Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận thực tiễn trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam

Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận & thực tiễn trong sự nghiệp phát triển kinh tế - XH ở VN LỜI MỞ ĐẦU Có thể nói, “lý luận” và “thực tiễn” là hai phạm trù thường xuyên được đề cập đến trong các hoạt động của con người. Giữa lý luận và thực tiễn có mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau và nó là một trong những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin nói chung và của lý luận nhận thức macxit nói riêng. Trong bất kỳ một lĩnh vực hoạt động nào của con người thì những vấn đề về lý luận và thực tiễn phải được đưa ra xem xét trong mối liên hệ với nhau. Có như vậy hoạt động của con người mới có thể đi đúng hướng và đạt được hiệu quả cao. Lịch sử phát triển đã chứng minh rằng phải luôn kết hợp giữa lý luận và thực tiễn trong mọi hoạt động. Nếu có sự vi phạm nguyên tắc này thì kết quả thu được sẽ không được như mong muốn. Đối với Việt Nam, chúng ta đã từng đi qua những cuộc chiến tranh để bảo vệ nền độc lập của đất nước.Sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, nhân dân ta bắt tay vào khôi phục nền kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong quá trình này, chúng ta gặp vô vàn khó khăn những cũng có những điều kiện thuận lợi nhất định. Trong từng giai đoạn phát triển, Đảng và Nhà nước có những đường lối chiến lược phát triển đất nước khác nhau. Trải qua nhiều thay đổi về đường lối quản lý, hiện nay nền kinh tế nước ta đã tìm được hướng đi đúng mặc dù vẫn còn không ít sai lầm cần phải sửa đổi. Đạt được những thành tựu như vậy là do Đảng và Nhà nước ta đã đi từ thực tiễn hoàn cảnh đất nước mà có được những lý luận đúng đắn để đưa ra những chính sách kinh tế - xã hội phù hợp. Với mong muốn được tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này, em đã chọn đề tài: “Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội ở Việt Nam”. Em xin chân thành các thầy cô giáo và các bạn đã giúp em hoàn thành bài viết này. CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1.Thực tiễn: 1.1.1.Khái niệm: Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội. Hoạt động thực tiễn là quá trình con người sử dụng công cụ phương tiện vật chất, sức mạnh vật chất tác động vào tự nhiên xã hội để cải tạo làm biến đổi cho phù hợp với nhu cầu của mình. Hoạt động thực tiễn là quá trình tương tác giữa chủ thể và khách thể trong đó chủ thể hướng vào việc cải tạo khách thể trên cơ sở đó nhận thức khách thể. Vì vậy thực tiễn là mắt khâu trung gian nối liền ý thức của con người với thế giới bên ngoài. Thực tiễn là hoạt động có tính chất loài (loài người). Hoạt động đó không thể tiến hành chỉ bằng vài cá nhân riêng lẻ mà phải bằng hoạt động của đông đảo quần chúng nhân dân trong xã hội. Đó là hoạt động của nhiều tầng lớp, nhiều giai cấp . Chủ thể không phải là một vài cá nhân mà là cả xã hội trong giai đoạn lịch sử nhất định. Cho nên xét về nội dung cũng như về phương thức thực hiện, thực tiễn có tính lịch sử xã hội. Thực tiễn là hoạt động vật chất gắn liền với sự biến đổi tiến bộ của tự nhiên xã hội loài người nhằm cải tạo tự nhiên xã hội. Nhưng hoạt động vật chất nào đi ngược lại với khoa học tự nhiên và xã hội thì không goị là hoạt động thực tiễn. Thực tiễn có ba dạng cơ bản: - Hoạt động sản xuất vật chất: đây là hoạt động thực tiễn cơ bản và quan trọng nhất vì nó quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. - Hoạt động chính trị – xã hội: nhằm cải tạo, biến đổi xã hội, phát triển các quan hệ xã hội, chế độ xã hội. - Hoạt động thực nghiệm khoa học: là hoạt động nhằm rút ngắn độ dài của quá trình con người nhận thức và biến đổi thế giới. 1.1.2.Vai trò: Thực tiễn là nguồn gốc, cơ sở của nhận thức. Mọi nhận thức đều bắt nguồn từ thực tiễn, tác động vào sự vật hiện tượng buộc nó bộc lộ thuộc tính trên cơ sở đó khái quát, rút ra bản chất của sự vật hiện tượng, biến nó thành vật cho ta. Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm nghiệm nhận thức, thước đo để đánh giá nhận thức. Thước đo không cố định, luôn luôn vận động, phát triển, nhưng vẫn đủ để kiểm nghiệm nhận thức và lý luận, vừa mang tính tuyệt đối vừa mang tính tương đối. Từ thực tiễn mà con người sáng tạo ra các phương pháp để cải tạo chính thực tiễn 1.2.Lý luận: 1.2.1.Khái niệm: Lý luận là một hệ thống những tri thức được khái quát từ thực tiễn phản ánh mối liên hệ bản chất những quy luật của thế giới khách quan. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử”. Lý luận được hình thành từ kinh nghiệm, trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm, nhưng lý luận không hình thành một cách tự phát từ kinh nghiệm và không phải mọi lý luận đều trực tiếp xuất phát kinh nghiệm. Do tính độc lập tương đối của nó, lý luận có thể đi trước những dữ kiện kinh nghiệm. Tuy nhiên điều đó không làm mất đi mối liên hệ giữa lý luận với kinh nghiệm. Khác với kinh nghiệm, lý luận mang tính trừu tượng và khái quát cao nên nó đem lại những hiểu biết sâu sắc về bản chất, tính quy luật của các sự vật, hiện tượng khách quan. Như vậy lý luận thể hiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác hơn, hệ thống hơn, nghĩa là nó có tính bản chất sâu sắc hơn và do đó phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến, rộng rãi hơn nhiều so với tri thức kinh nghiệm.

doc16 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 01/02/2013 | Lượt xem: 1671 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận thực tiễn trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu Cã thÓ nãi, “lý luËn” vµ “thùc tiÔn” lµ hai ph¹m trï th­êng xuyªn ®­îc ®Ò cËp ®Õn trong c¸c ho¹t ®éng cña con ng­êi. Gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn cã mèi quan hÖ rÊt chÆt chÏ víi nhau vµ nã lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin nãi chung vµ cña lý luËn nhËn thøc macxit nãi riªng. Trong bÊt kú mét lÜnh vùc ho¹t ®éng nµo cña con ng­êi th× nh÷ng vÊn ®Ò vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ph¶i ®­îc ®­a ra xem xÐt trong mèi liªn hÖ víi nhau. Cã nh­ vËy ho¹t ®éng cña con ng­êi míi cã thÓ ®i ®óng h­íng vµ ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ cao. LÞch sö ph¸t triÓn ®· chøng minh r»ng ph¶i lu«n kÕt hîp gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn trong mäi ho¹t ®éng. NÕu cã sù vi ph¹m nguyªn t¾c nµy th× kÕt qu¶ thu ®­îc sÏ kh«ng ®­îc nh­ mong muèn. §èi víi ViÖt Nam, chóng ta ®· tõng ®i qua nh÷ng cuéc chiÕn tranh ®Ó b¶o vÖ nÒn ®éc lËp cña ®Êt n­íc.Sau khi ®Êt n­íc hoµn toµn gi¶i phãng, nh©n d©n ta b¾t tay vµo kh«i phôc nÒn kinh tÕ vµ x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Trong qu¸ tr×nh nµy, chóng ta gÆp v« vµn khã kh¨n nh÷ng còng cã nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi nhÊt ®Þnh. Trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn, §¶ng vµ Nhµ n­íc cã nh÷ng ®­êng lèi chiÕn l­îc ph¸t triÓn ®Êt n­íc kh¸c nhau. Tr¶i qua nhiÒu thay ®æi vÒ ®­êng lèi qu¶n lý, hiÖn nay nÒn kinh tÕ n­íc ta ®· t×m ®­îc h­íng ®i ®óng mÆc dï vÉn cßn kh«ng Ýt sai lÇm cÇn ph¶i söa ®æi. §¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu nh­ vËy lµ do §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· ®i tõ thùc tiÔn hoµn c¶nh ®Êt n­íc mµ cã ®­îc nh÷ng lý luËn ®óng ®¾n ®Ó ®­a ra nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ - x· héi phï hîp. Víi mong muèn ®­îc t×m hiÓu s©u h¬n vÒ vÊn ®Ò nµy, em ®· chän ®Ò tµi: “Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ë ViÖt Nam”. Em xin ch©n thµnh c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®· gióp em hoµn thµnh bµi viÕt nµy. Ch­¬ng 1. C¬ së lý luËn 1.1.Thùc tiÔn: 1.1.1.Kh¸i niÖm: Thùc tiÔn lµ toµn bé nh÷ng ho¹t ®éng vËt chÊt cã môc ®Ých mang tÝnh lÞch sö - x· héi cña con ng­êi nh»m c¶i t¹o tù nhiªn vµ x· héi. Ho¹t ®éng thùc tiÔn lµ qu¸ tr×nh con ng­êi sö dông c«ng cô ph­¬ng tiÖn vËt chÊt, søc m¹nh vËt chÊt t¸c ®éng vµo tù nhiªn x· héi ®Ó c¶i t¹o lµm biÕn ®æi cho phï hîp víi nhu cÇu cña m×nh. Ho¹t ®éng thùc tiÔn lµ qu¸ tr×nh t­¬ng t¸c gi÷a chñ thÓ vµ kh¸ch thÓ trong ®ã chñ thÓ h­íng vµo viÖc c¶i t¹o kh¸ch thÓ trªn c¬ së ®ã nhËn thøc kh¸ch thÓ. V× vËy thùc tiÔn lµ m¾t kh©u trung gian nèi liÒn ý thøc cña con ng­êi víi thÕ giíi bªn ngoµi. Thùc tiÔn lµ ho¹t ®éng cã tÝnh chÊt loµi (loµi ng­êi). Ho¹t ®éng ®ã kh«ng thÓ tiÕn hµnh chØ b»ng vµi c¸ nh©n riªng lÎ mµ ph¶i b»ng ho¹t ®éng cña ®«ng ®¶o quÇn chóng nh©n d©n trong x· héi. §ã lµ ho¹t ®éng cña nhiÒu tÇng líp, nhiÒu giai cÊp . Chñ thÓ kh«ng ph¶i lµ mét vµi c¸ nh©n mµ lµ c¶ x· héi trong giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh. Cho nªn xÐt vÒ néi dung còng nh­ vÒ ph­¬ng thøc thùc hiÖn, thùc tiÔn cã tÝnh lÞch sö x· héi. Thùc tiÔn lµ ho¹t ®éng vËt chÊt g¾n liÒn víi sù biÕn ®æi tiÕn bé cña tù nhiªn x· héi loµi ng­êi nh»m c¶i t¹o tù nhiªn x· héi. Nh­ng ho¹t ®éng vËt chÊt nµo ®i ng­îc l¹i víi khoa häc tù nhiªn vµ x· héi th× kh«ng goÞ lµ ho¹t ®éng thùc tiÔn. Thùc tiÔn cã ba d¹ng c¬ b¶n: - Ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt: ®©y lµ ho¹t ®éng thùc tiÔn c¬ b¶n vµ quan träng nhÊt v× nã quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng­êi. - Ho¹t ®éng chÝnh trÞ – x· héi: nh»m c¶i t¹o, biÕn ®æi x· héi, ph¸t triÓn c¸c quan hÖ x· héi, chÕ ®é x· héi. - Ho¹t ®éng thùc nghiÖm khoa häc: lµ ho¹t ®éng nh»m rót ng¾n ®é dµi cña qu¸ tr×nh con ng­êi nhËn thøc vµ biÕn ®æi thÕ giíi. 1.1.2.Vai trß: Thùc tiÔn lµ nguån gèc, c¬ së cña nhËn thøc. Mäi nhËn thøc ®Òu b¾t nguån tõ thùc tiÔn, t¸c ®éng vµo sù vËt hiÖn t­îng buéc nã béc lé thuéc tÝnh trªn c¬ së ®ã kh¸i qu¸t, rót ra b¶n chÊt cña sù vËt hiÖn t­îng, biÕn nã thµnh vËt cho ta. Thùc tiÔn lµ tiªu chuÈn ®Ó kiÓm nghiÖm nhËn thøc, th­íc ®o ®Ó ®¸nh gi¸ nhËn thøc. Th­íc ®o kh«ng cè ®Þnh, lu«n lu«n vËn ®éng, ph¸t triÓn, nh­ng vÉn ®ñ ®Ó kiÓm nghiÖm nhËn thøc vµ lý luËn, võa mang tÝnh tuyÖt ®èi võa mang tÝnh t­¬ng ®èi. Tõ thùc tiÔn mµ con ng­êi s¸ng t¹o ra c¸c ph­¬ng ph¸p ®Ó c¶i t¹o chÝnh thùc tiÔn 1.2.Lý luËn: 1.2.1.Kh¸i niÖm: Lý luËn lµ mét hÖ thèng nh÷ng tri thøc ®­îc kh¸i qu¸t tõ thùc tiÔn ph¶n ¸nh mèi liªn hÖ b¶n chÊt nh÷ng quy luËt cña thÕ giíi kh¸ch quan. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ râ: “Lý luËn lµ sù tæng kÕt nh÷ng kinh nghiÖm cña loµi ng­êi, lµ tæng hîp nh÷ng tri thøc vÒ tù nhiªn vµ x· héi tÝch tr÷ l¹i trong qu¸ tr×nh lÞch sö”. Lý luËn ®­îc h×nh thµnh tõ kinh nghiÖm, trªn c¬ së tæng kÕt kinh nghiÖm, nh­ng lý luËn kh«ng h×nh thµnh mét c¸ch tù ph¸t tõ kinh nghiÖm vµ kh«ng ph¶i mäi lý luËn ®Òu trùc tiÕp xuÊt ph¸t kinh nghiÖm. Do tÝnh ®éc lËp t­¬ng ®èi cña nã, lý luËn cã thÓ ®i tr­íc nh÷ng d÷ kiÖn kinh nghiÖm. Tuy nhiªn ®iÒu ®ã kh«ng lµm mÊt ®i mèi liªn hÖ gi÷a lý luËn víi kinh nghiÖm. Kh¸c víi kinh nghiÖm, lý luËn mang tÝnh trõu t­îng vµ kh¸i qu¸t cao nªn nã ®em l¹i nh÷ng hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ b¶n chÊt, tÝnh quy luËt cña c¸c sù vËt, hiÖn t­îng kh¸ch quan. Nh­ vËy lý luËn thÓ hiÖn tÝnh ch©n lý s©u s¾c h¬n, chÝnh x¸c h¬n, hÖ thèng h¬n, nghÜa lµ nã cã tÝnh b¶n chÊt s©u s¾c h¬n vµ do ®ã ph¹m vi øng dông cña nã còng phæ biÕn, réng r·i h¬n nhiÒu so víi tri thøc kinh nghiÖm. 1.2.2.Vai trß: Lý luËn cã c¸c vai trß sau ®©y: - Kh¸i qu¸t kinh nghiÖm thùc tiÔn, tæng kÕt thùc tiÔn. - V¹ch ra nh÷ng qui luËt vËn ®éng ph¸t triÓn cña thùc tiÔn. - Liªn kÕt, tËp hîp, gi¸o dôc, thuyÕt phôc, ®éng viªn, tæ chøc thùc hiÖn. - ChØ ®¹o vµ c¶i t¹o cuéc sèng. 1.3.Sù thèng nhÊt gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn: Lý luËn vµ thùc tiÔn thèng nhÊt víi nhau, kh«ng chia c¾t, kh«ng t¸ch rêi, kh«ng ®­îc coi träng mÆt nµo. Lý luËn ®­îc h×nh thµnh kh«ng ph¶i ë bªn ngoµi thùc tiÔn mµ trong mèi liªn hÖ víi thùc tiÔn. Do ®ã, thùc tiÔn vµ lý luËn lu«n cã mèi quan hÖ biÖn chøng t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau trong ®ã thùc tiÔn gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh lý luËn 1.3.1.Thùc tiÔn quyÕt ®Þnh lý luËn: Vai trß cña thùc tiÔn ®­îc biÓu hiÖn tr­íc hÕt ë chç thùc tiÔn lµ c¬ së ®éng lùc môc ®Ých chñ yÕu vµ trùc tiÕp cña lý luËn. TriÕt häc M¸c – Lªnin chØ ra r»ng con ng­êi quan hÖ víi thÕ giíi b¾t ®Çu kh«ng ph¶i b»ng lý luËn mµ b»ng thùc tiÔn. ChÝnh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng thùc tiÔn c¶i t¹o thÕ giíi buéc con ng­¬× ph¶i nhËn thøc thÕ giíi do ®ã mµ lý luËn cña con ng­êi míi ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. B»ng ho¹t ®éng thùc tiÔn, con ng­êi t¸c ®éng vµo thÕ giíi buéc thÕ giíi kh¸ch quan ph¶i béc lé nh÷ng tÝnh chÊt quy luËt cña nã trªn c¬ së ®ã mµ con ng­êi nhËn thøc ®­îc chóng. Thùc tiÔn cung cÊp nh÷ng tµi liÖu cho lý luËn. Do ®ã kh«ng cã thùc tiÔn th× kh«ng cã lý luËn vµ kh«ng cã c¶ khoa häc. HiÓu biÕt cña con ng­êi xÐt ®Õn cïng ph¶i b¾t nguån tõ thùc tiÔn. Qu¸ tr×nh biÕn ®æi thÕ giíi lµ qu¸ tr×nh con ng­êi ngµy cµng ®i s©u vµo nhËn thøc thÕ giíi, kh¸m ph¸ nh÷ng bÝ mËt cña thÕ giíi lµm phong phó s©u s¾c tri thøc cña m×nh vÒ thÕ giíi. Thùc tiÔn ®Ò ra nhu cÇu, nhiÖm vô vµ giíi h¹n ph¸t triÓn cña lý luËn vµ sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh khoa häc. Nhu cÇu cña thùc tiÔn ®ßi hái ph¶i cã tri thøc míi. Tæng kÕt kinh nghiÖm, kh¸i qu¸t nhËn thøc, thóc ®Èy sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh khoa häc. Thùc tiÔn cßn cã t¸c dông rÌn luyÖn c¸c gi¸c quan cña con ng­êi. Nã lµ c¬ së ®Ó chÕ t¹o ra nh÷ng dông cô m¸y mãc hç trî cho nhËn thøc cña con ng­êi. Thùc tiÔn lµ môc ®Ých cña lý luËn. TriÕt häc M¸c – Lªnin chØ ra r»ng tõ hoat ®éng thùc tiÔn mµ cã tri thøc vµ khoa hoc. Lý luËn khoa häc sau khi ra ®êi ph¶i quay vÒ phôc vô thùc tiÔn h­íng dÉn chØ ®¹o thùc tiÔn, chØ cã ý nghÜa thùc sù khi chóng ®­îc vËn dông vµo thùc tiÔn, c¶i t¹o thùc tiÔn, phôc vô môc tiªu ph¸t triÓn chung. Tãm l¹i sù ph©n tÝch trªn ®©y vÒ vai trß cña thùc tiÔn ®èi víi lý luËn ®ßi hái ph¶i qu¸n triÖt quan ®iÓm thùc tiÔn. Quan ®iÓm nµy yªu cÇu lý luËn ph¶i xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn, dùa trªn c¬ s¬ thùc tiÔn, ®i s©u, ®i s¸t thùc tiÔn, nghiªn cøu lý luËn ph¶i liªn hÖ víi thùc tiÔn. NÕu xa rêi thùc tiÔn th× sÏ dÉn tíi sai lÇm cña bÖnh chñ quan, gi¸o ®iÒu, m¸y mãc, quan liªu. 1.3.2.Sù t¸c ®éng trë l¹i cña lý luËn ®èi víi thùc tiÔn: TriÕt häc M¸c - xÝt chØ ra r»ng coi träng thùc tiÔn kh«ng cã nghÜa lµ coi nhÑ lý luËn, h¹ thÊp vai trß cña lý luËn mµ ph¶i thÊy ®­îc vai trß t¸c ®éng tÝch cùc cña lý luËn ®èi víi thùc tiÔn. Vai trß cña lý luËn ®èi víi thùc tiÔn ®­îc thÓ hiÖn ë c¸c ®iÓm sau: - Lý luËn kh¸i qu¸t nh÷ng kinh nghiÖm thùc tiÔn. Do ®ã lý luËn dÉn d¾t, chØ ®¹o thùc tiÔn, ®iÒu chØnh ho¹t ®éng thùc tiÔn ®¹t kÕt qu¶ cao. Lý luËn khoa häc lµm cho ho¹t ®éng cña con ng­êi trë nªn chñ ®éng tù gi¸c, h¹n chÕ t×nh tr¹ng mß mÉm tù ph¸t. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cã viÕt “kh«ng cã lý luËn th× lóng tóng nh¾m m¾t mµ ®i”. Cßn Lªnin kh¼ng ®Þnh “ kh«ng cã lý luËn c¸ch m¹ng th× kh«ng thÓ cã phong trµo c¸ch m¹ng”. - Lý luËn gãp phÇn vµo viÖc tæ chøc gi¸o dôc thuyÕt phôc quÇn chóng. Lý luËn mét khi ®· th©m nhËp vµo quÇn chóng sÏ trë thµnh lùc l­îng vËt chÊt. - Lý luËn cã thÓ dù b¸o t­¬ng lai, tõ ®ã hÊp dÉn con ng­êi trong cuéc sèng hiÖn t¹i. Do tÝnh gi¸n tiÕp, tÝnh trõu t­îng cao trong sù ph¶n ¸nh hiÖn thùc nªn lý luËn cã kh¶ n¨ng xa rêi thùc tiÔn vµ trë thµnh ¶o t­ëng. Kh¶ n¨ng Êy cµng t¨ng lªn nÕu lý luËn ®ã l¹i bÞ chi phèi bëi nh÷ng t­ t­ëng kh«ng khoa häc hoÆc ph¶n ®éng. V× vËy, ph¶i coi träng lý luËn, nh­ng kh«ng ®­îc c­êng ®iÖu ho¸ vµi trß cña lý luËn mµ coi th­êng thùc tiÔn vµ t¸ch rêi lý luËn víi thùc tiÔn. §iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ ph¶i qu¸n triÖt nguyªn t¾c thèng nhÊt gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn trong lý luËn khoa häc vµ ho¹t ®éng c¸ch m¹ng. “Thèng nhÊt gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn lµ mét nguyªn t¾c c¨n b¶n cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin. Thùc tiÔn kh«ng cã lý luËn h­íng dÉn th× thµnh thùc tiÔn mï qu¸ng. Lý luËn mµ kh«ng liªn hÖ víi thùc tiÔn lµ lý luËn su«ng” Tãm l¹i sù t¸c ®éng trë l¹i cña NhËn thøc ®èi víi thùc tiÔn theo hai h­íng: nÕu nhËn thøc phï hîp víi thùc tiÔn th× nã thóc ®Èy thùc tiÔn ph¸t triÓn, nÕu nhËn thøc ph¶n ¸nh sai thùc tiÔn th× nã sÏ k×m h·m sù ph¸t triÓn thùc tiÔn. Ch­¬ng 2. mèi quan hÖ gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ë viÖt nam 2.1.Thêi kú tr­íc ®æi míi ( tr­íc n¨m 1987) Hîp t¸c x· ho¸ ë miÒn B¾c b¾t ®Çu thùc hiÖn tõ n¨m 1958, ®Õn n¨m 1960 c¬ b¶n hoµn thµnh. Khi ®ã chóng ta cho r»ng lµm ¨n tËp thÓ ­u viÖt h¬n lµm ¨n c¸ thÓ, kinh tÕ c¸ thÓ tù ph¸t dÉn ®Õn ph©n hãa giµu nghÌo, ph©n chia giai cÊp. Lµm ¨n tËp thÓ sÏ t¹o ra søc m¹nh, sÏ gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi cña céng ®ång n«ng th«n. Do vËy, hîp t¸c x· ho¸ ®­îc thùc hiÖn ®ång nhÊt víi tËp thÓ ho¸, xo¸ bá s¶n xuÊt theo hé, chØ cho phÐp tån t¹i d­íi h×nh thøc kinh tÕ phô gia ®×nh, mäi t­ liÖu s¶n xuÊt ®Òu thuéc vÒ tËp thÓ, tæ chøc lao ®éng tËp trung d­íi sù chØ huy ®iÒu hµnh cña ban chñ nhiÖm hîp t¸c x· vµ ban chØ huy ®éi, ph©n phèi theo ngµy c«ng, sau khi trõ chi phÝ s¶n xuÊt, khÊu trõ nép cho nhµ n­íc vµ phóc lîi x· héi ë n«ng th«n, ban chñ nhiÖm lµm c¶ chøc n¨ng cña chÝnh quyÒn c¬ së. Tuy vËy nhê lao ®éng tËp thÓ vµ sö dông tËp trung c¸c nguån lùc nªn ®· x©y dùng ®­îc nh÷ng c«ng tr×nh thuû lîi, kiÕn thiÕt ®ång ruéng, ®­êng giao th«ng, tr­êng häc... bé mÆt miÒn B¾c còng cã nh÷ng thay ®æi ®¸ng kÓ. Song tæ chøc hîp t¸c x· Êy vèn chøa ®ùng nh÷ng khuyÕt tËt: - ChÕ ®é c«ng h÷u d­íi h×nh thøc tËp thÓ d­êng nh­ kh«ng cã ai lµ chñ ®Ých thùc dÉn ®Õn t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ®­îc sö dông cã hiÖu qu¶ vµ bÞ huû ho¹i. - Qu¶n lý lao ®éng, s¶n xuÊt tËp trung lµm cho ng­êi lao ®éng phô thuéc, bÞ ®éng, thiÕu chñ ®éng, s¸ng t¹o. - Cña c¶i lµm ra dïng ®Ó bao cÊp cho phóc lîi x· héi n«ng th«n, chi dïng phung phÝ, ph©n chia cho ng­êi lao ®éng qu¸ Ýt, kh«ng khuyÕn kÝch ng­êi lao ®éng h¨ng say s¶n xuÊt. - C¸c hîp t¸c x· l¹i tån t¹i t­¬ng ®èi biÖt lËp víi nhau, trao ®æi s¶n phÈm l¹i g¾n liÒn víi hÖ thèng quèc doanh mang tÝnh giao nép cÊp ph¸t, phi thÞ tr­êng. - HÖ thèng quèc doanh Êy l¹i ®­îc tæ chøc theo cÊp hµnh chÝnh. Mçi x·, ph­êng cßn cã hîp t¸c x· mua b¸n tÝn dông, n¬i cã nghÒ truyÒn thèng cßn cã hîp t¸c x· tiÓu thñ c«ng nghiÖp. Nh÷ng khuyÕt tËt trªn cña hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ®· ph¸t sinh nh÷ng tiªu cùc ngay tõ giai ®o¹n ®Çu. Nh­ng chóng ta l¹i cho r»ng nh÷ng tiªu cùc Êy lµ do chÕ ®é së h÷u tiªn tiÕn, chØ cÇn hoµn thiÖn chÕ ®é qu¶n lý th× sÏ ph¸t huy tÝnh ­u viÖt cña hîp t¸c x·, thËm chÝ cã ý kiÕn cho r»ng chóng ra ®· cã quan hÖ s¶n xuÊt tiªn tiÕn cÇn ph¶i kÐo lùc l­îng s¶n xuÊt lªn cho nã phï hîp. §iÒu nµy tr¸i víi qui luËt lùc l­îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh quan hÖ s¶n xuÊt cña chñ nghÜa M¸c. Trªn c¬ lý luËn ®ã, chóng ta më cuéc vËn ®éng c¶i tiÕn vßng mét, vßng hai, vËn ®éng d©n chñ ¸p dông ®iÒu lÖ mÉu vµo c¸c hîp t¸c x·. C¸c cuéc vËn ®éng Êy, mét mÆt thùc hiÖn kho¸n nhãm, ba kho¸n cho ®éi s¶n xuÊt, mÆt kh¸c l¹i më réng quy m« hîp t¸c x·, hoµn thiÖn chÕ ®é thèng qu¶n. Qua ba lÇn thùc hiÖn c¶i tiÕn qu¶n lý, tuy cã gi¶m møc ®é nhÊt ®Þnh nh÷ng tiªu cùc trong c¸c hîp t¸c x·, nh­ng vÒ c¬ b¶n ch­a kh¾c phôc ®­îc. Trong chiÕn tranh chèng Mü cøu n­íc miÒn B¾c võa lµ hËu ph­¬ng lín chi viÖn cho tiÒn tuyÕn lín miÒn Nam, võa trùc tiÕp ®¸nh tr¶ chiÕn tranh ph¸ ho¹i cña giÆc Mü. Do t¸c ®éng cña chiÕn tranh vµ cã nguån viÖn trî kh«ng hoµn l¹i tõ c¸c n­íc XHCN, c¸c hîp t¸c x· l¹i cã thªm søc m¹nh t­ t­ëng, t©m lý vµ vËt chÊt ®Ó cñng cè, nh÷ng tiªu cùc vèn cã bªn trong ch­a béc lé ra. M« h×nh tæ chøc hîp t¸c x· kiÓu tËp trung bao cÊp tá ra cã t¸c dông tÝch cùc. Bëi v× nã cã thÓ huy ®éng tèi ®a søc ng­êi, søc cña cho cuéc chiÕn ®Êu, “ thãc kh«ng thiÕu mét c©n, qu©n kh«ng thiÕu mét ng­êi”, tÊt c¶ cho tiÒn tuyÕn, cho chiÕn th¾ng. Hîp t¸c x· cßn hç trî, gióp ®ì nh÷ng gia ®×nh cã ng­êi ®i chiÕn ®Êu vµ phôc vô chiÕn ®Êu, ®¶m b¶o thùc hiÖn chÝnh s¸ch hËu ph­¬ng qu©n ®éi. Lªnin nãi khuyÕt ®iÓm chÝnh lµ ­u ®iÓm ®· ®­îc kÐo dµi. §óng vËy, trong kh¸ng chiÕn chèng Mü, m« h×nh hîp t¸c x· ë MiÒn b¾c kh¸ phï hîp, víi quyÕt t©m tÊt c¶ cho tiÒn tuyÕn, cho thèng nhÊt ®Êt n­íc, §¶ng ta ®· huy ®éng ®­îc søc m¹nh toµn d©n, miÒn b¾c thi ®ua s¶n xuÊt chi viÖn søc ng­êi, søc cña cho tiÒn tuyÕn miÒn nam. N¨m 1975, miÒn Nam ®­îc hoµn toµn gi¶i phãng, ®Êt n­íc thèng nhÊt, c¶ d©n téc b­íc vµo x©y dùng chñ nghÜa x· héi trong bèi c¶nh cuéc chiÕn tranh l¹nh vµ cÊm vËn kinh tÕ, ®iÒu kiÖn thùc tiÔn ®· thay ®æi, m« h×nh kinh tÕ ®ã dÇn dÇn béc lé nh÷ng m©u thuÉn, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam l©m vµo khñng ho¶ng ngµy cµng trÇm träng. Thùc tiÔn ®ßi hái §¶ng vµ Nhµ n­íc ph¶i ®æi míi ®­êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. Tuy nhiªn do ch­a nhËn thøc ®óng thùc tiÔn, §¶ng vµ Nhµ n­íc ta vÉn vËn hµnh nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch tËp trung, quan liªu, bao cÊp, ®· m¾c ph¶i nh÷ng khuyÕt ®iÓm nh­: - Qu¸ nãng véi trong tiÕn tr×nh c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®èi víi c¸c thµnh phÇn gäi lµ phi x· héi chñ nghÜa t¹i c¸c tØnh, thµnh phè phÝa Nam. §èi víi c¸c ®Þa ph­¬ng phÝa B¾c, viÖc nãng véi ®­a hµng lo¹t hîp t¸c x· bËc thÊp lªn bËc cao ch¼ng nh÷ng ®· kh«ng ®¹t ®­îc môc ®Ých ®Èy quan hÖ s¶n xuÊt ®i tr­íc ®Ó thóc ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt lªn theo mµ ng­îc l¹i ®· k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Trªn mÆt trËn n«ng nghiÖp, mÆc dï tû lÖ n«ng d©n tham gia vµo hîp t¸c x· t¨ng nhanh qua mçi n¨m, nh­ng s¶n l­îng l­¬ng thùc tõ 13,5 triÖu tÊn n¨m 1976 còng chØ t¨ng lªn ®­îc 18,2 triÖu tÊn n¨m 1985. §Õn n¨m 1985, mÆc dï c¶ n­íc cã tíi 14052 hîp t¸c x· n«ng nghiÖp nh­ng mét bé phËn kh«ng nhá c¸c hîp t¸c x· ë trong t×nh tr¹ng “treo biÓn hîp t¸c x·” mét bé phËn kh«ng nhá x· viªn hîp t¸c x· ®· quay vÒ lµm kinh tÕ gia ®×nh, vµ ®a sè ®· ch¨m chót cho viÖc s¶n xuÊt vµ thu ho¹ch trªn phÇn ®Êt 5% cña m×nh. Trªn thùc tÕ ®êi sèng kinh tÕ x· héi n«ng th«n ngµy cµng xuÊt hiÖn nhiÒu sù so s¸nh gi÷a kinh tÕ tËp thÓ, kinh tÕ gia ®×nh, kinh tÕ hé víi nhau. Tuy ch­a cã tuyªn bè chÝnh thøc, nh­ng ®· xuÊt hiÖn t×nh tr¹ng tù gi¶i thÓ cña m« h×nh hîp t¸c x· víi nh÷ng quy m«, h×nh thøc vµ ph¹m vi kh¸c nhau kh«ng chØ trong n«ng nghiÖp mµ c¶ trong c¸c lÜnh vùc c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, th­¬ng m¹i, dÞch vô… - Ph¸t triÓn trµn lan c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh trong hÇu hÕt c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, v­ît qu¸ kh¶ n¨ng cña Nhµ n­íc vÒ nhiÒu ph­¬ng diÖn. MÆc dï t¨ng m¹nh c¸c c¬ së quèc doanh trong nÒn kinh tÕ nh­ vËy nh­ng tæng s¶n phÈm x· héi ®­îc t¹o ra tõ thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh trong giai ®o¹n nµy chØ t¨ng 1,5 lÇn. - Kh«ng thõa nhËn ®Þa vÞ ph¸p lý cña mét lùc l­îng s¶n xuÊt to lín trong x· héi thuéc c¸c lo¹i h×nh së h÷u gäi lµ phi x· héi chñ nghÜa, lùc l­îng nµy bao gåm c¸c hé n«ng d©n ch­a vµo hîp t¸c x·, nh÷ng ng­êi lµm ¨n c¸ thÓ trong c¸c ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng, nh÷ng ng­êi kinh doanh c¸ thÓ trong c¸c ngµnh th­¬ng m¹i dÞch vô. - Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo ph­¬ng thøc tù cung tù cÊp, ph­¬ng thøc ®æi hµng trong khu«n khæ Héi ®ång t­¬ng trî kinh tÕ, chÊp nhËn cÊm vËn vµ bao v©y kinh tÕ cña c¸c thÕ lùc thï ®Þch. Mét nÒn kinh tÕ khÐp kÝn vµ bÞ khÐp kÝn nh­ vËy ®· lµm mÊt ®i nh÷ng kh¶ n¨ng tiÒm tµng, nh÷ng kh¶ n¨ng trong tÇm tay cña viÖc sö dông vµ ph¸t triÓn nh÷ng lùc l­îng s¶n xuÊt tõ hîp t¸c quèc tÕ ®em l¹i. Trong giai ®o¹n 1976-1985 , mÆc dï ®· x©y dùng ®­îc 1307 xÝ nghiÖp nhµ n­íc nh­ng ®ã chØ lµ nh÷ng xÝ nghiÖp 100% vèn nhµ n­íc, kh«ng cã ®Çu t­ trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp cña n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam. Nh­îc ®iÓm cña nh÷ng xÝ nghiÖp quèc doanh nµy lµ ®· ®Çu t­ sö dông trang thiÕt bÞ, c«ng nghÖ l¹c hËu vµi ba chôc n¨m so víi c¸c n­íc trong khu vùc, do vËy ®· ®Ó l¹i nh÷ng hËu qu¶ rÊt khã kh¨n vÒ mÆt hiÖu qu¶ ®Çu t­, s¶n xuÊt kinh doanh cña xÝ nghiÖp. Nh÷ng nguån vèn nµy nÕu Nhµ n­íc ®Çu t­ vµo söa ch÷a, n©ng cÊp, x©y dùng míi c¸c c«ng tr×nh h¹ tÇng kinh tÕ kü thuËt cho nÒn kinh tÕ th× hiÖu qu¶ ®Çu t­ sÏ cao h¬n rÊt nhiÒu so víi ®Çu t­ vµo nh÷ng xÝ nghiÖp quèc doanh yÕu kÐm. N¨m 1979 lµ n¨m kÕt thóc chiÕn tranh biªn giíi T©y Nam vµ sau ®ã lµ kÕt thóc chiÕn tranh biªn giíi phÝa b¾c, §¶ng vµ Nhµ n­íc tËp trung h¬n vµo mÆt trËn kinh tÕ. Trong thêi gian ®ã, nÒn kinh tÕ ®ang gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, viÖc triÓn khai NghÞ quyÕt §¹i héi IV ®ang vÊp v¸p vµ tæn thÊt trªn c¸c mÆt. S¶n xuÊt bÞ ®×nh trÖ, ®êi sèng nh©n d©n bÞ gi¶m sót nhanh vµ ngµy cµng gÆp nhiÒu khã kh¨n. §iÒu ®ã buéc §¶ng, Nhµ n­íc vµ nh©n d©n ph¶i t×m c¸ch th¸o gì. NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 6 cña Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng kho¸ IV ra ®êi nh»m ®¸p øng yªu cÇu th¸o gì cho s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. Trªn thùc tÕ nghÞ quyÕt nµy lµ nÊc thang míi ®Çu tiªn cho viÖc ®æi míi t­ duy kinh tÕ thÓ hiÖn ë sù chÊp nhËn vµ cã phÇn khuyÕn khÝch kinh tÕ c¸ thÓ, kinh tÕ t­ nh©n vµ quan hÖ thÞ tr­êng tù do ®Õn mét møc ®é nhÊt ®Þnh trong khi ®ã vÉn gi÷ quan ®iÓm l©u dµi lµ chÕ ®é c«ng h÷u vµ c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung. Nh­ng dï sao sù chÊp nhËn ®ã cã thÓ coi lµ nÊc thang míi, h¬n n÷a lµ b­íc ®ét ph¸ trong t­ duy, v× sù thay ®æi nhËn thøc ®· b¾t ®Çu v­ît qua hai ®iÒu tèi kÞ trong m« h×nh kinh tÕ x· héi chñ nghÜa theo quan ®iÓm chÝnh thèng lóc ®ã: kinh tÕ t­ nh©n vµ quan hÖ thÞ tr­êng tù do. B­íc ®ét ph¸ ®ã ®· b­íc ®Çu chÊp nhËn c¬ cÊu kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn. Tr­íc ®ã, mäi c¶i tiÕn trªn mÆt trËn kinh tÕ chØ trong giíi h¹n c¬ chÕ qu¶n lý, do ®ã ®· gÆp nhiÒu bÕ t¾c, luÈn quÈn kh«ng thÓ th¸o gì ®­îc. Sau nghÞ quyÕt 6 cña Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng kho¸ IV lµ chØ thÞ 100 cña Ban BÝ th­ Trung ­¬ng vÒ kho¸n s¶n phÈm trong n«ng nghiÖp, quyÕt ®Þnh 25CP vÒ qu¶n lý xÝ nghiÖp, chñ tr­¬ng kÕ ho¹ch ho¸ tõ ®¬n vÞ c¬ së, ba phÇn kÕ ho¹ch, bèn nguån c©n ®èi, xuÊt nhËp khÈu tù c©n ®èi, tù trang tr¶i, chÊp nhËn thÞ tr­êng tù do bªn c¹nh thÞ tr­êng cã tæ chøc... TÊt c¶ c¸c nghÞ quyÕt ®ã ®Òu dùa trªn c¬ së chÊp nhËn vµ triÓn khai c¬ cÊu kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, dï cßn nhiÒu h¹n chÕ. ChÝnh nhê ®ã, s¶n xuÊt l­u th«ng ®· bung ra rÊt s«i ®éng, réng kh¾p. Trªn thùc tÕ, mét mÆt ®· diÔn ra t×nh h×nh ch­a tõng cã, mét phong trµo quÇn chóng n¨ng ®éng ph¸t triÓn s¶n xuÊt l­u th«ng, phong trµo n«ng d©n nhËn kho¸n, phong trµo ph¸t huy tù chñ n¨ng ®éng cña ®¬n vÞ c¬ së vµ ®Þa ph­¬ng víi nh÷ng ®iÓn h×nh lµm ¨n cã hiÖu qu¶ næi bËt. MÆt kh¸c sù bung ra cña thÞ tr­êng tù do víi sù tham gia cña nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ ngµy cµng lÊn ¸t kinh tÕ quèc doanh vµ thÞ tr­êng cã kÕ ho¹ch. Hîp t¸c x· ngµy cµng rÖu r·, mÆt trËn gi¸ -l­¬ng- tiÒn, ph©n phèi l­u th«ng cùc kú rèi lo¹n nãng báng. Nhµ n­íc bÞ tæn thÊt vÒ cña c¶i vµ ngµy cµng rêi vµo t×nh thÕ gÇn nh­ mÊt kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn. Tr­íc thùc tr¹ng ®ã, ®· diÔn ra cuéc tranh luËn kÐo dµi vµ rÊt gay g¾t vÒ lý luËn vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ trªn tÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò. Cuéc tranh luËn Êy cã hai xu h­íng tr¸i ng­îc nhau: xu h­íng chÊp nhËn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn nh­ lµ chiÕn l­îc l©u dµi vµ xu h­íng chÊp nhËn nh­ b­íc lïi s¸ch l­îc t¹m thêi, g¾n víi nh÷ng nhËn thøc kh¸c nhau vÒ m« h×nh x· héi chñ nghÜa vµ con ®­êng x©y dùng nÒn kinh tÕ. HiÖn t­îng ®Æc tr­ng cho hai xu h­íng nµy lµ n¨m 1985 khi trï bÞ §¹i héi VI, ®· cã hai lÇn dù th¶o v¨n kiÖn. LÇn ®Çu, dù th¶o v¨n kiÖn vÉn gi÷ quan ®iÓm cò vÒ kinh tÕ, chñ tr­¬ng thóc ®Èy c¶i t¹o, hîp t¸c ho¸ vµ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung. Khi lÊy ý kiÕn ®· kh«ng ®­îc ®«ng ®¶o tæ chøc ®¶ng xem xÐt vµ ra v¨n kiÖn kÕt luËn vÒ quan ®iÓm kinh tÕ lµm c¬ së cho viÖc tËp dù th¶o v¨n kiÖn lÇn thø hai vµ ®­îc §¹i héi th«ng qua thµnh quan ®iÓm chÝnh thèng. 2.2.Thêi kú ®æi míi ( tõ n¨m 1987 tíi nay). §¹i héi §¶ng VI ®· ®Ò ra ®­êng lèi ®æi míi toµn diÖn vÒ kinh tÕ - x· héi, nh»m ®­a ®Êt n­íc tho¸t dÇn ra khái khñng ho¶ng vµo nh÷ng n¨m cuèi cña thËp kû 80. §¶ng ta ®· kiªn quyÕt vµ kiªn tr× tiÕn hµnh ®æi míi. Muèn ®æi míi th× døt kho¸t ph¶i tõ bá kh«ng th­¬ng tiÕc nh÷ng c¸i cò l¹c hËu, lçi thêi. Träng t©m cña sù ®æi míi lóc bÊy giê lµ ®æi míi t­ duy, tr­íc hÕt lµ t­ duy kinh tÕ, lµ ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ. Mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n trong ®­êng lèi ®æi míi cña §¶ng do §¹i héi VI ®Ò ra lµ x©y dùng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Qu¸n triÖt quan ®iÓm ®æi míi ®ã, §¹i héi VII vµ VIII cña §¶ng tiÕp tôc hoµn thiÖn vµ cô thÓ ho¸ b»ng c¸c chÝnh s¸ch, c¬ chÕ nh»m kiªn tr× x©y dùng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o vµ cïng víi kinh tÕ hîp t¸c trë thµnh nÒn t¶ng trong nÒn kinh tÕ, kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu thñ c«ng, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n chiÕm tû träng ®¸ng kÓ, kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc d­íi c¸c h×nh thøc kh¸c nhau tån t¹i phæ biÕn vµ cã vai trß tÝch cùc trong nÒn kinh tÕ. Mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu b×nh ®¼ng vÒ quyÒn vµ nghÜa vô tr­íc ph¸p luËt. Th¸ng 4-2001, §¹i héi IX cña §¶ng ®· chÝnh thøc ®­a ra kh¸i niÖm “kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa” vµ kh¼ng ®Þnh: Ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ ®­êng lèi chiÕn l­îc nhÊt qu¸n, lµ m« h×nh kinh tÕ tæng qu¸t trong thêi kú qu¸ ®é ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. §©y lµ kÕt qu¶ sau nhiÒu n¨m nghiªn cøu, t×m tßi, tæng kÕt thùc tiÔn vµ lµ b­íc ph¸t triÓn míi vÒ t­ duy lý luËn cña §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam. Nh÷ng nÐt míi trong ®­êng lèi vµ quan ®iÓm cña §¶ng vÒ c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ nh­ trªn chÝnh lµ sù ®iÒu chØnh cã tÝnh chiÕn l­îc, lµm cho quan hÖ s¶n xuÊt ngµy cµng phï hîp h¬n víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, ph¸t huy mäi tiÒm lùc kinh, nh»m thùc hiÖn môc tiªu d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh. H¬n 10 n¨m qua, kÓ tõ khi ViÖt Nam b­íc vµo thùc hiÖn m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®· ®¹t ®­îc nhiÒu kÕt qu¶ vµ thµnh tùu ®¸ng mõng, lµm thay ®æi kh¸ râ t×nh h×nh ®Êt n­íc. Kinh tÕ ra khái khñng ho¶ng, ho¹t ®éng ngµy cµng n¨ng ®éng vµ cã hiÖu qu¶. Cña c¶i x· héi ngµy cµng nhiÒu, hµng ho¸ ngµy cµng phong phó. §êi sèng nh©n d©n tõng b­íc ®­îc c¶i thiÖn. §Êt n­íc ch¼ng nh÷ng gi÷ v÷ng ®­îc æn ®Þnh chÝnh trÞ tr­íc nh÷ng chÊn ®éng lín trªn thÕ giíi mµ cßn cã b­íc ph¸t triÓn ®i lªn. Tæng s¶n phÈm trong n­íc (GDP) t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¨ng 13,5%/n¨m. HÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng ®­îc t¨ng c­êng. C¸c ngµnh dÞch vô, xuÊt nhËp khÈu ph¸t triÓn. Quan hÖ ®èi ngo¹i vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ kh«ng ngõng ®­îc më réng...Tuy nhiªn, còng cã nhiÒu vÊn ®Ò míi ®Æt ra cÇn ®­îc nghiªn cøu vµ gi¶i quyÕt. Tõ thùc tiÔn ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi trong thêi gian qua vµ c¨n cø vµo yªu cÇu ph¸t triÓn trong thêi gian tíi, §¶ng vµ Nhµ n­íc cÇn tæng kÕt l¹i kinh nghiÖm vµ tiÕp tôc nghiªn cøu ®­a ra ®Ó thùc hiÖn mét sè vÊn ®Ò cã tÝnh lý luËn sau: - Ph¶i tiÕp tôc thùc hiÖn mét c¸ch nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn - Gi÷ v÷ng vµ t¨ng c­êng vai trß qu¶n lý cña Nhµ n­íc vµ sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng S¶n - Gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héi, h­íng vµo ph¸t triÓn vµ lµnh m¹nh ho¸ x· héi, thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi KÕt luËn Víi nh÷ng néi dung nghiªn cøu trªn, chóng ta cã thÓ thÊy ®­îc vai trß cña lý luËn vµ thùc tiÔn còng nh­ sù thèng nhÊt gi÷a lý luËn víi thùc tiÔn trong mäi ho¹t ®éng nãi chung cña con ng­êi vµ ho¹t ®éng kinh tÕ – x· héi nãi riªng. §©y lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò quan träng mang tÝnh ®Þnh h­íng cho ho¹t ®éng cña chóng ta, ®Æc biÖt trong giai ®o¹n khi mµ c¶ thùc tiÔn vµ lý luËn ®· cã nh÷ng biÕn ®æi to lín nh­ hiÖn nay. Tõ mèi quan hÖ gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn ta cã thÓ rót ra mét sè kÕt luËn sau: - §Ó cã nhËn thøc ®óng, cã chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch ®óng cho ho¹t ®éng ®æi míi kinh tÕ-x· héi nhÊt thiÕt ph¶i ®¶m b¶o ®­îc sù phï hîp víi thùc tiÔn, g¾n chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch víi thùc tiÔn, ph¶i s©u s¸t thùc tiÔn, ph¶i qu¸n triÖt s©u s¾c t­ t­ëng cña Lªnin, quan ®iÓm vÒ ®êi sèng, vÒ thùc tiÔn ph¶i lµ quan ®iÓm thø nhÊt vµ c¬ b¶n cña lý luËn. - §Ó kh¾c phôc ®­îc sù l¹c hËu vÒ nhËn thøc, vÒ chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch th× nhÊt thiÕt nhËn thøc còng nh­ chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch ph¶i th­êng xuyªn ®­îc bæ sung hoµn thiÖn trªn c¬ së thùc tiÔn. - Kh«ng ®­îc coi träng lý luËn mµ xem th­êng thùc tiÔn, ®iÒu ®ã sÏ dÉn tíi m¾c bÖnh chñ nghÜa gi¸o ®iÒu, ng­îc l¹i kh«ng ®­îc coi träng thùc tiÔn mµ xem th­êng lý luËn, dÉn tíi m¾c bÖnh chñ nghÜa kinh nghiÖm. Trªn ®©y lµ toµn bé néi dung mµ em ®· t×m hiÓu vµ nghiªn cøu vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. VÊn ®Ò nµy cßn rÊt nhiÒu khÝa c¹nh ®Ó chóng ta cã thÓ bµn tíi, tuy nhiªn do cã sù h¹n chÕ nhÊt ®Þnh nªn em chØ xin ®ãng gãp mét sè néi dung c¬ b¶n cña vÊn ®Ò. Mét lÇn n÷a em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®· gióp em hoµn thµnh tèt bµi viÕt. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 1-§¶ng Céng S¶n ViÖt Nam:”V¨n kiÖn §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX”, NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi – 2001 2-C.M¸c – Ph.¡ngghen:”BiÖn chøng tù nhiªn”, NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi – 1994 3-NguyÔn V¨n Linh:” §æi míi t­ duy”, NXB Sù ThËt, Hµ Néi - 1998 4-Ph¹m Ngäc Quang – TrÇn §×nh Nghiªm:” Thêi kú míi vµ sø mÖnh cña §¶ng ta”, NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi – 1993 5-T¹p chÝ Céng S¶n, sè 3 – 2002 6-T¹p chÝ Céng S¶n, sè 11 – 2002 7-T¹p chÝ Céng S¶n, sè 9 – 2003 8-T¹p chÝ Céng S¶n, sè 11 - 2003 9-T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ, sè 9 – 2003 10-T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ, sè 12 – 2003 Môc lôc Lêi më ®Çu 1 Ch­¬ng 1. C¬ së lý luËn 2 1.1.Thùc tiÔn 2 1.1.1.Kh¸i niÖm 2 1.1.2.Vai trß 3 1.2.Lý luËn 3 1.2.1.Kh¸i niÖm 3 1.2.2.Vai trß 3 1.3.Sù thèng nhÊt gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn 4 1.3.1.Thùc tiÔn quyÕt ®Þnh lý luËn 4 1.3.2.Sù t¸c ®éng trë l¹i cña lý luËn ®èi víi thùc tiÔn 5 Ch­¬ng 2.mèi quan hÖ gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ë viÖt nam 6 2.1.Thêi kú tr­íc ®æi míi ( tr­íc n¨m 1987) 6 2.2.Thêi kú ®æi míi ( tõ n¨m 1987 tíi nay) 11 KÕt luËn 14 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 15

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docMối quan hệ biện chứng giữa lý luận & thực tiễn trong sự nghiệp phát triển kinh tế - XH ở Việt Nam.doc
Luận văn liên quan