Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn để hình thành thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam

Mục lục Trang Lời nói đầu 5 Chương I tổng quan về thị trường hàng hoá giao sau 8 I Các khái niệm cơ bản 8 1 Khái niệm về thị trường triển hạn 8 2 Khái niệm về thị trường kỳ hạn 10 3 Khái niệm về thị trường tự chọn 12 4 Khái niệm về thị trường hàng hoá giao sau 15 5 Hợp đồng trong thị trường hàng hoá giao sau 17 6 Thị trường ngoài sở giao dịch 19 II Thị trường hàng hoá giao sau có tổ chức 22 1 Thị trường hàng hoá kỳ hạn có tổ chức 22 2 Thị trường tự chọn hàng hoá có tổ chức 43 3 Quản lý nhà nước đối với thị trường kỳ hạn và tự chọn 52 4 Một số kinh nghiệm của nước ngoài về kinh doanh trên thị trường hàng hoá giao sau 56 Chương II Vai trò, ý nghĩa của thị trường hàng hoá giao sau và khả năng tham gia một số mặt hàng nông sản của việt nam 64 I Thị trường hàng hoá giao sau là phương tiện san sẽ rủi ro về giá và dự báo thị trường 64 II Vai trò của thị trường hàng hoá giao sau đối với việc tiêu thụ nông sản ở Việt Nam hiện nay 68 III Đánh giá khả năng tham gia của một số mặt hàng nông sản vào thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam 71 1 Lúa gạo 71 2 cà phê 76 3 Hạt điều 79 4 Cao su 83 5 Chè 86 6 Kết luận 90 IV những khó khăn và thuận lợi của việc hình thành thị trường hàng hoá giao sao của việt nam hiện nay 91 1 Khó khăn 92 2 Thuận lợi 93 Chương III dự kiến mô hình, bước đi, giải pháp và kiến nghị để hình thành thị trường hàng hoá giao sau của việt nam 95 I Dự kiến về mô hình thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam 96 1 Về tổ chức quản lý thị trường hàng hoá giao sau 96 2 Về các thành phần tham gia vào thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam 97 3 Về trung tâm giao dịch hàng hoá giao sau của Việt Nam 99 II Dự kiến các bước đi hình thành thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam 102 III Một số kiến nghị và giải pháp 105 1 Về việc xây dựng các văn bản pháp lý 105 2 Về phương thức tổ chức thực hiện 106 3 Về đào tạo 106 4 Về các vấn đề khác có liên quan 108 Kết luận 109 Phụ lục 111 Tài liệu tham khảo 118

doc117 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 27/04/2013 | Lượt xem: 1428 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn để hình thành thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
kinh doanh cña m×nh. - Chñng lo¹i hµng ho¸ cã thÓ tham gia vµo gia dÞch trªn thÞ tr­êng ch­a nhiÒu, ngoµi nhãm hµng ho¸ n«ng s¶n nh×n chung viÖc tham gia cña c¸c nhãm hµng ho¸ kh¸c nhau nh­ c«ng nghÖ phÈm, kim lo¹i vµ n¨ng l­îng.... ch­a nhiÒu, tuy nhiªn ®©y chØ lµ mét khã kh¨n t¹m thêi, khi thÞ tr­êng ®· ph¸t triÓn, th× viÖc quyÕt ®Þnh ®­a c¸c mÆt hµng míi vµo kinh doanh phÇn lín phô thuéc vµo ý chÝ cña c¸c nhµ qu¶n lý, ®iÒu hµnh vµ c¸c th­¬ng nh©n. Trªn ®©y chØ lµ mét sè khã kh¨n ban ®Çu cã thÓ nhËn thÊy ®­îc, tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ®i vµo ho¹t ®éng cã thÓ cßn nÈy sinh ra mét sè khã kh¨n kh¸c mµ chóng ta ph¶i s½n sµng ®èi phã. C¸c yÕu tè kh«ng thuËn lîi, khã kh¨n cña viÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ë n­íc ta nh×n chung ®Òu cã nguån gèc b¶n chÊt trong viÖc chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ tËp trung bao cÊp- mét c¬ chÕ kinh tÕ ®· tån tån t¹i trªn ®Êt n­íc ta gÇn nöa thÕ kû, sang mét c¬ chÕ míi- c¬ chÕ thÞ tr­êng - mét c¬ chÕ míi h×nh thµnh trong kho¶ng gÇn 10 n¨m trë l¹i ®©y, vèn cßn rÊt míi mÎ ®èi víi chóng ta.V× vËy, cïng víi viÖc h×nh thµnh c¬ chÕ thÞ tr­êng lµ viÖc gi¶m dÇn c¸c yÕu tè kh«ng thuËn lîi, h¬n n÷a trong qu¸ tr×nh ®ã chóng ta sÏ cã kh«ng Ýt c¸c yÕu tè thuËn lîi kh¸c nh­ sau. 2. Nh÷ng yÕu tè thuËn lîi Bªn c¹nh nh÷ng khã kh¨n ®· ®Ò cËp trªn ®©y viÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ë ViÖt Nam sÏ cã rÊt nhiÒu thuËn lîi. ThuËn lîi lín nhÊt lµ ®­îc sù hç trî cña Nhµ n­íc vµ ChÝnh phñ. Nhµ n­íc vµ ChÝnh phñ kh«ng chØ sÏ hç trî vÒ mÆt chñ tr­¬ng, mµ cßn vÒ mÆt vËt chÊt cho viÖc h×nh thµnh vµ khi thÞ tr­êng ®i vµo ho¹t ®éng. §ã lµ viÖc h×nh thµnh khung khæ ph¸p lý, bé m¸y tæ chøc qu¶n lý, hÖ thèng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trong qu¸ tr×nh trang bÞ nhËn thøc. Kinh phÝ cho viÖc x©y dùng c¸c trung t©m giao dÞch ban ®Çu vµ kinh phÝ cho c¸c c¸ nh©n ®iÒu hµnh mäi ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng trong giai ®o¹n ®Çu tiªn. NÕu kh«ng cã sù hç trî nµy tr­íc m¾t thÞ tr­êng kh«ng thÓ ra ®êi ®­îc. - Mét thuËn lîi kh¸c lµ viÖc triÓn khai x©y dùng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam tiÕn hµnh muén h¬n so víi c¸c n­íc kh¸c trong khu vùc vµ muén h¬n rÊt nhiÒu so v¬Ý c¸c n­íc nh­: NhËt, Mü, ch©u ¢u nªn chóng ta cã thÓ häc hái ®­îc kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ®i tr­íc, tr¸nh ®­îc nh÷ng sai sãt trong qu¸ tr×nh thiÕt lËp thÞ tr­êng mµ c¸c n­íc ®i tr­íc ®· gÆp ph¶i, gi¶m ®­îc mét phÇn thêi gian vµ kinh phÝ, ®ång thêi cã thÓ cho thÞ tr­êng ®i vµo ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ ngay sau khi thiÕt lËp. - Mét thuËn lîi kh¸c cho viÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ë ViÖt Nam lµ hiÖn nay ë n­íc ta ®· xuÊt hiÖn mét sè h×nh thøc giao dÞch, mua b¸n c¸c n«ng s¶n nh­: g¹o, cµ phª, rau qu¶.... Nh×n chung c¸c giao dÞch nµy thuéc lo¹i giao dÞch triÓn h¹n ngoµi së, phi tËp trung. ViÖc thiÕt lËp thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau sÏ ®¸p øng ®­îc nhu cÇu tiªu thô n«ng s¶n cña nh©n d©n còng nh­ c¸c doanh nghiÖp vµ ®«ng ®¶o c¸c ®èi t­îng kh¸c, cho nªn sÏ nhËn ®­îc sù ®ång t×nh ñng hé. H¬n n÷a viÖc chuyÓn tõ c¬ chÕ tËp trung bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng ®ßi hái ph¶i nhanh chãng thiÕt lËp c¸c lo¹i h×nh thÞ tr­êng phï hîp gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh l­u th«ng, g¾n liÒn s¶n xuÊt víi thÞ tr­êng. V× vËy ®©y lµ mét c¬ héi tèt cho viÖc h×nh thµnh thiÕt lËp thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. ViÖc tham gia vµo thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña c¸c th­¬ng nh©n kinh doanh rñi ro kh«ng phô thuéc nhiÒu vµo vèn vµ c«ng nghÖ, mµ phô thuéc chñ yÕu vµo tÝnh nhanh nh¹y vµ kh¶ n¨ng dù ®o¸n diÔn biÕn cña gi¸ c¶ thÞ tr­êng vÒ mét mÆt hµng nµo ®ã trong t­¬ng lai. Do ®ã, khi thÞ tr­êng ®· ph¸t triÓn víi sù cã mÆt cña c¸c th­¬ng nh©n n­íc ngoµi, th× c¬ héi kiÕm lêi cña c¸c th­¬ng nh©n ViÖt Nam cã thÓ sÏ rÊt cao. §©y lµ mét m«i tr­êng rÊt tèt c¸c th­¬ng nh©n ViÖt Nam cã dÞp ®Ó thÓ hiÖn kh¶ n¨ng trÝ tuÖ vèn cã cña m×nh. HiÖn nay ë ViÖt Nam thÞ tr­êng chøng kho¸n, mét lo¹i h×nh thÞ tr­êng gÇn gièng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ®· ®i vµo ho¹t ®éng, cho nªn th«ng qua thÞ tr­êng chøng kho¸n c¸c nhµ kinh doanh rñi ro cã thÓ tham kh¶o kinh nghiÖm vµ tiÕn hµnh viÖc kinh doanh rñi ro dùa trªn sù biÕn ®æi cña gi¸ n«ng s¶n. H¬n n÷a c¸c nhµ ®iÒu hµnh trung t©m giao dÞch sÏ häc hái ®­îc kinh nghiÖm ®Ó vËn dông vµo ®iÒu hµnh c¸c trung t©m giao dÞch. So víi thÞ tr­êng chøng kho¸n th× thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau sÏ cã mét sè thuËn lîi nhÊt ®Þnh trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ho¹t ®éng. Tãm l¹i, cïng víi sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c yÕu tè cÊu thµnh nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ sÏ dÇn ®­îc h×nh thµnh vµ hoµn thiÖn, ®ång thêi c¸c yÕu tè cña nÒn kinh tÕ cò tËp trung bao cÊp dÇn sÏ gi¶m bít vai trß cña nã. Qu¸ tr×nh nµy mét mÆt lµm gi¶m bít nh÷ng khã kh¨n h¹n chÕ cña viÖc thiÕt lËp thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, mÆt kh¸c c¸c yÕu tè thuËn lîi cho viÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng ngµy cµng ph¸t triÓn, v× vËy viÖc thiÕt lËp thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam lµ mét viÖc lµm mang tÝnh kh¶ thi cao vµ sÏ gãp phÇn ®¾c lùc cho viÖc hoµn thiÖn mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. CH¦¥NG III Dù kiÕn m« h×nh, b­íc ®i, gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt nam §Ó tõng b­íc h×nh thµnh tõ b­íc v÷ng ch¾c thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam, ®iÒu quan träng ®Çu tiªn lµ ph¶i h×nh thµnh mét m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau mét c¸ch phï hîp. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ m« h×nh nµy mét mÆt ®¶m b¶o c¸c nguyªn t¾c chung cña mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, tiÕp thu ®­îc mét c¸ch tèi ­u c¸c kinh nghiÖm quý b¸u cña c¸c n­íc ®i tr­íc vµ mÆt kh¸c lµ ph¶i phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn ®Æc thï vÒ chÝnh trÞ, kinh tÕ x· héi cña ViÖt Nam. M« h×nh ®ã ph¶i ®¸p øng ®­îc yªu cÇu vÒ l­u th«ng hµng ho¸ tr­íc m¾t ®Æc biÖt lµ viÖc tiªu thô c¸c n«ng s¶n cña ViÖt Nam hiÖn nay , ®ång thêi ph¶i t¹o ra mét tiÒn ®Ò thuËn lîi cho viÖc më mang ph¸t triÓn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n tiÕp theo. §ã chÝnh lµ c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. Qua viÖc t×m hiÓu nghiªn cøu nh÷ng nguyªn t¾c chung còng nh­ nh÷ng kinh nghiÖm cña mét sè n­íc, ®ång thêi c¨n cø vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn mang tÝnh ®Æc thï vÒ mÆt vÒ kinh tÕ - x· héi, vÒ tr×nh ®é cña nÒn s¶n xuÊt ë n­íc ta hiÖn nay theo chóng t«i nh÷ng nguyªn t¾c quan ®iÓm ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam nh­ sau: Nh÷ng nguyªn t¾c, quan ®iÓm chØ ®¹o trong viÖc x©y dùng m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ë ViÖt Nam. 1. ThÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau lµ c«ng cô, ph­¬ng thøc h÷u hiÖu phôc vô ®¾c lùc cho viÖc l­u th«ng vµ tiªu thô hµng ho¸ phï hîp víi c¸c yªu cÇu cña mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. 2. Nhµ n­íc gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc x©y dùng, qu¶n lý, khuyÕn khÝch sù ph¸t triÓn ®èi víi thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau trong giai ®o¹n ®Çu tiªn. 3. ThÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau mét mÆt gãp phÇn gi¶i quyÕt nh÷ng khã kh¨n tr­íc m¾t còng nh­ l©u dµi trong vÊn ®Ò l­u th«ng hµng ho¸ ë trong n­íc, mÆt kh¸c ph¶i gãp phÇn t¨ng tr­ëng xuÊt khÈu nhÊt lµ c¸c yªu cÇu vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng n«ng s¶n cña ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn míi- ®iÒu kiÖn héi nhËp nÒn kinh tÕ cña ViÖt Nam vµo khu vùc vµ thÕ giíi. 4. ViÖc h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cÇn ph¶i ®­îc tiÕn hµnh theo ph­¬ng ch©m tõ quy m« nhá ®Õn lín, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ th« s¬ ®Õn hiÖn ®¹i. Ban ®Çu cã thÓ h¹n chÕ vÒ sè l­îng vµ quy m« cña c¸c Trung t©m giao dÞch, sè thµnh viªn, chñng lo¹i hµng ho¸, sau ®ã më réng dÇn. ViÖc ph¸t triÓn tõng giai ®o¹n ph¶i phï hîp víi ®iÒu kiÖn kh¸ch quan vµ chñ quan. 5. Trong giai ®o¹n ®Çu cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, Nhµ n­íc gi÷ vai trß lµ “ bµ ®ì”, ®Õn giai ®o¹n ph¸t triÓn cao cã thÓ chuyÔn c¸c Së giao dÞch tõ së h÷u nhµ n­íc thµnh c¸c c«ng ty cæ phÇn, xãa bá nghÜa vô bao cÊp cña Nhµ n­íc. §Õn giai ®o¹n nµy, Nhµ n­íc chØ ®ãng vai trß qu¶n lý c¸c Së giao dÞch cña thÞ trõ¬ng hµng ho¸ giao sau gièng nh­ c¸c c«ng ty cæ phÇn kh¸c trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao ngay. I. Dù kiÕn m« h×nh cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. 1. VÒ tæ chøc qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Trong giai ®o¹n ®Çu tiªn, c¬ quan qu¶n lý cao nhÊt cã thÓ lµ mét Ban (hoÆc Vô- Côc) trùc thuéc Bé Th­¬ng m¹i ViÖt Nam. §©y lµ c¬ quan thay mÆt Bé Th­¬ng m¹i theo dâi gi¸m s¸t mäi ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. C¬ quan nµy cßn cã nhiÖm vô lµ triÓn khai vµ phèi hîp víi c¸c c¬ quan kh¸c cã liªn quan, so¹n th¶o c¸c v¨n b¶n ph¸p quy tr×nh Bé Th­¬ng m¹i vµ ChÝnh phñ ®Ó ®iÒu khiÓn vµ h­íng dÉn mäi ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. VÒ hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p lý ban ®Çu cã thÓ d­íi d¹ng lµ mét nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ hîp ®ång hµng ho¸ giao sau vµ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Cïng víi viÖc ph¸t triÓn c¸c Trung t©m giao dÞch, tiÕp tôc x©y dùng ph¸p lÖnh vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. C¸c c¬ quan qu¶n lý vµ c¸ v¨n b¶n ph¸p lý tËp trung vµo nh÷ng néi dung cô thÓ nh­ sau: VÒ sè l­îng Trung t©m giao dÞch tr­íc m¾t cã thÓ tiÕn hµnh x©y dùng hai Trung t©m lµ Trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau t¹i thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ Hµ Néi sau mét thêi gian cã thÓ x©y dùng thªm mét Trung t©m n÷a thuéc miÒn trung. §ång thêi n©ng cÊp ba Trung t©m nµy thµnh c¸c Trung t©m giao dÞch lín (Së giao dÞch) ®¸p øng ®­îc c¸c phiªn giao dÞch cã sè thµnh viªn lªn ®Õn hµng tr¨m ng­êi. VÒ c¸c chñng lo¹i hµng ho¸ ®­a vµo giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau tr­íc m¾t cã thÓ chñ yÕu lµ hµng n«ng s¶n cô thÓ lµ: lóa, g¹o, cµ phª, h¹t ®iÒu, cao su... Sau mét thêi gian cã thÓ më ra cho c¸c nhãm mÆt hµng kh¸c nh­ kim lo¹i, n¨ng l­îng... VÒ quy m« cña hîp ®ång hµng ho¸ giao sau theo yªu cÇu chung còng nh­ c¨n cø vµo quy m« cña c¸c ®¬n vÞ cung øng hµng ho¸ sÏ ®­îc h×nh thµnh mét c¸ch thÝch øng, tuy nhiªn nªn ®Ó ë møc ®é võa ph¶i - nghÜa lµ mét ®¬n vÞ, mét c¸ nh©n (chñ trang tr¹i) cã thÓ mua b¸n ®­îc Ýt nhÊt lµ mét ®¬n vÞ nhá nhÊt cña hîp ®ång. Quy m« cña mét hîp ®ång cã thÓ thay ®æi theo thêi gian cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ cña ViÖt Nam, nh»m môc ®Ých thóc ®Èy khèi l­îng giao dÞch vÒ hµng ho¸. §¸p øng ®­îc c¸c nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ, lµm trßn chøc n¨ng b¶o hiÓm cho c¸c nhµ s¶n xuÊt, còng nh­ l­u th«ng vµ tiªu thô hµng ho¸ cña thÞ tr­êng. VÒ h×nh thøc cña thÞ tr­êng giao dÞch tr­íc m¾t cã thÓ lµ lai ghÐp tøc lµ cã thÓ tiÕn hµnh theo h×nh thøc giao dÞch kú h¹n hµng ho¸ ®ång thêi víi h×nh thøc giao dÞch tù chän t¹i trung t©m. NÕu chuÈn bÞ tèt ngay tõ ®Çu cã thÓ tiÕn hµnh ¸p dông c¶ hai h×nh thøc nµy. Trªn thÕ giíi cã nhiÒu n­íc ®· tiÕn hµnh theo ph­¬ng thøc nãi trªn. Ngoµi c¸c néi dung trªn cßn mét sè néi dung kh¸c nh­: quy ®Þnh vÒ qu¶n lý c¸c tæ chøc, c¸ nh©n m«i giíi, t­ vÊn. Sè l­îng hîp ®ång ®èi víi tõng lo¹i hµng ho¸ cô thÓ mµ c¸c nhµ bu«n n¾m gi÷. ViÖc h×nh thµnh quy chÕ vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau lµ mét néi dung quan träng ®èi víi viÖc h×nh thµnh m« h×nh cña thÞ tr­êng. Tuy nhiªn, c¸c quy ®Þnh vµ c¬ quan qu¶n lý sÏ ®­îc hoµn thiÖn dÇn th«ng qua thùc tÕ ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng trong giai ®o¹n thö nghiÖm. 2. VÒ c¸c thµnh phÇn tham gia vµo thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. * Ng­êi mua vµ ng­êi b¸n: * Ng­êi b¸n trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam trong thêi gian ®Çu bao gåm c¸c nhµ s¶n xuÊt n«ng s¶n nh­ c¸c hé n«ng d©n, c¸c chñ trang tr¹i, c¸c n«ng tr­êng quèc doanh... §©y lµ hÖ thèng nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt trùc tiÕp, cã nhu cÇu thùc sù vÒ tiªu thô c¸c s¶n phÈm cña m×nh sau khi thu ho¹ch nh»m ®¸p øng c¸c nhu cÇu vÒ tiªu dïng vµ t¸i s¶n xuÊt, kh«ng v× môc ®Ých kinh doanh kiÕm lêi trªn thÞ tr­êng nµy. Nh­ vËy môc ®Ých chñ yÕu cña hä lµ tù b¶o hiÓm vÒ gi¸, ®Ò phßng nh÷ng diÔn biÕn bÊt lîi mµ thÞ tr­êng giao ngay mang l¹i rñi ro ®Õn víi hä. * Ng­êi mua trªn thÞ tr­êng nµy bao gåm c¸c nhµ s¶n xuÊt chÕ biÕn, c¸c nhµ kinh doanh xuÊt, nhËp khÈu. §èi víi c¸c nhµ s¶n xuÊt chÕ biÕn , hä mua c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp lµm nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt, ®Ò phßng nh÷ng biÕn ®éng bÊt lîi vÒ gi¸. Môc ®Ých cña hä lµ b¶o hiÓm vÒ gi¸ cho nguyªn liÖu ®Çu vµo, lÊy ®ã lµm c¬ së ®Ó h¹ch to¸n cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ kinh doanh. T­¬ng tù nh­ c¸c nhµ s¶n xuÊt chÕ biÕn, c¸c nhµ xuÊt khÈu còng muèn cã mét ®Çu vµo x¸c ®Þnh ®Ó tiÕn hµnh ký kÕt c¸c hîp ®ång xuÊt khÈu. Hä chñ ®éng t×m ®èi t¸c vµ ký kÕt hîp ®ång mµ kh«ng hÒ lo sî vÒ nghÜa vô thùc hiÖn cña m×nh khi ®· cã mét hîp ®ång trong tay víi c¸c ®iÒu kho¶n cô thÓ. Bëi v× tÊt c¶ c¸c hîp ®ång ®Òu kÕt thóc b»ng viÖc giao hµng thùc sù, cho nªn buéc c¸c nhµ s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu ph¶i tham gia vµo thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, víi môc ®Ých chÝnh lµ tù b¶o hiÓm vµ lµ c¬ së cho viÖc h¹ch to¸n s¶n xuÊt vµ kinh doanh...Ng­êi b¸n vµ ng­êi mua kh«ng phô thuéc vµo thµnh phÇn kinh tÕ, cã nghÜa lµ doanh nghiÖp nhµ n­íc, tËp thÓ vµ t­ nh©n ®Òu cã thÓ tham gia trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. * HÖ thèng m«i giíi trung gian: §©y lµ c¸c nhµ kinh doanh chuyªn nghiÖp, nh÷ng ng­êi kiÕm lêi trªn sù rñi ro vµ m¹o hiÓm, cô thÓ nh­ c¸c c«ng ty, tæng c«ng ty, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. Ngoµi ra, nh÷ng ng­êi cã ®Èy ®ñ ph¸p nh©n vµ cã tiÒn ký quÜ th× sÏ tham gia vµo thµnh phÇn nh÷ng ng­êi giao dÞch t¹i khung tr­êng hoÆc ë møc thÊp h¬n lµ nh÷ng ng­êi m«i giíi, t­ vÊn cho ng­êi mua vµ ng­êi b¸n. VÒ h×nh thøc së h÷u: nh÷ng ng­êi m«i giíi trung gian, th­¬ng gia hoa hång cã thÓ lµ thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc, tËp thÓ hoÆc t­ nh©n. Nh÷ng ng­êi lµm viÖc t¹i Së giao dÞch lµ nh÷ng ng­êi cã nhiÖm vô cung cÊp ph­¬ng tiÖn vËt chÊt vµ tæ chøc c¸c phiªn giao dÞch, cßn ng­êi giao ho¸n cã nhiÖm vô ghÐp nèi, qu¶n lý tiÒn b¶o chøng. H×nh thøc së h÷u ë giai ®o¹n ban ®Çu cña Së giao dÞch vµ H·ng giao ho¸n nªn lµ së h÷u nhµ n­íc. Toµn bé c¸c thµnh phÇn trªn ®©y liªn kÕt víi nhau t¹o thµnh ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Quan hÖ mua b¸n chÝnh trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ n«ng s¶n giao sau ë n­íc ta ban ®Çu cã thÓ nh­ sau: 1. Ng­êi s¶n xuÊt (chñ trang tr¹i, n«ng tr­êng, hîp t¸c x·...) ng­êi kinh doanh (b¸n bu«n, xuÊt khÈu...) 2. Ng­êi kinh doanh (thu gom, b¸n bu«n) - ng­êi xuÊt khÈu (trong n­íc, ngoµi n­íc) 3. Ng­êi kinh doanh (thu gom, b¸n bu«n nhá, ng­êi xuÊt khÈu trong n­íc) - ng­êi kinh doanh (b¸n bu«n lín, ng­êi mua hµng n­íc ngoµi) 4. HiÖn nay trªn thÞ tr­êng cµ phª ®· xuÊt hiÖn h×nh thøc mua b¸n trùc tiÕp ng­êi s¶n xuÊt - ng­êi mua hµng n­íc ngoµi (cã thÓ th«ng qua trung gian). Nh­ vËy ng­êi tham gia giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cã thÓ lµ mét trong nh÷ng nhãm trªn hoÆc sù tham gia cña c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn, hiÖp héi,... Cã thÓ h×nh dung c¸c thµnh phÇn cña thÞ tr­êng cã tæ chøc liªn kÕt víi nhau theo s¬ ®å giao dÞch sau ®©y: S¬ ®å 3.1 §­êng ®i cña mét giao dÞch t¹i Së Giao dÞch. Së giao dÞch hµng ho¸ giao sau (3) Trung gian cña ng­êi mua Ng­êimua Trung gian hoa hång cña trung gian ng. mua Trung gian cña ng­êi b¸n Ng­êi b¸n Trung gian hoa hång cña trung gian ng­êi b¸n 1a 2a 2b 1b 6a 5a 5b 6b 7a 7b (4) Së giao ho¸n hµng ho¸ giao sau H·ng giao ho¸n trung gian cña ng­êi b¸n H·ng giao ho¸n trung gian cña ng­êi mua 8a 9a 9b 3. VÒ trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. C¸c trung t©m giao dÞch (Së giao dÞch) lµ yÕu tè quan träng nhÊt trong thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Trong giai ®o¹n ®Çu ®Ó hç trî cho viÖc h×nh thµnh mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau mét c¸ch chÝnh quy hiÖn ®¹i, cÇn thµnh lËp thö nghiÖm d­íi d¹ng c¸c trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau. ViÖc thö nghiªm thµnh lËp c¸c trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau khi ch­a cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thµnh lËp c¸c Së.giao dÞch chÝnh quy lµ mét b­íc ®i cÇn thiÕt. V× r»ng, ®©y lµ mét h×nh thøc ®Ó rót ng¾n thêi gian chuÈn bÞ. Trªn c¬ së c¸c trung t©m giao dÞch sau mét thêi gian cã thÓ h×nh thµnh nªn c¸c së giao dÞch mét c¸ch chÝnh quy hiÖn ®¹i. H¬n n÷a, viÖc h×nh thµnh c¸c trung t©m thö nghiÖm ban ®Çu nh­ vËy sÏ ®¸p øng ®­îc c¸c ®ßi hái bøc xóc vÒ tiªu thô c¸c s¶n phÈm hµng ho¸ ë n­íc ta, ®Æc biÖt lµ c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp. Mét ý nghÜa kh¸c v« cïng quan träng lµ h×nh thøc giao dÞch hµng ho¸ giao sau nh×n chung ®èi víi ViÖt Nam lµ cßn míi mÎ, cho nªn viÖc h×nh thµnh c¸c trung t©m thö nghiÖm sÏ t¹o ra mét giai ®o¹n tËp d­ît tr­íc khi ph¸t triÓn lªn thµnh mét Së giao dÞch hµng ho¸ chÝnh quy cho ®Êt n­íc. Nh­ vËy vÒ h×nh thøc, Trung t©m giao dÞch lµ mét Së giao dÞch cã quy m« vµ h×nh thøc thÝch hîp víi giai ®o¹n s¬ khai ban ®Çu. Trong giai ®o¹n nµy hÖ thèng giao dÞch còng ch­a cÇn hiÖn ®¹i, cã thÓ võa giao dÞch b»ng ®iÖn tö kÕt hîp víi giao dÞch b»ng tay, h« ho¸n. VÒ sè l­îng cña c¸c c«ng ty m«i giíi còng ch­a cÇn nhiÒu, theo kinh nghiÖm cña mét sè n­íc chØ kho¶ng 20 - 30 lµ võa. HiÖn nay ë ViÖt Nam c¸c c«ng ty nµy cã thÓ theo h×nh thøc võa lµm m«i giíi võa lµm t­ vÊn cho nh÷ng ai cã nhu cÇu giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. C¸c chñ vùa lµ ng­êi gom hµng n«ng s¶n cña ng­êi d©n sau ®ã liªn hÖ víi c¸c c«ng ty m«i giíi ®Ó ®em b¸n trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. VÒ c¸c thµnh viªn giao dÞch t¹i sµn (th­¬ng gia hoa hång) ®©y lµ nh÷ng ng­êi ph¶i cã tiÒn ký quü hay cã chç ë c¸c trung t©m giao dÞch, hä cã thÓ lµ c¸c thµnh viªn cña c¸c c«ng ty xuÊt nhËp khÈu, giao dÞch cho c¸c c«ng ty hoÆc còng cã thÓ giao dÞch cho c¸c c¸ nh©n, v× vËy sè l­îng cã thÓ ®ñ ®Ó tiÕn hµnh c¸c phiªn giao dÞch. VÒ biªn chÕ nh©n sù cña trung t©m giao dÞch trong thêi gian ®Çu trung t©m giao dÞch nh×n chung cã quy m« nhá vµ thuéc së h÷u cña nhµ n­íc nªn biªn chÕ cña mét trung t©m kho¶ng 50- 60 ng­êi. VÒ m« h×nh c¬ cÊu tæ chøc cô thÓ v­ît qu¸ khu«n khá cña ®Ò tµi nµy vµ sÏ ®­îc tr×nh bµy chi tiÕt khi thùc hiÖn ®Ò ¸n vÒ x©y dùng m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. VÒ c¬ cÊu tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña mét trung t©m giao dÞch. Trung t©m giao dÞch do Bé th­¬ng m¹i ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp. Trung t©m giao cã t­ c¸ch ph¸p nh©n lµ së h÷u nhµ n­íc, trùc thuéc ban qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña Bé Th­¬ng m¹i, kinh phÝ ho¹t ®éng do nhµ n­íc cÊp. §iÒu hµnh trung t©m lµ gi¸m ®èc vµ mét sè phã gi¸m ®èc gióp viÖc cho gi¸m ®èc. Gi¸m ®èc lµ ng­êi ®¹i diÖn ph¸p lý cña trung t©m giao dÞch. gi¸m ®èc vµ c¸c phã gi¸m ®èc do ban qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau trùc tiÕp bæ nhiÖm. Sau giai ®o¹n ho¹t ®éng thö nghiÖm, chuyÓn c¸c Trung t©m giao dÞch thµnh c¸c Së giao dÞch ®ång thêi chuyÓn h×nh thøc thøc së h÷u tõ nhµ n­íc thµnh c¸c c«ng ty cæ phÇn, nhµ n­íc chØ gi÷ vai trß qu¶n lý. VÒ c¬ cÊu tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c bé phËn thuéc trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau cã thÓ dù kiÕn nh­ sau: Phßng ®¨ng ký vµ l­u gi÷ c¸c phiÕu lÖnh, hîp ®ång C¸c ®¬n ®Æt hµng do ng­êi mua hoÆc ng­êi b¸n th­êng lµ nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt th«ng qua c¸c tæ chøc m«i giíi trung gian ®­îc ®­a vµo phßng nµy. Phßng nµy cã nhiÖm vô lµ x¸c nhËn tÝnh kh¶ thi, hîp ph¸p cña c¸c ®¬n hµng, sau ®ã chuyÔn thµnh c¸c hîp ®ång vµ thµnh c¸c lÖnh giao dÞch theo mÉu. Khi lÖnh ®­îc thùc hiÖn t¹i sµn giao dÞch th× tiÕn hµnh qu¶n lý vµ theo dâi c¸c hîp ®ång. Mét nhiÖm vô kh«ng kÕm phÇn quan träng kh¸c lµ th­êng xuyªn liªn hÖ vµ b¸o c¸o kÕt qu¶ lªn ban qu¶n lý vµ h·ng giao ho¸n. Phßng giao dÞch: C¸c phiÕu lÖnh sau khi ®­îc phßng ®¨ng ký vµ ®­îc x¸c nhËn lµ thÝch hîp sÏ ®­îc chuyÓn thµnh c¸c lÖnh ®­a vµo giao dÞch t¹i khung tr­êng. Phßng giao dÞch cã nhiÖm vô tæ chøc ®iÒu hµnh c¸c phiªn dÞch giao dÞch ®ång thêi cã nhiÖm vô qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh hÖ thèng thiÕt bÞ giao dÞch, ®¶m b¶o duy tr× vµ xö lý c¸c hiÖn t­îng bÊt tr¾c trong phiªn giao dÞch. Phßng gi¸m s¸t: Thùc hiÖn viÖc theo dâi vµ gi¸m s¸t th­êng xuyªn c¸c ho¹t ®éng giao dÞch t¹i khung tr­êng. Theo dâi c¸c hµnh vi cña c¸c thµnh viªn giao dÞch (c¸c th­¬ng gia hoa hång). NÕu ph¸t hiÖn thÊy nghi vÊn cã thÓ tiÕp tôc theo dâi ®iÒu tra hoÆc tiÕn hµnh xö lý. Phßng nghiªn cøu ph¸p chÕ vµ th«ng tin thÞ tr­êng. NhiÖm vô cña phßng nµy lµ nghiªn cøu vµ ban hµnh c¸c qui chÕ ho¹t ®éng cña trung t©m giao dÞch. Thu thËp vµ nghiªn cøu c¸c th«ng tin vÒ thÞ tr­êng gi¸ c¶, ph©n tÝch dù b¸o vµ nghiªn cøu söa ®æi qui m« cña c¸c ®¬n vÞ hîp ®ång hµng ho¸ giao sau, ®Ò xuÊt c¸c mÆt hµng míi cã kh¶ n¨ng tham gia vµo giao dÞch, xuÊt b¶n c¸c Ên phÈm c«ng bè th«ng tin vÒ thÞ tr­êng vµ gi¸ c¶. Phßng tæng hîp (v¨n phßng): Trong giai ®o¹n ®Çu c¸c bé phËn nh­: Qu¶n trÞ, nh©n sù, hµnh chÝnh vµ kÕ to¸n tµi vô, cã chøc n¨ng b¶o ®¶m c¬ së vËt chÊt, hµnh chÝnh cho c¸c ho¹t ®éng cña trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau, phßng tæng hîp cña mét trung t©m giao dÞch kh«ng kh¸c g× nhiÒu so víi bé phËn v¨n phßng cña c¸c c«ng ty hiÖn nay ë ViÖt Nam. Trªn c¬ së c¬ cÊu tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña mét trung t©m giao dÞch nh­ ®· tr×nh bµy sau mét thêi gian ng¾n (1-2 n¨m) cã thÓ n©ng cÊp thµnh mét së giao dÞch víi viÖc më réng chøc n¨ng vµ s¾p xÕp l¹i c¬ cÊu tæ chøc ®Ó phï hîp víi c¸c yªu cÇu giao dÞch chÝnh qui vµ hiÖn ®¹i. S¬ ®å c¬ cÊu tæ chøc cña mét Trung t©m giao dÞch cã thÓ h×nh dung nh­ sau. S¬ ®å 3.2 C¬ cÊu tæ chøc cña mét trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau Ban gi¸m ®èc ®iÒu hµnh Phßng ®¨ng ký, vµ l­u gi÷ c¸c phiÕu lÖnh, hîp ®ång Phßng giao dÞch Phßng gi¸m s¸t Phßng nghiªn cøu, ph¸p chÕ vµ th«ng tin thÞ tr­êng V¨n phßng Ban gi¸m ®èc ®iÒu hµnh II. Dù kiÕn c¸c b­íc ®i ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ Giao sau cña ViÖt Nam. Trªn c¬ së m« h×nh trªn ®©y, chóng t«i dù kiÕn c¸c giai ®o¹n ®Ó x©y dùng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam nh­ sau: Giai ®o¹n 1: Lµ giai ®o¹n chuÈn bÞ c¸c c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖ Nam. Giai ®o¹n nµy cã thÓ thùc hiÖn th«ng qua mét dù ¸n c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ n«ng s¶n giao sau cña ViÖt Nam víi néi dung cô thÓ nh­ sau: Nghiªn cøu c¬ së lý luËn, lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¸c h×nh thøc giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, nªu râ b¶n chÊt, néi dung cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau vµ vai trß ý nghÜa cña nã ®èi víi c¸c n­íc nãi chung vµ ViÖt Nam hiÖn nay nãi riªng. Tham quan, kh¶o s¸t nghiªn cøu kinh nghiÖm cña n­íc ngoµi nhÊt lµ nh÷ng n­íc cã nh÷ng nÐt t­¬ng ®ång víi ViÖt Nam. Nh÷ng néi dung cÇn thiÕt ®Ó x©y dùng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. §iÒu tra kh¶o s¸t thùc tÕ t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô mét sè mÆt hµng n«ng s¶n chÝnh cña ViÖt Nam. Chän mét sè mÆt hµng cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó tham gia vµo giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. Nghiªn cøu vµ h×nh thµnh v¨n b¶n ph¸p lý nh»m h­íng dÉn mäi ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. Nghiªn cøu vµ ®Ò xuÊt m« h×nh tæ chøc qu¶n lý c¸c giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Nghiªn cøu kinh nghiÖm cña c¸c n­íc vµ hoµn c¶nh thùc tÕ cña ViÖt Nam ®Ò xuÊt sè c¸c trung t©m giao dÞch ban ®Çu, tæ chøc biªn chÕ, quy m« vµ h×nh thøc giao dÞch, quy m« cña hîp ®ång vµ ®èi víi mét sè s¶n phÈm chÝnh. §iÒu tra, kh¶o s¸t hoµn c¶nh thùc tÕ cña ViÖt Nam chän ra sè nh÷ng tæ chøc, c¸ nh©n cã kh¶ n¨ng t­ vÊn, m«i giíi vµ tham gia trùc tiÕp vµo giao dÞch trªn thÞ tr­êng. Thu thËp, dÞch vµ biªn so¹n c¸c tµi liÖu ®Ó h×nh thµnh gi¸o tr×nh cho c¸c líp ®µo t¹o ®èi víi c¸c ®èi t­îng kh¸c nhau nh­ c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c nhµ ®iÒu hµnh së giao dÞch, c¸c nhµ giao dÞch vµ cho c¸c ®èi t­îng kh¸c. Thu thËp dÞch vµ biªn so¹n c¸c tµi liÖu ®Ó tiÕn hµnh xuÊt b¶n c¸c Ên phÈm vµ tuyªn truyÒn réng r·i qua c¸c ph­¬ng tiªn th«ng tin ®¹i chóng. TiÕn hµnh c¸c héi nghÞ, héi th¶o khoa häc trong n­íc vµ quèc tÕ tham kh¶o ý kiÕn nh»m ®Ò xuÊt mét m« h×nh vµ c¸c b­íc ®Ó thÝch hîp ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam mét c¸ch tèi ­u. KÕt qu¶ cña dù ¸n (cña giai ®o¹n 1) lµ h×nh thµnh mét m« h×nh cã quy m« hîp lý, cã c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn, tiÕn tíi triÓn khai x©y dùng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. So¹n th¶o ®­îc c¸c tµi liÖu, Ên phÈm ®Ó n©ng cao nhËn thøc cho mäi tÇng líp trong x· héi, ®µo t¹o ®­îc mét ®éi ngò bao gåm c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c nhµ chuyªn m«n vµ c¸c ®èi t­îng kh¸c. H×nh thµnh ®­îc mét khu«n khæ ph¸p lý ®Ó h­íng dÉn c¸c ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ë ViÖt Nam. Thêi gian dù kiÕn tõ 2000 - 2001. Giai ®o¹n 2: Theo m« h×nh ®· cã cña giai ®o¹n 1 tiÕn hµnh x©y dùng, vËn hµnh thö vµ tiÕp tôc hoµn thiÖn c¸c trung t©m giao dÞch, chuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó chuyÓn trung t©m giao dÞch thµnh Së giao dÞch hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam (Së giao dÞch hoµn chØnh). Néi dung cña giai ®o¹n nµy nh­ sau: X©y dùng thö nghiÖm trung t©m giao dÞch ban ®Çu. TiÕn hµnh giao dÞch víi sè c¸c mÆt hµng vµ thµnh viªn h¹n chÕ. Rót kinh nghiÖm vµ tiÕp tôc hoµn chØnh c¬ së ph¸p lý. N©ng cÊp c¬ së vËt chÊt vµ trang thiÕt bÞ kü thuËt, n©ng cao kh¶ n¨ng vËn hµnh vµ tr×nh ®é vÒ mäi mÆt cña nh÷ng ng­êi lµm viÖc t¹i c¸c trung t©m giao dÞch. TiÕn hµnh më c¸c kho¸ ®µo t¹o nh»m n©ng cao tr×nh ®é cho c¸c ®èi t­îng kh¸c nhau nh­ qu¶n lý, chuyªn m«n vµ cho toµn thÓ d©n chóng (cho thÞ tr­êng). Më réng diÖn c¸c mÆt hµng vµ c¸c th­¬ng gia giao dÞch trªn thÞ tr­êng. N©ng cÊp vµ hoµn thiÖn c¶ c¬ së vËt chÊt lÉn tr×nh ®é chuyªn m«n, tr×nh ®é qu¶n lý, khung khæ ph¸p lý, b¾t ®Çu cho phÐp c¸c th­¬ng gia n­íc ngoµi tham gia giao dÞch. ChuyÓn c¸c trung t©m giao dÞch thµnh c¸c së giao dÞch. KÕt qu¶ cña giai ®o¹n nµy lµ ë ViÖt Nam sÏ cã mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau víi c¸c Së giao dÞch vµ c¸c sµn giao dÞch t­¬ng ®èi hiÖn ®¹i, mét ®éi ngò c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c nhµ chuyªn m«n cã tr×nh ®é cao cã thÓ tham gia giao dÞch b»ng ®iÖn tö víi c¸c trung t©m giao dÞch kh¸c cña khu vùc vµ thÕ giíi. Thêi gian dù kiÕn 2001 - 2003 Giai ®o¹n 3: TiÕp tôc n©ng cao vµ hoµn thiÖn vÒ mäi mÆt. N©ng cao hÖ thèng c¬ së vËt chÊt vµ trang thiÕt bÞ giao dÞch. TiÕp tôc më réng c¸c chñng lo¹i hµng ho¸ vµ thµnh phÇn cho c¸c th­¬ng nh©n n­íc ngoµi tham gia giao dÞch. ChuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó chuyÔn c¸c së giao dÞch tõ së h÷u Nhµ n­íc thµnh c¸c së giao dÞch cæ phÇn. Thêi gian dù kiÕn tõ 2003 - 2005. S¬ ®å 3.3 C¬ cÊu tæ chøc cña mét së giao dÞch Héi ®ång qu¶n trÞ Khèi giao dÞch Khèi hµnh chÝnh qu¶n trÞ Khèi phô trî bAN GI¸M §èC Phßng ®iÒu hµnh hÖ thèng m¸y tÝnh Phßng tæ chøc c¸n bé vµ ®µo t¹o Phßng th­ ký vµ quan hÖ quèc tÕ Phßng hµnh chÝnh qu¶n trÞ Phßng thanh tra, ph¸p chÕ, nghiªn cøu tæng hîp Phßng giao dÞch Phßng qu¶n lý vµ l­u gi÷ Phßng qu¶n lý c¸c thµnh viªn Nh­ vËy kÕt thóc giai ®o¹n nµy lµ ViÖt Nam ®· cã mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau víi 2 - 3 Së giao dÞch ®ñ tÇm ho¹t ®éng cho c¸c th­¬ng nh©n cña ViÖt Nam, khu vùc vµ quèc tÕ. §ång thêi nhµ n­íc còng xo¸ bá nghÜa vô bao cÊp cña m×nh ®èi víi mét sèc Së giao dÞch. Tuy nhiªn ®Ó cho thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam sím ®­îc h×nh thµnh vµ ®i vµo ho¹t ®éng, chóng t«i xin nªu lªn mét sè kiÕn nghÞ nh­ sau: III. Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p 1. VÒ viÖc x©y dùng c¸c v¨n b¶n ph¸p lý: ë n­íc ta ®· h×nh thµnh mét sè Bé luËt c¬ b¶n ®Ó ®iÒu khiÓn sù ho¹t ®éng cña c¸c th­¬ng nh©n, doanh nh©n trong viÖc kinh doanh trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ vµ ®Þch vô nh­ luËt doanh nghiÖp, luËt c«ng ty, luËt th­¬ng m¹i.... §iÒu ®ã ®· t¹o ra mét c¬ së thuËn lîi cho viÖc h×nh thµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p lý kinh doanh trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau khi ch­a cã ph¸p lÖnh ®Ó ®iÒu khiÓn lo¹i h×nh kinh doanh nµy. Tuy nhiªn mét sè luËt ®· ban hµnh nh­ng cßn thiÕu ch­a ®Ò cËp ®Õn nh÷ng cÊn ®Ò liªn quan ®Õn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, hoÆc cã thÓ ®· ®Ò cËp nh­ng ch­a phï hîp...ThËm chÝ cã chç cßn m©u thuÉn lÉn nhau gi÷a c¸c Bé luËt. V× vËy, cïng víi viÖc hoµn thiÖn söa ®æi c¸c luËt ®· cã cÇn nghiªn cøu, so¹n th¶o vµ ban hµnh tr­íc m¾t cã thÓ lµ nghÞ ®Þnh cña chÝnh phñ qui ®Þnh vÒ viÖc kinh doanh trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam, ®ång thêi chuÈn bÞ nghiªn cøu vµ so¹n th¶o ph¸p lÖnh kinh doanh trªn thÞ tr­êng nµy. Yªu cÇu cña viÖc h×nh thµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, mét mÆt nh»m duy tr× sù æn ®Þnh vµ khuyÕn khÝch sù ph¸t triÓn cña lo¹i h×nh thÞ tr­êng nµy, mÆt kh¸c ph¶i phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn thùc tÕ vÒ kinh tÕ, x· héi cña ViÖt Nam, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc qu¶n lý vµ xö lý theo ph¸p luËt. 2 . VÒ ph­¬ng thøc tæ chøc thùc hiÖn Thµnh lËp mét ban chuyªn tr¸ch trùc thuéc Bé Th­¬ng m¹i, Ban nµy cã chøc n¨ng triÓn khai thùc hiÖn mäi c«ng viÖc ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau vña ViÖt Nam mµ b­íc1lµ thùc hiÖn mét dù ¸n vÒ h×nh thµnh m« h×nh ThÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. §Ó thùc hiÖn nhiÖm vô nµy tr­íc m¾t Bé Th­¬ng m¹i nªn tr×nh ChÝnh phñ thùc hiÖn mét dù ¸n cÊp Nhµ n­íc hoÆc cÊp Bé lµ “ C¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam”, néi dung vµ kÕt qu¶ cña dù ¸n nµy nh­ ®· tr×nh bµy ë trªn. V× vËy viÖc thµnh lËp mét tiÓu ban chuyªn tr¸ch vµ tiÕn hµnh thùc hiÖn dù ¸n h×nh thµnh m« h×nh cña thÞ tr­êng lµ ph­¬ng thøc phï hîp nhÊt ®Ó x©y dùng mét c¸ch nhanh chãng vµ hiÖu qu¶ nhÊt thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. Ban chuyªn tr¸ch nµy cã chøc n¨ng gióp Bé th­¬ng m¹i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng trong giai ®o¹n ®Çu tiªn. 3 . VÒ ®µo t¹o ViÖc ®µo t¹o c¸n bé cã mét ý nghÜa rÊt quan träng vµ ph¶i ®i tr­íc mét b­íc, râ rµng kh«ng thÓ cã mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau mét c¸ch hoµn h¶o nÕu nh­ kh«ng cã mét ®éi ngò c¸n bé cã chuyªn m«n cao. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy ph¶i: Thèng nhÊt ch­¬ng tr×nh, néi dung, ®µo t¹o vµo mét mèi , x©y dùng gi¸o tr×nh, tiªu chuÈn, néi dung ®µo t¹o thèng nhÊt trong c¶ n­íc. TiÕn hµnh ®µo t¹o ®ång thêi c¸c lo¹i c¸n bé sau: C¸n bé qu¶n lý cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. C¸n bé vËn hµnh t¹i Së giao dÞch thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau vµ c¸c tæ chøc phô trî. C¸n bé kinh doanh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Trong ®ã ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý vµ gi¸o viªn cho trung t©m ®µo t¹o kh¸c cÇn ®i tr­íc mét b­íc. Néi dung ®µo t¹o Tæ chøc ®µo t¹o c¬ b¶n chung, sau ®ã chuyÓn sang ®µo t¹o chuyªn s©u cho tõng c¸n bé. Trªn c¬ së ®ã tiÕn hµnh Tæ chøc ®µo t¹o thùc hµnh cho c¸c ®èi t­îng ®· qua lo¹i h×nh ®µo t¹o c¬ b¶n vµ chuyªn s©u. KÕt hîp ®µo t¹o trong n­íc (do gi¸o viªn trong n­íc vµ mêi mét sè gi¸o viªn cña n­íc ngoµi ®¶m nhËn) vµ ®µo t¹o thùc hµnh ë n­íc ngoµi.. Bªn c¹nh ®µo t¹o chuyªn m«n, sÏ tiÕn hµnh ®µo t¹o qua c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng vµ qua ch­¬ng tr×nh häc cña c¸c tr­êng ®¹i häc, tr­êng phæ th«ng ®Ó phæ cËp cho ng­êi d©n hiÓu vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. TÊt c¶ c¸c c¸ nh©n muèn lµm viÖc trong c¸c bé phËn liªn quan ®Õn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ph¶i qua ®µo t¹o, thi tuyÓn vµ ®­îc Bé Th­¬ng m¹i hoÆc ban ban qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cÊp chøng chØ, giÊy hµnh nghÒ. Kinh phÝ ®µo t¹o: C¬ së ®µo t¹o trong n­íc do ban qu¶n lý thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau phèi hîp víi c¸c c¬ së ®µo t¹o kh¸c cña Bé Th­¬ng m¹i bè trÝ, thêi gian ®Çu nhµ n­íc hç trî ®Çu t­ kinh phÝ cho qu¸ tr×nh ®µo t¹o (c¬ së, gi¸o tr×nh, gi¶ng viªn...), kÕt hîp tËn dông triÖt ®Ó nguån kinh phÝ viÖn trî gióp ®ì cña c¸c n­íc, c¸c tæ chøc quèc tÕ, ®ång thêi thu thªm phÝ ®ãng gãp cña c¸c tæ chøc cã ng­êi cö ®i häc ®Ó ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn l©u dµi cña c¸c tæ chøc ®µo t¹o. Nh­ vËy viÖc tæ chøc biªn so¹n gi¸o tr×nh vµ tæ chøc c¸c kho¸ ®µo t¹o kÕt hîp víi viÖc tuyªn truyÒn qu¶ng c¸o lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt nh»m t¹o ra nh÷ng ng­êi cã kh¶ n¨ng qu¶n lý, vËn hµnh vµ tham gia giao dÞch cho thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Cïng víi viÖc ®µo t¹o lµ tuyªn truyÒn qu¶ng c¸o qua c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng vµ qua xuÊt b¶n c¸c Ên phÈm tham kh¶o nh»m trang bÞ vµ n©ng cao nhËn thøc cho tÊt c¶ c¸c ®èi t­îng kh¸c nhau. 4 . VÒ c¸c vÊn ®Ò kh¸c cã liªn quan CÇn nhanh chãng triÓn khai x©y dùng m« h×nh thÞ tr­êng mµ cô thÓ lµ h×nh thµnh nªn c¸c trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau nh»m gi¶i quyÕt viÖc tiªu thô n«ng s¶n cho n«ng d©n, h×nh thøc së h÷u c¸c trung t©m nµy ban ®Çu lµ nhµ n­íc. Sau mét thêi gian sÏ h×nh thµnh c¸c së giao dÞch chÝnh quy hiÖn ®¹i cÇn triÓn khai nghiªn cøu vÒ c¸c mÆt hµng ®­a vµo giao dÞch C¸c mÆt hµng tham gia vµo giao dÞch ban ®Çu kho¶ng 2-3 mÆt hµng cã kh¶ n¨ng nhÊt lµ g¹o, cµ phª, nh©n ®iÒu, sau mét thêi gian cã thÓ më réng sang c¸c mÆt hµng kh¸c nh­ cao su, chÌ, rau qu¶, than ®¸.. Thµnh phÇn nh÷ng ng­êi tham gia giao dÞch (th­¬ng gia hoa hång) lµ nh÷ng tæ chøc vµ c¸ nh©n thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ, lµ nh÷ng ng­êi cã ®ñ kh¶ n¨ng vÒ chuyªn m«n vµ tµi chÝnh. Ban ®Çucã thÓ ch­a cho phÐp th­¬ng nh©n n­íc ngoµi tham gia, nh­ng mét thêi gian sau sÏ më cña cho hä vµo giao dÞch trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. ChuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó khi c¸c Së giao dÞch ®· ph¸t triÓn, h¬n n÷a vµo thêi gian ®ã nÒn kinh tÕ n­íc ta ®· vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo dÞnh h­íng x· héi chñ nghÜa, th× cã thÓ tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ c¸c së giao dÞch, nh­ c¸c n­íc kh¸c trªn khu vùc vµ thÕ giíi . CÇn ph¶i tranh thñ sù gióp ®ì cña c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n cña n­íc ngoµi còng nh­ cña quèc tÕ vÒ c¶ kinh nghiÖm, kiÕn thøc chuyªn m«n lÉn tµi chÝnh ®Ó nhanh chãng h×nh thµnh ®­îc thÞ tr­êng vµ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ ngay tõ ®Çu. Cuèi cïng, ®Ó biÕn c¸c ý t­ëng trªn ®©y thµnh hiÖn thùc ®Ò nghÞ ChÝnh Phñ giao cho Bé Th­¬ng m¹i phèi hîp víi c¸c Bé, Ngµnh liªn quan thùc hiÖn mét dù ¸n cÊp Nhµ n­íc lµ nghiªn cøu c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó h×nh thµnh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. Môc tiªu cña dù ¸n lµ h×nh thµnh mét m« h×nh thÞ tr­êng phï hîp cho ViÖt Nam; theo m« h×nh ®· chän tiÕn hµnh x©y dùng c¸c trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau, n©ng cÊp c¸c trung t©m thµnh c¸c Së... vµ nh­ vËy trong mét t­¬ng lai kh«ng xa c¸c Së giao dÞch hµng ho¸ cña ViÖt Nam sÏ ®­îc h×nh thµnh vµ ®i vµo ho¹t ®éng. KÕt luËn XuÊt ph¸t tõ viÖc nªu vµ ph©n tÝch c¸c h×nh thøc giao dÞch cô thÓ nh­ triÓn h¹n, kú h¹n vµ tù chän, ®Ò tµi ®· h×nh thµnh mét bøc tranh tæng thÓ vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. Kh«ng dõng l¹i ë møc ®é tæng quan kh¸i qu¸t, ®Ò tµi ®· ®Ò cËp ®Õn c¸c h×nh thøc giao dÞch cã tæ chøc ®ã lµ giao dÞch kú h¹n vµ tù chän. Qua viÖc nghiªn cøu vµ t×m hiÓu c¸c tµi liÖu, ®Ò tµi còng nªu lªn mét sè kinh nghiÖm cña n­íc ngoµi vÒ qu¶n lý, tæ chøc vµ vËn hµnh c¸c trung t©m giao dÞch hµng ho¸ giao sau cô thÓ, bæ Ých cho viÖc x©y dùng m« h×nh mét thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. §Ó nãi lªn vai trß vµ ý nghÜa cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ®Ò tµi ®· tËp trung ph©n tÝch vÒ vai trß tù b¶o hiÓm, ph­¬ng tiÖn th«ng tin ph¸t hiÖn gi¸ c¶ vµ nhiÒu ý nghÜa kinh tÕ x· héi kh¸c cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau. ThÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau râ rµng lµ ph­¬ng tiÖn thÇn kú ®Ó ®Ó chia sÏ rñi ro do thÞ tr­¬ng g©y ra mµ nÕu kh«ng cã nã th× n«ng d©n th­êng lµ ng­êi ph¶i g¸nh chÞu. Tõ viÖc nªu lªn vai trß, ý nghÜa kinh tÕ nãi chung ®Ò tµi còng ®· ®Ò cËp mét c¸ch cô thÓ ®Õn vai trß cña thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ®èi víi ViÖt Nam hiÖn nay trªn c¸c cÊp ®é nhµ n­íc, doanh nghiÖp vµ ng­êi n«ng d©n. MÆc dÇu ë n­íc ngoµi trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau ng­êi ta tiÕn hµnh giao dÞch c¸c lo¹i h×nh hµng ho¸ kh¸c nhau, nh­ng trong ®Ò tµi chóng t«i ®· giµnh sù chó träng ®Æc biÖt ®Õn nhãm c¸c n«ng s¶n hµng ho¸. §iÒu ®ã ®­îc xuÊt ph¸t tõ mét thùc tÕ lµ hiÖn nay vÊn ®Ò tiªu thô n«ng s¶n sau thu ho¹ch cña ViÖt Nam ®· vµ ®ang trë thµnh mét vÊn ®Ò bøc xóc, h¬n n÷a trong lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng nµy nhãm n«ng s¶n hµng ho¸ lu«n gi÷ mét vÞ trÝ quan träng nhÊt. V× vËy, bªn c¹nh nªu nªn nh÷ng vÊn ®Ò lý thuyÕt chung vÒ thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau, ®Ò tµi ®· ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tham gia cña mét sè mÆt hµng n«ng s¶n ViÖt nam trong thêi gian tíi. TÊt c¶ c¸c néi dung võa nªu nªn víi mét môc ®Ých chÝnh cña ®Ò tµi lµ ®Ò ra nh÷ng c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn ®Ó h×nh thµnh m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. C¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ò tµi còng ®· h×nh thµnh c¸c b­íc ®i ®Ó thiÕt lËp thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam. §ã lµ mét qóa tr×nh tõ viÖc h×nh thµnh c¸c Trung t©m giao dÞch (tiÒn ®Ò cña c¸c së giao dÞch), ®Õn viÖc chuyÓn c¸c trung t©m thµnh c¸c Së giao dÞch hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam, ®ång thêi kh«ng ngõng n©ng cÊp vµ hoµn thÞªn chóng trong c¸c giai ®o¹n tiÕp theo. Cuèi cïng lµ kÕt luËn vµ c¸c kiÕn nghÞ, ®Ò tµi ®· nªu nªn mét sè c¸c kiÕn nghÞ cô thÓ ®Ó viÖc triÓn khai, x©y dùng thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam sím trë thµnh hiÖn thùc. ViÖc ®Ò xuÊt lªn ChÝnh Phñ cho phÐp Bé Th­¬ng m¹i thùc hiÖn dù ¸n vÒ x©y dùng m« h×nh thÞ tr­êng hµng ho¸ giao sau cña ViÖt Nam lµ mét ph­¬ng thøc tèi ­u nh»m thùc hiÖn môc tiªu, ý t­ëng mµ ®Ò tµi ®· nªu ra. §Ò tµi ®­îc sù gióp ®ì cña c¸c Bé, Ngµnh vµ c¸c c¬ quan cã liªn quan nh­; Bé N«ng NghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n, Uû ban chøng kho¸n Nhµ n­íc, Uû Ban kinh tÕ Trung ­¬ng, V¨n phßng ChÝnh phñ...§Æc biÖt lµ c¸c c¬ quan thuéc Bé Th­¬ng m¹i nh­ Vô qu¶n lý khoa häc, Vô KÕ ho¹ch vµ thèng kª...Chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì quý b¸u mµ tÊt c¶ ®· dµnh cho nhãm nghiªn cøu ®Ò tµi. Víi viÖc t×m hiÓu mét khèi l­îng lín c¸c t­ liÖu h¬n n÷a hÇu hÕt lµ tµi liÖu cña n­íc ngoµi trong mét thêi gian ng¾n, ®Õn nay ®Ò tµi ®· ®­îc hoµn thµnh. Chóng t«i hy väng r»ng nh÷ng ®Ò xuÊt cña ®Ò tµi sím ®­îc trë thµnh hiÖn thùc, gãp phÇn gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ bøc xóc ë n­íc ta hiÖn nay. PhÇn phô lôc Phô lôc 1: Mét vÝ dô vÒ tÝnh to¸n vµ thanh to¸n tiÒn b¶o chøng VÝ dô nµy sö dông cho ho¹t ®éng mua b¸n cña mét kh¸ch hµng ®Ó chøng minh viÖc thanh to¸n tiÒn b¶o chøng hµng ngµy x¶y ra cã tÝnh ®iÓn h×nh trong viÖc mua b¸n kú h¹n. Mét phÇn trong vÝ dô nµy cã c¶ c¸ch tÝnh to¸n lç l·i hµng ngµy, vèn tån d­ tµi kho¶n hµng ngµy, lç l·i rßng luü tÝch do mua b¸n ®em l¹i. ViÖc mua b¸n gi¶ ®Þnh lµ kú h¹n x¨ng kh«ng ch× trong th¸ng 4/1989, cßn gi¸ kú h¹n sö dông ®Ó tÝnh to¸n trong c¸c b¶ng 1 vµ 2 ®Òu lµ nh÷ng gi¸ thùc x¶y ra th¸ng 4/1989. ViÖc mua b¸n diÔn ra nh­ sau: 1. 3/4: Mua hîp ®ång 2-5-89 víi gi¸ 67,85 xen/ gal«ng. 2. 12/4: B¸n hîp ®ång 2-5-89 víi gi¸ 70,11 xen/ gal«ng. 3. 18/4: B¸n hîp ®ång 4-6-89 víi gi¸ 69,33 xen/ gal«ng. 5. 21/4: Mua hîp ®ång 4-6-89 víi gi¸ 71,18 xen/ gal«ng. §Ó cho ®¬n gi¶n, toµn bé mua b¸n trªn diÔn ra theo gi¸ thanh to¸n trong ngµy giao dÞch. (gi¸ thanh to¸n do Së giao dÞch quy ®Þnh dùa trªn mét lo¹t gi¸ gÇn lóc chãt mua b¸n, kh«ng nhÊt thiÕt lµ gi¸ mua b¸n cuèi cïng). B¶ng 1 Lç l·i hµng ngµy vµ lç l·i mua b¸n luü tÝch- x¨ng kh«ng ch× 3-4-1989 ®Õn 28-4-1989 Hîp ®ång th¸ng n¨m (th¸ng giao ngay) Hîp ®ång th¸ng s¸u (th¸ng kh«ng giao ngay) Gi¸ giao dÞch Gi¸ thanh to¸n Gi¸ giao dÞch Gi¸ thanh to¸n §¸nh dÊu theo chu chuyÓn tiÒn mÆt ë thÞ tr­êng Lç l·i luü tÝch Ch­a thùc hiÖn Thùc hiÖn xen/gal«ng xen/gal«ng xen/gal«ng xen/gal«ng $ $ $ 3. 67.85 67.85 65.00 - - - 4. 69.46 65.93 -1.352.40 +1.352.40 - 5. 66.43 63.93 -2.545.20 -1.192.80 - 6. 64.55 62.46 -1.579.20 -2.772.00 - 7. 64.95 62.89 +336.00 -2.436.00 - 10. 67.29 64.41 -1.965.60 -470.40 - 11. 69.00 65.91 +1.436.40 +966.00 - 12. 70.11 66.84 +932.40 - +1.898.40 13. 68.81 65.81 - - +1.898.40 14. 70.02 66.54 - - +1.898.40 17. 72.08 68.21 - - +1.898.40 18 73.86 69.33 69.33 - - +1.898.40 19. 74.62 70.23 -1.512.00 -1.512.00 +1.898.40 20. 74.65 71.36 -1.898.40 -3.410.40 +1.898.40 21. 74.16 71.18 71.18 +302.40 - -1.209.60 24. 72.23 69.18 - - -1.209.60 25 76.16 71.38 - - -1.209.60 26. 78.12 72.33 - - -1.209.60 27. 78.12 72.27 - - -1.209.60 28. 74.12 71.22 - - -1.209.60 Nguån: HiÖp héi c«ng nghiÖp kú h¹n Hoa Kú B¶ng 2 Tµi kho¶n tiÒn b¶o chøng vµ vèn trong tµi kho¶n- x¨ng kh«ng ch× tõ 3-4-1989 ®Õn 24-4-1989 Vèn Tµi kho¶n sai biÖt gi¸ Th¸ng Giao dÞch B¾t ®Çu Chu chuyÓn tiÒn * KÕt thóc Yªu cÇu sai biÖt ThiÕu Thõa $ $ $ $ $ $ Göi 5.000$ 0 +5.000 5.000,00 - - 5.000 3 Mua 2/5 5.000,00 - 5.000,00 1.000,00 1.000 - 4 Göi 1.000$ 6.000,00 +1.352,40 7.352,40 - - 1.352,40 5 7.352,40 -2.545,20 4.807,20 - - - 6 4.807,20 -1.579,20 3.228,00 2.772,00 2.772,00 - 7 Göi 2.772$ 6.000,00 +336,00 6.336,00 - - 336,00 10 6.336,00 +1.965,60 8.301,60 - - 2.301,60 11 Rót 2.301,60$ 6.000,00 +1.436,40 7.436,40 - - 1.436,40 12 B¸n 2/5 7.436,40 +932,40 8.268,80 - - 8.368,80 13 Rót 3.368,80$ 5.000,00 - 5.000,00 - - 5.000,00 14 5.000,00 - 5.000,00 - - 5.000,00 17 5.000,00 - 5.000,00 - - 5.000,00 18 B¸n 4/6 5.000,00 - 5.000,00 3.000,00 3.000,00 - 19 Göi 3.000$ 8.000,00 -1.512,00 6.488,00 - - - 20 6.488,00 -1.898,40 4.589,60 - 3.410,40 - 21 Mua 4/6 4.589,60 +302,40 4.892,00 - - 4.892,00 24 Rót 4.892$ 0 - 0 - - - * §¸nh dÊu theo chu chuyÓn tiÒn mÆt ë thÞ tr­êng. Nguån: HiÖp héi c«ng nghiÖp kú h¹n Hoa Kú Yªu cÇu vÒ b¶o chøng ban ®Çu lµ duy tr× theo hîp ®ång nh­ sau: Th¸ng giao ngay Th¸ng kh«ng giao ngay Khëi ®Çu 3.000$ 2.000$ Duy tr× 2.100$ 1.400$ B¶ng 1 cho thÊy gi¸ thanh to¸n hµng ngµy cho nh÷ng hîp ®ång kú h¹n th¸ng 5 vµ 6, ®­a vµo m¸y tÝnh sè lç l·i hµng ngµy cña c¸c vÞ thÕ kú h¹n thuéc kh¸ch hµng. C¸c kho¶n lç l·i nµy ®Òu cã thÓ thùc hiÖn vµ ch­a thùc hiÖn. Lç l·i thùc hiÖn lµ nh÷ng kho¶n n¶y sinh tõ mua b¸n thùc sù. Lç l·i ch­a thùc hiÖn lµ do tµi kho¶n ®­îc ®Þnh gi¸ l¹i hµng ngµy hoÆc ghi chÐp theo gi¸ thÞ tr­êng hµng ngµy. (§éc gi¶ cã thÓ tù tÝnh to¸n c¸c kho¶n lç l·i nµy. Gîi ý: Mçi hîp ®ång kú h¹n ®ßi hái giao 42.000 gal«ng x¨ng). B¶ng 2 tr×nh bµy tµi kho¶n b¶o chøng hµng ngµy cña kh¸ch. Nã kh¼ng ®Þnh r»ng tµi kho¶n ®­îc më ngµy 3/4 víi sè tiÒn göi lµ 5.000$ øng tr­íc cho viÖc mua b¸n kú h¹n; b¶ng cßn cung cÊp giao dÞch hµng ngµy thùc hiÖn ë tµi kho¶n b¶o chøng tõ ngµy 3/4 ®Õn 24/4 do nh÷ng giao dÞch sau ®©y: - 3/4 Kh¸ch mua hîp ®ång ngµy 2/5 dÉn ®Õn b¶o chøng ban ®Çu lµ 1.000$ lµ hiÖu sè gi÷a tiÒn göi cña kh¸ch 5.000$ ngµy h«m tr­íc víi yªu cÇu b¶o chøng ban ®Çu lµ 6.000$ (3.000$ x 2 = 6.000$). - 4/4 Kh¸ch ®¸p øng kho¶n b¶o chøng vµ göi 1.000$. Tµi kho¶n cña kh¸ch chøng kiÕn mét kho¶n l·i 1.352,40$ trong ngµy, vèn tån d­ lªn ®Õn 7.352,40$. Do vèn tån ë trªn møc yªu cÇu b¶o chøng, nªn kh¸ch ®­îc quyÒn rót tiÒn mÆt nÕu cÇn, nh­ng kh¸ch kh«ng rót. - 5/4 Gi¸ x¨ng sôt xuèng nhiÒu dÉn ®Õn kho¶n lç ch­a thùc hiÖn 2.545,20$, vèn gi¶m cßn 4.807,20$. Do tæng vèn vÉn trªn møc 4.200$ (2.100 x 2) cña b¶o chøng duy tr×, nªn kh«ng cã yªu cÇu b¶o chøng. - 6/4 Gi¸ x¨ng tiÕp tôc gi¶m, dÉn ®Õn lç thªm 1.579,20$, gi¶m vèn cßn 3.228,00$. B©y giê vèn xuèng d­íi møc b¶o chøng duy tr× lµ 4.200$, nªn yªu cÇu b¶o chøng biÕn ®æi lµ 2.772$ (6.000$ - 3.228= 2.772$), ®­a sè vèn trong tµi kho¶n trë vÒ møc b¶o chøng yªu cÇu ban ®Çu 6.000$. -7/4 Kh¸ch ®¸p øng yªu cÇu b¶o chøng b»ng viÖc göi 2.772$. Gi¸ x¨ng cã nhÝch lªn. Vèn lªn 6.336$. -10/4 Gi¸ x¨ng tiÕp tôc t¨ng. Vèn cña kh¸ch t¨ng lªn 8.301,60$. Kh¸ch yªu cÇu m«i giíi tr¶ sè tiÒn d­ trong tµi kho¶n lµ 2301,60$ (hiÖu sè gi÷a b¶o chøng yªu cÇu ban ®Çu cña 6.000$ vµ vèn hiÖn thêi 8.301,60$). - 11/4 Gi¸ x¨ng t¨ng lªn. Kh¸ch cã kho¶n l·i kh«ng thùc hiÖn 1.436,40$ ®­a sè vèn trong tµi kho¶n lªn 7.436,00$. - 12/4 Kh¸ch kÕt thóc vÞ thÕ b»ng viÖc b¸n hîp ®ång 2/5 víi gi¸ 70,11 xen/gal«ng, thùc hiÖn kho¶n l·i ngµy h«m ®ã 932,40$. Vèn cña kh¸ch t¨ng lªn 8.368,00$. Cét bªn c¹nh phÝa ph¶i cña b¶ng 2.8 cho thÊy sè thùc hiÖn luü tÝch cho ®Õn ngµy nµy: kh¸ch cã kho¶n l·i rßng 1.898,40$. - 13/4 Kh¸ch rót 3.368,00$ trong tµi kho¶n, chØ ®Ó l¹i 5.000$ nh­ lóc më tµi kho¶n. - 18/4 Kh¸ch b¸n hîp ®ång 4/6, yªu cÇu tiÒn b¶o chøng ban ®Çu 8.000$ (2.000$ x 4), do ®ã n¶y sinh yªu cÇu b¶o chøng 3000$ (8.000$ - 5.000$ = 3.000$). - 19/4 Kh¸ch ®¸p øng yªu cÇu b¶o chøng b»ng c¸ch göi 3.000$. Gi¸ x¨ng lªn t¹o ra kho¶n lç kh«ng thùc hiÖn 1.512,00$. Vèn tµi kho¶n vÉn cßn trªn møc yªu cÇu 5.600$ (1.400$ x 4) cña møc duy tr×, cho nªn kh«ng cã yªu cÇu b¶o chøng ®­îc ®­a ra. - 20/4 Gi¸ x¨ng tiÕp tôc t¨ng, lµm lç thªm 1.898,40$. Vèn gi¶m cßn 4.589,60$ khiÕn m«i giíi ®­a ra yªu cÇu b¶o chøng lµ 3.410,40 $ ®Ó phôc håi vèn vÒ møc b¶o chøng yªu cÇu ban ®Çu 8.000$ (8.000$ - 4.589,60$ = 3.410,40$). - 21/4 Kh¸ch kh«ng thÓ ®¸p øng yªu cÇu trªn vµ quyÕt ®Þnh bï trõ vÞ thÕ cña m×nh b»ng viÖc mua hîp ®ång 4/6 víi gi¸ 71,18 xen/ gal«ng ®Ó cã kho¶n l·i 302,40$. Vèn cßn l¹i lµ 4.892$, kh¸ch yªu cÇu ®­îc tr¶ l¹i tiÒn. Toµn bé c¶ th¸ng, ho¹t ®éng mua b¸n cña kh¸ch ph¸t sinh kho¶n lç rßng lµ 1.209,60$. Phô lôc 2 Tù b¶o hiÓm b»ng thÞ tr­êng kú h¹n hµng ho¸ 1 Tù b¶o hiÓm gi¸ lªn (mua) ViÖc tù b¶o hiÓm gi¸ lªn ®­îc c¸c nhµ chÕ biÕn, nhµ xuÊt khÈu hay ng­êi thùc sù cÇn hµng ho¸ sö dông. Môc tiªu lµ ®Ó "cè ®Þnh" gi¸ mua hµng ho¸ gi÷a ngµy c©n nh¾c vµ ngµy mua thùc sù hµng ho¸. Mét nhµ chÕ biÕn ngò cèc dù ®Þnh cÇn 40.000 thïng lóa m× trong th¸ng 4/1983 anh ta cã thÓ mua hµng vµo ngµy h«m nay vµ b¶o qu¶n hµng ho¸ cho ®Õn th¸ng T­, hay mét c¸ch kh¸c lµ anh ta ®îi ®Õn th¸ng 4 vµ mua hµng trªn thÞ tr­êng giao ngay. Ph­¬ng ¸n thø hai cã thÓ ®Æt nhµ s¶n xuÊt vµo t×nh tr¹ng rñi ro vÒ gi¸. Vµo th¸ng t­, gi¸ lóa m× cã thÓ cao h¬n, ®Ó ®¹t ®­îc sù b¶o vÖ chèng l¹i t¨ng gi¸, nhµ s¶n xuÊt sÏ tù b¶o hiÓm trªn thÞ tr­êng kú h¹n. Qu¸ tr×nh ®ã nh­ sau: ThÞ tr­êng giao ngay ThÞ tr­êng kú h¹n 17/1/1983 17/1/1983 CÇn 40.000 thïng lóa m× vµo th¸ng 4/1983. Gi¸ hiÖn hµnh lµ 3,4150$/thïng Mua t¸m hîp ®ång kú h¹n th¸ng 5 (CBT) víi gi¸ 3,5275$/thïng. 15/4/1983 15/4/1983 Mua 40.000 thïng, gi¸ thÞ tr­êng giao ngay (gi¶ thiÕt) lµ 3,5000$. B¸n (®Ó bï l¹i) 8 hîp ®ång kú h¹n th¸ng 5 víi gi¸ 3,675$. KÕt qu¶ ThiÖt h¹i cã thÓ mÊt : = 3,5000$ - 3,4150$ = 0,085$ Lîi nhuËn thùc tÕ: = 3,675$ - 3,5275$ = 0,1475$ Lîi nhuËn mçi thïng = 0,1475 - 0,0850 = 0,0625 $ NÕu thiÖt h¹i cã thÓ mÊt b»ng víi lîi nhuËn thùc tÕ, tù b¶o hiÓm sÏ lµ mét tù b¶o hiÓm "hoµn h¶o". Lîi nhuËn rßng thu ®­îc vÒ kÕt qu¶ tù b¶o hiÓm xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ lµ c¬ së ®· bÞ yÕu ®i; tøc lµ, sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ kú h¹n vµ gi¸ giao ngay ®· ë møc rÊt lín. NÕu c¬ së vÉn gi÷ nguyªn, th× lîi nhuËn rßng lµ b»ng 0. NÕu c¬ së m¹nh lªn th× lîi nhuËn rßng sÏ ©m, vµ tù b¶o hiÓm sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶ nh­ nhµ s¶n xuÊt mong ®îi. Chóng h·y xem xÐt nh÷ng t¸c ®éng cña mét c¬ së m¹nh h¬n: ThÞ tr­êng giao ngay ThÞ tr­êng kú h¹n 15/4/1983 15/4/1983 Gi¸ giao ngay = 3,55 $ Gi¸ kú h¹n = 3,62 $ KÕt qu¶ ThiÖt h¹i cã thÓ : = 3,55 $ - 3,415 $ = 0,135 $ Lîi nhuËn thùc tÕ = 3,62 $ - 3,5275 $ = 0,0925 $ ThiÖt h¹i thùc tÕ lµ 0,0925 - 0,1350 = - 0,0425 $ Nh­ vËy, trong tr­êng hîp nµy, sù t¨ng c­êng c¬ së ®· ®­a ®Õn tæn thÊt rßng. Tù b¶o hiÓm kh«ng ph¶i lµ mét ho¹t ®éng tù b¶o hiÓm cã hiÖu qu¶. 2 Tù b¶o hiÓm gi¸ xuèng (b¸n) Mét n«ng d©n ®ang chê ®îi thu ho¹ch vµ b¸n lóa m× cña m×nh vµo th¸ng 7 n¨m 1983 râ rµng ng­êi Êy rÊt quan t©m ®Õn viÖc gi¸ lóa m× gi¶m xuèng so víi møc gi¸ hiÖn nay. NÕu tho¶ m·n víi nh÷ng møc gi¸ hiÖn nay vµ mong muèn Ýt nhÊt lµ ®¹t ®­îc gi¸ ®ã, n«ng d©n trång lóa m× sÏ tù b¶o hiÓm trªn thÞ tr­êng kú h¹n b»ng c¸ch b¸n hîp ®ång kú h¹n ®Ó bï l¹i vÞ thÕ giao ngay dù kiÕn t¨ng. Quy tr×nh ®ã nh­ sau: ThÞ tr­êng giao ngay ThÞ tr­êng kú h¹n 17/1/1983 Dù kiÕn thu ho¹ch vµ b¸n 10.000 thïng lóa m× 17/1/1983 B¸n hai hîp ®ång kú h¹n (CBT) víi gi¸ 3,5825 $/thïng Kh«ng cã vÞ thÕ thùc tÕ nµo trªn thÞ tr­êng giao ngay Gi¸ giao ngay hiÖn hµnh cña lóa m× = 3,415$ Th¸ng 7/1983 Th¸ng 7/1983 B¸n 10.000 thïng víi gi¸ 3,35 $ Mua (®Ó bï l¹i) hai hîp ®ång kú h¹n th¸ng 7 víi gi¸ 3,40$ KÕt qu¶ ThiÖt h¹i c¬ héi = 0,065 $ Lîi nhuËn rßng = 0,1825 - 0,065 = 0,1175$ Lîi nhuËn thùc sù = 0,1825 $ Lîi nhuËn thùc sù trong tù b¶o hiÓm gi¸ xuèng nµy ph¸t sinh tõ sù t¨ng c­êng cña c¬ së. §iÒu nµy hoµn toµn chÝnh x¸c ®èi víi kÕt qu¶ ng­îc l¹i ®· thu ®­îc trong tù b¶o hiÓm gi¸ lªn. T­¬ng tù, mét c¬ së yÕu ®i sÏ lµm gi¶m, nÕu kh«ng lo¹i trõ, tÝnh hiÖu qu¶ cña tù b¶o hiÓm gi¸ xuèng. NÕu c¬ së yÕu ®i, n«ng d©n cã thÓ quyÕt ®Þnh kÐo tù b¶o hiÓm gÇn l¹i, tøc lµ kÕt thóc tù b¶o hiÓm trong hîp ®ång th¸ng 7 vµ thiÕt lËp mét vÞ thÕ b¸n míi trong mét hîp ®ång kh¸c trong ®ã c¬ së dù kiÕn sÏ t¨ng c­êng. Trong khi ®ã, anh ta n¾m gi÷ lóa m× l©u h¬n céng víi chi phÝ b¶o qu¶n. Nh­ vËy chóng ta cho ®Õn nay vÉn tËp trung vµo tù b¶o hiÓm trªn thÞ tr­êng lóa m×. C¸c ho¹t ®éng tù b¶o hiÓm trªn c¸c thÞ tr­êng kh¸c vÒ c¬ b¶n còng ho¹t ®éng theo cïng mét c¸ch. Cïng víi nh÷ng ­u ®iÓm cña tù b¶o hiÓm ®èi víi mét n«ng d©n, viÖc gi¶m rñi ro vÒ gi¸, cßn cã nh÷ng thuËn lîi c¬ b¶n kh¸c cô thÓ nh­ sau: - C¶i thiÖn nh÷ng c¬ héi ®èi víi mét ng©n hµng cho vay nÕu kh«ng ph¶i v× mét l·i suÊt thÊp h¬n. Mét hoa mµu ®­îc tù b¶o hiÓm sÏ lµ mét hoa mµu "an toµn" trong con m¾t cña nhµ ng©n hµng. - §Æt ra mét møc gi¸ trÇn ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt. Mét vÝ dô lµ chi phÝ thøc ¨n ch¨n nu«i ®èi víi n«ng d©n nu«i lîn. - Cho phÐp cã mét kÕ ho¹ch s¶n xuÊt tèt h¬n khi gi¸ c¶ biÕn ®éng vµ nhu cÇu vÒ s¶n phÈm biÕn ®éng. - æn ®Þnh biªn lîi lîi nhuËn th«ng qua tù b¶o hiÓm chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ b¸n cña s¶n phÈm cuèi cïng. - Bëi v× thÞ tr­êng kú h¹n lµ mét c«ng cô kh«ng tèn kÐm ®Ó kh¸m ph¸ vÒ gi¸ giao ngay dù ®o¸n, ®iÒu nµy sÏ gióp n«ng d©n ®Æt kÕ ho¹ch b¸n hµng cña m×nh (b¸n h«m nay hay b¸n ngµy mai). - KÐo dµi thêi vô b¸n hµng th«ng qua viÖc b¸n mét s¶n phÈm ch­a thu ho¹ch trªn thÞ tr­êng kú h¹n. Gi¶m møc tån kho. C¸c hîp ®ång kú h¹n lµ mét c«ng cô tuyÖt vêi ®èi víi c¸c n«ng d©n cã c«ng suÊt l­u kho kh«ng ®ñ vµ cã mong muèn gi¶m tíi møc tèi thiÓu viÖc n¾m gi÷ tån kho trong khi duy tr× sù th©m nhËp (mét cam kÕt) ®èi víi hµng ho¸. tµi liÖu tham kh¶o 1. Futures and Option-Franklin R. Edwards- Coloumbia University; Clindy W. Ma- Metallgesehalf; McGraw-Hill, Inc. 2. Futures markets- Darrell Duffie- University of Wollongong library- Prectice Hall, Englewood Cliffs; 3. Futures Stock- Stephen Calder- Patrick Lindsay- David Koch- University of Wollongong library- australia, Maryborough, Victoria; 4. Speculative Markets- Sarkis J. Khoury- University ß Notre Dame- Macmillan Publishing Company- New york- Collier Macmillan Publishers- London; 5. Understanding Futures Markets- Robert W. Kolb- New York institute of Finace; 6. Primary commodity prices: economic models and policy- L. Alan Winters and David Sapsford- University of Wollongong library- Cambridge University Press; 7. World primary comodity trade: experience of the 1980s and prospects for the 1990s- Graeme Tie and Brian S. Fisher; 8. An introduction to derivatives- Don M. Chance- Virginia Polytechnic institute and State University- The Dryden Press- Harcourt Brace College Publishers; 9. Futures and Options markets, Trading in Commoditites and Financials- Steven C. Blank- University of Califoria, Davis- Colin A. Carter- University of Califoria, Davis- Brian H. Schmiesing - South Dakota State University - Prentice Hall, Inc 1991.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn để hình thành thị trường hàng hoá giao sau của Việt Nam.doc
Luận văn liên quan