Nghiên cứu khảo sát đánh giá sự tác động của sản xuất đến môi trường tại công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng

MỤC LỤC CHƯƠNG 1: MÔI TRƯỜNG, VẤN ĐỀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG VÀ PHƯƠNG PHÁP XỬ LÍ 1.1. Tổng quan về môi trường 1.1.1. Khái niệm môi trường 1.1.2. Sự ô nhiễm môi trường 1.1.2.1.Ô nhiễm môi trường nước 1.1.2.2.Ô nhiễm môi trường không khí 1.1.2.3.Ô nhiễm môi trường đất 1.1.2.4.Sự suy giảm tầng ozon 1.1.2.5.Hiệu ứng nhà kính 1.1.2.6.Đa dạng sinh học 1.2. Ảnh hưởng của sản xuất công nghiệp đến môi trường và phương pháp xử lí 1.2.1. Các tác nhân gây ô nhiễm môi trường 1.2.1.1.Các hợp chất của lưu huỳnh 1.2.1.2.Các hợp chất của cacbon 1.2.1.3.Các hợp chất của nitơ 1.2.1.4.Các loại bụi 1.2.1.5.Chất thải rắn 1.2.2. Các phương pháp xử lí chất thải 1.2.2.1.Xử lí khí thải 1.2.2.2.Xử lí nước thải 1.2.2.3.Xử lí phế thải rắn 1.3. Giáo dục môi trường 1.3.1. Các chiếm lược về bảo vệ môi trường 1.3.1.1.Các chiến lược toàn cầu về bảo vệ môi trường 1.3.2. Giáo dục môi trường CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH GIA CÔNG SẢN PHẨM CAO SU ĐẾN MÔI TRƯỜNG 2.1. Cấu tạo và tính chất vật lí của cao su thiên nhiên 2.1.1. Cấu tạo 2.1.2. Tính chất vật lí 2.2. Cao su tổng hợp 2.3. Các chất phối hợp cho cao su 2.3.1. Chất lưu hóa và xúc tiến lưu hóa 2.3.2. Các chất độn và các chất phụ gia khác 2.4. Các chất sinh ra từ các chất lưu hóa và xúc tiến lưu hóa trong quá trình gia công cao su 2.5. Các chất sinh ra từ các chất độn và các phụ gia khác CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ NHỮNG KẾT QUẢ THẨM ĐỊNH MÔI TRƯỜNG TẠI CƠ SỞ SẢN XUẤT CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU - NHỰA HẢI PHÒNG 3.1. Những nhận xét, đánh giá về khả năng gây ô nhiễm môi trường do quá trình sản xuất tại công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.2. Phương pháp phân tích 3.2.1. Phương pháp phân tích môi trường đất 3.2.2. Phương pháp phân tích môi trường nước 3.2.3. Phương pháp phân tích môi trường không khí 3.3. Kết quả thực nghiệm và đánh giá tác động môi trường tại cơ sở sản xuất công tycổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.1. Kết quả phân tích đất và đánh giá tác động môi trường đất tại địa điểm thực hiên của công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.2. Kết quả phân tích nước và đánh giá tác động môi trường tại địa điểm thực hiện của công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.2.1. Thành phần một số tác nhân gây ô nhiễm trong nước sinh hoạt tại công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.2.2. Thành phần nước thải trong khu vực công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.3. Chất lượng không khí tại khu vực thực hiện của công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.4. Độ ồn tại khu vực sản xuất của công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.5. Các chỉ tiêu vi khí hậu trong khu vực công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.6. Chất thải và các yếu tố khác trong khu vực công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng 3.3.6.1. Chất thải 3.3.6.2. Các yếu tố tác động khác CHƯƠNG 4: NHỮNG PHƯƠNG ÁN NHẰM GIẢM THIỂU HƠN NỮA NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG DO SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU - NHỰA HẢI PHÒNG 4.1. Giải pháp cho môi trường không khí 4.2. Giải pháp cho vấn đề nước thải 4.3. Giải pháp cho vấn đề giảm độ ồn và các chỉ tiêu vi khí hậu 4.4. Giải pháp cho việc xử lí cao su phế thải 4.5. Củng cố hệ thống cây xanh trong toàn mặt bằng công ty KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO

doc75 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 07/01/2013 | Lượt xem: 1716 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu khảo sát đánh giá sự tác động của sản xuất đến môi trường tại công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Më ®Çu Con ng­êi hiÖn nay ®ang ®èi mÆt víi mét vÊn ®Ò lín liªn quan ®Õn ®êi sèng toµn cÇu lµ sù suy tho¸i mét c¸ch trÇm träng cña m«i tr­êng. NhËn thøc nh­ thÕ nµo vµ lµm g× tr­íc thùc tÕ ®ã lµ vÊn ®Ò quan t©m cña tÊt c¶ chóng ta. VÊn ®Ò m«i tr­êng lµ mét trong nh÷ng mèi quan t©m hµng ®Çu cña nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi. HiÖn nay t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng ®ang lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch mang tÝnh toµn cÇu. Sù gia t¨ng d©n sè mét c¸ch nhanh chãng, sù ph¸t triÓn kinh tÕ, sù thiÕu hiÓu biÕt vÒ m«i tr­êng ®· g©y nªn mÊt c©n b»ng sinh th¸i, lµm suy gi¶m tÝnh ®a d¹ng sinh häc vµ suy kiÖt c¸c lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn. Bªn c¹nh ®ã, th¸i ®é thê ¬, v« tr¸ch nhiÖm vµ nh÷ng hµnh ®éng v« t×nh hay h÷u ý g©y tæn h¹i ®Õn m«i tr­êng ngµy cµng suy tho¸i nghiªm träng. Nguyªn nh©n chñ yÕu cña t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng lµ do ho¹t ®éng cña con ng­êi nh­ sinh ho¹t, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i. §èi víi c¸c n­íc ph¸t triÓn th× nguyªn nh©n g©y « nhiÔm m«i tr­êng nghiªm träng nhÊt lµ do qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. N­íc ta thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa vµ ®­¬ng nhiªn lµ kÐo theo ®« thÞ hãa. Theo kinh nghiÖm cña nhiÒu n­íc, t×nh h×nh « nhiÔm m«i tr­êng còng gia t¨ng nhanh chãng. C¸c lo¹i « nhiÔm m«i tr­êng th­êng thÊy t¹i c¸c ®« thÞ ViÖt Nam lµ « nhiÔm nguån n­íc, « nhiÔm c¸c khÝ SO2, CO2, NO2, « nhiªm ch× (Pd), chÊt th¶i r¾n ( trong sinh ho¹t, bÖnh viÖn). HiÖn nay viÖc s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®ang g©y ¶nh h­ëng ®Õn m«i tr­êng mét c¸ch nghiªm träng, kh«ng chØ c¸c doanh nghiÖp thiÕt bÞ cò, l¹c hËu g©y « nhiÔm, phÇn lín c¸c khu c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i còng kh«ng cã hÖ thèng xö lÝ n­íc th¶i tËp trung vµ ®ang tiÕp tôc g©y « nhiÔm nghiªm träng. NhËn thøc ®­îc vÊn ®Ò trªn, ®Ó thùc hiÖn nghiªm chØnh luËt b¶o vÖ m«i tr­êng do chñ tÝch n­íc Lª §øc Anh kÝ ngµy 10/1/1994, NghÞ ®Þnh 175/CP ngµy 18/10/1994 cña ChÝnh phñ n­íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam vÒ “ H­íng dÉn thi hµnh luËt b¶o vÖ m«i tr­êng”, viÖc nghiªn cøu kh¶o s¸t ®¸nh gi¸ t¸c ®éng do qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t¹i c¸c xÝ nghiÖp, c¸c nhµ m¸y lµ vÊn ®Ò rÊt cÇn thiÕt. V× vËy chóng t«i chän ®Ò tµi “ Nghiªn cøu kh¶o s¸t ®¸nh gi¸ sù t¸c ®éng cña s¶n xuÊt ®Õn m«i tr­êng t¹i c«ng ty cæ phÇn Cao su - Nhùa H¶i Phßng”. Môc tiªu cña ®Ò tµi lµ kh¶o s¸t vµ ®¸nh gi¸ t¸c ®éng cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ti tíi m«i tr­êng, cô thÓ lµ kh¶o s¸t m«i tr­êng ®Êt, m«i tr­êng n­íc, m«i tr­êng kh«ng khÝ, ®o ®é bôi, ®o tiÕng ån, chØ tiªu vi khÝ hËu t¹i c¬ së s¶n xuÊt cña c«ng ti cæ phÇn Cao su - Nhùa H¶i Phßng. §©y lµ xÝ nghiÖp quèc doanh thµnh lËp chÝnh thøc tõ n¨m 1993, lµ mét c¬ së gia c«ng c¸c vËt liÖu cao su - nhùa, t¹o ra mét sè s¶n phÈm c«ng nghiÖp vµ d©n dông. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nhµ m¸y cã thÓ th¶i ra m«i tr­êng c¸c chÊt g©y « nhiÔm, c¸c chÊt nµy cã kh¶ n¨ng ¶nh h­ëng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Õn m«i tr­êng, ®Õn ®êi sèng c¸n bé vµ c«ng nh©n trong c«ng nghiÖp, còng nh­ ®êi sèng cña nh©n d©n xung quanh khu vùc. V× vËy viÖc x¸c ®Þnh vµ ®Þnh l­îng c¸c yÕu tè g©y ®éc lµ hÕt søc cÇn thiÕt ®Ó tõ ®ã cã biÖn ph¸p thÝch hîp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña c«ng ti kh«ng g©y ¶nh h­ëng ®Õn m«i tr­êng, ®Õn cuéc sèng cña céng ®ång n¬i ®©y. Ch­¬ng I m«I tr­êng, vÊn ®Ò « nhiÔm m«I tr­êng vµ ph­¬ng ph¸p xö lÝ 1.1. Tæng quan vÒ m«i tr­êng 1.1.1. Kh¸i niÖm m«i tr­êng M«i tr­êng cña mét vËt thÓ hoÆc mét sù kiÖn lµ tæng hîp c¸c ®iÒu kiÖn bªn ngoµi cã ¶nh h­ëng tíi vËt thÓ vµ sù kiÖn ®ã. BÊt cø mét vËt thÓ, mét sù kiÖn nµo còng diÔn biÕn trong mét m«i tr­êng nhÊt ®Þnh [1]. 1.1.2. Sù « nhiÔm m«i tr­êng 1.1.2.1. ¤ nhiÔm m«i tr­êng n­íc N­íc lµ céi nguån chÝnh cña sù sèng vµ b¶n th©n nã còng lµ m«i tr­êng sèng cho mäi ®éng thùc vËt sinh tån. ¤ nhiÔm m«i tr­êng n­íc lµ sù lµm thay ®æi bÊt lîi cho m«i tr­êng n­íc, hoµn toµn hay t¹i bé phËn do c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau cña con ng­êi t¹o nªn. nh÷ng ho¹t ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Õn nh÷ng thay ®æi vÒ c¸c mÆt n¨ng l­îng, møc ®é bøc x¹ mÆt trêi, thµnh phÇn vËt lý ho¸ häc cña n­íc, vµ sù phong phó c¸c loµi sinh vËt sèng trong n­íc. Nguån gèc g©y « nhiÔm n­íc cã thÓ lµ tù nhiªn hay nh©n t¹o. sù « nhiÔm n­íc tù nhiªn lµ do m­a, tuyÕt tan. Cßn nguån gèc g©y « nhiÔm nh©n t¹o chñ yÕu do ho¹t ®éng cña con ng­êi nh­ sinh ho¹t, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i. ®©y lµ nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu nhÊt g©y nªn hiÖn t­îng « nhiÔm nguån n­íc hiÖn nay.  H×nh1: N­íc sinh ho¹t cña ng­êi d©n bÞ « nhiÔm do c¸c nhµ m¸y th¶i ra Nguån gèc g©y « nhiÔm nguån n­íc cã thÓ lµ tù nhiªn hay nh©n t¹o. N­íc lµ m«i tr­êng lan truyÒn chÊt « nhiÔm mét c¸ch nhanh chãng vµ réng kh¾p. Do ®ã, nÕu n­íc bÞ « nhiÔm th× con ng­êi vµ sinh vËt sÏ ph¶i chÞu hËu qu¶ nÆng nÒ. Tæ chøc y tÕ thÕ giíi (WHO) ®· nhÊn m¹nh: ®Æc ®iÓm « nhiÔm n­íc do ho¸ chÊt dï víi c­êng ®é nhá nh­ng g©y t¸c ®éng chËm, kh«ng thÊy râ vµ mang tÝnh m·n tÝnh, réng kh¾p. chÝnh v× thÕ vÊn ®Ò « nhiÔm nguån n­íc - n­íc ngÇm hay n­íc mÆt - ®ang lµ vÊn ®Ò rÊt ®­îc quan t©m. HiÖn nay ë ViÖt Nam vÊn ®Ò « nhiÔm n­íc mÆt, n­íc d­íi ®Êt ®ang ngµy cµng trë nªn nghiªm träng, ®Æc biÖt t¹i c¸c l­u vùc s«ng lín, s«ng nhá, kªnh r¹ch trong néi thµnh, néi thÞ. HiÖn t­îng « nhiÔm chñ yÕu do c¸c nguån n­íc th¶i ®« thÞ, c«ng nghiÖp, n­íc th¶i tõ ho¹t ®éng n«ng nghiÖp vµ n­íc th¶i tõ c¸c nguån kh¸c t¹i khu vùc n«ng th«n. TÝnh ®Õn ®Çu n¨m 2005 h»ng ngµy cã kho¶ng 3.110.000 m3 n­íc th¶i sinh ho¹t ®« thÞ, bÖnh viÖn vµ n­íc th¶i s¶n xuÊt tõ c¸c khu c«ng nghiÖp x¶ trùc tiÕp vµo nguån n­íc mÆt, g©y « nhiÔm m«i tr­êng, ¶nh h­ëng tíi søc khoÎ còng nh­ mÜ quan cña c¸c khu d©n c­. B¶ng 1: Tæng l­îng n­íc th¶i sinh ho¹t ®« thÞ, bÖnh viÖn vµ n­íc th¶i s¶n xuÊt tõ c¸c khu c«ng nghiÖp x¶ trùc tiÕp vµo nguån n­íc mÆt – n¨m 2005 [2] Nguån  L­îng n­íc th¶i ( m3 )  Tû lÖ (%)   N­íc th¶i s¶n xuÊt  980.000 m3  32%   N­íc th¶i bÖnh viÖn  120.000 m3  4%   N­íc th¶i sinh ho¹t  2.010.000 m3  64%   N­íc th¶i c«ng nghiÖp, n­íc th¶i sinh ho¹t, n­íc rØ tõ c¸c b·i ch«n lÊp r¸c th¶i ngÇm xuèng ®Êt vµ x©m nhËp g©y « nhiÔm c¸c tÇng chøa n­íc d­íi ®Êt, ®©y lµ nguy c¬ chÝnh g©y « nhiÔm kim lo¹i nÆng, nit¬ vµ asen… trong n­íc ngÇm. Tuy nhiªn hiÖn nay viÖc xö lý n­íc th¶i ®ang cßn lµ vÊn ®Ò bøc xóc cho toµn x· héi. Theo thèng kª s¬ bé chØ kho¶ng 4,26% l­îng n­íc th¶i c«ng nghiÖp ®­îc xö lý ®¶m b¶o theo tiªu chuÈn m«i tr­êng, cßn n­íc rß rØ tõ c¸c b·i r¸c th¶i th× chØ cã mét vµi b·i ch«n lÊp r¸c cã hÖ thèng xö lý n­íc th¶i ho¹t ®éng th­êng xuyªn vµ ®¶m b¶o tiªu chuÈn m«i tr­êng [2]. Do ¶nh h­ëng cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, c¸c ho¹t ®éng ë ®« thÞ dÉn ®Õn møc ®é « nhiÔm ë tÇng h¹ l­u cña c¸c con s«ng lín ë ViÖt Nam ngµy cµng t¨ng. Trong khu vùc néi thµnh cña c¸c thµnh phè lín nh­: Hµ Néi, H¶i Phßng, TP Hå ChÝ Minh, hÖ thèng c¸c ao hå, kªnh r¹ch vµ c¸c s«ng nhá ®Òu ë t×nh tr¹ng « nhiÔm nghiªm träng v­ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp 5-10 lÇn (®èi víi tiªu chuÈn n­íc mÆt lo¹i B theo TCVN 5942-1995). ®Æc biÖt lµ s«ng T« LÞch, s«ng Kim Ng­u ®ang ë t×nh tr¹ng « nhiÔm nghiªm träng chØ sè DO rÊt thÊp cßn chØ sè BOD5 qu¸ cao (H×nh 1).  H×nh 1: DiÔn biÕn nång ®é BOD5 , DO t¹i mét sè s«ng, hå vµ kªnh néi thµnh 1.1.2.2. ¤ nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ  H×nh 2: ¤ nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ Kh«ng khÝ, cã ý nghÜa sèng cßn ®Ó duy tr× sù sèng trªn tr¸i ®Êt, trong ®ã cã sù sèng cña con ng­êi. Nh­ng m«i tr­êng kh«ng khÝ cã ®Æc ®iÓm lµ kh«ng thÓ chia c¾t, kh«ng cã biªn giíi, kh«ng thÓ së h÷u riªng, m«i tr­êng kh«ng khÝ kh«ng thÓ chë thµnh hµng ho¸, do ®ã cã nhiÒu ng­êi kh«ng biÕt gi¸ trÞ v« cïng to lín cña m«i tr­êng kh«ng khÝ vµ ch­a tÝch cùc tham gia b¶o vÖ m«i tr­êng kh«ng khÝ. ¤ nhiÔm m«i tr­êng khÝ quyÓn lµ hiÖn t­îng lµm kh«ng khÝ s¹ch thay ®æi thµnh phÇn vµ tÝnh chÊt do bÊt cø nguyªn nh©n nµo, cã nguy c¬ g©y t¸c h¹i ®Õn thùc vËt hay ®éng vËt, ®Õn c¸c m«i tr­êng xung quanh, ®Õn søc khoÎ con ng­êi [1]. M«i tr­êng kh«ng khÝ hiÖn nay ®ang ë t×nh tr¹ng « nhiÔm nÆng. C¸c nguån g©y « nhiÔm m«i tr­êng kh«ng khÝ: ho¹t ®éng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, x©y dùng ®« thÞ, h¹ tÇng kÜ thuËt, sinh ho¹t cña nh©n d©n. Ngoµi ra cßn do nguån « nhiÔm kh¸c nh­ ch¸y rõng. C¸c chÊt « nhiÔm trong kh«ng khÝ chÝnh lµ: khÝ SO2, NO2, CO, H2S, bôi l¬ löng, bôi ch× (PB) vµ c¸c chÊt h÷u c¬ bay h¬i (h¬i x¨ng dÇu). T×nh tr¹ng « nhiÔm kh«ng khÝ ë ViÖt Nam hiÖn nay ®ang lµ vÊn ®Ò bøc xóc cho toµn x· héi: + Ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i lµ nguån chñ yÕu g©y ra « nhiÔm c¸c chÊt ®éc h¹i: bôi h« hÊp, oxit cacbon (CO), h¬i x¨ng dÇu (CmHn) vµ bôi ch× (PB) trong m«i tr­êng kh«ng khÝ ®« thÞ. Trong ®« thÞ lín cña n­íc ta, l­îng th¶i khÝ CO, CmHn do giao th«ng vËn t¶i th¶i ra chiÕm tû lÖ tõ 70%-90% tæng l­îng th¶i ë ®« thÞ, cßn l­îng th¶i c¸c chÊt « nhiÔm nµy tõ ho¹t ®éng c«ng nghiÖp, x©y dùng vµ sinh ho¹t ®« thÞ chØ chiÕm tû lÖ 10%-30% [2]. + HÇu hÕt c¸c ®« thÞ n­íc ta ®Òu « nhiÔm bôi, nhiÒu n¬i bÞ « nhiÔm trÇm träng tíi møc b¸o ®éng. Nång ®é bôi trong kh«ng khÝ ë c¸c thµnh phè lín nh­ Hµ Néi, TP Hå ChÝ Minh, H¶i Phßng, §µ N½ng trung b×nh cao h¬n tiªu chuÈn cho phÐp tõ 2 (3 lÇn; nót giao th«ng cao h¬n tiªu chuÈn cho phÐp tõ 2 (5 lÇn; c¸c khu x©y dùng cao h¬n tiªu chuÈn cho tiªu chuÈn cho phÐp tõ 10 ( 20 lÇn. Nång ®é bôi trong kh«ng khÝ ®­êng phè chñ yÕu lµ do bôi ®­êng (kho¶ng trªn 80%) [2]. + Tæng l­îng th¶i khÝ SO2 ë ®« thÞ hiÖn nay do c¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp vµ thñ c«ng nghiÖp g©y ra lµ chÝnh vµ chiÕm tíi trªn 95%, do b¶n th©n èng x¶ cña xe cé g©y ra kh«ng ®¸ng kÓ, chØ chiÕm kho¶ng 1%-2% vµ tõ sinh ho¹t ®« thÞ chØ chiÕm d­íi 1% [2]. + ¤ nhiÔm c¸c khÝ CO, NO2 vµ ch×. Mét sè nót giao th«ng lín trong ®« thÞ, nång ®é khÝ CO, NO2 vÉn cßn v­ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp. ¤ nhiÔm ch× th× tõ sau khi kh«ng sö dông x¨ng kh«ng pha ch×, kh«ng khÝ ë c¸c ®« thÞ cña n­íc ta kh«ng cßn bÞ « nhiÔm ch× [2]. + M«i tr­êng kh«ng khÝ ë n«ng th«n n­íc ta cßn tèt, trõ mét sè lµng nghÒ. Kh«ng khÝ lµng nghÒ bÞ « nhiÔm chñ yÕu do khãi tõ lß nÊu thñ c«ng ë c¸c lµng nghÒ sö dông than, cñi to¶ ra nhiÒu bôi vµ c¸c khÝ ®éc h¹i nh­ CO, CO2 vµ SO2 [2]. ¤ nhiÔm kh«ng khÝ cã t¸c ®éng xÊu ®Õn søc khoÎ con ng­êi, nhiÒu bÖnh h« hÊp do m«i tr­êng kh«ng khÝ bÞ « nhiÔm bëi bôi, h¬i khÝ ®éc CO, CO2, NO, ch×. C¸c t¸c nh©n nµy g©y ra c¸c bÖnh: viªm nhiÔm do vi khuÈn, virut, hen, lao, dÞ øng, viªm phÕ qu¶n m·n tÝnh, ung th­,…. 1.1.2.3. ¤ nhiÔm m«i tr­êng ®Êt ¤ nhiÔm m«i tr­êng ®Êt lµ tÊt c¶ c¸c hiÖn t­îng, c¸c qu¸ tr×nh lµm « nhiÔm bÈn ®Êt, thay ®æi c¸c tÝnh chÊt vËt lý ho¸ häc tù nhiªn cña ®Êt do c¸c t¸c nh©n g©y « nhiÔm dÉn ®Õn lµm gi¶m ®é ph× cña ®Êt. §Êt lµ mét m«i tr­êng sinh th¸i rÊt ®a d¹ng, trong ®ã lu«n x¶y ra mèi quan hÖ lÉn nhau giòa c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o phøc t¹p [1]. Nguån gèc g©y « nhiÔm ®Êt chñ yÕu do ho¹t ®éng cña con ng­êi: sö dông ph©n bãn ho¸ häc, thuèc trõ s©u, thuèc diÖt cá, ho¹t ®éng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i… ë ViÖt Nam hiÖn nay, do ho¹t ®éng cña con ng­êi cïng víi thiªn tai ®· lµm cho m«i tr­êng ®Êt ngµy cµng « nhiÔm vµ suy tho¸i. * Nguyªn nh©n cña sù « nhiÔm ®Êt lµ: + Do sö dông ph©n bãn ho¸ häc kh«ng ®óng kÜ thuËt trong canh t¸c n«ng nghiÖp nªn hiÖu lùc ph©n bãn thÊp, cã trªn 50% l­îng ®¹m, 50% l­îng kali vµ xÊp xØ 80% l­îng l©n d­ thõa trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp g©y « nhiÔm m«i tr­êng ®Êt. C¸c lo¹i ph©n v« c¬ thuéc nhãm ch­a sinh lý K2SO4, (NH4)2SO4, KCl, supe ph«tphat cßn tån d­ lµm chua ®Êt, nghÌo kiÖt c¸c cation kiÒm vµ xuÊt hiÖn ®éc tè nh­ Al3+, Fe3+, Mn2+, gi¶m ho¹t tÝnh sinh häc cña ®Êt vµ c©y trång [2]. + Do sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt: Thuèc b¶o vÖ thùc vËt cã ®Æc ®iÓm rÊt ®éc ®èi víi mäi sinh vËt, tån d­ l©u dµi trong m«i tr­êng ®Êt - n­íc, t¸c dông g©y ®éc kh«ng ph©n biÖt, tøc lµ g©y chÕt tÊt c¶ nh÷ng sinh vËt cã h¹i vµ cã lîi trong m«i tr­êng ®Êt. Theo kÕt qu¶ nghiªn cøu, hiÖn nay mÆc dï khèi l­îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt ®ang ®­îc sö dông ë ViÖt Nam cßn Ýt, trung b×nh tõ 0,5 – 1,0kg/ha/n¨m, tuy nhiªn ë nhiÒu n¬i ®· ph¸t hiÖn d­ l­îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt trong ®Êt [2]. + Do ho¹t ®éng c«ng nghiÖp: KÕt qu¶ cña mét sè kh¶o s¸t cho thÊy hµm l­îng kim lo¹i nÆng trong ®Êt gÇn c¸c khu c«ng nghiÖp ®· t¨ng lªn trong c¸c n¨m gÇn ®©y. Nh­ t¹i côm c«ng nghiÖp Ph­íc Long hµm l­îng Cr cao gÊp 15 lÇn so víi tiªu chuÈn, Cd cao tõ 1,5(5 lÇn, As cao h¬n tiªu chuÈn 1,3 lÇn [2]. *¶nh h­ëng cña suy th¸i vµ « nhiÔm ®Êt: Sù suy th¸i ®Êt sÏ dÉn ®Õn gi¶m n¨ng suÊt c©y trång, vËt nu«i, lµm nghÌo th¶m thùc vËt, suy gi¶m ®a d¹ng sinh häc. §ång thêi chóng cã t¸c ®éng ng­îc l¹i cµng lµm cho qu¸ tr×nh xãi mßn, tho¸i ho¸ ®Êt diÔn ra nhanh h¬n. Sù tÝch tô cao c¸c chÊt ®éc h¹i, c¸c kim lo¹i nÆng trong ®Êt sÏ lµm t¨ng kh¶ n¨ng hÊp thô c¸c nguyªn tè cã h¹i trong c©y trång, vËt nu«i vµ gi¸n tiÕp g©y ¶nh h­ëng tíi søc khoÎ con ng­êi. Do sö dông nhiÒu ho¸ chÊt trong c«ng nghiÖp, hiÖn nay t×nh tr¹ng ngé ®éc thùc phÈm do c¸c ho¸ chÊt ®éc, trong ®ã cã thuèc b¶o vÖ thùc vËt vÉn diÔn ra phøc t¹p vµ cã chiÒu h­íng gia t¨ng. Tõ m«i tr­êng ®Êt, n­íc vµ n«ng s¶n, thuèc b¶o vÖ thùc vËt sÏ x©m nhËp vµo c¬ thÓ con ng­êi vµ tÝch tô l©u dµi, g©y ra c¸c bÖnh ung th­, tæn th­¬ng vÒ di truyÒn. TrÎ em nh¹y c¶m víi thuèc b¶o vÖ thùc vËt cao h¬n ng­êi lín tíi 10 lÇn. §Æc biÖt thuèc b¶o vÖ thùc vËt lµm cho trÎ thiÕu oxy trong m¸u, suy dinh d­ìng, gi¶m trÝ th«ng minh, chËm biÕt ®äc biÕt viÕt. Theo thèng kª cña Côc an toµn vÖ sinh thùc phÈm n¨m 2004 cã 145 vô ngé ®éc (trong ®ã thùc phÈm chiÕm 23%, ho¸ chÊt chiÕm 13%) víi 3.580 ng­êi m¾c, cã 41 ng­êi tö vong [2]. 1.1.2.4. Sù suy gi¶m tÇng ozon Sù suy gi¶m tÇng ozon lµ hiÖn t­îng gi¶m l­îng ozon trong tÇng b×nh l­u. Tõ n¨m 1979 cho ®Õn n¨m 1990 l­îng ozon trong tÇng b×nh l­u ®· suy gi¶m vµo kho¶ng 5%. V× líp ozon ng¨n c¶n phÇn lín c¸c tia cùc tÝm cã h¹i kh«ng xuyªn qua bÇu khÝ quyÓn Tr¸i ®Êt, sù suy gi¶m ozon ®ang ®­îc quan s¸t thÊy vµ c¸c dù ®o¸n suy gi¶m trong t­¬ng lai ®· trë thµnh mèi quan t©m toµn cÇu. C¸c nhµ khoa häc thuéc c¬ quan khÝ quyÓn vµ §¹i d­¬ng (NOAA) c«ng bè kÕt qu¶ c¶nh b¸o lç thñng tÇng ozon vÉn ®ang më réng ë hai cùc cña tr¸i ®Êt nh­ng ë Nam Cùc nghiªm träng h¬n ë B¾c cùc.  H×nh 3: ¤ nhiÔm m«i tr­êng do « nhiªm tÇng ozon Th¸ng 10/2006, c¸c nhµ khoa häc thuéc c¬ quan hµng kh«ng vò trô Mü (NASA) ®· c¶nh b¸o møc ®é suy gi¶m tÇng ozon ë Nam cùc ë ®é cao nhÊt ®Þnh th­êng xuyªn v­ît qu¸ 90% kÓ tõ sau n¨m 1980 so víi nh÷ng thËp kØ tr­íc ®ã vµ diÖn tÝch lç hæng tÇng ozon ë Nam cùc ®· më réng tíi 17,6 triÖu km2, møc lín nhÊt ghi nhËn ®­îc tõ tr­íc tíi nay. Trong khi ®ã, t×nh tr¹ng suy gi¶m tÇng ozon t¹i B¾c cùc khi ®¹t ®Ønh ®iÓm còng chØ v­ît 70% khi nhiÖt ®é gi¶m xuèng rÊt thÊp. Nguyªn nh©n cña sù suy gi¶m tÇng ozon lµ do viÖc sö dông vµ s¶n xuÊt c¸c hîp chÊt cacbon cña clo vµ flo (CFCs – chlorofluorocacbons) còng nh­ c¸c ho¸ chÊt ho¸ häc g©y suy gi¶m tÇng ozon kh¸c nh­: tetraclorit cacbon, c¸c hîp chÊt cña brom (halon), metylcloroform vµ oxit cña nit¬ (NO, NO2, NOx). C¸c CFCs ®­îc dïng trong c¸c m¸y ®iÒu hoµ nhiÖt ®é, c¸c m¸y lµm l¹nh tr­íc thËp kû 1980, trong c¸c qu¸ tr×nh lµm s¹ch c¸c thiÕt bÞ ®iÖn tö vµ lµ s¶n phÈm phô cña mét sè qu¸ tr×nh ho¸ häc. Ozon cã thÓ bÞ ph¸ huû bëi c¸c nguyªn tö clo, flo hay brom trong bÇu khÝ quyÓn. C¸c nguyªn tè nµy cã trong mét sè hîp chÊt bÒn nhÊt ®Þnh, ®Æc biÖt lµ CFCs, ®i vµo tÇng b×nh l­u vµ ®­îc gi¶i phãng bëi tia cùc tÝm. ChÝnh v× vËy n¨m 1987, thÕ giíi ®· ®­a ra nghÞ ®Þnh th­ Montreal vÒ c¸c chÊt g©y suy gi¶m tÇng «z«n nh»m h¹n chÕ vµ cuèi cïng chÊm døt hoµn toµn viÖc sö dông vµ s¶n xuÊt c¸c hîp chÊt cacbon cña clo vµ flo ( CFCs) còng nh­ c¸c chÊt ho¸ häc g©y suy gi¶m tÇng «z«n kh¸c nh­ tetraclorit cacbon, c¸c häp chÊt cña brom (halon) vµ methylcloroform. HËu qu¶ cña gi¶m sót «z«n do tÇng «z«n hÊp thô tia cùc tÝm tõ mÆt trêi, gi¶m sót tÇng «z«n dù ®o¸n sÏ t¨ng c­êng ®é tia cùc tÝm ë bÒ mÆt tr¸i ®Êt, cã thÓ dÉn ®Õn nhiÒu thiÖt h¹i bao gåm; gia t¨ng bÖnh ung th­ da, ¶nh h­ëng ®Õn mïa mµng v× vi khuÈn lam rÊt nh¹y c¶m víi ¸nh s¸ng cùc tÝm vµ cã thÓ bÞ chÕt khi hµm l­îng tia cùc tÝm gia t¨ng dÉn ®Õn gi¶m n¨ng suÊt cña c©y trång, bªn c¹nh c¸c ¶nh h­ëng trùc tiÕp cña bøc x¹ cùc tÝm ®èi víi sinh vËt, gia t¨ng tia cùc tÝm sÏ lµm gia t¨ng l­îng «z«n ë tÇng ®èi l­u v× qua t¸c dông bøc x¹ cùc tÝm ®èi víi c¸c khÝ kh¶i tõ xe cé t¹o ra «z«n. ë mÆt ®Êt ozon th­êng ®­îc c«ng nhËn lµ mét yÕu tè g©y nguy hiÓm ®Õn søc khoÎ v× ozon cã tÝnh chÊt oxy ho¸ m¹nh [3,4,5]. 1.1.2.5.HiÖu øng nhµ kÝnh  H×nh 4: KhÝ th¶i g©y hiÖu øng nhµ kÝnh KhÝ nhµ kÝnh: khÝ nhµ kÝnh bao gåm cacbon dioxit, metan, h¬i n­íc, nit¬ oxit. Nh÷ng lo¹i khÝ nµy xuÊt hiÖn mét c¸ch tù nhiªn trong m«i tr­êng, nh­ng còng do c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¹o nªn. KhÝ CFCs lµ d¹ng khÝ kh¸c cña khÝ nhµ kÝnh, lo¹i khÝ nµy còng do qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp t¹o nªn. HiÖu øng nhµ kÝnh: C¸c khÝ nhµ kÝnh cho phÐp c¸c tia bøc x¹ tõ mÆt trêi chuyÓn ®éng xuyªn qua bÇu khÝ quyÓn cña tr¸i ®Êt. Tr¸i ®Êt hÊp thô c¸c tia bøc x¹ nµy sau ®ã ph¶n chiÕu l¹i. Trong qu¸ tr×nh nµy ®é dµi cña sãng bøc x¹ sÏ thay ®æi, khi c¸c bøc x¹ ph¸t ra ngoµi sÏ gÆp nh÷ng ph©n tö nhµ kÝnh vµ nh÷ng ph©n tö khÝ nµy sÏ hÊp thô c¸c tia bøc x¹, khiÕn c¸c khÝ nhµ kÝnh trë nªn nãng dÇn. Do vËy, trªn diÖn réng, tÊt c¶ c¸c khÝ nhµ kÝnh xung quanh tr¸i ®Êt sÏ trë thµnh tÊm ch¨n Êm bao bäc lÊy hµnh tinh lµm cho khÝ hËu toµn cÇu nãng lªn, qu¸ tr×nh nµy gäi lµ hiÖu øng nhµ kÝnh. Nh÷ng khÝ nhµ kÝnh sÏ hÊp thô n¨ng l­îng mÆt trêi, lµm Êm lªn bÇu khÝ quyÓn gÇn bÒ mÆt tr¸i ®Êt, gi÷ tr¸i ®Êt lu«n ®ñ Êm ®Ó hç trî cuéc sèng mu«n loµi. Nh­ng c¸c nhµ khoa häc kÕt luËn r»ng sù ph¸t th¶i khÝ nhµ kÝnh ngµy cµng t¨ng lªn sÏ tÝch tô qu¸ nhiÒu n¨ng l­îng khiÕn nhiÖt ®é toµn cÇu ra t¨ng. C¸c khÝ nh­, metan, CFCs sÏ cã kh¶ n¨ng tÝch tô n¨ng l­îng lín h¬n khÝ CO2 lµ lo¹i khÝ chiÕm lÜnh mét phÇn lín bÇu khÝ quyÓn. Qu¸ tr×nh ®èt c¸c nhiªn liÖu ho¸ th¹ch (than, dÇu, khÝ tù nhiªn) lµ nguyªn nh©n chÝnh t¹o ra sù ph¸t th¶i cacbon dioxit. HiÖu øng nhµ kÝnh ®· lµm cho tr¸i ®Êt ngµy cµng nãng lªn, g©y nhiÒu biÕn ®éng vÒ khÝ hËu vµ hËu qu¶ cña nã ®èi víi cuéc sèng sinh vËt lµ khã cã thÓ dù ®o¸n ®­îc. Nã cßn t¸c ®éng ®Õn tÇng ozon, g©y ¶nh h­ëng nghiªm träng ®Õn hÖ sinh th¸i vµ m«i tr­êng sèng cña mäi loµi sinh vËt [6]. 1.1.2.6.§a d¹ng sinh häc N­íc ta lµ mét n­íc nhiÖt ®íi giã mïa, ®a d¹ng vÒ ®Þa h×nh, khÝ hËu, do ®ã cã tÝnh chÊt ®a d¹ng rÊt cao, ®Æc biÖt trong hÖ sinh th¸i rõng, ®Êt ngËp n­íc vµ biÓn. Tuy nhiªn, ®a d¹ng sinh häc cña n­íc ta hiÖn ®ang ®èi mÆt víi nguy c¬ suy tho¸i. Nguyªn nh©n lµ do chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông ®Êt thiÕu quy ho¹ch, khai th¸c vµ sö dông kh«ng bÒn v÷ng tµi nguyªn sinh häc, qu¶n lý nhiÒu bÊt cËp, c¸c loµi sinh vËt ngo¹i lai x©m h¹i, « nhiÔm m«i tr­êng, ch¸y rõng vµ thiªn tai. Trong ®ã « nhiÔm m«i tr­êng do c¸c nguån th¶i kh¸c nhau lµ nguyªn nh©n quan träng ®ang ®e däa ®a d¹ng sinh häc: G©y chÕt, lµm gi¶m sè l­îng c¸ thÓ, ph¸ vì cÊu tróc quÇn thÓ, huû ho¹i n¬i c­ tró cña c¸c loµi sinh vËt. 1.2.¶nh h­ëng cña s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®Õn m«i tr­êng vµ ph­¬ng ph¸p xö lý 1.2.1.C¸c t¸c nh©n g©y « nhiÔm m«i tr­êng D©n sè t¨ng vµ sù tiÕn bé cña khoa häc lµ nguyªn nh©n c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ ®« thÞ ho¸ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng còng gia t¨ng nhanh chãng. ThËt vËy, c«ng nghiÖp ®· tiªu thô mét l­îng phãng x¹, nhiªn liÖu vµ nguyªn liÖu mét c¸ch v­ît bËc lµm c¹n kiÖt nguån dù tr÷ cho t­¬ng lai. MÆt kh¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®· lµm suy tho¸i m«i tr­êng: « nhiÔm kh«ng khÝ, « nhiÔm nguån n­íc vµ « nhiÔm ®Êt do c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt th¶i ra m«i tr­êng: khÝ th¶i, n­íc th¶i vµ r¸c th¶i. HiÖn nay n­íc ta lµ n­íc ®ang ph¸t triÓn do tr×nh ®é kÜ thuËt cßn kÐm ph¸t triÓn dÉn ®Õn mét sè c¬ së s¶n xuÊt thiÕt bÞ cò, l¹c hËu ®· g©y t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng nghiªm träng. Bªn c¹nh ®ã cßn mét sè c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i nh­ng vÉn ch­a cã hÖ thèng xö lý n­íc th¶i tËp trung vµ ®ang tiÕp tôc g©y « nhiÔm trÇm träng. Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ trung t©m c«ng nghiÖp lín nhÊt n­íc ta, víi 25 khu c«ng nghiÖp tËp trung ho¹t ®éng víi tæng sè 611 nhµ m¸y trªn diÖn tÝch 2298 ha ®Êt. Theo kÕt qu¶ tÝnh to¸n, ho¹t ®éng cña c¸c khu c«ng nghiÖp nµy cïng víi 195 c¬ së träng ®iÓm bªn ngoµi khu c«ng nghiÖp, th× mçi ngµy th¶i vµo hÖ thèng s«ng Sµi Gßn - §ång Nai tæng céng 1.130 tÊn BOD5 (lµm gi¶m nhu cÇu oxy sinh ho¸), 1.789 tÊn COD (lµm gi¶m nhu cÇu oxy ho¸ häc),104 tÊn Nit¬, 15 tÊn photpho vµ kim lo¹i nÆng. L­îng chÊt th¶i nµy g©y « nhiÔm cho m«i tr­êng n­íc cña c¸c con s«ng vèn lµ nguån cung cÊp n­íc sinh ho¹t cho mét ®Þa bµn d©n c­ réng lín, lµm ¶nh h­ëng ®Õn c¸c vi sinh vËt vµ hÖ sinh th¸i vèn lµ t¸c nh©n thùc hiÖn qu¸ tr×nh ph©n huû vµ lµm s¹ch c¸c dßng s«ng. Theo thèng kª, hiÖn nay t¹i c¸c KCN ë Tp Hå ChÝ Minh c¸c nhµ m¸y cã hÖ thèng xö lý n­íc th¶i rÊt Ýt, do ®ã t×nh tr¹ng « nhiÔm vÉn ë møc ®¸ng lo ng¹i. C¸c t¸c nh©n g©y « nhiÔm m«i tr­êng do s¶n xuÊt c«ng nghiÖp g©y nªn chñ yÕu lµ c¸c hîp chÊt chøa l­u huúnh (H2S, SO2, SO3), c¸c hîp chÊt chøa cacbon (CO,CO2), chøa Nit¬ (NO,NO2), c¸c lo¹i bôi, chÊt th¶i vµ chÊt r¾n l¬ löng… 1.2.1.1.C¸c hîp chÊt cña l­u huúnh C¸c hîp chÊt chøa l­u huúnh chñ yÕu trong khÝ quyÓn lµ SO2, SO3, H2S, H2SO4 vµ c¸c muèi sunfat. Trong ®ã H2S, SO2, SO3 lµ nh÷ng t¸c nh©n chÝnh g©y « nhiÔm [1,9]. Hidro sunfua (H2S) KhÝ H2S lµ mét lo¹i khÝ rÊt ®éc, nã lµ chÊt khÝ kh«ng mµu cã mïi trøng thèi, tan trong n­íc t¹o dung dÞch axit. Trong kh«ng khÝ hµm l­îng H2S chØ 0,1% ®· g©y ®éc nÆng. KhÝ H2S lµm rông l¸ c©y, lµm gi¶m sù sinh tr­ëng cña c©y trång, H2S g©y nhøc ®Çu mÖt mái, lµm gi¶m trÝ nhí, ë nång ®é cao g©y h«n mª, cã thÓ lµm chÕt ng­êi (ë nång ®é 700-900ppm). Trong khÝ quyÓn H2S ®­îc h×nh thµnh do qu¸ tr×nh ph©n huû c¸c chÊt h÷u c¬, x¸c ®éng vËt vµ thùc vËt. Nã cßn ®­îc sinh ra ë nh÷ng vïng nói löa, ë n¬i khai th¸c c¸c má than. Ngoµi ra H2S cßn ®­îc sinh ra trong khÝ th¶i cña c¸c nhµ m¸y, c¸c ph­¬ng tiÖn giao th«ng, vËn t¶i, tõ c«ng nghÖ chÕ biÕn dÇu má, qu¸ tr×nh gia c«ng cao su vµ khÝ tù nhiªn. L­u huúnh (IV) oxit (SO2) vµ l­u huúnh (VI) oxit (SO3) L­u huúnh (IV) oxit hay cßn gäi lµ l­u huúnh dioxit lµ t¸c nh©n g©y h¹i ®øng thø 2 sau CO vµ chiÕm kho¶ng 20% tÊt c¶ c¸c t¸c nh©n g©y « nhiÔm kh«ng khÝ. KhÝ SO2 lµ khÝ kh«ng mµu, cã vÞ cay vµ mïi khã chÞu, g©y ®au ®Çu nhøc m¾t vµ c¶m gi¸c nãng trong cæ häng. Khi nång ®é cña SO2 trong khÝ quyÓn kh«ng qu¸ 1ppm th× g©y cay m¾t, khi nång ®é kho¶ng 3ppm cã mïi vÞ g©y kÝch thÝch ph¸t c¸u. §èi víi thùc vËt SO2 g©y tæn h¹i tÕ bµo biÓu b× dÉn ®Õn hiÖn t­îng b¹c l¸, lµm rông l¸, gi¶m n¨ng suÊt chÊt l­îng c©y trång. KhÝ SO2 ®­îc sinh ra tõ c¸c hîp chÊt chøa S, tõ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt axit sunfuric, qu¸ tr×nh l­u ho¸ cao su, ho¹t ®éng cña nói löa, c¸c ph­¬ng tiÖn giao th«ng vËn t¶i. Trong khÝ quyÓn khÝ SO2 bÞ oxi ho¸ thµnh SO3 theo qu¸ tr×nh oxi ho¸ xóc t¸c hay oxi ho¸ quang ho¸. Mét t¸c ®éng rÊt quan träng cña « nhiÔm SO2, SO3 lµ ph¶n øng cña nã víi h¬i n­íc trong khÝ quyÓn ®Ó t¹o c¸c d¹ng axit ®Æc biÖt lµ SO3. Khi chóng r¬i xuèng mÆt ®Êt cïng víi m­a g©y nªn hiÖn t­îng m­a axit, pH cña n­íc m­a h¹ thÊp tíi 5,4 vµ thËm chÝ tíi 2,5. M­a axit cã t¸c h¹i lín ®èi víi sinh vËt sèng trong ®Êt vµ trong c¸c ao hå. ë pH nhá h¬n 4 tÊt c¶ c¸c ®éng vËt cã x­¬ng sèng, ®a sè ®éng vËt kh«ng cã x­¬ng sèng ®Òu chÕt. M­a axit g©y hao mßn c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc, hoµ tan vµo trong ®Êt nh÷ng kho¸ng chÊt ®éc vµ ®­a vµo n­íc nh÷ng ion kim lo¹i cã h¹i cho sinh vËt nh­ Al3+, Na+, Hg2+… 1.2.1.2.C¸c hîp chÊt cña cacbon Trong s¶n xuÊt c«ng nghiÖp viÖc dïng cacbon lµm nhiªn liÖu vµ nguyªn liÖu víi mét l­îng lín ®· sinh ra mét l­îng ®¸ng kÓ c¸c khÝ CO, CO2 th¶i ra m«i tr­êng, chóng lµ nh÷ng t¸c nh©n g©y « nhiÔm m«i tr­êng lín [1,9]. Cacbon monoxit (CO) CO lµ mét chÊt khÝ kh«ng mµu, kh«ng mïi, kh«ng vÞ. Nã ho¸ láng ë nhiÖt ®é -1920C vµ kh«ng tan trong n­íc. CO lµ chÊt g©y « nhiÔm phæ biÕn trong phÇn d­íi cña tÇng khÝ quyÓn, nguån CO nh©n t¹o chñ yÕu ®­îc sinh ra tõ qu¸ tr×nh ch¸y kh«ng hoµn toµn c¸c nhiªn liÖu ho¸ th¹ch nh­ than, dÇu, vµ mét sè chÊt h÷u c¬ kh¸c. KhÝ th¶i tõ c¸c ®éng c¬ xe m¸y lµ nguån g©y « nhiÔm CO chñ yÕu ë c¸c ®« thÞ lín. §éc tÝnh cña CO ph¸t huy ®èi víi con ng­êi khi nã kÕt hîp víi hemoglobin trong hång cÇu lµm mÊt chøc n¨ng vËn chuyÓn O2 cña m¸u: Hb.O2 + CO (> Hb.CO + O2 NhiÔm ®éc bëi CO c¬ thÓ th­êng bÞ ®au ®Çu chãng mÆt, ï tai, buån n«n, mÖt mái, co giËt vµ thËm chÝ bÞ h«n mª. Trong kh«ng khÝ cã nång ®é CO kho¶ng 250ppm con ng­êi bÞ ®Çu ®éc tö vong. KhÝ CO kh«ng ®éc víi thùc vËt v× c©y xanh cã thÓ chuyÓn ho¸ CO thµnh CO2 vµ sö dông cho qu¸ tr×nh quang hîp. V× thÕ th¶m thùc vËt ®­îc xem lµ t¸c nh©n tù nhiªn cã t¸c dông lµm gi¶m « nhiÔm CO. Cacbon dioxit (CO2) CO2 lµ lo¹i khÝ phæ biÕn trong tù nhiªn cã tªn lµ cacbonic, lµ chÊt khÝ kh«ng mµu, dÔ ho¸ láng vµ dÔ ho¸ r¾n, ë ¸p suÊt 6atm vµ ngay ë nhiÖt ®é b×nh th­êng nã biÕn thµnh chÊt láng kh«ng mµu vµ linh ®éng, khi ®­îc lµm l¹nh ®ét ngét chÊt láng nµy biÕn thµnh khèi mµu tr¾ng gièng nh­ tuyÕt gäi lµ tuyÕt cacbonic cã t¸c dông khö trïng, dïng b¶o qu¶n vµ chuyªn chë ®å chãng háng. CO2 kh«ng cã t¸c dông ®éc nh­ng kh«ng duy tr× sù sèng, víi nång ®é lín h¬n 3% trong kh«ng khÝ trung ­¬ng thÇn kinh ng­êi ®· bÞ rèi lo¹n, ®Õn 10% cã thÓ mÊt trÝ nhí vµ tö vong. Bªn c¹nh ®ã CO2 cßn lµ khÝ chñ yÕu g©y nªn hiÖu øng nhµ kÝnh, gãp phÇn æn ®Þnh nhiÖt cho tr¸i ®Êt vµ lµm cho bÇu khÝ quyÓn nãng dÇn lªn khi hµm l­îng khÝ nµy t¨ng lªn. Víi hµm l­îng 0,03% trong khÝ quyÓn, CO2 lµ nguyªn liÖu cho qu¸ tr×nh quang hîp tæng hîp sinh khèi ë thùc vËt: CO2 + 2H2O (> CH2O + O2 + H2O Cïng víi l­îng CO2 hoµ tan trong n­íc biÓn ®©y chÝnh lµ c¸ch thøc tù nhiªn duy tr× sù c©n b»ng CO2 trong khÝ quyÓn. HiÖn nay, do sù gia t¨ng c¸c ho¹t ®éng cña con ng­êi mµ chñ yÕu lµ ®èt nguyªn liÖu ho¸ th¹ch vµ ph¸ rõng ®· lµm t¨ng l­îng khÝ cacbonic cao h¬n víi møc tiªu thô g©y nªn t×nh tr¹ng mÊt c©n b»ng vµ ¶nh h­ëng xÊu ®Õn khÝ hËu toµn cÇu. Hidrocacbon Hidrocacbon lµ nh÷ng hîp chÊt h÷u c¬ chøa cacbon vµ hidro. Trong khÝ quyÓn hidrocacbon sinh ra tõ qu¸ tr×nh ®èt ch¸y c¸c nhiªn liÖu nh­ than ®¸, dÇu mì, gç…hoÆc tõ qu¸ tr×nh ph©n huû hîp chÊt h÷u c¬ trong tù nhiªn. Møc ®é « nhiÔm do hidrocacbon ®­îc ®¸nh gi¸ phô thuéc s¶n phÈm t¹o ra tõ c¸c ph¶n øng cña chóng. Do vËy nång ®é hidrocacbon tæng céng kh«ng chØ lµ mét chØ thÞ chÝnh x¸c vÒ kh¶ n¨ng « nhiÔm. 1.2.1.3.C¸c hîp chÊt cña Nit¬ C¸c hîp chÊt cña nit¬ cã ¶nh h­ëng tíi m«i tr­êng chñ yÕu lµ NO, NO2 vµ NH3 [1,9]. Nit¬ oxit (NO) Nit¬ oxit lµ chÊt khÝ kh«ng mµu, rÊt ®éc, khã ho¸ r¾n, khã ho¸ láng vµ Ýt tan trong n­íc. Trong khÝ quyÓn, NO ®­îc sinh ra tõ nguån tù nhiªn vµ ®èt ch¸y nhiªn liÖu ho¸ th¹ch ë nhiÖt ®é cao vµ sÊm sÐt. Bëi vËy trong khÝ th¶i cña «t«, nhµ m¸y läc dÇu vµ c¸c nhµ m¸y nhiÖt lu«n lu«n cã khÝ NO. T¸c ®éng ®éc h¹i cña NO víi m«i tr­êng thÓ hiÖn khi nã kÕt hîp víi oxi vµ n­íc trong kh«ng khÝ gãp phÇn g©y ra hiÖn t­îng m­a axit. MÆt kh¸c, khÝ NO cïng víi nh÷ng hidrocacbon ch­a ch¸y hÕt cña nhiªn liÖu d­íi t¸c dông cña tia tö ngo¹i cña ¸nh s¸ng mÆt trêi g©y nªn hiÖn t­îng “khãi quang ho¸” t¸c ®éng tíi søc khoÎ con ng­êi vµ chÊt l­îng cña c«ng tr×nh. Còng gièng nh­ CO, NO còng cã kh¶ n¨ng kÕt hîp víi hemoglobin trong m¸u lµm mÊt chøc n¨ng chuyÓn O2 cña m¸u, nh­ng t¸c ®éng cña NO m¹nh gÊp 1500 lÇn so víi CO. Nit¬dioxit (NO2) NO2 ®­îc t¹o ra víi l­îng nhá cïng víi NO vµ còng t¹o ra trong khÝ quyÓn bëi sù oxi ho¸ NO b»ng oxi trong kh«ng khÝ: 2NO + O2 (> 2NO2 Còng nh­ NO, NO2 còng lµ chÊt g©y « nhiÔm kh«ng khÝ. Tuú theo nång ®é NO2 trong kh«ng khÝ mµ nã ¶nh h­ëng ®éc h¹i ®Õn søc khoÎ con ng­êi. KhÝ NO2 víi nång ®é 100ppm cã thÓ g©y chÕt ng­êi vµ ®éng vËt sau vµi phót tiÕp xóc, víi nång ®é 15-50ppm g©y nguy hiÓm cho tim, phæi, gan sau vµi giê tiÕp xóc, víi nång ®é 0,06ppm cã thÓ g©y bÖnh phæi cho ng­êi tiÕp xóc l©u dµi. Amoniac (NH3) Amoniac chñ yÕu ®­îc t¹o ra tõ nguån tù nhiªn trong qu¸ tr×nh ph©n huû x¸c ®éng thùc vËt vµ sù ph©n huû urª trong c¸c chÊt bµi tiÕt cña sinh vËt. NH3 lµ chÊt khÝ ë ®iÒu kiÖn th­êng, mïi khai, sèc, nhÑ h¬n kh«ng khÝ vµ tan tèt trong n­íc. NH3 ®­îc coi lµ mét chÊt g©y « nhiÔm sinh ra víi l­îng ®ñ ®Ó t¹o ra nh÷ng nång ®é côc bé lín h¬n nång ®é kh¸c xung quanh. Ngoµi NO, NO2, NH3 c¸c hîp chÊt chøa nit¬ trong tù nhiªn cßn cã c¸c lo¹i oxit, c¸c muèi nitrat, nitrit vµ amoni. Tuy nhiªn, ë c¸c d¹ng nµy th­êng kh«ng lo ng¹i vÒ nguy c¬ « nhiÔm. 1.2.1.4. C¸c lo¹i bôi Bôi lµ mét tËp hîp chÊt v« c¬ hoÆc h÷u c¬ cã kÝch th­íc nhá bÐ tån t¹i trong kh«ng khÝ ë d¹ng bôi bay, bôi l¾ng vµ c¸c hÖ khÝ gåm h¬i, khãi, mï. Cã nhiÒu c¸ch ®Ó ph©n biÖt lo¹i bôi: theo nguån gèc bao gåm bôi h÷u c¬ nh­ bôi thùc vËt, bôi ®éng vËt; bôi v« c¬ nh­ kho¸ng chÊt th¹ch anh, bôi kim lo¹i. C¨n cø vµo t¸c h¹i cña bôi ng­êi ta chia lµm 5 lo¹i: + Bôi g©y nhiÔm ®éc chung: Pb, Hg, As,… + Bôi g©y dÞ øng viªm mòi, hen, næi ban: bôi b«ng gai, phÊn hoa… + Bôi g©y ung th­: bôi quÆng, tãc… + Bôi g©y nhiÔm trïng: l«ng, tãc… + Bôi g©y x¬ phæi: Bôi ami¨ng, bôi th¹ch anh… 1.2.1.5 .ChÊt th¶i r¾n Thµnh phÇn chÊt th¶i r¾n bao gåm: chÊt h÷u c¬, cao su, nhùa hay giÊy b×a…Tû lÖ phÇn tr¨m c¸c chÊt cã trong r¸c th¶i kh«ng æn ®Þnh, rÊt biÕn ®éng theo mçi ®Þa ®iÓm thu gom r¸c, khu vùc sinh sèng vµ s¶n xuÊt. Tû lÖ thµnh phÇn c¸c chÊt h÷u c¬ chiÕm 40%-65% tæng l­îng chÊt th¶i. ChÊt th¶i r¾n khu c«ng nghiÖp hÇu hÕt tËp trung chñ yÕu khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ. B¶ng 2: Tæng hîp vÒ khèi l­îng chÊt l­îng chÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp ph¸t sinh trong c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm n¨m 2003 [2] §Þa ph­¬ng  Tæng (tÊn/n¨m)  §Þa ph­¬ng  Tæng (tÊn/n¨m)   Hµ Néi  97.030  Tp. Hå ChÝ Minh  130.380   H¶i Phßng  28.470  §ång Nai  24.935   Qu¶ng Ninh  20.471  B×nh D­¬ng  23.400   H¶i D­¬ng  11.855  Bµ RÞa-Vòng Tµu  29.700   Tæng toµn vïng  157.773  Tæng toµn vïng  208.415   Trong ®ã vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam lµ nguån ph¸t sinh chÊt th¶i r¾n nguy h¹i chñ yÕu. §iÓn h×nh lµ ë c¸c tØnh §ång Nai, Tp Hå ChÝ Minh, Bµ RÞa - Vòng Tµu. C¸c ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ, ho¸ chÊt vµ c¬ khÝ luyÖn kim lµ ngµnh ph¸t sinh nhiÒu chÊt th¶i nguy h¹i nhÊt. 1.2.2.C¸c ph­¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i Nh­ c¸c phÇn trªn ®· tr×nh bµy, thùc tr¹ng m«i tr­êng hiÖn nay ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p thÝch hîp nh»m kiÓm so¸t mét c¸ch cã hÖ thèng. Nh÷ng biÕn ®æi vÒ chÊt l­îng m«i tr­êng vµ « nhiÔm m«i tr­êng ®ång thêi ®Ó ®Ò nh÷ng ph­¬ng thøc xö lý chÊt th¶i g©y « nhiÔm ®Õn møc cÇn thiÕt tr­íc khi th¶i vµo m«i tr­êng [1,7,8,17]. 1.2.2.1.Xö lý khÝ th¶i Tuú theo ho¹t ®éng cña mçi nhµ m¸y, xÝ nghiÖp mµ khÝ th¶i c¸c thµnh phÇn kh¸c nhau, d­íi ®©y chØ ®Ò cËp ®Õn xö lý bôi, chÊt « nhiÔm d¹ng khÝ vµ xö lý cã lÉn h¬i kim lo¹i nÆng. * Xö lý bôi: Cã nhiÒu ph­¬ng ph¸p xö lý bôi. + Víi ph­¬ng ph¸p träng lùc, c¸c h¹t bôi l¬ löng ®­íc t¸ch ra bëi lùc träng tr­êng b»ng thiÕt bÞ vµ phßng l¾ng bôi. + L¾ng bôi b»ng li t©m lµ ph­¬ng ph¸p ®­îc xö dông réng r·i cã hiÖu suÊt lín. H¹t bôi chÞu t¸c ®éng cña 3 lùc: Lùc li t©m, lùc c¶n m«i tr­êng, träng lùc cña h¹t. + Ph­¬ng ph¸p läc ®iÖn dïng t¸ch nh÷ng h¹t bôi cã kÝch th­íc nhá (0,2-0.5mm). H¹t bôi bÞ nhiÔm ®iÖn b¸m vµo c¸c ®iÖn cùc tr¸i dÊu vµ ®­îc gâ r¬i xuèng. + Ph­¬ng ph¸p hÊp bôi: ph­¬ng ph¸p nµy xö lý khÝ th¶i b»ng c¸ch cho dßng cã chøa bôi ®i qua thiÕt bÞ hÊp thô. ChÊt « nhiÔm bÞ gi÷ l¹i trªn bÒ mÆt chÊt mang th­êng lµ cacbon ho¹t tÝnh silicagen. * Xö lý khÝ th¶i chøa axit: Chóng ta chØ tËp trung xö lý SO2, CO2, NO, H2S. Cã c¸c ph­¬ng ph¸p sau: 1, Ph­¬ng ph¸p xö lý t¹i nguån Môc ®Ých cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ gi¶m ngay t¹i nguån ph¸t sinh. Chñ yÕu tËp trung vµo viÖc thay thÕ c«ng nghÖ cò b»ng c«ng nghÖ míi Ýt « nhiÔm h¬n. VÝ dô: §èi víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt axit sunfuric cã ph¸t th¶i SO2 thay thÕ ph­¬ng ph¸p tiÕp xóc mét lÇn b»ng c¸ch sö dông ph­¬ng ph¸p tiÕp xóc kÐp-SO2 ®­îc chuyÓn ho¸ 2 lÇn. HiÖu suÊt cña ph­¬ng ph¸p nµy ®¹t tíi 99,2% vµ hµm l­îng SO2 trong khÝ th¶i gÇn b»ng 0,8%. Víi d©y chuyÒn s¶n xuÊt HNO3 cã ph¸t th¶i NOx: HiÖu suÊt qu¸ tr×nh phô thuéc vµo ph¶n øng hÊp thô H2O vµ ph¶n øng oxi ho¸. 2NO + O2 (> 2NO2 3NO2 + H2O (> 2HNO3 + NO Qu¸ tr×nh trªn khi thùc hiÖn ë ¸p suÊt th­êng b¾t buéc ph¶i xö lý khÝ NO th¶i ra. Trong kÜ thuËt míi, ph¶n øng ®­îc tiÕn hµnh ë ¸p suÊt cao vµ dïng biÖn ph¸p ph¸t triÓn chiÒu cao cña èng khãi ®· lµm gi¶m ®¸ng kÓ l­îng NO ph¸t th¶i vµo kh«ng khÝ. 2, Ph­¬ng ph¸p hÊp thô Nguyªn t¾c cña ph­¬ng ph¸p nµy dïng n­íc, dung dÞch xót hoÆc axit trong th¸p hÊp thô gi÷ l¹i c¸c khÝ th¶i sau ®ã cã thÓ t¸i sinh. - Xö lý SO2: C¸c chÊt dïng ®Ó hÊp thô SO2 cã thÓ lµ: Dung dÞch cã gèc s«®a víi nång ®é 25%, dung dÞch muèi amoni, MgO huyÒn phï trong dung dÞch n­íc hoÆc cã thÓ dïng trùc tiÕp n­íc ®Ó hÊp thô vµ dung dÞch ®Öm ®Ó xö lý tiÕp. + Dung dÞch cã gèc s«®a: 2Na2CO3 + SO2 + H2O (> 2NaHCO3 + Na2SO3 S¶n phÈm sau khi c« c¹n dung dich lµ Na2SO3.7H2O + Dung dÞch muèi amoni: (NH4)2SO3 + SO2 + H2O (> 2NH4NSO3 + Dïng MgO huyÒn phï trong n­íc: MgO +SO2 +6H2O (>MgSO3.6H2O [1] - Xö lý NOx: §Ó hÊp thô NOx ng­êi ta th­êng dïng dung dÞch hÊp thô lµ n­íc hoÆc c¸c dung dÞch muèi ®Ó chuyÓn tÊt c¶ c¸c khÝ th¶i NOx thµnh th­¬ng phÈm. 2NO2 + M2CO3 (> MNO3 + MNO2 + CO2 N2O3 + M2CO3 (> 2MNO2 + CO2 C¸c muèi nitrit th­êng ®éc nªn ph¶i chuyÓn chóng thµnh muèi nitrat. Cã thÓ thay thÕ c¸c muèi b»ng dung dÞch NaOH 20% ngoµi ra cã thÓ dïng dung dÞch H2SO4 hoÆc HNO3 ®Ó hÊp thô NOx [1]. - Xö lý CO2: Trong khÝ quyÓn l­îng CO2 c©n b»ng víi CO2 trong n­íc biÓn vµ CO2 trong qu¸ tr×nh quang hîp. Cã 3 ph­¬ng ph¸p dïng ®Ó xö lý lµ dïng n­íc, dung dÞch etanolamin vµ hÊp thô b»ng zeolit: + Ph­¬ng ph¸p dïng n­íc cã ­u ®iÓm rÎ tiÒn, hiÖu qu¶; nh­îc ®iÓm lµ tæn thÊt khÝ lín vµ ph¶i dïng nhiÒu n­íc ®Ó xö lý. + Dïng dung dÞch etanolamin: 2RNH2 + CO2 + H2O (> (RNH3)2CO3 Th«ng th­êng trong c«ng nghiÖp dïng monoetanol amin (HO-CH2-CH2-NH2) do hiÖu qu¶ kinh tÕ cña nã. + HÊp thô b»ng zeolit: ®©y lµ ph­¬ng ph¸p hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó hÊp phô chon läc khÝ CO2 ra khái hçn hîp khÝ th¶i c«ng nghiÖp. Qu¸ tr×nh hÊp thô thùc hiÖn ®¬n gi¶n b»ng ®un nãng zeolit ë nhiÖt ®é cao. GÇn ®©y, t¹i nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn Ph¶ L¹i cßn dïng CaO ®Ó hÊp thô SO2, CO2 trong khÝ th¶i. Trong c¸c buång xö lý bôi cã dïng l­íi ®Õ CaO cho khÝ CO2 vµ SO2 ®i qua bÞ hÊp thô [1]. - Xö lý H2S: Cã nhiÒu ph­¬ng ph¸p xö lý khÝ th¶i cã H2S. + Dïng dung dÞch Na2CO3 H2S + Na2CO3 (> NaHCO3 + NaHS 2NaHS + O2 (> 2NaOH + 2S + Dïng hîp chÊt cña asen (V) Na4As2S5O2 + H2S (> Na4As2S6O + H2O 2Na4As2S6O + O2 (> 2Na4As2S5O2 + 2S + Dïng ph­¬ng ph¸p hidroquinon-kiÒm  + Dïng ph­¬ng ph¸p ADA (anthraquinon disunfonic axit) kÌm theo mét sè chÊt kh¸c nh­ Na2CO3 H2S + Na2CO3 (> NaHS + NaHCO3 NaHS + NaHCO3 (> H2S + Na2CO3 + Muèi natri cña axit 9,10 - anthraquinon - 2,6 - disunfonic + Ngoµi ra cã thÓ dïng than ho¹t tÝnh, oxit s¾t, hay zeolit ®Ó hÊp thô [7]. 3, ph­¬ng ph¸p oxi ho¸ khö Theo ph­¬ng ¸n xö lý chÊt « nhiÔm kh«ng khÝ (®Æc biÖt chÊt cã mïi h«i) cña Cty C«ng nghÖ vµ ho¸ chÊt Ch©u ¸ (ACE). Tr­íc hÕt, ng­êi ta cho luång khÝ th¶i qua dung dÞch H2SO4 ®Ó hÊp thô amin vµ amoniac, råi cho luång khÝ tiÕp tôc ®i qua dung dÞch kiÒm ®Ó hÊp thô axit cacbonxylic mercaptan Natrihipoclorit ®Ó oxi ho¸ andehit, H2S, xeton… Theo ph­¬ng ph¸p nµy th× cÇn ph¶i lµm l¹nh khÝ th¶i ®Õn 40-500C ®Ó t¨ng c­êng kh¶ n¨ng hÊp thô c¸c khÝ trong dung dÞch n­íc [1,7]. ( Xö lý kim lo¹i nÆng: - Xö lý thuû ng©n(Hg): Thuû ng©n lµ mét kim lo¹i ë thÓ láng. ë nhiÖt ®é th­êng th¨ng hoa m¹nh vµ cã tÝnh ®éc rÊt cao. Nguån g©y « nhiÔm thuû ng©n chñ yÕu lµ tõ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp luyÖn kim, ®Ìn huúnh quang, nhiÖt kÕ, thuèc trõ s©u… NhiÔm ®éc Hg g©y khã ngñ, ®au ®Çu, mÖt mái, gi¶m trÝ nhí. Xö lý h¬i Hg cã 1 sè ph­¬ng ph¸p sau ®©y: + Ph­¬ng ph¸p dïng MnO2 ë trong quÆng tù nhiªn 2Mg + MnO2 (> Hg2MnO2 xö lý tiÕp b»ng ho¸ chÊt 2SO2 + 2 H2O + O2 (> 2H2SO4 Hg2MnO2 + 2H2SO4 (> Hg2SO4 + MnSO4 +H2O + Ph­¬ng ph¸p dïng Cl2 Hg + Cl2 (> HgCl2 2Hg + Cl2 (> Hg2Cl2 nÕu d­ clo: Hg2Cl2 + Cl2 (> HgCl2 + Dïng d­ l­u huúnh Hg ( ®éc) + S (> HgS (kh«ng ®éc) - Xö lý ch× (Pb) Ch× rÊt ®éc víi con ng­êi, ®éng thùc vËt mµ nã cßn lµm ngé ®éc xóc t¸c. Khi bÞ nhiÔm ®éc th× c¬ thÓ c¶m thÊy ®au bông, t¸o bãn, huyÕt ¸p cao, suy nh­îc thÇn kinh, rèi lo¹n c¶m gi¸c… Ph­¬ng ph¸p xö lý ®¬n gi¶n nhÊt lµ ng­ng tô trùc tiÕp dßng khÝ th¶i b»ng n­íc hoÆc kÕt tña c¸c hîp chÊt ch×: Cho dßng khÝ cã chøa t¹p chÊt cña ch× ë d¹ng hîp chÊt, sôc qua dung dÞch Na2S hoÆc K2S hay (NH4)2S. Pb2+ + S2- (> PbS( Ph­¬ng ph¸p t¹o phøc chelat víi BAL – 2,3 dimercapto propanol  Sù t¹o phøc vßng cµng lµm cho phÐp kÐo ®­îc Pb ra khái c¸c enzim ®· bÞ nhiÔm ®éc. 1.2.2.2. Xö lý n­íc th¶i §Ó xö lý n­íc th¶i ng­êi ta dïng c¬ häc, ho¸ häc, ho¸ lý häc vµ sinh häc [ 1,8 ]. VÒ mÆt c«ng nghÖ c¸c ph­¬ng ph¸p trªn ®­îc gép l¹i vµ chia thµnh c¸c c«ng ®o¹n: + Xö lý cÊp mét + Xö lý cÊp hai. + Xö lý cÊp ba. Xö lý cÊp mét - xö lý c¬ häc: ë c«ng ®o¹n nµy nh÷ng ph©n tö r¾n gåm nh÷ng chÊt l¬ löng vµ c¸c chÊt l¾ng ®äng cã b¶n tÝnh v« c¬ hay h÷u c¬ ®­îc lo¹i bá. N­íc th¶i ®­îc läc qua c¸c bÓ l¾ng vµ c¸c v¸ch ng¨n b»ng vËt liÖu xèp. ChÊt r¾n l¬ löng d¹ng huyÒn phï ®­îc gi÷ l¹i b»ng träng lùc, b»ng qu¸n tÝnh, hÊp thô vËt lý, hÊp thô ho¸ häc… - Xö lý cÊp hai bao gåm c¸c ph­¬ng ph¸p ho¸ häc, ho¸ lý vµ sinh häc. Giai ®o¹n nµy thu håi c¸c chÊt quý trong n­íc th¶i hoÆc ®Ó khö chÊt ®éc hay c¸c chÊt cã ¶nh h­ëng xÊu tr­íc khi x¶ vµo m«i tr­êng. Ph­¬ng ph¸p ho¸ häc: cã 2 ph­¬ng ph¸p ho¸ häc chÝnh lµ oxi ho¸ khö vµ trung hoµ. + Ph­¬ng ph¸p oxi ho¸ khö: sö dông c¸c chÊt oxi ho¸ m¹nh ®Ó sö lý n­íc th¶i nh­ Clo, Ozon, Kalipemanganat, Clorua v«i. + Ph­¬ng ph¸p trung hoµ: trén lÉn n­íc th¶i cã m«i tr­êng axit víi n­íc th¶i cã tÝnh kiÒm hoÆc dïng ho¸ chÊt ®Ó trung hoµ. VÝ dô: hÊp thô khÝ axit b»ng n­íc th¶i kiÒm hoÆc hÊp thô NH3 vµo n­íc th¶i cã tÝnh axit, läc n­íc th¶i cã tÝnh axit qua c¸c vËt liÖu cã tÝnh trung hoµ. Ph­¬ng ph¸p nµy th­êng kÌm theo qu¸ tr×nh ®«ng tô vµ nh÷ng hiÖn t­îng vËt lý kh¸c. Ph­¬ng ph¸p ho¸ lý: nh÷ng ph­¬ng ph¸p ho¸ lý ®Ó xö lý n­íc ®Òu dùa trªn c¬ së øng dông c¸c qu¸ tr×nh: tô keo, hÊp thô, bay h¬i, tuyÓn næi, trao ®æi ion, tinh thÓ ho¸, ®iÖn thÈm tÝch… Ph­¬ng ph¸p sinh häc: ph­¬ng ph¸p nµy th­êng dïng ®Ó lo¹i c¸c chÊt ph©n t¸n nhá, keo vµ h÷u c¬ hoµ tan. Nguyªn lý cña ph­¬ng ph¸p lµ dùa vµo t¸c ®éng cña c¸c vi sinh vËt ph©n huû, bÎ g·y c¸c ®¹i ph©n tö h÷u c¬ thµnh hîp chÊt ®¬n gi¶n, ®ång thêi vi sinh vËt còng sö dông c¸c chÊt cã trong n­íc th¶i cña chóng lµ nguån dinh d­ìng nh­ cacbon, nit¬, photpho. 1.2.2.3.Xö lý phÕ th¶i r¾n a. Xö lý phÕ th¶i r¾n sinh ho¹t: Qu¸ tr×nh xö lý bao gåm thu gom, vËn chuyÓn, tËp trung thµnh b·i vµ xö lý. HiÖn nay, viÖc xö lý r¸c th¶i theo d©y chuyÒn c«ng nghÖ ®· trë nªn phæ biÕn trªn thÕ giíi. C¸c c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh nµy bao gåm: + Thu gom tËp trung vµ ph©n lo¹i r¸c + T¸i sö dông trùc tiÕp, t¸i sö dông theo môc kh¸c, t¸i chÕ… + PhÇn kh«ng t¸i chÕ ®­îc sö lý b»ng ph­¬ng ph¸p kh¸c nhau tuú theo lo¹i: Ph­¬ng ph¸p xö lý s¬ bé (t¸ch, ph©n lo¹i, gi¶m thÓ tÝch phÕ th¶i) Ph­¬ng ph¸p sinh häc (ñ hiÕu khÝ, yÕm khÝ nhê vi sinh vËt) Ph­¬ng ph¸p ho¸ häc (ph©n huû, thuû ph©n, ch­ng kh«ng cã kh«ng khÝ phÕ th¶i) Ph­¬ng ph¸p c¬ häc (nÐn, Ðp phÕ th¶i ®Ó vËn chuyÓn vµ sö dông) Ph­¬ng ph¸p dïng nhiÖt( ®èt r¸c) Chän biÖn ph¸p xö lý phÕ th¶i r¾n cho sinh ho¹t dùa trªn c¸c ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ®Þa ph­¬ng, vµ c¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt kh¸c. C¸c biÖn ph¸p hiÖn nay th­êng dïng lµ nhµ m¸y chÕ biÕn r¸c, ñ r¸c vµ ch«n lÊp. [8]. b.Xö lý r¸c th¶i c«ng nghiÖp PhÕ th¶i r¾n c«ng nghiÖp rÊt ®a d¹ng v× thÕ c¸c ph­¬ng ph¸p xö lý còng kh¸c nhau. C¸c phÕ th¶i r¾n t¹o nªn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã thÓ sö dông l¹i lµm nguyªn liÖu thø cÊp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kh¸c. C¸c phÕ th¶i kh«ng sö dông l¹i ®­îc, tuú theo møc ®é g©y « nhiÔm vµ ®éc h¹i ®èi víi m«i tr­êng vµ con ng­êi cã thÓ xö lý theo c¸c ph­¬ng ph¸p sau: B¶ng 3: Ph©n lo¹i møc ®éc h¹i cña chÊt th¶i r¾n vµ biÖn ph¸p xö lý Møc ®é ®éc h¹i  §Æc ®iÓm phÕ th¶i  Ph­¬ng ph¸p xö lý   I  Kh«ng bÈn vµ kh«ng ®éc h¹i  Dïng ®Ó san nÒn hoÆc lµm líp ph©n c¸ch ñ phÕ th¶i sinh ho¹t   II  ChÊt h÷u c¬ ®Ó oxi ho¸ sinh ho¸  TËp trung vµ xö lý cïng phÕ th¶i sinh ho¹t   III  ChÊt h÷u c¬ Ýt ®éc vµ khã hoµ tan trong n­íc  ñ cïng phÕ th¶i sinh ho¹t   IV  C¸c chÊt chøa dÇu mì  §èt cïng phÕ th¶i sinh ho¹t   V  §éc h¹i ®èi víi m«i tr­êng kh«ng khÝ  TËp trung trong c¸c poligon ®Æc biÖt   VI  §éc h¹i  Ch«n hoÆc khö ®éc trong c¸c thiÕt bÞ ®Æc biÖt   1.3. Gi¸o dôc m«i tr­êng 1.3.1. C¸c chiÕn l­îc b¶o vÖ m«i tr­êng 1.3.1.1.C¸c chiÕn l­îc toµn cÇu vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng N¨m 1980 UPEP phèi hîp víi IUCN vµ WWF ban hµnh chiÕn l­îc b¶o tån thÕ giíi , ®­îc coi nh­ tuyªn bè chÝnh trÞ chung ®Çu tiªn vÒ mèi quan hÖ gi÷a b¶o tån vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng v¬i mét th«ng ®iÖp - B¶o tån kh«ng ®èi lËp víi ph¸t triÓn. Nã nhÊn m¹nh r»ng loµi ng­êi tån t¹i nh­ mét bé phËn cña tù nhiªn vµ hä sÏ kh«ng cã t­¬ng lai nÕu tµi nguyªn thiªn nhiªn kh«ng ®­îc b¶o vÖ. Víi 3 môc tiªu : Duy tr× c¸c qu¸ tr×nh sinh th¸i quan träng cña c¸c hÖ b¶o ®¶m sù sèng B¶o tån tÝnh ®a d¹ng di truyÒn Sö dông bÒn v÷ng bÊt k× mét loµi hay mét hÖ sinh th¸i nµo. Th¸ng 6/1992 do sù cÊp b¸ch cña vÊn ®Ò m«i tr­êng, nh÷ng ng­êi ®øng ®Çu cña h¬n 170 quèc gia trªn thÕ giíi ®· häp héi nghÞ th­îng ®Ønh vÒ m«i tr­êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng t¹i Rio de Janiero(Brasil). Héi nghÞ cã tÇm quan träng lÞch sö nµy ®· ®Ò ra môc tiªu râ rµng, cô thÓ trong viÖc gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng « nhiÔm ®ang ngµy cµng trë nªn nghiªm träng. Trªn c¬ së nh­ng môc tiªu chung ®ã, mçi quèc gia sÏ tù thiÕt lËp nh÷ng ch­¬ng tr×nh hµnh ®éng riªng cña m×nh. §ång thêi t¹i héi nghÞ nµy c¸c nhµ l·nh ®¹o ®· ®Ò ra chÝn nguyªn t¾c ®Ó x©y dùng x· héi bÒn v÷ng: T«n träng vµ quan t©m ®Õn cuéc sèng céng ®ång C¶i thiÖn chÊt l­îng cña cuéc sèng con ng­êi B¶o vÖ søc sèng vµ tÝnh ®a d¹ng cña tr¸i ®Êt Qu¶n lÝ nh÷ng nguån tµi nguyªn kh«ng thÓ t¸i t¹o ®­îc T«n träng kh¶ n¨ng chÞu ®ùng cña tr¸i ®Êt Thay ®æi tËp tôc vµ thãi quen cña c¸ nh©n cã t¸c ®éng xÊu tíi m«i tr­êng cña m×nh §Ó cho céng ®ång tù qu¶n lÝ m«i tr­êng cña m×nh T¹o khu©n mÉu Quèc gia thèng nhÊt, thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓn vµ b¶o vÖ X©y dùng mét khèi liªn minh toµn cÇu Cïng víi thÕ giíi, ViÖt Nam còng tham gia tÝch cùc vµo c«ng ­íc b¶o vÖ tù nhiªn, m«i tr­êng. 1.3.1.2. ChiÕn l­îc quèc gia vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng ChiÕn l­îc quèc gia vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng lµ b¶n chÝnh s¸ch qu¶n lÝ m«i tr­êng toµn diÖn cho giai ®o¹n 2001-2010. Môc ®Ých tæng thÓ cña ChiÕn l­îc quèc gia vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng 2001-2010 lµ : B¶o vÖ vµ c¶i thiÖn m«i tr­êng nh»m n©ng cao chÊt l­îng cuéc sèng vµ søc khoÎ cña nh©n d©n, ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña quèc gia Môc ®Ých cña ChiÕn l­îc b¶o vÖ m«i tr­êng quèc gia ®­îc chi tiÕt th«ng qua 3 môc tiªu chiÕn l­îc sau: Ng¨n ngõa vµ kiÓm so¸t « nhiÔm B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ ®a d¹ng sinh häc C¶i thiÖn chÊt l­îng m«i tr­êng ë c¸c vïng ®« thÞ, c«ng nghiÖp vµ n«ng th«n B¶n chiÕn l­îc m«i tr­êng quèc gia cã 9 môc tiªu cô thÓ liªn quan ®Õn 3 néi dung chÝnh : ®a d¹ng sinh häc, biÕn ®æi khÝ hËu vµ nguån n­íc quèc tÕ. Néi dung cô thÓ cña c¸c môc tiªu: B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng c¸c nguån tµi nguyªn ®a d¹ng sinh häc B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng rõng B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng biÓn, ven biÓn vµ h¶i ®¶o B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng ®Êt ngËp n­íc Sö dông bÒn v÷ng c¸c nguån tµi nguyªn vµ n©ng cao qui ho¹ch vµ qu¶n lÝ m«i tr­êng trong tÊt c¶ c¸c vïng tù nhiªn vµ kinh tÕ d­íi sù h­íng dÉn cña c¸c kÕ ho¹ch m«i tr­êng trong tÊt c¶ c¸c vïng tù nhiªn vµ kinh tÕ d­íi sù h­íng dÉn cña c¸c kÕ ho¹ch m«i tr­êng vïng N©ng cao qu¶n lÝ m«i tr­êng cña khu vùc c«ng nghiÖp th«ng qua s¶n xuÊt s¹ch h¬n vµ c¸c biÖn ph¸p kh¸c B¶o vÖ khÝ quyÓn Sö dông bÒn v÷ng c¸c nguån tµi nguyªn vµ n©ng cao qu¶n lÝ, qui ho¹ch m«i tr­êng ë tÊt c¶ c¸c ngµnh ph¸t triÓn B¶o vÖ, b¶o tån vµ sö dông bÒn v÷ng nguån n­íc 1.3.2. Gi¸o dôc m«i tr­êng Con ng­êi hiÖn nay ®ang ®èi mÆt víi mét vÊn ®Ò lín liªn quan ®Õn ®êi sèng toµn cÇu lµ sù suy tho¸i mét c¸ch trÇm träng cña m«i tr­êng. NhËn thøc nh­ thÕ nµo vµ lµm g× tr­íc thùc tÕ ®ã lµ vÊn ®Ò quan t©m cña tÊt c¶ mäi ng­êi, trong ®ã cã lùc l­îng tham gia c«ng t¸c gi¸o dôc : gi¸o dôc m«i tr­êng. Gi¸o dôc m«i tr­êng ®· ®­îc §¶ng vµ ChÝnh phñ coi lµ mét yÕu tè quan träng trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. ChØ thÞ 36-CT ngµy 25.6.1998 cña BCH TW §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®· chØ râ môc tiªu t¨ng c­êng c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr­êng: “ ng¨n ngõa « nhiªm m«i tr­êng, phôc håi vµ c¶i thiÖn m«i tr­êng cña nh÷ng n¬i, nh÷ng vïng ®· bÞ suy tho¸i, b¶o tån ®a d¹ng sinh häc, tõng b­íc n©ng cao chÊt l­îng m«i tr­êng ë c¸c khu c«ng nghiÖp, ®« thÞ vµ n«ng th«n, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ bÒn v÷ng, n©ng cao chÊt l­îng cuéc sèng cña nh©n d©n”. §ång thêi chØ thÞ còng ®­a ra c¸c gi¶i ph¸p ®Ó thùc hiÖn môc tiªu: Th­êng xuyªn gi¸o dôc,tuyªn truyÒn, x©y dùng thãi quen nÕp sèng vµ phong trµo quÇn chóng b¶o vÖ m«i tr­êng. §­a c¸c néi dung b¶o vÖ m«i tr­êng vµo ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc tÊt c¶ c¸c bËc häc trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. Hoµn chØnh hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt b¶o vÖ m«i tr­êng, ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i g¾n víi b¶o vÖ m«i tr­êng, nghiªm chØnh thi hµnh luËt b¶o vÖ m«i tr­êng. Chñ ®éng phßng chèng « nhiÔm vµ sù cè m«i tr­êng, kh¾c phôc t×nh trang suy tho¸i m«i tr­êng Khai th¸c sö dông hîp lÝ, tiÕt kiÖm tµi nguyªn thiªn nhiªn, b¶o vÖ ®a d¹ng sinh häc, b¶o tån thiªn nhiªn. T¨ng c­êng vµ ®a d¹ng ho¸ ®Çu t­ cho ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr­êng T¨ng c­êng c«ng t¸c qu¶n lÝ nhµ n­íc vÒ b¶o vÖ m«i truêng tõ trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng §Èy m¹nh nghiªn cøu khoa häc vµ c«ng nghÖ. §µo t¹o c¸n bé, chuyªn gia vÒ lÜnh vùc b¶o vÖ m«i tr­êng Më réng hîp t¸c quèc tÕ vÒ b¶o vÖ m«i tr­êng Gi¸o dôc m«i tr­êng nh»m ®¹t ®Õn môc ®Ých cuèi cïng lµ: mçi ng­êi ®­îc trang bÞ mét ý thøc tr¸ch nhiÖm ®èi víi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña tr¸i ®Êt, mét kh¶ n¨ng biÕt ®¸nh gi¸ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn vµ mét gi¸ trÞ nh©n c¸ch s©u s¾c bëi mét nÒn t¶ng ®¹o lÝ vÒ m«i tr­êng. Cã nh­ vËy míi hi väng ý thøc vµ tr¸ch nhiÖm trë thµnh thãi quen vµ nÕp sèng hµng ngµy, hµng giê trong viÖc khai th¸c, sö dông vµ b¶o vÖ thiªn nhiªn, b¶o vÖ m«i tr­êng. Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p tøc thêi lµ : Gi¶m tiªu thô, t¸i sö dông, t¸i chÕ. Bªn c¹nh ®ã, cÇn gi¸o dôc ý thøc tiÕt kiÖm l©u bÒn : tiÕt kiÖm n­íc, tiÕt kiÖm ®iÖn, tiÕt kiÖm nhiªn liÖu…ë ®©y, gi¸o dôc v× m«i tr­êng kh«ng nh»m gi¶i quyÕt vÊn ®Ò suy tho¸i m«i tr­êng mµ ®Ò cËp ®Õn nguån gèc cña suy tho¸i m«i tr­êng b»ng c¸ch h­íng th¸i ®é, hµnh vi cña mäi ng­êi ®èi víi m«i tr­êng. Ch­¬ng 2 ¶nh h­ëng cña qu¸ tr×nh gia c«ng s¶n phÈm cao su ®Õn m«i tr­êng 2.1. CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt vËt lý cña cao su thiªn nhiªn (CSTN) 2.1.1. CÊu t¹o CSTN lµ mét polyisopren trong ®ã 98% c¸c m¾t xÝch lµ cis-1,4-isopren:  Khèi l­îng ph©n tö trung b×nh cña CSTN lµ 1,3.106, møc ®é dao ®éng ph©n tö tõ 105 ®Õn 106. 2.1.2. TÝnh chÊt vËt lý Khèi l­îng riªng 913 kg/m3 NhiÖt ®é ho¸ thuû tinh - 700C HÖ sè gi·n në thÓ tÝch 6,56.10-2 NhiÖt dÉn riªng 0,14w/m.K NhiÖt dung riªng 1,88 Kj/kg.K Cao su thiªn nhiªn cã mµu vµng nh¹t, kh«ng ®éc do ®ã cã thÓ sö dông trong y tÕ, c«ng nghiÖp thùc phÈm,... [13]. 2.2. Cao su tæng hîp Ngoµi cao su thiªn nhiªn chiÕt xuÊt tõ mñ c©y cao su, cßn cã cao su nh©n t¹o chñ yÕu ®­îc tæng hîp tõ c¸c dien liªn hîp, nh­ cao su Buna; cao su Buna-S; cao su Buna-N; cao su isopren; cao su clopren [13, 20]. Ngµnh c«ng nghiÖp cao su tæng hîp ph¸t triÓn ®­îc lµ dùa trªn c¬ së ph¶n øng trïng hîp c¸c dien liªn hîp nh­ butadien, isopren, cloropren vµ ph¶n øng ®ångtrïng hîp chóng víi monome kh¸c: - Cao su Buna:  - Cao su Buna-S:  - Cao su Buna-N:  - Cao su isopren:  - Cao su clopren:  Cao su tæng hîp th­êng kh«ng ®µn håi b»ng cao su thiªn nhiªn, nh­ng l¹i cã thÓ ®iÒu chØnh thµnh phÇn ®Ó t¹o ra nh÷ng tÝnh chÊt kh¸c v­ît tréi h¬n cao su thiªn nhiªn. Ch¼ng h¹n cao su Buna-N bÒn víi dÇu mì, cao su Buna-S cã ®é bÒn c¬ häc cao,... 2.3. C¸c chÊt phèi hîp cho cao su Cao su ch­a l­u ho¸ cã ®é bÒn c¬ häc thÊp. BiÕn d¹ng ®µn håi ch­a ®­îc h×nh thµnh. C¸c tÝnh chÊt c¬ lý phô thuéc nhiÒu vµo nhiÖt ®é vµ m«i tr­êng sö dông. §Ó n©ng cao tÝnh chÊt c¬ lý cña cao su, ng­êi ta th­êng phèi trén víi nhiÒu lo¹i ho¸ chÊt. Trong ®¬n phèi trén cao su th­êng cã c¸c thµnh phÇn sau: * ChÊt l­u ho¸ * ChÊt xóc tiÕn l­u ho¸ * ChÊt phßng l·o * ChÊt ho¸ dÎo * ChÊt ®én * ChÊt t¹o mµu cho cao su 2.3.1. ChÊt l­u ho¸ vµ xóc tiÕn l­u ho¸ 2.3.1.1. ChÊt l­u ho¸

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNghiên cứu khảo sát đánh giá sự tác động của sản xuất đến môi trường tại công ty cổ phần Cao su - Nhựa Hải Phòng.DOC