Những định hướng của chính sách công nghiệp hoá

Về các chỉ tiêu kinh tế, Việt Nam hiện vẫn là một trong các quốc gia kém phát triển nhất khu vực. Để có thể vơn lên đạt trình độ phát triển ngang hàng với các quốc gia khác, Việt Nam cần phải đạt đợc một tốc độ tăng trởng kinh tế và bền vững trong thời gian tơng đối dài: nếu tốc độ tăng trởng trong những năm sắp tới của các nớc ASEAN và Níe châu á sẽ vào khoảng 75 năm, thì Việt Nam sẽ phải đạt tới tốc độ cao hơn trên 10%. Tốc độ này đã là thực tế ở một số nớc châu á, đặc biệt là Trung Quốc. Thậm chí các tỉnh ven biển phía Nam Trung Quốc đã đạt tới tốc độ tăng trởng trên 20% năm. Vấn đề đặt ra cho Việt Nam hiện nay là phải tìm ra các giải pháp thích hợp để đạt tới tốc độ tăng trởng cao, ền vững. Từ năm 1991 đến 1995, Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trởng GDP bình quân hàng năm là 8,3%. Động lực chính của tăng trởng kinh tế đó là sự khởi động của các cơ chế thị trờng, sự giải phóng cho các thành phần kinh tế và mở cửa cho các hoạt động kinh tế đối ngoại . Những nhân tố này trong những năm tới vẫn tiếp tục có tác động tốt. Song phải thừa nhận là chỉ với những tác động đó khó có thể đạt tới mức tăng trởng mạnh mẽ nh ta có. Để có tốc độ tăng trởng cao hơn, nền kinh tế Việt Nam cần có một lực đẩy mạnh mẽ - lực đẩy đó chỉ có thể có nhờ đẩy mạnh công cuộc hiện đại hoá đất nớc, tạo ra một sự chuyển đổi căn bản trong cơ cấu kinh tế theo hớng hiện đại. Vậy Việt Nam sẽ lựa chọn mô hình công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo hớng nào, những ngành công nghiệp nào sẽ có vị trí quan trọng, các thành phần kinh tế quốc doanh, ngoài quốc doanh và t bản nớc ngoài sẽ có vai trò gì trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ? Đó là những vấn đề sẽ đợc bàn tới trong phần này.

doc25 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 1301 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Những định hướng của chính sách công nghiệp hoá, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Nh÷ng ®Þnh h­íng cña chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ho¸ VÒ c¸c chØ tiªu kinh tÕ, ViÖt Nam hiÖn vÉn lµ mét trong c¸c quèc gia kÐm ph¸t triÓn nhÊt khu vùc. §Ó cã thÓ v­¬n lªn ®¹t tr×nh ®é ph¸t triÓn ngang hµng víi c¸c quèc gia kh¸c, ViÖt Nam cÇn ph¶i ®¹t ®­îc mét tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ bÒn v÷ng trong thêi gian t­¬ng ®èi dµi: nÕu tèc ®é t¨ng tr­ëng trong nh÷ng n¨m s¾p tíi cña c¸c n­íc ASEAN vµ NÝe ch©u ¸ sÏ vµo kho¶ng 75 n¨m, th× ViÖt Nam sÏ ph¶i ®¹t tíi tèc ®é cao h¬n trªn 10%. Tèc ®é nµy ®· lµ thùc tÕ ë mét sè n­íc ch©u ¸, ®Æc biÖt lµ Trung Quèc. ThËm chÝ c¸c tØnh ven biÓn phÝa Nam Trung Quèc ®· ®¹t tíi tèc ®é t¨ng tr­ëng trªn 20% n¨m. VÊn ®Ò ®Æt ra cho ViÖt Nam hiÖn nay lµ ph¶i t×m ra c¸c gi¶i ph¸p thÝch hîp ®Ó ®¹t tíi tèc ®é t¨ng tr­ëng cao, Òn v÷ng. Tõ n¨m 1991 ®Õn 1995, ViÖt Nam ®· ®¹t tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP b×nh qu©n hµng n¨m lµ 8,3%. §éng lùc chÝnh cña t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®ã lµ sù khëi ®éng cña c¸c c¬ chÕ thÞ tr­êng, sù gi¶i phãng cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ më cöa cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i... Nh÷ng nh©n tè nµy trong nh÷ng n¨m tíi vÉn tiÕp tôc cã t¸c ®éng tèt. Song ph¶i thõa nhËn lµ chØ víi nh÷ng t¸c ®éng ®ã khã cã thÓ ®¹t tíi møc t¨ng tr­ëng m¹nh mÏ nh­ ta cã. §Ó cã tèc ®é t¨ng tr­ëng cao h¬n, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam cÇn cã mét lùc ®Èy m¹nh mÏ - lùc ®Èy ®ã chØ cã thÓ cã nhê ®Èy m¹nh c«ng cuéc hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, t¹o ra mét sù chuyÓn ®æi c¨n b¶n trong c¬ cÊu kinh tÕ theo h­íng hiÖn ®¹i. VËy ViÖt Nam sÏ lùa chän m« h×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ theo h­íng nµo, nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp nµo sÏ cã vÞ trÝ quan träng, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh, ngoµi quèc doanh vµ t­ b¶n n­íc ngoµi sÏ cã vai trß g× trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ? .... §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò sÏ ®­îc bµn tíi trong phÇn nµy. 1. Nh÷ng ®iÒu kiÖn ®· thay ®æi vµ viÖc lùa chän m« h×nh. N­íc Anh ®· tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ trong nh÷ng ®iÒu kiÖn hoµn toµn kh¸c víi hiÖn nay. §ã lµ n­íc d­êng nh­ tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ ®Çu tiªn. N­íc Anh chØ cã thÓ b¾t ®Çu c«ng nghiÖp ho¸ tõ n«ng nghiÖp; tÝch luü vèn, më réng thÞ tr­êng, t×m kiÕm nguån lao ®éng ... ®Òu tõ n«ng nghiÖp vµ ph¶i b»ng nh÷ng biÖn ph¸p t¨ng c­ìng chÕ tµn b¹o. H¬n n÷a n­íc Anh v× lµ n­íc ®Çu tiªn tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, nªn ph¶i b¾t ®Çu tõ nghiªn cøu ph¸t minh ra m¸y h¬i n­íc, m¸y dÖt.v.v... Con ®­êng tù nghiªn cøu, tù s¸ng t¹o, tù ¸p dông vµo s¶n xuÊt ®Ó c«ng nghiÖp hãa lµ mét con ®­êng võa dµi võa gian nan. N­íc Anh ®· mÊt tíi h¬n 120 n¨m, víi sù bãc lét, t­íc ®o¹t tµn b¹o hµng triÖu ng­êi lao ®éng míi ®¹t ®­îc mét nÒn c«ng nghiÖp dÉn ®Çu thÕ giíi vµo thÕ kû XVIII. N­íc Mü ®i sau ®· häc tËp ®­îc nh÷ng kinh nghiÖm c«ng nghiÖp ho¸, ®· nhËp khÈu ®­îc kü thuËt vµ ®· thu hót ®­îc mét dßng vèn tõ Ch©u ¢u chuyÓn sang, ®· cã thÞ tr­êng Ch©u ¢u hç trî.v.v.. §ã lµ nh÷ng lý do chÝnh lµm cho con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cña Mü ®· ®­îc rót ng¾n h¬n, cßn kho¶ng 90 n¨m. Con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cña NhËt B¶n rót ng¾n h¬n n÷a, chØ cßn kho¶ng 50 n¨m víi nh÷ng ®Æc ®iÓm næi bËt lµ: sö dông c«ng nghÖ, kü thuËt, vèn lµ thÞ tr­êng cña c¶ Ch©u ¢u vµ Mü; ®ång thêi ng­êi NhËt ®· sö dông nh÷ng ­u thÕ vèn cã cña nÒn v¨n ho¸ vµ x· héi NhËt vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. C¸c NIEs ®i sau rót ng¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ h¬n nöa chØ cßn 30 n¨m, do hä ®· tiÕp thu ®­îc kinh nghiÖm cña c¶ Ch©u ¢u, Mü vµ NhËt B¶n. Ngµy nay c¸c n­íc ASEAN cßn cã thÓ rót ng¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ nµy xuèng cßn kho¶ng 20 n¨m. NÕu so víi n­íc Anh, con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ cña c¸c n­íc ®i sau rót ng¾n ®i h¼n mét thÕ kû. Nh­ng còng ph¶i thõa nhËn lµ sè n­¬cã ®· tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng cho ®Õn nay vÉn lµ mét n­íc nhá, ngoµi 25 n­íc thuéc tæ chøc OECD ra (kh«ng kÓ c¸c n­íc §«ng ¢u vµ Liªn X« cò) chØ cã kho¶ng 10 n­íc c«ng nghiÖp ho¸ trong ®ã chØ cã Hµn Quèc, §µi Loan, Hång K«ng, Singapore lµ thµnh c«ng nhÊt. Sè ®«ng c¸c quèc gia cßn l¹i, tíi h¬n 100 n­íc vÉn ®ang × ¹ch b­íc vµo con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸. T¹i sao vµo thÐ kû XVII, XVIII chØ cã c¸c quèc gia Ch©u ¢u míi thµnh c«ng trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸? T¹i sao ®Õn thÕ kû XX nµy, còng cïng mét ®iÒu kiÖn quèc tÕ nh­ nhau, mµ chØ cã mét nhãm nhá n­íc tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng? §Ó tr¶ lêi c¸c c©u hái nµy cÇn ph¶i ph©n tÝch chÝnh nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n nhÊt cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. Cã thÓ nãi r»ng mäi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng nghiÖp cho ®Õn nay ®Òu ®ßi hái ph¶i cã nh­ng ®iÒu kiÖn sau ®©y: Tr­íc hÕt, ®ã lµ thÞ tr­êng,®Çu tiªn lµ thÞ tr­êng trong n­íc, sau ®ã lµ thÞ tr­êng thÕ giíi. LÞch sö nh©n lo¹i ch­a cã mét quèc gia nµo tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng mµ l¹i kh«ng cÇn ®Õn thÞ tr­êng. Vèn, c«ng nghÖ, lao ®éng, tµi nguyªn... NÕu ng­êi ta kÕt hîp chóng l¹i, tiÕn hµnh s¶n xuÊt lµm ra hµng ho¸ mµ l¹i kh«ng cã chç b¸n còng v« nghÜa. Nh­ng nÕu cã thÞ tr­êng ®ßi hái, ng­êi ta sÏ tù t×m kiÕm vèn, c«ng nghÖ, tµi nguyªn...., tiÕn hµnh s¶n xuÊt ®¸p øng c¸c nhu cÇu ®ã. §iÒu ®ã gi¶i thÝch t¹i sao nh©n lo¹i ®· ph¸t minh ra m¸y h¬i n­íc, m¸y dÖt.. tõ rÊt sím, Êy thÕ mfa ph¶i ®Õn c¶ thÕ kû sau chóng míi ®­îc ¸p dông. ViÖc më réng thÞ tr­êng trong n­íc ®· ®­îc tiÕn hµnh b»ng nhiÒu biÖn ph¸p c¶ kinh tÕ vµ c­ìng chÕ. Nh÷ng biÖn ph¸p c­ìng chÕ ®· ®­îc ¸p dôg rÊt næi bËt ë Ch©u ¢u, ®Æc biÖt lµ ë Anh trong thêi kú tÝch luü nguyªn thuû ®Î t¹o dùng ra thÞ tr­êng cho c«ng nghiÖp ho¸. C¸c chÝnh s¸ch tù do ho¸ th­¬ng m¹i, gi¸ c¶, tÝn dông, kinh doanh.v.v... lµ cùc kú quan träng cho viÖc më réng thÞ tr­êng trong n­íc. Mét quèc gia hµng tr¨m triÖu d©n, nh­ng thÞ tr­êng cã thÓ rÊt nhá hÑp, nÕu mäi ng­êi d©n ®Òu tù lµm ra nh÷ng thø ®¸p øng cho nhu cÇu cña m×nh,. Nh­ng mét quèc gia chØ cã vµi chôc triÖu d©n l¹icã thÞ tr­êng lín, nÕu mäi ng­êi ®Òu lµm ra hµng ho¸ ®Ó trao ®æi. Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng trong n­íc lµ ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh sù khai th«ng, më réng thÞ tr­êng ra ngoµi biªn giíi. Trong nh÷ng thËp kû tr­íc ®©y, c¸c quèc gia ®· ph¶i dïng ®Õn chiÕn tranh ®Ó ph©n tÝch thÞ tr­êng thÕ giíi. C¸c cuéc ®¹i chiÕn thÕ giíi I vµ II lµ nh»m môc ®Ých ®ã. Ngµy nay ng­êi ta më réng thÞ tr­êng cñ m×nh trªn ph¹m vi thÕ giíi th«ng quaviÖc tho¶ thuËn ký kÕt c¸c hiªp nghÞ th­¬ng m¹i gi÷a c¸c quèc gia trªn c¬ së cïng cã lîi. §ã lµ mét trong nh÷ng thay ®æi quan täng nhÊt trong quan hÖ th­¬ng m¹i quèc tÕ gióp cho c¸c quèc gia cã thÓ t×m kiÕm ®­îctt ®Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸. Thø hai lµ, nguån nh©n lùc. Vai trß quan träng cã tÝnh quyÕt ®Þnh cña nguån nh©n lùc ®èi víi sù ph¸t triÓn nãi chung còng nh­ ®èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ cña mäi quèc gia lµ vÊn ®Ò ®· râ rµng. Mét s¶n l­îng cña nguån nh©n lùc cã tÇm quan träng, v× nã quy ®Þnh quy m« cña thÞ tr­êng vµ ®Æc biÖt quan träng ®èi víi nh÷ng nÒn kinh tÕ nhµ n­íc ch­a c«ng nghiÖp ho¸. Nh­ng khi tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ th× cã thÓ mÆt chÊt l­îng, c¬ cÊu vµ c¬ chÕ sö dông nguån nh©n lùc l¹i cã tÇm quan träng h¬n. C¬ cÊu lao ®éng cÇn cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ph¶i bao gåm: c¸c chÝnh kh¸ch, c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c¸c häc gi¶; c¸c nhµ kinh doanh; c¸c nhµ kü thuËt vµ c«ng nghÖ; c¸c c«ng nh©n lµnh nghÒ.. Kh«ng cã c¸c chÝnh s¸ch, c¸c nhµ ho¹ch chÝnh s¸ch, c¸c häc gi¶ tai ba th× khã cã thÓ cã ®­îc nh÷ng chiÕn l­îc, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ®óng ®¾n; kh«ng cã c¸c nhµ kinh doanh lçi l¹c, th× còng sÏ kh«ng cã nh÷ng ng­êi sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn, nh©n lùc, c«ng nghÖ; kh«ng cã c¸c nhµ kü thuËt, c«ng nh©n lµnh nghÒ, th× kh«ng thÓ tiÕp thu vµ øng dông c«ng nghÖ mét c¸ch cã kÕt qu¶. Sù thiÕu v¾ng hay kÐm cái cña mét trong c¸c bé phËn cÊu thµnh nguån nh©n lùc trªn ®©y sÏ cã h¹i cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. chÊt l­îng cña nguån nh©n lùc thùc sù cã ý nghÜa quy ®Þnh møc ®é thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. NÕu mét quèc gia kh«ng cã ®éi ngò c¸c nhµ kü thuËt, c«ng nh©n lµnh nghÒ, th× khong thÓ tiÕp thu ®­îc c¸c kü thuËt míi hiÖn ®¹i, nguy c¬ quèc gia ®ã trë thµnh b·i th¶i c«ng nghÖlµ cã thÓ hiÓu ®­îc. ChÊt l­îng cña nguån nh©n lùc do chÝnh hÖ thèng gi¸o dôc vµ ch¨m sãc søc khoÎ quy ®Þnh. Vµ ®Ó cã chÊt l­îng cao ph¶i cã nguån tµi chÝnh thÝch ®¸ng. sù ®Çu t­ tµi chÝnh kh«ng ®ñ ch¾c ch¾n sÏ lµm gi¶m chÊt l­îng cña nguån nh©n lùc. C¬ chÕ sö dông c¸c nguån nh©n lùc cã hiÖu qu¶ nãi chung lµ c¬ chÕ thÞ tr­êng. Tuy nhiªn, mäi quèc gia ®Òu ph¶i cã chÝnh s¸ch ­u tiªn chän lùa, ®µo t¹o vµ sö dông c¸c nh©n tµi - nh÷ng tinh hoa cña d©n téc trªn mäi lÜnh vùc, ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc kinh tÕ vµ c«ng nghÖ. Thùc tÕ c¸c quèc gai ®· tiÕn hµnh thµnh c«ng qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ cho thÊy lµ: viÖc x¸c lËp mét c¬ cÊu nguån nh©n lùc thÝch øng, ®Çu ta tµi chÝnh ®ñ cho c«ng t¸c gi¸o dôc vµ y tÕ. Thùc hiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng trong viÖc sö dông nh©n lùc kÕt hîp víi chÝnh s¸ch ­u ®·i nh©n tµi tho¶ ®¸ng - lµ nguån gèc c¬ b¶n cña nh÷ng thµnh c«ng. Thø ba lµ c«ng nghÖ vµ vãn. §Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, kh«ng thÓ kh«ng cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ ®i liÒn víi nã lµ nguån vèn to lín. Cã thÓ nãi hai con ®­êng ®Ó cã c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ vèn. Thø nhÊt, huy ®éng c¸c nguån lùc trong n­íc ®Ó t¹o ra c«ng nghÖ míi vµ vèn; con ®­êng nµy ®· diÔn ra ë Ch©u ¢u víi thêi h¹n c«ng nghiÖp ho¸ tíi h¬n 120 n¨m. Con ®­êng thø hai thu hót c¸c dßng c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ vèn tõ bªn ngoµi vµo cïng víi c¸c nguån lùc bªn trong ®Ó t¹o ra nguån lùc c«ng nghÖ vµ vèn cÇn cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. §©y lµ con ®­êng rót ng¾n cña c¸c quèc gia ®i sau. Dßng ch¶y cña c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ vèn bªn ngoµi vµo mét quèc gia cµng lín, cµng m¹nh, cµng hiÖu qu¶, th× qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cµng ®­îc rót ng¾n. §­¬ng nhiªn, c¸c chÝnh phñ ph¶i cã c¸c chÝnh s¸ch rÊt th«ng minh míi cã thÓ tiÕp thu ®­îc c«ng nghÖ míi vµ vèn n­íc ngoµi mét c¸ch cã hiÖu qña. Ba yÕu tè quan träng nhÊt trªn ®©y ®èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ®· vµ ®ang cã nh÷ng thay ®æi s©u s¾c. Tr­íc ®©y thÞ tr­êng trong n­íc lµ yÕu tè c¬ b¶n cua qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, th× nay thÞ tr­êng thÕ giíi ngµy cµng trë thµnh yÕu tè quan träng ®Ó rót ng¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, th× nay thÕ giíi ngµy cµng trë thµnh yÕu tè quan träng ®Ó rót ng¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ cña mét ®Êt n­íc. ý nghÜa cña nã lµ ë chç tÊt c¶ nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt ®èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ rót ng¾n ®Òu ë thÞ tr­êng bªn ngoµi nh­ c«ng nghÖ tiªn tiÕn, nguån vèn, kinh nghiÖm qu¶n lý v.v.. Ngay nguån nh©n lùc còng vËy. Trong mét n­íc kÐm ph¸t triÓn ch­a cã thÓ cã nhiÒu nhµ kinh doanh qu¶n lý tµi ba, ph¶i mêi hä tõ n­íc ngoµi vµo; ®Ó cã c¸c häc gi¶, c¸c nhµ kü thuËt ... trong mét thêi gian kh«ng dµi, còng ph¶i mêi c¸c chuyªn gia n­íc ngoµi vµo, hay cö ng­êi ®i häc n­íc ngoµi... §iÒu thay ®æi quan träng nhÊt tõ sau chiÕn tranh l¹nh lµ xu h­íng ®èi tho¹i, hîp t¸c v× sù ph¸t triÓn ®· gia t¨ng vµ ngµy cµng chi phèi c¸c quan hÖ quèc tÕ. ChÝnh xu h­íng nµy ®· t¹o ra mét c¬ héi míi ®Ó c¸c n­íc ®i sau cã thÓ vËn dông ë møc ®é cao h¬n c¸c ­u thÕ cña thÞ tr­êng thÕ giíi cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ rót ng¾n cña c¸c n­íc m×nh. Bèi c¶nh quèc tÕ ®· thay ®æi trªn ®©y cho phÐp ViÖt Nam cã thÓ lùa chän cho m×nh mét m« h×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ rót ng¾n thÝch hîp. M« h×nh ®ã sÏ kÕ thõa tÊt c¶ c¸c ­u ®iÓm cña c¸c m« h×nh ®· cã, ®ång thêi ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng lîi thÕ vµ ®Æc ®iÓm cô thÓ cña ViÖt Nam. Cã thÓ cã ng­êi muèn ®Æt cho m« h×nh nµy mét c¸i tªn x¸c ®Þnh, ch¼ng h¹n lµ c«ng nghiÖp ho¸ h­íng vÒ xuÊt khÈu, hay c«ng nghiÖp ho¸ h­íng ngo¹i.... T«i nghÜ r»ng mét thuËt ng÷ ng¾n gän nh­ vËy cã thÓ lµ kh«ng ®ñ diÔn ®¹t hÕt nh÷ng ®Æc ®iÓm quan träng cña m« h×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n tíi ®©y. NÕu dïng thuËt ng÷ c«ng nghiÖp ho¸ h­íng vÒ xuÊt khÈu cã thÓ lµm cho ng­êi ta hiÓu lÇm r»ng m« h×nh nµy ®· xem th­êng thÞ tr­êng néi ®Þa, xem nhÑ, c¸c lÜnh vùc kh¸c nh­ ®Çu t­, dÞch vô ... Do vËy, cã thÓ ph¶i nªu ra nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña m« h×nh thay v× mét thuËt ng÷ ng¾n gän. T«i cho r»ng nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña m« h×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi cã thÓ lµ: Thø nhÊt, ph¶i coi träng viÖc më mang thÞ tr­êng trong vµ ngoµi n­íc, ®Æc biÖt xem träng thÞ tr­êng ngoµi n­íc. §èi víi mét n­íc cßn l¹c hËu nh­ ViÖt Nam, th× thÞ tr­êng ngoµi n­íc cµng cã ý nghÜa quan träng. ý nghÜa quan träng nµy thÓ hiÖn ë chç cã viÖc xuÊt khÈu vµo c¸c thÞ tr­êng ®ã mµ ViÖt Nam cã ngo¹i tÖ ®Ó nhËp khÈu c«ng nghÖ míi, vËt t­... cÇn thiÕt cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña ViÖt Nam. ThÞ tr­êng ngoµi n­íc cña ViÖt Nam cµng réng, ViÖt Nam cã kh¶ n¨ng më réng xuÊt khÈu, cµng cã nhiÒu ngo¹i tÖ, cµng cã kh¶ n¨ng nhËp khÈu nhiÒu h¬n c¸c c«ng nghÖ vËt t­ cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸®Êt n­íc. TÇm quan träng cña thÞ tr­êng ngoµi n­íc lín ®Õn møc kh«ng cã nã kh«ng thÓ tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ rót ng¾n ®­îc. Do ®ã cã tÇm quan träng nh­ vËy, nªn ng­êi ta ®· cã lý khi sö dông thuËt ng÷ c«ng nghiÖp ho¸ h­íng vµo xuÊt khÈu. §­¬ng nhiªn, mét quèc gia cso thÞ tr­êng trong n­íc ®¸ng kÓ nh­ ViÖt Nam th× sù liªn kÕt vµ céng lùc cña thÞ tr­êng ngoµi n­íc vµ trong n­íc sÏ lµm cho ViÖt Nam cã søc hÊp dÉn lín h¬n. §iÒu quan träng ë ®©y lµ ViÖt Nam ph¶i khai th«ng thÞ tr­êng trong n­íc víi thÞ tr­êng thÕ giíi, ®æi míi c¸c thÓ chÕ cña thÞ tr­êng trong n­íc thÝch hîp víi thÞ tr­êng thÕ giíi, liªn kÕt thÞ tr­êng trong n­íc víi thÞ tr­êng thÕ giíi, lµm sao bÊt kú mét hµng ho¸ g× lµm ra ë thÞ tr­êng ViÖt Nam còng dÔ dµng ®­îc tiªu thô trªn thÞ tr­êng thÕ giíi. Thø hai, ®Ó nhanh chãng n©ng cao chÊt l­îng cña nguån nh©n lùc ViÖt Nam, ViÖt Nam kh«ng cã con ®­êng nµo kh¸c lµ ph¶i hîp t¸c víi c¸c trung t©m kinh tÕ cã c¸c nguån nh©n lùc cã chÊt l­îng cao nhÊt. Tuy dÊnè biÕt ch÷ cña ViÖt Nam kh¸ cao tíi 90%, tuy phÇn ®«ng ng­êi ViÖt Nam cã ®­îc gi¸o dôc phæ thong, nh­ng tr×nh ®é tay nghÒ, kü thuËt, ngo¹i ng÷... cña ng­êi ViÖt Nam nãi chung lµ thÊp. Tr×nh ®é gi¸o viªn ë c¸c bËc häc ë ViÖt Nam cã sù chªnh lÖch kh¸ xa víi c¸c n­íc tiªn tiÕn. Néi dung gi¸o tr×nh s¸ch gi¸o khoa còng vËy. ViÖc n©ng cÊp hÖ thèng gi¸o dôc ë ViÖt Nam lµ lmét viÖc cÊp b¸ch . con ®­êng ng¾n nhÊt lµ ViÖt Nam ph¶i cö nhiÒu häc sinh sang c¸c n­íc tiªn tiÕn häc tËp, thuª c¸c thÇy giái ë c¸c n­íc tiªn tiÕn vµo dËy, kªu gäi c¸c ViÖt KiÒu cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao vÒ n­íc lµm viÖc, thu hót c¸c nhµ kinh doanh tµi ba cña n­íc ngoµi vµo lµm ¨n ë ViÖt Nam, n©ng cÊp hÖ thèng gi¸o dôc tiÓuhäc vf dËy nghÒ..v.v.. Thø ba, thu hót c¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ c¸c nguån vèn n­íc ngoµi. C¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ cña ViÖt Nam. ViÖt Nam ch­a cã c¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®ã, chØ cã mét con ®­êng duy nhÊt rót ng¾n ®Ó tiÕn lªn hiÖn ®¹i lµ ViÖt Nam ph¶i thu hót tõ bªn ngoµi, chñ yÕu lµ tõ c¸c n­íc ph¸t triÓn nhÊt. Cã nhiÒu c¸ch thu hót c¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®ã. C¸ch thø nhÊt lµ ViÖt Nam cã thÓ ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thu ngo¹i tÖ, hoÆc ®i vay dµi h¹n cña c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ ®Ó nhËp khÈu c¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Con ®­êng nµy ®ßi hái ViÖt Nam ph¶i cã nguån nh©n lùc ®ñ hiÓu biÕt vÒ kinh tÕ kü thuËt ®Ó lùa chän ®­îc c«ng nghÖ thÝch hîp, sö dông chóng cã hiÖu qu¶ vµ lµm ra hµng ho¸ b¸n ®­îc trªn thÞ tr­êng thÕ giíi, thu håi ®­îc vèn vµ tr¶ ®­îc nî, cã l·i, ®ång thêi ph¶i ®­îc c¸c n­íc tiªn tiÕn, cho vay vèn vµ nh©n nh­îng cho thÞ tr­êng. §©y kh«ng ph¶i lµ con ®­êng dÔ dµng, ®· cã kh«ng Ýt n­íc thÊt b¹i v× ®· lùa chän c«ng nghÖ kh«ng thÝch hîp, ®Çu t­ vµo c¸c lÜnh vùc kÐm hiÖu qu¶, kh«ng t×m ra ®­îc thÞ tr­êng tiªu thô hµng ho¸ lµm ra, do vËy ®· kh«ng thu håi vèn vµ tr¶ ®­îc nî. Tuy nhiªn ®· cã mét sè n­íc thµnh c«ng, næi bËt lµ NhËt B¶n, §µi Loan, Hµn Quèc... Con ®­êng thø hai lµ thu hót vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, còng cã nghÜa lµ thu hót c¶ c«ng nghÖ tiªn tiÕn. C¸c c«ng ty xuyªn quèc gia n­íc ngoµi ®­a vèn vµo ®Çu t­ lµm ¨n ë ViÖt Nam, hä sÏ ph¶i ®­a theo c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Hä sÏ ph¶i tù t×m lÊy thÞ tr­êng bªn ngoµi, sÏ ph¶i ®µo t¹o c¸n bé c«ng nh©n kü thuËt ViÖt Nam lµm viÖc cho hä.v.v... Song ®Ó thu hót ®­îc nhiÒu vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi, ViÖt Nam ph¶i cã c¸c luËt lÖ th«ng tho¸ng, c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi hiÖn ®¹i, nguån nh©n lùc ®­îc ®µo t¹o, cã tay nghÒ tèt.v.v... Nguån vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ®­îc ®­a vµo ViÖt Nam cµng nhiÒu sÏ t¹o dông ®­îc nh÷ng c¬ së c«ng nghiÖp ngµy cµng hiÖn ®¹i, do vËy sÏ thóc ®Èy nhanh h¬n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸. Malaysia ®· xem viÖc thu hót vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi lµ yÕu tè c¨n b¶n cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. ViÖt Nam cã thÓ sÏ sö dông c¶ hai biÖn ph¸p: tù tÝch luü vµ vay vèn n­íc ngoµi ®Ó nhËp khÈu c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®ång thêi ®Èy m¹nh viÖc thu hót vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi. Trong ®iÒu kiÖn quèc tÕ míi hiÖn nay ViÖt Nam cã thÓ thu hót c¸c nguån vèn trùc tiÕp n­íc ngoµi mét c¸ch thuËn lîi h¬n vµ cã thÓ ®ã sÏ lµ mét yÕu tè rÊt quan träng ®èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ rót ng¾n cña ViÖt Nam. Víi ba ®Æc tr­ng chñ yÕu trªn ®©y, m« h×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña ViÖt Nam tËn dông tèi ®a c¸c lîi thÕ cña qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸, c¸c ­u thÕ cña c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cao h¬n, ®ång thêi do vËy mµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc trong n­íc vÒ thÞ tr­êng, tµi nguyªn vµ nguån nh©n lùc. II. Nh÷ng lùa chän c¸c ngµnh kinh tÕ. Cã thÓ cã nhiÒu c¸ch ph©n chia c¸c ngµnh kinh tÕ, nh­ng ë ®©y t«i chia c¸c ngµnh kinh tÕ ra lµm 4 nhãm lín: a) C¸c ngµnh c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi: b) C¸c ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c vµ n«ng nghiÖp; c) C¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn; d) C¸c ngµnh dÞch vô. C¸ch ph©n chia nµy cã thÓ thuËn tiÖn cho viÖc x¸c ®Þnh c¸c lùa chän ­u tiªn cña Nhµ n­íc vµ khu vùc t­ nh©n. Nguån lùc tµi chÝnh cña mäi Nhµ n­íc dï giÇu cã nh­ Mü ®Òu cã giíi h¹n tr­íc c¸c nhu cÇu chi tiªu to lín, nªn mäi nhµ n­íc ®Òu ph¶i tÝnh to¸n, c©n nh¾c rÊt kü viÖc lùa chän c¸c ­u tiªn. Nguån tµi chÝnh cña Nhµ n­íc ViÖt Nam trong nh÷ng thËp kû tíi ®©y rÊt h¹n chÕ so víi nhu cÇu ®Çu t­ ph¸t triÓn. Do vËy, Nhµ n­íc ph¶i tÝnh to¸n rÊt kü nªn ®Çu t­ vµo nh÷ng ngµnh nµo ®Ó cã thÓ t¹o ra mét sù ph¸t triÓn nhanh, m¹nh, bÒn v÷ng cña nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc. Ph©n tÝch c¸c ngµnh kinh tÕ trªn ®©y ta thÊy c¸c ngµnh c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi bao gåm th«ng tin liªn l¹c, giao th«ng vËn t¶i, s©n bay, h¶i c¶ng, n¨ng l­îng, cÊp tho¸t n­íc, gi¸o dôc, y tÕ.... lµ nh÷ng ngµnh cã liªn quan ®Õn mäi ngµnh kh¸c, lµm tiÒn ®Ò cho mäi ngµnh kh¸c ph¸t triÓn. HÖ thèng th«ng tin liªn l¹c l¹c hËu lµm chËm trÔ vµ gi¸n ®o¹n c¸c th«ng tin sÏ lµm ®æ bÓ c¸c hîp ®ång kinh tÕ g©y thiÖt h¹i cho c¸c nhµ kinh doanh cña mäi ngµnh. §­êng s¸, bÕn c¶ng, s©n bay l¹c hËu sÏ lµm t¨ng chi phÝ vËn t¶i, kÐo dµi thêi gian vËn t¶i.... cã h¹i cho mäi ngµnh kinh doanh. ThiÕu ®iÖn, thiÕu n­íc, mäi ho¹t ®éng kinh doanh sÏ bÕ t¾c. HÖ thèng gi¸o dôc, y tÕ kÐm lµm sao ®¶m b¶o ®­îc nguån nh©n lùc tèt cho kinh doanh. ThÕ nh­ng viÖc x©y dùng c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi nµy l¹i rÊt tèn kÐm vµ phøc t¹p. Thu håi vèn chËm, møc lîi nhuËn thÊp, thËm chÝ lµ kh«ng cã l·i mµ cßn lç. Do vËy, kh«ng mÊy nhµ kinh doanh t­ nh©n muèn ®Çu t­ vµo lÜnh vùc nµy. Nhµ n­íc d­êng nh­ lµ ng­êi duy nhÊt ®¹i diÖn cho x· héi, chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc x· héi ph¶i g¸nh lÊy träng tr¸ch x©y dùng vµ kinh doanh c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi ph¶i chÞu thua lç. ë ViÖt Nam c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi nãi chung cßn rÊt l¹c hËu, cã nhiÒu n¬i xem nh­ ch­a cã hay lµ cã kh«ng ®¸ng kÓ. NhiÒu h¶i c¶ng cña ViÖt Nam nh­ C¸i L©n, Hßn La, Cam Ranh, ThÞ V¶i.v.v... cã ®é n­íc s©u rÊt tèt cã tÇm cì quèc tÕ, ë vÞ trÝ cña ngâ cña c¸c vïng kinh tÕ nh­ng ch­a ®­îc ®Çu t­ x©y dùng hiÖn ®¹i. C¸c s©n bay quèc tÕ quan träng cña ViÖt Nam nh­ Néi Bµi, T©n S¬n NhÊt, c­a ®­îc hiÖn ®¹i ho¸. C¸c tuyÕn ®­êng bé, xe löa, ®­êng sèng huyÕt m¹ch nèi c¸c vïng kinh tÕ víi h¶i c¶ng cßn rÊt l¹c hËu, th« s¬. HÖ thèng tr­êng së, bÖnh viÖn ®· xuèng cÊp ®ang cÇn ®­îc ®Çu t­.v.v... Sè vèn cÇn cho viÖc x©y dùng vµ hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c¬ së h¹ tÇng nµy lµ rÊt lín cã thÓ tíi c¶ tr¨m tû USD, thÕ nh­ng hµng n¨m ChÝnh phñ ViÖt Nam ch­a thÓ ®Çu t­ vµo lÜnh vùc nµy qu¸ 2 tû USD. Do vËy, viÖc ¸p tËp trung vèn cao h¬n n÷a cho lÜnh vùc x©y dùng vµ hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi lµ rÊt cÇn thiÕt vµ cã thÓ ph¶i ®­îc xem lµ ­u tiªn ®Çu t­ ph¸t triÓn tr­íc hÕt cho c¸c lÜnh vùc: n¨ng l­îng, h¶i c¶ng s©n bay, c¸c con ®­êng nèi liÒn c¸c h¶i c¶ng vµ s©n bay tíi c¸c trung t©m kinh tÕ, c¸c khu c«ng nghiÖp vµ gi¸o dôc, tiªu häc vµ d¹y nghÒ. §­¬ng nhiªn, Nhµ n­íc kh«ng chØ ®Çu t­ cho viÖc x©y dùng c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi mµ cßn ph¶i ®Çu t­ ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh kinh tÕ lµ c¬ së cho sù æn ®Þnh x· héi. Tr­íc hÕt ®ã lµ n«ng nghiÖp, v× nhµ n­íc chiÕm kho¶ng 80% d©n sè ViÖt Nam, ph¶i ®¶m b¶o cung cÊp ®ñ cho dù tr÷ l­¬ng thùc, thùc phÈm cho toµn x· héi, lµ n¬i cung cÊp lao ®éng cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, lµ thÞ tr­êng cña ngµnh c«ng nghiÖp .... HiÖn nay, ViÖt Nam ®· tù tóc ®­îc l­¬ng thùc, cã mét phÇn dù tr÷ vµ xuÊt khÈu mçi n¨m kho¶ng 1,5 ®Õn 2 triÖu tÊn. NÕu tiÕp tôc ph¸t triÓn nhµ n­íc theo h­íng s¶n xuÊt lóa g¹o lµ chÝnh, th× sÏ cã mét sè vÊn ®Ò ®Æt ra cÇn ®­îc c©n nh¾c. §Èy m¹nh viÖc s¶n xuÊt lóa g¹o xuÊt khÈu, hay chuyÓn h­íng ph¸t triÓn c¸c c©y ¨n qu¶, rau, c©y c«ng nghiÖp xuÊt khÈu cã lîi h¬n? §Ó chuyÓn h­íng nh­ vËy, cÇn ph¶i t×m kiÕm thÞ tr­êng c«ng nghÖ, nguån vèn? §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò ph¶i ®­îc tÝnh to¸n, c©n nh¾c trªn c¬ së hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi. ViÖt Nam cã mét sè tµi nguyªn quan träng nh­: dÇu khÝ, than, hiÖn ®¹i ho¸, ViÖt Nam cã thÓ ph¶i dµnh mét sè ­u tiªn ph¸t triÓn c¸c ngµnh nµy, b¸n tµi nguyªn ®Ó tÝch luü vèn. C¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn lµ nh÷ng ngµnh quan träng nhÊt, quy ®Þnh tr×nh ®é ph¸t triÓn vµ møc ®é c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña mét quèc gia. HiÖn nay nh÷ng ngµnh nµy míi b¾t ®Çu ph¸t triÓn vµ cßn chiÕm mét tû träng rÊt thÊp ë ViÖt Nam. T«i cho r»ng ChÝnh phñ ViÖt Nam cÇn khuyÕn khÝch c¸c nhµ ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc lùa chän vµ x©y dùng nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn thÝch hîp víi ViÖt Nam. Tr­íc m¾t cã thÓ lµ nh÷ng ngµnh may mÆc, dÖt, chÕ biÕn, n«ng l©m h¶i s¶n, s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng, luyÖn kim, ®iÖn tö, tin häc.v.v... Mét sè ngµnh míi quan träng, chÝnh phñ cã thÓ ph¶i ®Çu t­ vèn x©y dùng, hoÆc quy ho¹ch vµ gäi vèn trong vµ ngoµi n­íc cïng hîp t¸c x©y dùng, hoÆc quy ho¹ch vµ gäi vèn trong vµ ngoµi n­íc cïng hîp t¸c x©y dùng. ViÖt Nam cã mét lîi thÕ lµ ë trung t©m §«ng Nam ¸ víi nhiÒu h¶i c¶ng tèi, do vËy cã thÓ ph¸t triÓn m¹nh viÖc l¾p r¸p c¸c thµnh phÈn xuÊt khÈu vµo khu vùc. C¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn xuÊt khÈu vµo khu vùc. C¸c ngnµh c«ng nghiÖp chÕ biÕn xuÊt khÈu ph¶i xem träng nhÊt, v× nh÷ng ngµnh nµy quy ®Þnh vÞ trÝ cña ViÖt Nam trªn thÞ tr­êng thÕ giíi. C¸c c«ng ty xuyªn quèc gia n­íc ngoµi cã vai trß rÊt quan träng trong viÖc ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp nµy, v× hä hiÓu râ thÞ tr­êng thÕ giíi cÇn nh÷ng s¶n phÈm chÕ biÕn g×, víi chÊt l­îng vµ gi¸ c¶ ra sao. ViÖt Nam cÇn cã nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c c«ng ty ®Çu t­ thÝch ®¸ng vµo nh÷ng ngµnh nµy. C¸c ngµnh dÞch vô tr­íc hÕt lµ c¸c ngµnh phôc vô trùc tiÕp cho c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nh­: th­¬ng m¹i, t­ vÊn, b¶o hiÓm, th«ng tin qu¶ng c¸o, ng©n hµng tiÕp thÞ; m«i giíi.v.v... ph¶i ®­îc xem träng. V× thiÕu nh÷ng dÞch vô nµy c¸c ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c khã ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. Sau ®ã lµ du lÞch, ViÖt Nam cã nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn, v¨n ho¸, lÞch sö thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓn ngµnh du lÞch. Nh­ng viÖc ®Çu t­ ph¸t triÓn du lÞch ®ßi hái ph¶i cã mét nguån vèn to lín, cão mét nguån kh¸ch du lÞch phong phó. ViÖt Nam còng ph¶i hîp t¸c víi n­íc ngoµi míi ®¸p øng ®­îc c¸c yªu cÇu ®ã. D­íi ®©y lµ sù ph©n tÝch cô thÓ h¬n vÒ c¬ cÊu ngµnh ®· ®­îc thÓ hiÖn qua c¸c dù ¸n ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ViÖt Nam ®Õn n¨m 2000. VÒ c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi M¹ng l­íi b­u chÝnh viÔn th«ng cña ViÖt Nam ®· ®­îc hiÖn ®¹i ho¸ mét b­íc, nh­ng vÉn cßn mét kho¶ng c¸ch so víi c¸c quèc gia trong khu vùc. Trong 10-20 n¨m tíi, viÖc hiÖn ®¹i ho¸ b­u chÝnh viÔn th«ng ph¶i ®i tr­íc mét b­íc, ®¶m b¶o sù giao l­u th«ng suèt gi÷a c¸c trung t©m kinh tÕ, c¸c thµnh phè vµ c¸c trung t©m kinh tÕ trong n­íc víi c¸c quèc gia kh¸c, ®ång thêi h¹ gi¸ c­íc phÝ b­u chÝnh viÔn th«ng. §­êng hµng kh«ng ViÖt Nam tuy trong mÊy n¨m võa qua ®· cã nh÷ng tiÕn bé, nh­ng cßn l¹c hËu rÊt xa so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Trong thêi gian tíi ph¶i tËp trung n©ng cÊp ba s©n bay quèc tÕ: Néi Bµi, T©n S¬n NhÊt, §µ N½ng ®¹t tr×nh ®é quèc tÕ: n©ng cÊp c¸c s©n bay thuéc c¸c thµnh phè, khu c«ng nghiÖp, khu du lÞch. Liªn doanh, hîp t¸c víi c¸c hµng kh«ng quèc tÕ më thªm c¸c ®­êng bay, mua s¾m thªm c¸c m¸y bay, thiÕt bÞ cÇn thiÕt. §­êng biÓn vµ ®­íng s«ng: Trong thêi gian tíi cÇn ph¶i c¶i t¹o më réng c¸c c¶ng: H¶i Phßng, thµnh phè Hå ChÝ Minh; x©y dùng c¶ng C¸i L©n, Vòng Tµu - Thi v¶i thµnh c¶ng n­íc s©u, më réng c¸c c¶ng hiÖn cã nh­ §µ N½ng, Cöa Lß, Quy Nh¬n, Nha Trang.v.v... X©y dùng c¸c c¶ng ë tÊt c¶ c¸c tØnh ven biÓn. X©y dùng mét hÖ thèng c¶ng biÓn vµ c¶ng s«ng liªn hoµn. Ph¸t triÓn vËn t¶i ven biÓn, pha s«ng biÓn. §ãng míi vµ mua s¾m thªm c¸c tµu vËn t¶i viÔn d­¬ng, ven biÓn, pha s«ng biÓn. §­êng s¾t: CÇn tËp trung c¶i t¹o, n©ng cÊp ®­êng s¾t B¾c Nam, më c¸c tuyÕn ®­êng s¾t §«ng - T©y ®Æc biÖt lµ c¸c tuyÕn ®­êng s¾t nèi víi Lµo, Th¸i Lan, Camphuchia, víi c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm. §­êng bé: X©y dùng c¸c ®­êng cao tèc nèi liÒn c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm víi c¸c h¶i c¶ng biÓn, tr­íc mÆt lµ c¸c ®­êng cao tèc Hµ Néi - C¸i L©n - H¶i Phßng, Hå ChÝ Minh - Biªn Hoµ - Vòng Tµu, n©ng cÊp toµn tuyÕn quèc lé 1A, ph¸t triÓn c¸c trôc ngang, c¸c ®­êng 12, quèc lé 8,9, 19, nèi c¸c c¶ng miÒn trung tíi Lµo, Th¸i Lan n©ng cÊp c¸c quèc lé trªn ®Þa bµn kinh tÕ träng ®iÓm ë c¶ B¾c, Trung, Nam nèi liÒn víi c¸c c¶ng biÓn, c¶ng s«ng, s©n bay. Ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp C«ng nghiÖp nhiªn liÖu vµ n¨ng l­îng cÇn ®­îc tËp trung chó ý vµo c¸c lÜnh vùc sau: - TiÕp tôc më réng liªn doanh hîp t¸c víi n­íc ngoµi ®Ó t×m kiÕmm, th¨m dß, khai th¸c vµ chÕ biÕn dÇu vµ khÝ, than. Dù kiÕn n¨m 2000 cã thÓ ®¹t 20 triÖu tÊn dÇu th«m 5 tû m3 khÝ, 8,6 triÖu tÊn than. - TiÕp tôc x©y dùng vµ hoµn thiÖn c¸c nhµ m¸y thuû ®iÖn Yaly, hµm ThuËn, §ami, B¶n Mai, S«ng Hinh; ChuÈn bÞ khëi c«ng x©y dùng c¸c nhµ m¸y thuû ®iÖn ë K«ng Tum, Gia Lai, B×nh ThuËn, S¬n La.. Hoµn thµnh x©y dùng c¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn Phó Mü, nhµ m¸y Tua Bin khÝ hçn hîp Phó Mü II, nhiÖt ®iÖn Ph¶ L¹i II, nhiÖt ®iÖn Qu¶ng Ninh. - X©y dùng c¸c c«ng tr×nh dÉn khÝ vµo ®Êt liÒn ®Ó ho¸ láng, vµ lµm nhiªn liÖu cho c¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn. - X©y dùng m¹ng l­íi quèc gia, nèi víi l­íi ®iÖn tiÓu khu vùc (Camphuchia, Lµo, Th¸i Lan, Trung Quèc) ®Ó trao ®æi. VÊn ®Ò cÇn thùc hiÖn nghiªn cøu gi¶i quyÕt lµ hiÖu tû träng thuû ®iÖn t­¬ng ®èi cao trong tæng s¶n phÈm cña c¶ n­íc, do vËy cÇn tÝnh ®Õn viÖc t¨ng tû träng cña nhiÖt ®iÖn, ®Æc biÖt lµ tû träng cña nh÷ng nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn dïng khi lµm chÊt ®èt. C«ng nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu. Trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, ViÖt Nam cÇn ngµy cµng nhiÒu c¸c vËt liÖu x©y dùng nh­ xi m¨ng, g¹ch,ngãi, ®¸ vµ c¸c vËt liÖu cao cÊp nh­ sø vÖ sinh, g¹ch men sø, ®¸ èp l¸t, kÝnh..... §Ó ®¶m b¶o ®¸p øng c¸c nhu cÇu ngµy cµng t¨ng lªn, ViÖt Nam sÏ thùc hiÖn c¸c dù ¸n liªn doanh víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµi ®Ó s¶n xuÊt xi m¨ng vµ c¸c vËt liÖu cao cÊp ë nhiÒu tØnh cã ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt nh­ H¶i Phßng, Qu¶ng Ninh, H¶i H­ng, Nam Hµ, Ninh B×nh, Thanh Ho¸, NghÖ An, Thõa Thiªn - HuÕ, Kiªn Giang.v.v... KhuyÕn khÝch c¸c ®¬n vÞ kinh doanh trong n­íc x©y dùng c¸c c¬ së s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng míi . §Èy m¹nh viÖc khai th¸c quÆng s¾t, thu håi s¾t thÐp vôn, t¨ng thªm n¨ng lùc s¶n xuÊt thÐp x©y dùng. Më réng liªn doanh hîp t¸c víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµi n©ng cÊp c¸c nhµ m¸y luyÖn thÐp hiÖn cã vµ x©y dùng thªm c¸c nhµ m¸y luyÖn thÐp míi. C«ng nghiÖp ph©n bãn vµ ho¸ chÊt sÏ ®­îc chó ý vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn dÇu khÝ. C«ng nghiÖp ®iÖn tö vµ tin häc. Tõng b­íc x©y dùng c«ng nghiÖp ®iÖn tö vµ tin häc thµnh c«ng nghiÖp mòi nhän. Thêi kú ®Çu hîp t¸c víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµin nhËp khÈu linh kiÖn, gia c«ng l¾p r¸p ®¸p øng nhu cÇu trong n­íc vµ c¶ xuÊt khÈu. Sau ®ã cã thÓ s¶n xuÊt mét phÇn phô kiÖn trong n­íc, gia c«ng l¾p r¸p thµnh phÈm h­íng m¹nh vµo xuÊt khÈu. Ph¸t triÓn dÞch vô tin häc ®¸p øng c¸c nhu cÇu trong n­íc vµ tham gia vµo c¸c dÞch vô th«ng tin quèc tÕ. C«ng nghiÖp hµng tiªu dïng vµ thùc phÈm. Ph¸t triÓn m¹nh c¸c ngµnh dÖt, may mÆc, da giÇy, c¸c hµng thñ c«ng mü nghÖ, sµnh sø, thuû tinh.v.v... phôc vô nhu cÇu xuÊt khÈu trong n­íc. Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng cô chÕ biÕn n«ng, l©m, h¶i s¶n, tr­íc hÕt lµ xay x¸t g¹o xuÊt khÈu, chÕ biÕn rau qu¶ xuÊt khÈu, chÕ biÕn h¶i s¶n, chÕ biÕn gç.v.v... Nguån lùc ®Ó ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh nµy lµ rÊt lín, do cã nguån nguyªn liÖu trong n­íc, cã nh©n lùc dåi dµo, cã thÞ tr­êng. VÊn ®Ò lµ cÇn t×m kiÕm nhËp khÈu c«ng nghÖ thÝch hîp vµ thu hót c¸c nguån vèn trong n­íc vµ ngoµi n­íc. C«ng nghiÖp c¬ khÝ cña ViÖt Nam nãi chung cßn rÊt l¹c hËu. ViÖc x©y dùng vµ hiÖn ®¹i ho¸ ngµnh c«ng nghiÖp c¬ khÝ cña ViÖt Nam sÏ tuú thuéc vµo nh÷ng lîi thÕ cña ViÖt Nam vµ kh¶ n¨ng cña ViÖt Nam tËn dông ®­îc c¸c ­u thÕ cña thÞ tr­êng khu vùc vµ thÕ giíi. Giai ®o¹n ®Çu sÏ lµ giai ®o¹n ViÖt Nam ph¶i liªn doanh víi c¸c C«ng ty n­íc ngoµi gia c«ng l¾p r¸p c¸c lo¹i thiÕt bÞ, phôc vô cho c¸c ngµnh kinh tÕ tõ c¸c m¸y c«ng cô ®Õn « t«, xe m¸y, m¸y kh©u, tµu.v.v... vµ cã thÓ xuÊt khÈu mét phÇn s¶n phÈm ®ã giai ®o¹n hai sÏ lµ giai ®o¹n hîp t¸c víi c¸c c«ng ty n­íc ngo·i mét phÇn linh kiÖn phô kiÖn ë ViÖt Nam vµ ®Èy m¹nh gia c«ng l¾p r¸p xuÊt khÈu vµo khu vùc vµ thÕ giíi. Ngµnh c«ng nghiÖp c¬ khÝ nµo sÏ ®­îc lùa chän lµ mòi nhän cña ViÖt Nam? §Ó tr¶ lêi c©u hái nµy cã thÓ cÇn cã thªm thêi gian ®Ó c¸c nhµ kinh doanh c©n nh¾c tÝnh to¸n hiÖu qu¶. Nh­ng t«i cho r»ng ngµnh chÕ t¹o l¾p r¸p c¸c ph­¬ng tiÖn vËn t¶i bao gåm tµu thuyÒn, « t« c¸c lo¹i xe g¾n m¸y, ngµnh s¶n xuÊt l¾p r¸p c¸c m¸y mãc n«ng cô, c¸c m¸y dÖt, m¸y may.v.v... sÏ cã thÓ lµ nh÷ng ngµnh nµy cã triÓn väng ë ViÖt Nam, v× nh÷ng ngµnh nµy cã thÓ sö dông ®­îc lîi thÕ so s¸nh cña ViÖt Nam vÒ vÞ trÝ ®Þa lý, vÒ nguån nh©n lùc. III. Vai trß cña nhµ n­íc. Trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, Nhµ n­íc ta cã mét vai trß cùc kú quan träng. Vai trß nµy thÕ hiÖn tr­íc hÕt ë viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ t«i cho r»ng nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ cña nhµ n­íc sau ®©y lµ quan träng nhÊt: chÝnh s¸ch c¬ cÊu kinh tÕ bao gåm c¬ cÊu ngµnh, c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ, c¬ cÊu l·nh thæ, c¬ cÊu quy m« c¸c xÝ nghiÖp, c¬ cÊu c«ng nghÖ ®¶m b¶o ®Þnh h­¬ng kinh tÕ më vµ h­íng vÒ xuÊt khÈu... chÝnh s¸ch thÞ tr­êng ®¶m b¶o cho c¸c quan hÖ thÞ tr­êng ph¸t huy t¸c dông trong c¸c lÜnh vùc: hµng tiªu dïng, s¶n xuÊt vµ dÞch vô, tiÒn tÖ vµ vèn, bÊt ®éng s¶n, lao ®éng, c«ng nghÖ... chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ ®¶m b¶o æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn, huy ®éng ph©n bæ vµ sö dông c¸c nguån vèn ngµy cµng cã hiÖu qu¶. ChÝnh s¸ch nguån nh©n lùc ®¶m b¶o gi¸o dôc, ®µo t¹o, sö dông c¸c nguån nh©n lùc mét c¸h cã hiÖu qu¶ nhÊt. ChÝnh s¸ch x· héi vµ m«i tr­êng ®¶m b¶o sù c«ng b»ng, tiÕn bé an toµn, æn ®Þnh x· héi vµ h¹n chÕ t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i ®¶m b¶o sù th«ng th­¬ng quan hÖ th­¬ng m¹i víi bªn ngoµi vµ cã søc hÊp dÉn c¸c nguån vèn bªn ngoµi. C¸c chÝnh s¸ch trªn cña chÝnh phñ ph¶i nh»m vµo c¸c môc tiªu chñ yÕu sau ®©y: Thø nhÊt lµ ®Þnh h­íng qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Qu¸ t×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña ViÖt Nam ®· ®­îc ®Þnh h­íng theo CNXH, néi dung chñ yÕu cña ®Þnh h­íng XHCN ®· ®­îc x¸c ®Þnh lµ x©y dùng mét x· héi d©n giÇu, n­íc m¹nh, c«ng b»ng, v¨n minh. §Þnh h­íng quan träng thø hai ®· ®­îc ViÖt Nam x¸c ®Þnh lµ h­íng vµo xuÊt khÈu cã tÝnh ®Õn nh÷ng nhu cÇu cña thÞ tr­êng trong n­íc. §Þnh h­íng thø ba lµ kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i gi÷ vai trß chñ ®¹o, ®ång thêi khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n, hîp t¸c ... tù do ph¸t triÓn trong c¸c lÜnh vùc ®­îc phÐp. §Þnh h­íng thø t­ lµ tËp trung c¸c nguån vèn ®Çu t­ cña Nhµ n­íc vµo viÖc x©y dùng c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ -x· héi, c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm .... Nh÷ng ®Þnh h­íng chñ yÕu trªn ®©y cã thÓ xem lµ rÊt míi mÎ so víi c¸c ®Þnh h­íng c«ng nghiÖp ho¸ tr­íc ®©y: ­u tiªn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp nÆng, kinh tÕ quèc doanh thèng trÞ trªn mäi lÜnh vùc, xem träng thay thÕ nhËp khÈu vµ h­íng néi.v.v... Thø hai, trªn c¬ së c¸c ®Þnh h­íng trªn ®©y, c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña Nhµ n­íc ph¶i lùa chän c¸c ­u tiªn cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. Nh÷ng ­u tiªn ®ã lµ c¸c ngµnh vµ lÜnh vùc xuÊt khÈu vµ khu vùc më cña c¸c thµnh phè vµ tØnh ven biÓn, c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ- x· héi phôc vô cho xuÊt khÈu vµ hîp t¸c víi n­íc ngoµi, c¸c c«ng nghÖ sö dông nhiÒu lao ®éng s¶n xuÊt ra c¸c hµng ho¸ vµ dÞch vô ®¸p øng ®­îc nhu cÇu xuÊt khÈu vµ thÞ tr­êng trong n­íc.v.v... Thø ba, ®¶m b¶o t¨ng tr­ëng, hiÖu qu¶ cao vµ bÒn v÷ng. T¨ng tr­ëng cao vµ cã hiÖu qu¶ lµ yªu cÇu cÊp b¸ch cña ViÖt Nam, v× chØ cã nh­ vËy, ViÖt Nam míi cã thÓ rót ng¾n chÆn ®­êng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®uæi kÞp c¸c quèc gia kh¸c Nh­ng t¨ng tr­ëng cao ph¶i chó träng ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng thoon mét c¸ch tho¶ ®¸ng; ph¶i ®¶m b¶o sù c«ng b»ng trong ph¸t triÓn, xo¸ ®ãi,gi¶m nghÌo; ph¶i h¹n chÕ tíi møc tèi ®a t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr­êng; ph¶i ®¶m b¶o æn ®Þnh an ninh vµ an toµn x· héi... Thø t­, ®¶m b¶o cho c¬ chÐ thÞ tr­êng t¸c ®éng lµnh m¹nh trong nÒn kinh tÕ. C¬ chÕ thÞ tr­êng ®· t¸c ®éng trªn nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng kinh tÕ cña ViÖt Nam. Nh­ng muèn ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, chÝnh phñ ViÖt Nam cÇn ph¶i cã c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tiÒn tÖ, gi¸ c¶, th­¬ng m¹i.v.v... thÝch hîp ®Ó t¹o dùng mét m«i tr­êng lµnh m¹nh trªn tÊt c¶ c¸c mÆt: hµng ho¸ dÞch vô, tiÒn tÖ, vèn, bÊt ®éng s¶n, lao ®éng.v.v... C¬ chÕ thÞ tr­êng t¸c ®éng yÕu kÐm ë bÊt cø mét lÜnh vùc nµo ®Òu cã thÓ lµm cho thÞ tr­êng kÐm hiÖu qu¶. ë ViÖt Nam hiÖu qu¶ c¬ chÕ thÞ tr­êng t¸c ®éng rÊt yÕu kÐm trong c¸c lÜnh vùc tiÒn tÖ, vèn, lao ®éng, bÊt ®éng s¶n.... ®ã chÝnh lµ mét trong nh÷ng lý do quan träng lµm gi¶m tÝnh hiÖu qu¶ cña thÞ tr­êng, vµ do vËy ®· ¶nh h­ëng kh«ng tèt tíi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh c«ng nghiÖp. Nhµ n­íc kh«ng chØ cã vai trß ho¹ch ®Þnh ra c¸c chÝnh s¸ch ®óng, mµ cßn ph¶i thÓ chÕ ho¸ nã thµnh ph¸p luËt vµ tæ chøc thùc hiÖn nghiªm tóc nh÷ng ph¸p luËt ®ã. §Ó lµm ®­îc ®iÒu ®ã, Nhµ n­íc ph¶i cã hÖ thèng gi¸o dôc tèt kh«ng chØ trong nhµ tr­êng, mµ cßn cã hÖ thèng gi¸o dôc tèt kh«ng chØ trong nhµ tr­êng, mµ trªn tÊt c¶ c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng; ph¶i cã bé m¸y tæ chøc tèt kh«ng quan liªu, tham nhòng, g©y phiÒn hµ cho d©n; ph¶i cã kû luËt tèt, mäi ng­êi d©n ®Òu tu©n thñ theo luËt ph¸p. ChÝnh phñ ViÖt Nam ®· ban hµnh nhiÒu luËt lÖ thÝch hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng, tuy nhiªn vÉn ch­a ®ñ, ®· cã ch­¬ng tr×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc vµ ®æi míi hÖ thèng th«ng tin ®¹i chóng; ®· b¾t ®Çu tiÕn hµnh cuéc c¶i c¸ch hµnh chÝnh vµ ®· ¸p dông nh÷ng biÖn ph¸p kiªn quyÕt chèng l¹i nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt(nh­ nh÷ng biÖn ph¸p b¶o vÖ ®ª Yªn Phô Hµ Néi bÞ lÊn chiÕm, nh÷ng biÖn ph¸p vÒ trËt tù giao th«ng th¸ng 8-1995...) Cã thÓ ®¸nh gi¸ c¸c chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ mµ ChÝnh phñ ViÖt Nam ban hµnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vÒ c¨n b¶n lµ ®óng ®¾n vµ phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ViÖt Nam, do vËy ®· cã t¸c dông tèt ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ, t¹o lªn nh÷ng thµnh tùu kinh tÕ næi bËt ®­îc céng ®ång thÕ giíi x¸c nhËn. Trong nh÷ng n¨m tíi ®©y thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ®ßi hái ViÖt Nam sÏ ph¶i tiÕp tôc hoµn thiÖn vµ ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ theo c¸c môc tiªu trªn ®©y. V. KhuyÕn khÝch kinh tÕ t­ nh©n ph¸t triÓn. Kinh tÕ t­ nh©n ë ViÖt Nam bao gåm kinh tÕ hé gia ®×nh, kinh tÕ c¸ thÓ, doanh nghiÖp t­ nh©n mét chñ, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c¸c c«ng ty cæ phÇn do t­ nh©n gãp vèn.... Tõ n¨m 1986 kinh tÕ t­ nh©n ®· ®­îc më réng h¬n. §Õn n¨m 1991 ChiÕn l­îc kinh tÕ - x· héi do §¹i héi VII §¶ng céng s¶n viÖt Nam th«ng qua ®· x¸c nhËn: “kinh tÕ t­ nh©n ®­îc ph¸t triÓn th«ng qua h¹n chÕ vÒ quy m« vµ ®Þa bµn ho¹t ®éng trong c¸c ngµnh nghÒ mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm.” §iÒu kh¼ng ®Þnh nµy ®· ®­îc thÓ chÕ ho¸ trong hiÕn ph¸p ViÖt Nam, trong luËt doanh nghiÖp t­ nh©n, LuËt c«ng ty vµ c¸c nghÞ ®Þnh chÝnh phñ. Do cã ®­îc mét c¬ së ph¸p lý v÷ng ch¾c trªn ®©y, khu vùc kinh tÕ t­ nh©n ®· cã ®­îc nh÷ng ph¸t triÓn næi bËt vÒ sè l­îng, ph¹m vi ho¹t ®éng ®a d¹ng. §Õn n¨n1994 tû träng cña khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh (chñ yÕu lµ t­ nh©n) trong GDP lµ 98% trong n«ng, l©m, ng­ nghiÖp, 76,5% trong th­¬ng nghiÖp b¸n lÎ, 91% trong dÞch vô, vµ 28% trong c«ng nghiÖp. ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi chÝnh phñ ViÖt Nam hiÖn nay lµ nªn tiÕp tôc ®æi míi chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi víi khu vùc t­ nh©n theo h­íng nµo, T«i cho r»ng cã nh÷ng vÊn ®Ò sau ®©y cÇn ®­îc nghiªn cøu gi¶i quyÕt. Tr­íc hÕt cÇn kh¼ng ®Þnh tÝnh chÊt l©u dµi cña khu vùc kinh tÕ t­ nh© vµ ®Þnh h­íng XHCN cña nã, ë ViÖt Nam tr­íc ®©y ®· cã nh÷ng sù ph©n ®Þnh râ rµng hai lo¹i thµnh phÇn kinh tÕ: c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh vµ hîp t¸c x· lµ thµnh phÇn XHCN, cßn kinh tÕ t­ nh©n lµ phi XHC. Sù ph©n chia gi¶n ®¬n nµy ®· dÉn ®Õn sù ®èi lËp gi÷a hai lo¹i thµnh phÇn kinh tÕ, ®· dÉn ®Õn nh÷ng gi¶i ph¸p c­ìng chÕ vµo hîp t¸c x·, so¸ bá kinh tÕ t­ nh©n. thùc tÕ ®æi míi ë ViÖt Nam ®· cho thÊy lµ sù ph©n chia gi¶n ®¬n nh­ vËy lµ kh«ng cã lîi cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ. NÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang ®i theo ®Þnh h­íng XHCN (víi nghÜa lµ d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh. ) tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu ph¶i cã tÝnh ®inh h­íng XHCN, chø kh«ng chØ cã kinh tÕ quèc doanh vµ hîp t¸c x·. TÝnh ®Þnh nµy buéc tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kªt c¶ quèc doanh, hîp t¸c x· vµ t­ nh©n ph¶i gãp phÇn lµm cho d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh. TÝnh ®Þnh h­íng XHCN nµy quy ®inh mäi thµnh phÇn kinh tÕ ph¶i lµm ¨n hîp ph¸p, t¨ng tr­ëng cao vµ hiÖu qu¶, ®ãng gãp xøng ®¸ng cho Nhµ n­íc, ®¶m b¶o lîi Ých chÝnh ®¸ng cho nh÷ng ng­êi lao ®éng v.v. Dï lµ xÝ nghiÖp quèc doanh nh­ng ho¹t ®éng ®óng tr¸i víi nh÷ng nguyªn t¾c trªn ®©y ®Òu lµ chÖch h­íng XHCN. C¸c xÝ nghiÖp t­ nh©n ®Òu ho¹t ®éng theo ®óng c¸c nguyªn t¾c trªn ®©y, chóng ®· ®­îc ®Þnh h­íng theo XHCN. §ã lµ nh÷ng nguyªn t¾c sÏ cã ý nghÜa l©u dµi kh«ng ph¶i chØ trong mét vµi thËp kû, mµ cã thÓ c¶ thÕ kû. Do vËy, khu vùc kinh tÕ t­ nh©n ho¹t ®éng theo nh÷ng nguyªn t¾c trªn còng sÏ thùc sù cã vai trß l©u dµi, viÖc kh¼ng ®Þnh tÝnh chÊt l©u dµi vµ ®Þnh h­íng XHCN. Cña khu vùc kinh tÕ t­ nh©n cã ý nghÜa rÊt quan träng, v× chØ cã nh­ vËy c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n míi yªn t©m thùc sù lµm ¨n vµ kh«ng bÞ mÆc c¶m vÒ chÝnh trÞ. Thø hai, Nhµ n­íc ph¶i hîp t¸c vµ hç chî cho khu vùc kinh tÕ t­ nh©n, chÝnh s¸ch hîp t¸c vµ hç trî cho kinh tÕ t­ nh©n cña Nhµ n­íc ph¶i thªt hiÖn trªn nh÷ng mÆt sau ®©y: - C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña Nhµ n­íc tr­íc khi ban hµnh cÇn cã sù tham kh¶o ý kiÕn cña c¸c nhµ doanh nghiÖp t­ nh©n lµ nh÷ng ng­êi phaØ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch ®ã vµ chÞu sù t¸c ®éng cña c¸c chÝnh s¸ch ®ã. Sù tham kh¶o ý kiÕn nµy sÏ t¹o ra sù ®ång thuËn gi÷a Nhµ n­íc vµ c¸c doanh nghiÖp, gióp hä chuÈn bÞ thÝch øng thuËn lîi víi chÝnh s¸ch khi ®­îc ban hµnh vµ h¹n chÕ ®­îc møc thiÖt h¹i cho lîi Ých cña hä vµ x· héi. - Nhµ N­íc ph¶i hç chî hä vÒ tµi chÝnh, ®Çu t­, ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý kü thuËt, c«ng nh©n lµnh nghÒ, vÒ th«ng tin kinh tÕ, vÒ t¹o dùng M«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi v.v. Sù hç trî ë ®©y kh«ng cã nghÜa lµ bao cÊp, mµ lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho hä ®i vay vèn, thu hót vèn ®Çu t­ vµ kinh doanh v.v.. - Nhµ n­íc ph¶i b¶o vÖ quyÒn lîi chÝnh ®¸ng cña c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n: b¶o vÖ tµi s¶n hîp ph¸p cña hä, b¶o vÖ quyÒn kinh doanh tù do vµ hîp ph¸p cña hä v.v.. - Thø ba, Nhµ n­íc cÇn ®æi míi c¸c thñ tôc hµnh chÝnh g©y phiÒn hµ cho c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n, nh­: - xo¸ bá c¸c thñ tôc r­êm rµ, phøc t¹p trong viÖc cÊp giÊy phÐp kinh doanh, giÊy phÐp thµnh lËp c«ng ty, giÊy phÐp sö dông ®Êt vµ x©y cÊt c¬ së kinh doanh, giÊy phÐp xuÊt nhËp khÈu, xuÊt nhËp c¶nh v.v.. viÖc xo¸ bá c¸c thñ tôc r­êm rµ nµy sÏ lµm gi¶m c¸c chi phÝ cho c¸c nhµ kinh doanh mçi khi ph¶i ®i xin phÐp, vµ do vËy gióp hä t¨ng lîi nhuËn hîp ph¸p. - TiÕp tôc ban hµnh c¸c luËt ph¸p t­ nh­: luËt d©n sù, luËt chèng ®éc quyÒn, luËt th­¬ng m¹i vv.. t¹o ra mét hµnh lang ph¸p lý thu©n lîi cho c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n, vµ do vËy còng t¹o ra mét c¬ së ph¸p lý ®Ó xo¸ bá c¸c thñ tôc hµnh chÝnh phi lý. - Trõng trÞ thÝch ®¸ng ng÷ng kÎ vi ph¹m luËt ph¸p, ¨n hèi lé, tham nhòng, x©m ph¹m lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n. Ng­êi ViÖt Nam nhiÒu n¨m ®· quen víi c¬ chÕ kinh tÕ xem th­êng kinh tÕ t­ nh©n, ®ã kþ víi ng­êi giµu cã. Do ®ã, chÝnh s¸ch nhµ n­íc cÇn t¹o ra mét t­ duy míi cho nh©n d©n – khuyÕn khÝch mäi ng­êi lµm giµu hîp ph¸p, coi träng c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n. VI. khuyÕn khÝch thu hót vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi (FDI) Vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi chÝnh lµ vèn cña c¸c nhµ kinh doanh t­ nh©n n­íc ngoµi, do vËy nã thuéc kinh tÕ t­ nh©n, vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cã thªt ®· chiÕm mét tû träng kh«ng lín ë nhiÒu quèc gia kÓ c¶ c¸c NIES ch©u ¸, tuy nhiªn ë mét sè n­íc ASEAN tû träng nµy kh¸ cao nh­ ë Malaysia. FDI ë bÊt cø n­íc nµo hiÖn nay ®Òu ®· cã mét vai trß quan träng. Vai trß quan träng nµy thÓ hiÖn ë chç nã g¾n liÒn víi c«ng nghÖ míi, c¸c nhµ kinh doanh n­íc ngoµi vµo kinh doanh ë ViÖt Nam ph¶i mang vµo ViÖt Nam nh÷ng c«ng nghÖ nµy míi ®Õn ®©u kh«ng chØ tuú thuéc ë hä, mµ cßn tuú thuéc vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ViÖt Nam nh­: c¸n bé kü thuËt vµ c«ng nh©n ViÖt Nam cã ®ñ trÝ thøc ®Ó sö dông cã hiÖu qu¶ kh«ng: m¹ng l­íi dÞch vô cña ViÖt Nam cã ®¶m b¶o ®­îc viÖc b¶o d­ìng, söa ch÷a khi cÇn thiÕt kh«ng v v.. thø hai lµ c¸c c«ng ty n­íc ngoµi cã hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ thÞ tr­êng thÕ giíi h¬n h¼n c¸c c«ng ty ë ViÖt Nam, do vËy hä cã thªt lµm tèt c«ng viÖc tiÕp thÞ t×m kiÕm thÞ tr­êng míi cho ViÖt Nam. Thø ba, hä biÕt qu¶n lý kinh doanh. Tæ chøc lao ®éng, sö dông nguån vèn h¬n c¸c nhµ kinh doanh ViÖt Nam. Víi ba ­u thÕ trªn ®©y nguån vèn FDI dï tû träng cßn ch­a lín vÉn cã mét t¸c dông hÕt søc quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam mµ nguån vèn trong n­íc ®· kh«ng thÓ cã ®­îc. §Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, vai trß cña c¸c c«ng ty n­íc ngoµi vµ nguån vèn ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi cµng quan träng h¬n, ®iÒu ®ã gi¶i thÝch t¹i sao chÝnh phñ ViÖt Nam ®· cã nh÷ng chÝnh s¸ch ­u ®·i cho c¸c c«ng ty n­íc ngoµi ®Çu t­ vµo ViÖt Nam tíi møc mµ c¸c nhµ kinh doanh ViÖt Nam ph¶i gen tþ. LuËt ®Çu t­ n­íc ngoµi ë ViÖt Nam ®­îc ban hµnh n¨m 1984 ®· quy ®Þnh c¸c ­u ®·i cô thÓ vÒ møc thuÕ lîi tøc, vÒ c¸c h×nh thøc ®Çu t­, kÓ c¶ h×nh thøc cho phÐp ng­êi n­íc ngoµi ®Çu t­ 100% vèn, ng­êi n­íc ngoµi ®­îc chuyÓn vèn vµ lîi nhuËn ra n­íc ngoµi v v.. nh÷ng quy ®Þnh trong luËt ®· ®­îc d­ lu©nh quèc tÕ ®¸nh gi¸ lµ th«ng tho¸ng nhÊt trong khu vùc. Tõ ®ã ®Õn nay chÝnh phñ ViÖt Nam ®· ban hµnh hµng chôc nghÞ ®Þnh, ph¸p lÖnh, th«ng tin h­íng dÉn… cô thÓ ho¸ viÖc thùc hiÖn luËt ®Çu t­ trªn c¸c lÜnh vùc h×nh thµnh, thÈm ®Þnh vµ thùc thi dù ¸n, tµi chÝnh, ng©n hµng vµ xuÊt nhËp khÈu: cho thuÕ ®Êt, x©y dùng, lao ®éng vµ b¶o hiÓm ®Æt v¨n phßng ®¹i diÖn vv.. Nhê vËy tõ n¨m 1991 ®Õn nay tèc ®é t¨ng thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam ®· ®¹t møc kh¸ cao, b×nh qu©n hµng n¨m lµ trªn 52%. §Õn hÕt n¨m1994 tæng sè vèn ®Çu t­ lµ trùc tiÕp ®­îc ký kÕt víi c«ng ty n­íc ngoµi ®· ®¹t tíi h¬n 10 tû USD. Theo SCCI, ®Õn th¸ng 8/1995 sè vèn nµy sÏ t¨ng lªn 16,4 tû USD, trong ®ã ®· cã h¬n 30% sè vèn ®­îc thùc hiÖn. C¸c lÜnh vùc ®­îc c¸c c«ng ty ë n­íc ngoµi chó ý ®Çu t­ lµ : c«ng nghiÖp chiÕm 41%, du kÞch vµ dÞch vô chiÕm 26,6%, dÇu khÝ 12%. C¸c h×nh thøc ®Çu t­ chñ yÕu lµ: xÝ nghiÖp liªn doanh chiÕm 70,6%, vèn ®Çu t­, xÝ nghiÖp ®Çu t­ 100%, vèn n­íc ngoµi chiÕm 12%, h×nh thøc ®ång hîp hîp t¸c kinh doanh chiÕm h¬n 15% c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc hiÖn lµ nh÷ng c¬ së chÝnh thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t­ víi n­íc ngoµi, 98% sè dù ¸n thuéc xÝ nghiÖp nµy. Hång K«ng, §µi Loan, NhËt B¶n vµ australia ®· chiÕm tíi 50% tæng vèn ®Çu t­, §µi Loan ®øng vÞ trÝ sè mét. Trong n¨m 1995. NhËt B¶n ®ang v­¬n lªn vÞ trÝ sè 1. Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam ®ang ë trong thêi kú chuyÓn ®æi sang kinh tÕ thÞ tr­êng, khu vùc ®Çu t­ trùc tiÕp n­íc ngoµi ®· ®­îc h×nh thµnh vµ më réng nh­ trªn cã thÓ xem lµ mét cè g¾ng rÊt lín cña chÝnh phñ ViÖt Nam. Nh­ng so víi nhu cÇu cña c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, th× quy m«, møc ®é t¨ng tr­ëng vµ nh÷ng ®ãng gãp hiÖn nay cña khu vùc nµy vÉn cßn lµ nhá vµ cã nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ®­îc nghiªn cøu xem xÐt. C¸c vÊn ®Ò nµy cã liªn quan ®Õn c¶ chÝnh phñ ViÖt Nam còng nh­ c¸c c«ng ty n­íc ngoµi, c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi th­êng hay phµn nµn vÒ c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ – x· héi l¹c hËu cña ViÖt Nam, vÒ hÖ thèng luËt ph¸p cña ViÖt Nam ch­a ®ñ, vÒ c¸c thñ tôc hµnh chÝnh kh¸ r­êm rµ phøc t¹p, vÒ lao ®éng ViÖt Nam Ýt ®­îc ®µo t¹o nghÒ nghiÖp vv… nh­ng nh÷ng vÊn ®Ò trªn nÕu chØ tr«ng ®îi sù cè g¾ng cña phÝa ViÖt Nam ch¾c lµ sÏ kh«ng ®ñ vµ sÏ chËm trÔ. ChÝnh phñ ViÖt Nam kh«ng thÓ cã ®ñ tiÒn ®Ó ngay lËp tøc hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ – x· héi, ë ®©y cÇn cã sù hç trî cña c¸c chÝnh phñ v¸c c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ. Sù hç trî nµy cho ®Õn nay nãi lµ ®· b¾t ®Çu cã hiÖu lùc, víi sè vèn vay ­u ®·i vµo kho¶ng 3,8 tû USD. Sè bèn nµy tuy ch­a nhiÒu nh­ng cã thªt gióp ViÖt Nam b­íc ®Çu n©ng cÊp mét sè c¬ së h¹ tÇng cÇn thiÕt, nh­ng vÊn ®Ò ®Æt ra lµ lµm thÕ nµo sö dông cã hiÖu qu¶ sè vèn ®ã, nghÜa lµ sö dông vµo nh÷ng c«ng tr×nh, nh÷ng dù ¸n nµo cã thÓ t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn t¨ng nguån thu cho chÝnh phñ ®Ó tr¶ nî. Trong n¨m 1994 chÝnh phñ ViÖt Nam míi sö dông ®­îc 400 triÖu USD trong sè 3,8 tû USD vay ­u ®·i. §Ó sö dông hiÖu qu¶ hÕt sè vèn vay ®ã, ®­¬ng nhiªn, chÝnh phñ ViÖt Nam ph¶i cè g¾ng nhiÒu h¬n trong viÖc nghiªn cøu x©y dùng c¸c dù ¸n ®Ó sö dông hÕt sè vèn ®ã. Nh­ng ®ång thêi c¸c nhµ tæ chøc quèc tÕ vµ c¸c chÝnh phñ tµi trî còng nªn gióp ViÖt Nam b»ng c¸ch ®µo t¹o c¸c chuyªn gia cã tr×nh ®é ®Õn gióp ViÖt Nam lµm c¸c dù ¸n ®ã. ChØ trong ®iÒu kiÖn ®ã, th× ViÖt Nam míi cã thÓ tiÕp nhËn cã hiÖu qu¶ ngµy cµng nhiÒu vèn vay ­u ®·i ®Ó hiÖn ho¸ c¸c c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ – x· héi, t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. Ngay c¶ trong lÜnh vùc cã vÎ nh­ chØ do phÝa chÝnh phñ ViÖt Nam quyÕt ®Þnh ®ã lµ lÜnh vùc luËt ph¸p vµ thñ tôc hµnh chÝnh, t«i thiÕt nghÜ còng cÇn sù hç trî cña c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi. ChÝnh c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi hiÓu râ h¬n ai hÕt nh÷ng luËt lÖ cßn thiÕu, nh÷ng ®iÒu luËt ch­a hîp lý, c¸c thñ tôc g©y phiÒn hµ… hä cã thÓ g©y kiÕn nghÞ víi chÝnh phñ ViÖt Nam ®æi míi nh÷ng luËt lÖ vµ thñ tôc ®ã. MÆt kh¸c, c¸c x· héi ph­¬ng §«ng ®· kh«ng chØ sinh sèng vµ ho¹t ®éng theo luËt mµ cßn theo sù tho¶ thuËn ®«i bªn, thËm chÝ lµ nhiÒu bªn. N÷ng g× ch­a cã luËt ®Þnh, c¸c bªn tham gia cã thÓ tho¶ thuËn víi nhau. §iÒu ®ã cã thÓ gi¶i thÝch ViÖt Nam ch­a ®ñ c¸c luËt ph¸p thÕ mµ hµng tr¨m c«ng ty n­íc ngoµi vÉn ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ ë ViÖt Nam vµ ch­a cã nh÷ng xu h­íng ®ét lín nµo. C¸c x· héi cã qu¸ nhiÒu luËt nh­ Mü còng cã mÆt tiªu cùc cña nã, v× ph¶i chi phÝ lín chi dÞch vô ph¸p lý. Vµ trong kh«ng Ýt nh÷ng tr­êng hîp nh÷ng kÎ nhiÒu tiÒn dï ph¹m ph¸p vÉn kh«ng bÞ trõng trÞ . Trong viÖc ®µo t¹o tay nghÒ cho c¸c lao ®éng ViÖt Nam còng vËy. ChÝnh phñ ViÖt Nam cã thÓ thùc hiÖn phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc, vµ sau nµy cã thÓ c¶ chung häc, nh­ng cho phÝ cho viÖc d¹y nghÒ cã thÓ cÇn ®­îc huy ®éng tõ nhiÒu nguån. Nh÷ng ng­êi ®i häc ph¶i ®ãng gãp, c¸c c«ng ty sö dông lao ®éng còng ph¶i ®ãng gãp. T«i cho r»ng trong giai ®o¹n tr­íc m¾t c¸c c«ng ty n­íc ngoµi nªn cã nh÷ng ®ãng gãp thÝch ®¸ng vµo viÖc ®µo t¹o nghÒ nghiÖp cho c¸c lao ®éng ViÖt Nam lµm cho hä. ViÖc nµy sÏ mang l¹i lîi Ých kh«ng chØ cho ng­êi lao ®éng ViÖt Nam, mµ c¶ c¸c c«ng ty n­íc ngoµi.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNhững định h­ớng của chính sách công nghiệp hoá.DOC
Luận văn liên quan