« ngµy cµng t¨ng cña tÝch luü. Nh­ vËy lµ ý nghÜa ngµy cµng kh«ng ngõng t¨ng lªn cña lao ®éng qu¸ khø hiÖn ®ang tham gia vµo qu¸ tr×nh lao ®éng d­íi h×nh thøc t­ liÖu lao ®éngth× kh«ng ®­îc quy cho b¶n th©n ng­êi c«ng nh©n(t­ liÖu lao ®éng chÝnh lµ lao ®«ng qu¸ khø vµ kh«ng ®­îc tr¶ c«ng cña ng­êi ®ã), mµ l¹i quy cho mét h×nh th¸i kh¸c cña lao ®éng ®ã, h×nh th¸i ®· t¸ch ra khái ng­êi c«ng nh©n, tøc lµ h×nh th¸i t­ b¶n. Bèn lµ, quy m« t­ b¶n øng tr­íc. Víi mét møc ®é bãc lét søc lao ®éng nhÊt ®Þnh , th× khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ do con sè c«ng nh©n bÞ bãc lét cïng mét lóc quyÕt ®Þnh, mµ sè l­îng c«ng nh©n nµy th× l¹i t­¬ng xøng víi ®¹i l­îng cña t­ b¶n, tuy lµ víi mét tû lÖ biÕn ®æi. Nhµ t­ b¶n cã thÓ nhê ®ã mµ sèng xa hoa h¬n vµ ®ång thêi l¹i hy sinh ®­îc nhiÒu h¬n. Vµ cuèi cïng quy m« s¶n xuÊt cµng më réng h¬n cïng víi khèi l­îng t­ b¶n øng tr­íc,th× tÊt c¶ ®éng lùc thóc ®Èy s¶n xuÊt l¹i cµng t¸c ®«ng m¹nh mÏ h¬n. Víi tr×nh ®é bãc lét kh«ng ®æi th× khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ sÏ do khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ sÏ do khèi l­îng c«ng nh©n bÞ bãc lét quyÕt ®Þnh. Do ®ã, quy m« cña t­ b¶n øng tr­íc, nhÊt lµ bé phËn t­ b¶n kh¶ biÕn cµng lín, th× gi¸ trÞ thÆng d­ bãc lét ®­îc vµ quy m« tÝch luü cµng lín. II.Quy luËt chung cña tÝch luü t­ b¶n vµ xu h­íng lÞch sö cña tÝch TÝch luü t­ b¶n. 1.CÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n. Quy m« cña t­ b¶n mµ t¨ng lªn th× cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n còng cã sù biÕn ®æi. C.Mac ph©n biÖt cÊu t¹o kÜ thuËt, cÊu t¹o gi¸ trÞ vµ cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n. VÒ mÆt h×nh th¸i vËt chÊt, mçi t­ b¶n ®Òu gåm cã t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng ®Ó sö dông nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt ®ã. Tû lÖ gi÷a sè l­îng t­ liÖu s¶n xuÊt vµ sè l­îng søc lao ®éng sö dông nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt ®ã trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gäi lµ cÊu t¹o kü thuËt cña t­ b¶n. §Ó tÝnh cÊu t¹o kÜ thuËt cña t­ b¶n, ng­êi ta th­êng dïng chØ tiªu nh­ sè n¨ng l­îng, hoÆc sè l­îng m¸y mãc do mét c«ng nh©n sö dông trong s¶n xuÊt, vÝ dô: 100 kw ®IÖn / 1 c«ng nh©n, 20 m¸y dÖt / 1 c«ng nh©n. VÒ mÆt gi¸ trÞ, mçi t­ b¶n ®Òu chia lµm hai phÇn: t­ b¶n bÊt biÕn ( c ) vµ t­ b¶n kh¶ biÕn ( v). Tû lÖ gi÷a t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn cÇn thiÕt ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt gäi lµ cÊu t¹o gi¸ trÞ t­ b¶n. CÊu t¹o kü thuËt vµ cÊu t¹o gi¸ trÞ cña t­ b¶n cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. Nãi chung, nh÷nh sù thay ®æi trong cÊu t¹o kü thuËt cña t­ b¶n sÏ dÉn ®Õn sù thay ®æi trong cÊu t¹o gi¸ trÞ t­ b¶n. §Ó biÓu hiÖn mèi quan hÖ gi÷a cÊu t¹o kü thuËt vµ cÊu t¹o gi¸ trÞ t­ b¶n. C.Mac dïng ph¹m trï cÊu t¹o h÷u c¬ t­ b¶n. CÊu t¹o h÷u c¬ t­ b¶n lµ cÊu t¹o gi¸ trÞ cña t­ b¶n do cÊu t¹o kü thuËt cña t­ b¶n quyÕt ®Þnh, vµ ph¶n ¸nh nh÷ng biÕn ®æi cña cÊu t¹o h÷u c¬ ®ã. C.Mac viÕt: “... T«i gäi kÕt cÊu gi¸ trÞ cña t­ b¶n lµ kÕt cÊu h÷u c¬ cña t­ b¶n trong trõng mùc mµ kÕt cÊu gi¸ trÞ Êy ®­îc quyÕt ®Þnh bëi kÕt cÊu kü thuËt cña t­ b¶n vµ ph¶n ¸nh nh÷ng sù biÕn ®æi cña kÕt cÊu kü thuËt nµy ’’. CÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n t¨ng lªn lµ mét quy luËt kinh tÕ cña chñ nghÜa t­ b¶n. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña chñ nghÜa t­ b¶n, cÊu t¹o kü thuËt cña t­ b¶n ngµy cµng t¨ng, do ®ã cÊu t¹o gi¸ trÞ cña t­ b¶n ph¶n ¸nh cÊu t¹o kü thuËt cña t­ b¶n còng t¨ng nªn cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n ngµy cµng t¨ng lªn. H¬n n÷a,viÖc n©ng cao cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n cßn do yªu cÇu cña quy luËt gi¸ trÞ thÆng d­ vµ quy luËt c¹nh tranh chi phèi. 2.TÝch tô vµ tËp trung t­ b¶n . Quy m« cña t­ b¶n c¸ biÖt t¨ng lªn th«ng qua hai con ®­êng tËp trung vµ tÝch tô t­ b¶n. TÝch tô t­ b¶n lµ sù t¨ng thªm quy m« cña t­ b¶n c¸ biÖt b»ng c¸ch t­ b¶n ho¸ gi¸ trÞ thÆng d­ . TÝch tô vµ tËp trung t­ b¶n cã mèi quan hÖ víi nhau, nh­ng kh«ng ®ång nhÊt víi nhau. Sù kh¸c biÖt nµy kh«ng chØ vÒ chÊt, mµ cßn kh¸c nhau vÒ l­îng. TËp trung t­ b¶n tuy kh«ng lµm t¨ng quy m« t­ b¶n x· héi, nh­ng cã vai trß rÊt lín trong qu¸ tr×nh chuyÓn s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín t­ b¶n chñ nghÜa vµ qu¸ tr×nh chuyÓn chñ nghÜat­ b¶n tõ giai ®o¹n thÊp lªn giai ®o¹n cao. 3.Nh©n khÈu thõa t­¬ng ®èi trong chñ nghÜa t­ b¶n . Nguyªn nh©n cña n¹n nh©n khÈu thõa t­¬ng ®èi : Khi chñ nghÜa t­ b¶n ph¸t triÓn ®Õn giai ®o¹n ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ, cÊu t¹o h÷u c¬ t­ b¶n t¨ng lªn nhanh chãng nhê sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña kü thuËt, th× n¹n nh©n khÈu thõa t­¬ng ®èi xuÊt hiÖn. Nguyªn nh©n cña n¹n nh©n khÈu thõa t­¬ng ®èi lµ tÝch luü t­ b¶n trong ®IÒu kiÖn cÊu t¹o h÷u c¬ t¨ng lªn. NÕu tÝch luü trong ®IÒu kiÖn cÊu t¹o h÷u c¬ kh«ng thay ®æi th× kh«ng dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nh©n kh©ñ thõa. Song trong ®iÒu kiÖn cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n t¨ng lªn lµm cho tû träng cña t­ b¶n kh¶ biÕn trong toµn bé t­ b¶n gi¶m xuèng. V× vËy, trong nh÷ng ®IÒu kiÖn kh¸c kh«ng thay ®æi, cÊu t¹o h÷u c¬ t­ b¶n t¨ng lªn, th× sè cÇu vÒ søc lao ®éng cña mét t­ b¶n cã mét l­îng nhÊt ®Þnh gi¶m xuèng. TiÕn bé kü thuËt tr­íc hÕt t¸c ®éng vµo bé phËn t­ b¶n tÝch luü, lµm cho cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n ngµy cµng cao h¬n cÊu t¹o h÷u c¬ t­ b¶n cò, nªn thu hót mét l­îng c«ng nh©n Ýt h¬n so víi tÝch luü trong ®IÒu kiÖn tr­íc ®©y. TiÕn bé kü thuËt cßn t¸c ®éng ®Õn t­ b¶n cò khi t­ b¶n nµy hao mµo hÕt ph¶i ®æi míi t­ b¶n cè ®Þnh , lµm cho cÊu t¹o h÷u c¬ cña t­ b¶n ngµy cµng t¨ng lªn, do ®ã th¶i ra mét sè c«ng nh©n. Nh­ vËy, trong qu¸ tr×nh tÝch luü cña t­ b¶n khi th× thu hót c«ng nh©n, khi th× gi·n th¶i c«ng nh©n, nh­ng sù thu hót vµ gi·n th¶i ®ã kh«ng khíp nhau vÒ thêi gian, kh«ng gian, quy m« do ®ã tÊt nhiªn mét sè ng­êi kh«ng cã viÖc lµm, bÞ thÊt nghiÖp. Mét lµ, nh©n khÈu thõa l­u ®éng lµ h×nh thøc thÊt nghiÖp t¹m thêi, phæ biÕn ë c¸c trung t©m c«ng nghiÖp. TÝnh chÊt l­u ®éng cña nã thÓ hiÖn ë chç c«ng nh©n bÞ th¶i n¬i nµy, lóc nµy, th× l¹i ®­îc nhËn vµo lµm viÖc n¬i kh¸c, lóc kh¸c. Hai lµ, nh©n khÈu thõa tiÒm tµng gåm nh÷ng ng­êi ë n«ng th«n hµng n¨m chØ lµm n«ng nghiªp rÊt Ýt, nh­ng kh«ng t×m ®­îc viÖc lµm trong c«ng nghiÖp. Ba lµ, nh©n khÈu thõa ng­ng trÖ bao gåm nh÷ng ng­êi th­êng xuyªn mÊt viÖc lµm, sèng nay ®©y mai ®ã, thu nhËp rÊt thÊp, mét sè ph¶i ¨n xin, mét sè sinh ra chém c¾p, m¹i d©m. 4. Sù bÇn cïng ho¸ giai cÊp v« s¶n Qu¸ tr×nh tÝch luü t­ b¶n dÉn ®Õn tÝch luü cña c¶i, sù giµu cã vÒ mét cùc vÒ phÝa giai cÊp t­ s¶n vµ tÝch luü sù thÊt nghiÖp, bÇn cïng vÒ cùc ®èi lËp - vÒ phÝa giai cÊp v« s¶n. Tèc ®é vµ quy m« tÝch luü cµng t¨ng, th× giai cÊp t­ s¶n cµng giµu lªn nhanh chãng, cßn giai cÊp v« s¶n cµng bÞ bÇn cïng vµ thÊt nghiÖp. §ã lµ quy luËt chung cña tÝch luü t­ b¶n. BÇn cïng ho¸ giai cÊp v« s¶n biÓu hiÖn d­íi hai h×nh thøc: bÇn cïng ho¸ t­¬ng ®èi vµ bÇn cïng ho¸ tuyÖt ®èi. BÇn cïng ho¸ t­¬ng ®èi giai cÊp v« s¶n biÓu hiÖn ë tû träng thu nhËp cña giai cÊp c«ng nh©n trong thu nhËp quèc d©n ngµy cµng gi¶m xuèng, cßn tû träng thu nhËp cña giai cÊp cña c¸c nhµ t­ b¶n t¨ng lªn kh«ng ngõng. Sù bÇn cïng ho¸ t­¬ng ®èi kh«ng phô thuéc vµo thu nhËp vµ møc sèng cña giai cÊp c«ng nh©n, mµ phô thuéc vµo sù chªnh lÖch vÒ møc t¨ng thu nhËp gi÷a giai cÊp t­ s¶n vµ giai cÊp v« s¶n. BÇn cïng ho¸ tuyÖt ®èi giai cÊp v« s¶n biÓu hiÖn ë møc sèng cña hä trùc tiÕp gi¶m xuèng, do tiÒn c«ng thùc tÕ trùc tiÕp gi¶m xuèng,do møc t¨ng l­¬ng chËm h¬n møc t¨ng nhu cÇu cÇn thiÕt, chËm h¬n møc t¨ng gi¸ trÞ søc lao ®éng. 5.Xu h­íng lÞch sö cña tÝch luü t­ b¶n . Trong chõng mùc mµ nã kh«ng ph¶I lµ sù trùc tiÕp biÕn n« lÖ vµ n«ng n« thµnh c«ng nh©n lµm thuª, do ®ã kh«ng ph¶i lµ mét sù thay ®æi h×nh thøc gi¶n ®¬n, th× nã chØ lµ sù t­íc ®o¹t nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt trùc tiÕp, tøc lµ sù xo¸ bá chÕ ®é t­ h÷u dùa trªn lao ®éng cña b¶n th©n. ChÕ ®é t­ h÷u, víi t­ c¸ch lµ c¸i ®èi lËp víi chÕ ®é së h÷u c«ng céng,tËp thÓ, chØ tån t¹i ë n¬i nµo mµ t­ liÖu lao ®éng vµ nh÷ng ®IÒu kiÖn bªn ngoµi cña lao ®éng thuéc vÒ t­ nh©nNh÷ng s¾c th¸i v« cïng tËn mµ nã thÓ hiÖn ra khi ta míi tho¹t nh×n, chØ ph¶n ¸nh nh÷ng tr¹ng th¸i trung gian n»m gi÷a hai cùc Êy mµ th«i. Qu¸ tr×nh ®ã ®· biÕn chÕ ®é t­ h÷u nhá dùa trªn lao ®éng c¸ nh©n thµnh chÕ ®é së h÷u t­ b¶n chñ nghÜa dùa trªn sù bãc lét lao ®éng lµm thuª, biÕn s¶n xuÊt nhá l¹c hËu, ph©n t¸n thµnh s¶n xuÊt lín tËp trung. s¶n xuÊt ®­îc x· héi ho¸ cao h¬n, lùc l­îng s¶n xuÊt ®­îc ph¸t triÓn m¹nh h¬n . CH¦¥NG II Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan, c¸c gi¶I ph¸p vµ vËn dông thùc tiÔn tÝch luü t­ b¶n ë ViÖt Nam I.Vai trß cña tÝch luü vèn ë ViÖt Nam. Tõ bµi häc cña nh÷ng quèc gia ph¸t triÓn trªn thÕ giíi vµ tõ thùc tiÔn c¸ch m¹ng ViÖt Nam kh¼ng ®Þnh tÝch tô vµ tËp trung vèn cã mét vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng trong sù nghiÖp hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc còng nh­ ®èi víi s¶n xuÊt kinh doanh cña nÒn kinh tÕ. ViÖt Nam muèn ®¹t ®­îc môc tiªu “d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh" th× cÇn ph¶i tÝch tô vµ tËp trung vèn víi tû lÖ cao ®Ó tiÕn hµnh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. V¨n kiÖn §¹i héi VIII ®· chØ ra r»ng ®Õn n¨m 2020 ViÖt Nam ph¶i hoµn thµnh nhiÖm vô c«ng nghiÖp ho¸, c¶i biÕn n­íc ta tõ mét n­íc c«ng nghiÖp l¹c hËu thµnh mét n­íc c«ng nghiÖp. VÊn ®Ò huy ®éng vèn cho qu¸ tr×nh CNH-H§H cã ý nghÜa quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ n­íc ta. Tr­íc hÕt lµ huy ®éng nguån vèn tõ néi bé nÒn kinh tÕ trong n­íc. §©y lµ nguån vèn cã tÝnh quyÕt ®Þnh, lµ nh©n tè néi lùc. Nhê t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng x· héi mét c¸ch liªn tôc mµ t¹o ra nguån vèn tù cã. Nguån vèn néi bé cßn ®­îc t¹o ra tõ sù liªn doanh liªn kÕt gi÷a c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc, c¸c miÒn, c¸c vïng cña nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc. Nguån vèn cßn ®­îc t¹o ra th«ng qua sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c c«ng ty cæ phÇn; th«ng qua viÖc huy ®éng c¸c kho¶n tiÒn nhµn rçi cña d©n c­, cña c¸c c¬ së kinh tÕ, c¸c tæ chøc ®oµn thÓ; th«ng qua c¸c kho¶n thuÕ nép ng©n s¸ch Nhµ n­íc v.v... C¸c quèc gia trªn thÕ giíi còng nh­ n­íc ta ®Òu ph¶i dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi th«ng qua c¸c h×nh thøc: liªn doanh, hîp t¸c kinh doanh, vay víi l·i suÊt thÊp, vèn viÖn trî. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ tÝch luü vèn néi bé cßn thÊp th× thu hót ®­îc nhiÒu vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi lµ rÊt quan träng. Tõ nguån vèn bªn ngoµi, biÕn thµnh nguån lùc trong n­íc, t¹o ®iÒu kiÖn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh CNH-H§H, t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn. §Ó víi viÖc huy ®éng vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi cÇn cã c¬ ch thu hót ngµy cµng nhiÒu vµ tranh thñ cïng víi c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Tuy nhiªn nguån vèn n­íc ngoµi còng chØ cã h¹n vµ th­êng kÌm theo nh÷ng rµng buéc nhÊt ®Þnh, sè n­íc vµ sè c¸ nh©n cã vèn ®Çu t­ kh«ng t­¬ng ®­¬ng víi sè n¬i cã nhu cÇu nhËn ®Çu t­, tõ ®ã lµm n¶y sinh c¹nh tranh. Cuéc c¹nh tranh nµy ®­a c¸c n­íc kÐm ph¸t triÓn h¬n vµo lîi thÕ bÊt lîi. Cßn viÖc vay vèn th× ph¶i tÝnh ®Õn kh¶ n¨ng tr¶ nî ngoµi ra cßn ph¶i ®¶m b¶o c¸c yÕu tè kh¸c vÒ ®éc lËp chñ quyÒn, kinh tÕ, chÝnh trÞ. V× vËy, ®Ó qu¸ tr×nh CNH-H§H vµ s¶n xuÊt kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, ®Ó nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, tÊt yÕu ph¶i b¶o toµn, ph¸t triÓn vèn, vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn. II. Thùc tr¹ng qu¸ tr×nh tÝch luü vèn ë ViÖt Nam . + Tr­íc nh÷ng n¨m ®æi míi (1986). 10 n¨m sau khi Tæ quèc thèng nhÊt, nh×n chung n­íc ta ®· cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ trªn nhiÒu lÜnh vùc. Tuy vËy, xÐt chung trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n viÖc huy ®éng vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn lµ qu¸ thÊp. Qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn ë trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong c¸c ngµnh... chñ yÕu th«ng qua ng©n s¸ch nhµ n­íc vµ vay ng©n hµng víi l·i suÊt thÊp, nh­ng trong ®ã chñ yÕu vÉn lµ nguån vèn tõ ng©n s¸ch. Trong khi ®ã vèn cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc th× cã h¹n, cÊp kh«ng th­êng xuyªn, vèn vay cña ng©n hµng còng cã h¹n. Trong khi d©n c­ vµ toµn bé nÒn kinh tÕ l¹i cã t×nh tr¹ng tån ®äng kh¸ lín l­îng vèn nhµn rçi, nh­ng ch­a cã mét c¬ chÕ phï hîp ®Ó tÝch tô vµ tËp trung nguån vèn nµy cho toµn bé nÒn kinh tÕ. Bëi v×, l·i suÊt ë thêi ®iÓm ®ã qu¸ thÊp, l¹m ph¸t ®ang ë tèc ®é “phi m·" (biÓu hiÖn b»ng 2 con sè)... §iÒu ®ã chøng tá r»ng ch­a cã mét c¬ chÕ phï hîp ®Ó tÝch tô vµ tËp trung cã hiÖu qu¶ nguån vèn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ sù nghiÖp hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. ë giai ®o¹n nµy, do ch­a nhËn thøc ®­îc sù cÇn thiÕt vµ sù tån t¹i l©u dµi cña c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi n­íc ta, v× thÕ sau khi n­íc nhµ thèng nhÊt, chóng ta ®· nãng véi, thu hót ngµy cµng nhiÒu vµ tranh thñ cïng víi c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Tuy nhiªn nguån vèn n­íc ngoµi còng chØ cã h¹n vµ th­êng kÌm theo nh÷ng rµng buéc nhÊt ®Þnh, sè n­íc vµ sè c¸ nh©n cã vèn ®Çu t­ kh«ng t­¬ng ®­¬ng víi sè n¬i cã nhu cÇu nhËn ®Çu t­, tõ ®ã lµm n¶y sinh c¹nh tranh. Cuéc c¹nh tranh nµy ®­a c¸c n­íc kÐm ph¸t triÓn h¬n vµo lîi thÕ bÊt lîi. Cßn viÖc vay vèn th× ph¶i tÝnh ®Õn kh¶ n¨ng tr¶ nî ngoµi ra cßn ph¶i ®¶m b¶o c¸c yÕu tè kh¸c vÒ ®éc lËp chñ quyÒn, kinh tÕ, chÝnh trÞ. V× vËy, ®Ó qu¸ tr×nh CNH-H§H vµ s¶n xuÊt kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, ®Ó nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, tÊt yÕu ph¶i b¶o toµn, ph¸t triÓn vèn, vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn. II. Thùc tr¹ng qu¸ tr×nh tÝch luü vèn ë ViÖt Nam . + Tr­íc nh÷ng n¨m ®æi míi (1986). 10 n¨m sau khi Tæ quèc thèng nhÊt, nh×n chung n­íc ta ®· cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ trªn nhiÒu lÜnh vùc. Tuy vËy, xÐt chung trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n viÖc huy ®éng vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn lµ qu¸ thÊp. Qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn ë trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong c¸c ngµnh... chñ yÕu th«ng qua ng©n s¸ch nhµ n­íc vµ vay ng©n hµng víi l·i suÊt thÊp, nh­ng trong ®ã chñ yÕu vÉn lµ nguån vèn tõ ng©n s¸ch. Trong khi ®ã vèn cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc th× cã h¹n, cÊp kh«ng th­êng xuyªn, vèn vay cña ng©n hµng còng cã h¹n. Trong khi d©n c­ vµ toµn bé nÒn kinh tÕ l¹i cã t×nh tr¹ng tån ®äng kh¸ lín l­îng vèn nhµn rçi, nh­ng ch­a cã mét c¬ chÕ phï hîp ®Ó tÝch tô vµ tËp trung nguån vèn nµy cho toµn bé nÒn kinh tÕ. Bëi v×, l·i suÊt ë thêi ®iÓm ®ã qu¸ thÊp, l¹m ph¸t ®ang ë tèc ®é “phi m·" (biÓu hiÖn b»ng 2 con sè)... §iÒu ®ã chøng tá r»ng ch­a cã mét c¬ chÕ phï hîp ®Ó tÝch tô vµ tËp trung cã hiÖu qu¶ nguån vèn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ sù nghiÖp hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. ë giai ®o¹n nµy, do ch­a nhËn thøc ®­îc sù cÇn thiÕt vµ sù tån t¹i l©u dµi cña c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi n­íc ta, v× thÕ sau khi n­íc nhµ thèng nhÊt, chóng ta ®· nãng véi, muèn xo¸ bá ngay c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vµ kinh tÕ c¸ thÓ ®Ó ®­a c¸c doanh nghiÖp quèc doanh vµ c¸c hîp t¸c x· ë miÒn B¾c lªn quy m« lín, mau chãng thùc hiÖn quèc doanh ho¸, tËp thÓ ho¸ ë miÒn Nam mµ ch­a tÝnh ®Õn tr×nh ®é qu¶n lý, kh¶ n¨ng trang bÞ kü thuËt, kh¶ n¨ng vÒ vèn trong d©n vµ nhÊt lµ hiÖu qu¶ kinh tÕ, nªn chóng ta ®· t¹o ra qu¸ tr×nh tËp trung vèn mét c¸ch h×nh thøc trong toµn bé nÒn kinh tÕ. Vµo nh÷ng n¨m 80 §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· cã sù ®iÒu chØnh b­íc ®Çu trong nhËn thøc vµ chñ tr­¬ng trong viÖc ®iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t­ nh­ : “Néi dung chÝnh cña c«ng nghiÖp ho¸ x· héi chñ nghÜa trong 5 n¨m (1981 - 1985) vµ nh÷ng n¨m 80 lµ tËp trung sù ph¸t triÓn m¹nh n«ng nghiÖp, coi n«ng nghiÖp lµ mÆt trËn hµng ®Çu +Giai ®o¹n 1986 - 1990 ë giai ®o¹n nµy, §¹i héi VI cña §¶ng (th¸ng 12 n¨m 1986) ®· kh¼ng ®Þnh: “NhiÖm vô bao trïm c¶ môc tiªu tæng qu¸t cña nh÷ng n¨m cßn l¹i cña chÆng ®­êng ®Çu tiªn lµ æn ®Þnh mäi mÆt t×nh h×nh kinh tÕ - x· héi, tiÕp tôc x©y dùng nh÷ng tiÒn ®Ò cÇn thiÕt cho viÖc ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ x· héi chñ nghÜa trong chÆng ®­êng tiÕp theo...". Ba ch­¬ng tr×nh môc tiªu ®ã thùc chÊt lµ sù chuyÓn h­íng chiÕn l­îc c«ng nghiÖp ho¸ tõ viÖc ­u tiªn c«ng nghiÖp nÆng mét c¸ch å ¹t vµ h×nh thøc sang lÊy n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp hµng tiªu dïng vµ hµng xuÊt khÈu lµm träng t©m. §©y lµ mét b­íc chuyÓn cùc kú quan träng, hîp víi ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan ®iÓm chñ tr­¬ng ®æi míi trªn, §¶ng ta ®· chØ râ ph¶i khai th¸c mäi kh¶ n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong ®ã kinh tÕ quèc doanh ®ãng vai trß chñ ®¹o, kiªn quyÕt xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, h×nh thµnh c¬ chÕ kÕ ho¹ch theo ph­¬ng thøc ®Þnh h­íng lµ chñ yÕu, sö dông ®óng ®¾n c¸c quan hÖ hµng ho¸, tiÒn tÖ, tiÕn tíi qu¶n lý b»ng ph­¬ng ph¸p kinh tÕ lµ chñ yÕu. Nh­ vËy, ë giai ®o¹n nµ, §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· kh«ng chØ ®Ò cao nguån vèn tõ ng©n s¸ch Nhµ n­íc mµ ®· thùc sù tÝnh ®Õn vai trß rÊt quan träng cña mäi tÇng líp nh©n d©n trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. ChÝnh s¸ch t¹o vèn thêi kú nµy ®· chó träng ®Õn nguån vèn cña hµng v¹n c¬ së s¶n xuÊt, cña hµng triÖu gia ®×nh x· viªn, trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ, t­ nh©n, t­ b¶n t­ nh©n vµ vèn cña mét sè c«ng nh©n viªn chøc, vèn cña nh÷ng ng­êi lao ®éng hîp t¸c ë n­íc ngoµi vÒ, vèn ®Çu t­ tõ bªn ngoµi...Kh«ng nh÷ng thÕ, viÖc më réng vÇ ph¸t triÓn nguån thu vµ ®éng viªn thu nhËp quèc d©n mét c¸ch hîp lý ®· ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn ®Çu t­ tõ nhiÒu kªnh kh¸c nhau cho toµn bé nÒn kinh tÕ. §iÒu quan träng lµ ë giai ®o¹n nµy, chóng ta ®· x¸c ®Þnh ®­îc ®óng h­íng ®Çu t­. Vèn ®Çu t­ Nhµ n­íc chØ tËp trung chñ yÕu cho viÖc x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng vµ mét sè c«ng tr×nh then chèt ®Ó phôc vô cho 3 ch­¬ng tr×nh kinh tÕ vµ mét sè ch­¬ng tr×nh phóc lîi x· héi cã liªn quan sèng cßn tíi toµn bé nÒn kinh tÕ. §a phÇn c¸c c«ng tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh kh¸c th× viÖc tÝch tô vµ tËp trung vèn ®Çu t­ kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i do ng©n s¸ch Nhµ n­íc cÊp, mµ ph¶i theo nguyªn t¾c tù vay, tù tr¶ cña c¸c doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ. Trong giai ®o¹n nµy Nhµ n­íc ta ®· chñ tr­¬ng s¾p xÕp l¹i mét b­íc c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc, s½n sµng s¸t nhËp hoÆc gi¶i thÓ c¸c doanh nghiÖp nµo lµm ¨n thua lç. §Æc ®iÓm bao trïm cña qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn trong n­íc ë giai ®o¹n nµy chÝnh lµ chóng ta ®· tõng b­íc x· héi ho¸ ®­îc c¸c nguån vèn ®Çu t­, kh¾c phôc nh÷ng quan ®iÓm phiÕn diÖn tr­íc ®©y lµ chØ dùa vµo kªnh ®Çu t­ cña ng©n s¸ch Nhµ n­íc, cßn ë giai ®o¹n nµy, c¸c: “Nguån lùc s¶n xuÊt cña x· héi ®­îc huy ®éng tèt h¬n". C¸c tæ chøc trung gian tµi chÝnh còng ®· b¾t ®Çu ®æi míi ho¹t ®éng tÝch tô vµ tËp trung vèn. Víi mét lo¹t ng©n hµng th­¬ng m¹i ®­îc ra ®êi vµ chuyÓn sang ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ tÝn ®· t¹o ra nh÷ng yÕu tè ban ®Çu ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng vèn. Trong hÖ thèng nµy c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®· ®­îc chñ ®éng trong c¸c ho¹t ®éng kinh doanh, v× thÕ nã ®· ph¸t triÓn ngµy cµng ®a d¹ng, ®Þa bµn kinh doanh ngµy cµng ®­îc më réng ®Õn mäi thµnh phÇn kinh tÕ víi c¸c h×nh thøc tÝch tô vµ tËp trung vèn kh¸ phong phó vµ uyÓn chuyÓn. Ch¼ng h¹n, bªn c¹nh c¸c h×nh thøc tÝch tô vµ tËp trung vèn theo kªnh tiÕt kiÖm truyÒn thèng cßn cã c¸c h×nh thøc tÝch tô vµ tËp trung míi theo tÝn hiÖu thÞ tr­êng nh­: C¸c lo¹i kú phiÕu ng¾n h¹n, chøng chØ tiÒn göi, kú phiÕu ng©n hµng cã môc ®Ých, tiÕt kiÖm x©y dùng nhµ ë... HÖ thèng quü tÝn dông nh©n d©n ®· ph¸t triÓn m¹nh vµ cã vai trß tÝch cùc trong qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn ngay trong nh÷ng n¨m ®Çu cña sù nghiÖp ®æi míi. §Æc biÖt trong thêi gian nµy chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cña NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI ®· ®¸nh thøc tiÒm n¨ng kinh tÕ cña nh©n d©n qua viÖc ph¸t triÓn m¹nh mÏ tÝch tô vµ tËp trung vèn tõ c¸c hé gia ®×nh vµ nhiÒu lo¹i h×nh kinh tÕ hîp t¸c x· ®a d¹ng trong viÖc ph¸t triÓn toµn bé nÒn kinh tÕ ChÝnh ®iÒu ®ã ®· lµm cho hµng triÖu hé gia ®×nh trªn kh¾p ®Êt n­íc n¨ng ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh, ®· ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tÝch luü vèn. Qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn cña ®Êt n­íc trong giai ®o¹n 1986 - 1990 ®· cã nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ, nã ®­îc tiÕn hµnh ®ång qua c¸c kªnh: Kªnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc, kªnh tÝn dông, kªnh ®Çu t­ cña nh©n d©n, kªnh ®Çu t­ tõ khu vùc n­íc ngoµi(tuynhiªn víi tû lÖ cßn thÊp)..., chø kh«ng phô thuéc duy nhÊt vµo mét kªnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc nh­ ë c¸c giai ®o¹n tr­íc. ChÝnh tõ thùc tiÔn nµy ®· cho chóng ta nh÷ng kinh nghiÖm quý gi¸ vÒ tÝch tô vµ tËp trung vèn tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau vµ cµng lµm béc lé râ nh÷ng khuyÕt ®iÓm Èn dÊu trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu bao cÊp lµ ®Çu t­ chñ yÕu dùa vµo nguån vèn qua ng©n s¸ch Nhµ n­íc, mµ kh«ng tÝnh ®Õn kh¶ n¨ng to lín vÒ vèn cßn ®ang tiÒm Èn trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng nÐt khëi s¾c vÒ tÝch tô vµ tËp trung vèn trong n­íc ë giai ®o¹n nµy vÉn béc lé mét sè vÉn ®Ò cÇn ph¶i tiÕp tôc th¸o gì nh­: Ng­êi d©n ch­a tÝch cùc bá vèn ra ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh v× ch­a thËt tin t­ëng vµo sù æn ®Þnh kinh tÕ, cßn sî l¹m ph¸t, ch­a cã nhiÒu h×nh thøc huy ®éng vèn thiÕt thùc vµ linh ho¹t, l·i suÊt ch­a hÊp dÉn, m«i tr­êng kinh tÕ, m«i tr­êng ph¸p lý vµ hÖ thèng hµnh chÝnh cßn l¾m thñ tôc phiÒn hµ, h¬n n÷a thÞ tr­êng vèn ë n­íc ta ch­a ph¸t triÓn, thËm chÝ nhiÒu bé luËt cÇn thiÕt cho ®Çu t­ cßn thiÕu nh­: LuËt th­¬ng m¹i, luËt d©n sù, thiÕu nh÷ng quy ®Þnh ®ång bé ®èi víi nh÷ng nhµ ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc, ®Æc biÖt lµ sù ch­a râ rµng vÒ quyÒn së h÷u bÊt ®éng s¶n, sù thiªn vÞ vÒ tÝn dông ®èi víi c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh... Mét ®iÒu ®¸ng chó ý trong viÖc tÝch tô vµ tËp trung vèn trong n­íc giai ®o¹n nµy lµ nguån thu ng©n s¸ch Nhµ n­íc ®· ®­îc bæ sung kh¸ nhiÒu, do ®ã ®· cã nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn trong viÖc khai th¸c vµ biÕt c¸ch båi d­ìng, duy tr× nguån thu. §©y lµ mét trong nh÷ng thµnh c«ng lín. Tuy nhiªn, Ng©n s¸ch nhµ n­íc vÉn cßn thÊt thu nghiªm träng, xuÊt kh«ng ®ñ nhËp, béi chi ng©n s¸ch vÉn lín vµ ch­a cã biÖn ph¸p bï ®¾p kh¶ thi, dÉn tíi l¹m ph¸t vÉn ë møc cao. Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn tíi t×nh h×nh trªn th× kh¸ nhiÒu, nh­ng cã nguyªn nh©n quan träng vµ trùc tiÕp, ®ã lµ do c«ng t¸c tÝch tô, tËp trung vèn qu¶n lý vµ sö dông vèn ch­a tèt...MÆt kh¸c, ë giai ®o¹n nµy cßn thiÕu v¾ng nhiÒu gi¶i ph¸p tÝch tô vµ tËp trung vèn h÷u hiÖu. §iÒu quan träng lµ chóng ta ch­a t¹o ra ®­îc mét phong trµo tiÕt kiÖm thùc sù ¨n s©u vµo suy nghÜ vµ hµnh ®éng cña mçi ng­êi d©n, mçi c«ng së vµ mçi doanh nghiÖp... V× thÕ, tû lÖ tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­ trong tæng s¶n phÈm quèc néi cßn qu¸ thÊp so víi c¸c n­íc xung quanh. ChÝnh nh÷ng ®iÒu ®ã ®· dÉn tíi nhiÖm vô tÝch tô vµ tËp trung vèn ®Æt ra trong giai ®o¹n nµy kh«ng thùc hiÖn ®­îc nh­ mong muèn, v× thÕ t×nh h×nh kinh tÕ - x· héi vÉn ë trong t×nh tr¹ng khñng ho¶ng, l¹c hËu, møc sèng cña ng­êi d©n vÉn thÊp. Thùc tr¹ng ®ã ®ßi hái chóng ta ph¶i ®æi míi s©u s¾c vµ nhanh h¬n tiÕn tr×nh ®æi míi s©u s¾c vµ toµn diÖn mäi lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. +Tõ 1991 ®Õn nay. §¶ng vµ Nhµ n­íc ta tiÕp tôc nh÷ng quan ®iÓm chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch ®æi míi vµ ph¸t huy tèi ®a nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu cña giai ®o¹n tr­íc (1986 - 1990), do ®ã §¹i héi §¶ng lÇn thø VII ®· nhÊn m¹nh: “§Ó thùc hiÖn môc tiªu d©n giµu n­íc m¹nh theo con ®­êng x· héi chñ nghÜa, ®iÒu quan träng nhÊt lµ ph¶i c¶i biÕn c¨n b¶n t×nh tr¹ng kinh tÕ - x· héi kÐm ph¸t triÓn.... ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n­íc theo h­íng hiÖn ®¹i g¾n liÒn víi ph¸t triÓn nÒn c«ng nghiÖp toµn diÖn lµ nhiÖm vô trung t©m nh»m tõng b­íc x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi, kh«ng ngõng n©ng cao lao ®éng x· héi vµ c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n .§Ó thùc hiÖn ®­îc c¸c môc tiªu ®Ò ra chØ trong ®iÒu kiÖn khi cã ®ñ vèn, ®Æc biÖt lµ nguån vèn trong n­íc, tuy nhiªn cÇn tranh thñ vèn ®Çu t­ tõ n­íc ngoµi. Cã thÓ nãi, nÐt næi bËt vÒ tÝch tô tËp trung vèn trong giai ®o¹n nµy lµ sù ®æi míi trong ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµng. XuÊt hiÖn mét sè trung t©m tµi chÝnh kh¸c nh­ c«ng ty b¶o hiÓm, c¸c quü ®Çu t­... §Æc biÖt lµ ngµnh ng©n hµng ë n­íc ta ®· cã sù chuyÓn biÕn ®Ó thÝch øng víi c¬ chÕ míi, hÖ thèng ng©n hµng ®­îc ®æi míi vÒ tæ chøc vµ ph­¬ng thøc ho¹t ®éng, ®Æt nÒn mãng cho nh÷ng øng xö hiÖn ®¹i n¨ng ®éng vµ hiÖu qu¶ cña hÖ thèng ng©n hµng ®· ®ang vµ sÏ v­¬n lªn lµm tèt chøc n¨ng lµ trung t©m tiÒn tÖ, tÝn dông vµ thanh to¸n cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, tÝch tô vµ tËp trung ®­îc nguån vèn nhµn rçi trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®­îc nhiÒu h¬n, thóc ®Èy m¹nh mÏ nhÞp ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ, gãp phÇn æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn ViÖt Nam... Ng©n hµng còng ®· tiÕn hµnh mét ch­¬ng tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn trong nÒn kinh tÕ vµ trong c¸c tÇng líp d©n c­ b»ng viÖc khuyÕn khÝch nh÷ng ng­êi cã vèn më tµi kho¶n ë c¸c ng©n hµng vµ thanh to¸n qua ng©n hµng. §· tæ chøc, c¶i tiÕn dÞch vô thanh to¸n víi tèc ®é nhanh, gi¶m bít c¸c thñ tôc phiÒn hµ vµ chi phÝ gi¶m. C¸c cè g¾ng ®ã ®· thu hót thªm ®­îc mét l­îng tiÒn göi kh¸ lín cña d©n c­. TriÓn khai réng r·i h×nh thøc tÝch tô vµ tËp trung vèn b»ng h×nh thøc tiÕt kiÖm dµi h¹n cã môc ®Ých. Ng©n hµng ®· triÓn khai vµ khuyÕn khÝch m¹nh mÏ h×nh thøc tiÕt khiÖn göi mét n¬i, lÊy nhiÒu n¬i gióp cho ng­êi göi thuËn lîi trong göi vµ rót tiÒn Trong giai ®o¹n nµy nhê ®æi míi nhiÒu c¬ chÕ chÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh, tiÒn tÖ, ng©n hµng nªn viÖc huy ®éng vèn cho ®Çu t­ ph¸t triÓn ngµy cµng cao. N¨m 1995 vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn cña toµn x· héi ­íc tÝnh thùc hiÖn ®­îc kho¶ng 62.000 tû ®ång, v­ît dù kiÕn ®Çu n¨m 10% vµ t¨ng 19% so víi n¨m 1994, trong ®ã nguån vèn do c¸c doanh nghiÖp tù ®Çu t­ lµ 5.000 tû ®ång, nh©n d©n ®Çu t­ kho¶ng 16.000 tû ®ång, n­íc ngoµi ®Çu t­ trùc tiÕp kho¶ng 1,8 tû USD, t­¬ng ®­¬ng víi 20.000 tû ®ång, h¬n dù kiÕn ®Çu n¨m 20% vµ t¨ng 30%. VÒ ng©n s¸ch nhµ n­íc, nguån thu trong n­íc chñ yÕu lµ tõ thuÕ. C«ng t¸c thuÕ cã nhiÒu chuyÓn biÕn tÝch cùc, ®· t¹o ra hÖ thèng thuÕ t­¬ng ®èi thÝch hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng. ë giai ®o¹n nµy ®· h×nh thµnh ®­îc hÖ thèng thuÕ ¸p dông thèng nhÊt cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, söa ®æi c¸c luËt thuÕ hoµn chØnh nh­ thuÕ doanh thu, thuÕ lîi tøc, thuÕ sö dông ®Êt v.v... n©ng tû lÖ ®éng viªn qua thuÕ vµ phÝ trong GDP t¹o thµnh nguån thu chÝnh cña ng©n s¸ch nhµ n­íc. Thµnh tÝch lín nhÊt lµ chÆn ®­îc l¹m ph¸t, chØ gi¸ hµng tiªu dïng vµ dÞch vô gi¶m tõ 67,4% n¨m 1991 xuèng cßn 17,5% n¨m 1992; 5,2% n¨m 1993; n¨m 1994 vµ n¨m 1995 lµ 12,3%; n¨m 1996 lµ 4,5%. Nhµ n­íc còng quan t©m nghiªn cøu ®iÒu chØnh, xö lý hîp lý mèi quan hÖ gi÷a tÝch luü vµ tiªu dïng qua ng©n s¸ch ®Ó thùc hiÖn môc tiªu CNH-H§H. §Æc biÖt trong giai ®o¹n nµy, ®Çu t­ ngoµi ng©n s¸ch t¨ng nhanh ®ãng vai trß quan träng ®èi víi møc t¨ng vèn ®Çu t­ cña toµn x· héi, trong viÖc gi¶i quyÕt viÖc lµm, gãp phÇn æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ x· héi. Ho¹t ®éng tÝch tô vµ tËp trung vèn ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc lµ lÜnh vùc réng lín vµ t­¬ng ®èi cßn míi ®èi víi ViÖt Nam. Trong khi ®ã kinh tÕ thÕ giíi vµ khu vùc ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn c¨n b¶n. Muèn héi nhËp mét c¸ch tù tin vµ hiÖu qu¶ vµo nÒn kinh tÕ ®ã th× ph¶i tÝch tô vµ tËp trung vèn, t¹o cho m×nh mét néi lùc v÷ng vµng tÝch luü tõ néi bé cña nÒn kinh tÕ, bªn c¹nh ®ã cßn ph¶i biÕt huy ®éng nguån vèn ®Çu t­ tõ n­íc ngoµi. III. Mét sè gi¶i ph¸p tÝch luü vèn ë ViÖt Nam. 1. TÝch luü vèn qua ng©n s¸ch . Gi¶i ph¸p hµng ®Çu cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh tíi khèi l­îng vèn ®Çu t­ cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n chÝnh lµ tÝch tô vµ tËp trung cã hiÖu qu¶ nguån vèn qua ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Nguån vèn ®­îc huy ®éng ®ã sÏ ®ãng vai trß quan träng ®Ó gi¶i quyÕt c¸c nhu cÇu cña Nhµ n­íc vÒ chi th­êng xuyªn, chi ®Çu t­ ph¸t triÓn kinh tÕ...V× thÕ, viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh tÝch tô tËp trung vèn qua Ng©n s¸ch nhµ n­íc lµ viÖc lµm hÕt søc cÊp b¸ch, cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa thùc tiÔn lín lao. ViÖc tÝch tô, tËp trung vèn qua kªnh ng©n s¸ch nhµ n­íc ph¶i dùa chñ yÕu vµo: Thu thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ; ph¸t huy tiÒm n¨ng vèn tõ c¸c nguån tµi nguyªn quèc gia, tõ nguån tµi s¶n c«ng cßn bá phØ, tõ vay nî... trong ®ã thu thuÕ vµ phÝ vÉn lµ nguån thu quan träng nhÊt. TÝch luü vèn qua kªnh ng©n hµng vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n . Trong nh÷ng n¨m tr­íc m¾t vµ c¶ l©u dµi, viÖc tÝch tô vµ tËp trung vèn trong n­íc qua c¸c trung gian tµi chÝnh tÝn dông( Ng©n hµng th­¬ng m¹i, C«ng ty tµi chÝnh, quü b¶o hiÓm, quü tÝn dông c¸c lo¹i ) vÉn lµ c¸c trung gian vèn lín nhÊt trong nÒn kinh tÕ. V× thÕ, ph¶i coi träng vµ t¨ng c­êng hiÖu qu¶ huy ®éng vèn qua c¸c tæ chøc nµy, ë n­íc ta hiÖn nay khi thÞ tr­êng chøng kho¸n cßn ch­a t¸c ®éng m¹nh mÏ( bëi v× míi cã quyÕt ®Þnh thµnh lËp ngµy 28/11/1996, thñ t­íng Vâ V¨n KiÖt ®· ban hµnh nghÞ ®Þnh sè 75/ CP vÒ viÖc thµnh lËp uû ban chøng kho¸n nhµ n­íc ), th× cã nghiÖm vô tÝch tô vµ tËp trung vèn trong thêi gian tr­íc m¾t vÉn lµ trung t©m ho¹t ®éng cña nghµnh ng©n hµng. ViÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng chøng kho¸n lµ mét yªu cÇu bøc xóc cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta. §IÒu quan träng ®èi víi chóng ta hiÖn nay lµ sím ®­a thÞ tr­êng chøng kho¸n ®i vµo ho¹t ®éng vµ më réng ¶nh h­ëng ®Õn sù tÝch tô vµ tËp trung vèn trong n­íc. ViÖt Nam tõ khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng th× trong nÒn kinh tÕ ®· h×nh thµnh hai lo¹i thÞ tr­êng tµi chÝnh : Lo¹i thÞ tr­êng phi chÝnh thøc vÉn tån t¹i tõ tr­íc tíi nay, do nh÷ng ng­êi d©n trao ®æi víi nhau, cho vay vµ tr¶ cho nhau. PhÇn thÞ tr­êng nµy vÉn ®ãng mét vai trß rÊt quan träng trong ®êi sèng kinh tÕ cña ®Êt n­íc, ®Æc biÖt lµ ë c¸c vïng n«ng th«n miÒn nói. §iÒu ®ã ®· cho thÊy hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng vÒ tµi chÝnh cña ViÖt Nam cßn rÊt yÕu kÐm, khã ®ñ søc tÝch tô vµ tËp trung ®ång vèn vËn ®éng th«ng suèt cho nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng m¹nh.Nh­ vËy, mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo thu hót ®­îc nguån vèn cña ng­êi d©n cßn tr«i næi ë thÞ tr­êng phi chÝnh thøc ®Ó tÝch tô vµ tËp trung ®­a vµo thÞ tr­êng chÝnh thøc qua hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ hÖ thèng thÞ tr­êng chøng kho¸n. 3. TÝch luü vèn qua c¸c tæ chøc tµi chÝnh tÝn dông. Trong nh÷ng n¨m tr­íc m¾t vµ c¶ vÒ l©u dµi , c¸c tæ chøc tµi chÝnh tÝn dông vÉn lµ c¸c trung gian tÝch tô vµ tËp trung vèn lín nhÊt trong nÒn kinh tÕ, ë n­íc ta hiÖn nay khi mµ thÞ tr­êng chøng kho¸n ch­a ph¸t triÓn th× ho¹t ®éng tÝch tô vµ tËp trung vèn chñ yÕu th«ng qua ho¹t ®éng ng©n hµng, ®ã chÝnh lµ cÇu nèi ®Ó ®¸p øng mèi quan hÖ cung cÇu gi÷a ng­êi cã vèn d­ vµ ng­êi cÇn vèn.Khi ®¸p øng ®­îc ®iÒu ®ã chÝnh lµ ng©n hµng ®· chë thµnh nh©n tè quan träng ®Ó kÝch thÝch ®Çu t­ ph¸t triÓn. KÕt LuËn Ho¹t ®éng tÝch tô vµ tËp trung vèn ®Çu t­ trong n­íc lµ lÜnh vùc réng lín vµ cßn t­¬ng ®èi míi ë ViÖt Nam. V× vËy quy m« tÝch tô vµ tËp trung vèn ë n­íc ta míi chØ ë quy m« võa vµ nhá. Nh­ng kh«ng v× thÕ mµ nã gi¶m tÝnh cÊp thiÕt cña m×nh. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ, th× tÝch tô vµ tËp trung vèn lµ mét yÕu tè hÕt søc quan träng vµ cÇn thiÕt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp trung bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nhê cã sù nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn, mµ th«ng qua ®ã n­íc ta ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Nhê cã tÝch tô vµtËp trung vèn tèt mµ nghµnh c«ng nghiÖp kh«ng ngõng ®­îc ®æi míi c«ng nghÖ, nghµnh n«ng nghiÖp kh«ng ngõng ®­îc øng dông nh÷ng thµnh tùu khoa häc vµo trong s¶n xuÊt, nghµnh ng©n hµng lµm ¨n cã hiÖu qu¶. ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµ n¬i mµ c¸c doanh nghiÖp cÇn vèn ®Ó ph¸t triÓn, th× sÏ cã vèn ®Ó ph¸t triÓn mµ kh«ng cÇn th«ng qua mét c«ng ty chung gian nµo. Ngoµi ra nã cßn lµ n¬i mµ nh÷ng ng­êi cã vèn sÏ biÕt ®Çu t­ nh­ thÕ nµo lµ cã hiÖu qu¶. V× vËy, muèn tÝch tô vµ tËp trung vèn cã hiÖu qu¶ th× cÇn ph¶i thùc hiÖn nh÷ng ®iÒu sau : +ThiÕt lËp mét c¬ chÕ chÆt chÏ gi÷a Bé kÕ ho¹ch vµ ®Çu t­, Bé th­¬ng m¹i, Phßng th­¬ng m¹i ViÖt Nam, Bé tµi chÝnh, Ng©n hµng nhµ n­íc...lµm sao ®Ó qu¸ tr×nh cÊp giÊy phÐp lËp c¸c c«ng ty, c¸c v¨n phßng ë kh¾p n¬i trªn ®Êt n­íc còng nh­ c¸c thñ tôc nhanh nhÊt trong qu¸ tr×nh duyÖt c¸c dù ¸n vay vèn ®Çu t­. + Xóc tiÕn c¸c qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp. + Thµnh lËp quü ®Çu t­ ph¸t triÓn ë c¸c ®Þa ph­¬ng vµ c¸ quü hç trî vèn cho c¸c doanh nghiÖp trÎ... + C¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng sao cho cã thÓ thu hót vèn nhµn rçi mét c¸ch cã hiÖu qu¶ nhÊt . Chóng ta ®ang cã nh÷ng thuËn lîi c¬ b¶n, ®ã lµ nh÷ng thµnh tùu ban ®Çu cña c«ng cuéc ®æi míi mangl¹i. Danh Môc tµi LiÖu Tham Kh¶o S¸ch: 1. C.Mac - T­ b¶n quyÓn 1 - nhµ xuÊt b¶n sù thËt - 1975. 2. Geraro Crellet - C¬ cÊu vµ chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ. ViÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ trung ­¬ng. Trung t©m th«ng tin t­ liÖu. Hµ Néi 1989. 3. Kinh tÕ chÝnh trÞ häc - Nxb gi¸o dôc 1998. 4. V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø 7 - Nxb - CTQG 1991. 5.V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø 8 - Nxb - CTQG 1996. T¹p chÝ: + Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ ë khu vùc, nguyªn nh©n vµ t¸c ®éng - Nxb-CTQG -Hµ Néi 1999. + Vâ §¹i L­îc ( chñ biªn ) ChÝnh s¸ch th­¬ng m¹i ®Çu t­ vµ s­ ph¶t triÓn mét sè nghµnh c«ng nghiÖp chñ lùc ë ViÖt Nam - Nxb -KHKT 1998 . + KÕt qu¶ ®IÒu tra thùc tr¹ng doanh nghiÖp nhµ n­íc, doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi - Nxb thèng kª - Hµ Néi 1999. + Nghiªn cøu kinh tÕ - sè 268 - th¸ng 9/ 2000. + Nghiªn cøu lý luËn sè th¸ng (1, 5, 10 ) / 2000. +Ph¸t triÓn kinh tÕ sè 75/ 1997. + Ph¸t triÓn kinh tÕ sè 120 th¸ng10 / 2000. + Tµi chÝnh doanh nghiÖp sè 16 / 2000. + Tµi chÝnh doanh nghiÖp sè 431/ 2000.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLý luận về tích luỹ tư­ bản và vận dụng vào tình hình thực tiễn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.DOC
Luận văn liên quan