Những nhiệm vụ kinh tế cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

. Lời nói đầu I. Đặc điểm của quá độ 1, Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 2, Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 3, Đặc điểm của quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam II. Những nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam 1, Phát triển lực lượng sản xuất, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước 2, Xây dựng quan hệ sản xuất mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa 3, Mở rộng và nâng cao hiệu quả của hoạt động kinh tế đối ngoại 4, Nâng cao đời sống vật chất, văn hoá tinh thần của nhân dân

doc20 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 6389 | Lượt tải: 23download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Những nhiệm vụ kinh tế cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Môc lôc Trang Lêi nãi ®Çu I. §Æc ®iÓm cña qu¸ ® 2 1, Quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin vÒ thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi 2, TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam 3, §Æc ®iÓm cña qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam II. Nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖtNam 1, Ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc 2, X©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt míi theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa 3, Më réng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i 4, N©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, v¨n ho¸ tinh thÇn cña nh©n d©n KÕt luËn Danh môc tµi liÖu tham kh¶o lêi nãi §ÇU X· héi loµi ng­êi ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh lÞch sö l©u dµi, tr¶i qua nhiÒu h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi: céng s¶n nguyªn thuû, chiÕm h÷u n« lÖ, phong kiÕn, t­ b¶n chñ nghÜa nèi tiÕp nhau vµ ®ang qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, giai ®o¹n ®Çu cña h×nh th¸i céng s¶n chñ nghÜa. Sù t¸c ®éng cña c¸c quy luËt kh¸ch quan lµm cho c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ph¸t triÓn thay thÕ cho nhau tõ thÊp ®Õn cao - ®ã lµ con ®­êng ph¸t triÓn chung cña nh©n lo¹i. Song kh«ng ph¶i mäi quèc gia, d©n téc ®Òu lÇn l­ît tr¶i qua tÊt c¶ c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi Êy. Mét sè quèc gia, d©n téc trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh (kh¸ch quan vµ chñ quan, bªn trong vµ bªn ngoµi) cho phÐp bá qua mét hay mét sè h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi nµo ®ã trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña m×nh. ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng n­íc nh­ vËy - mét n­íc n«ng nghiÖp cßn nghÌo nµn, l¹c hËu ®· quyÕt ®Þnh chän con ®­êng tiÕn th¼ng lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa. Ngµy nay, n­íc ta ®ang trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi nh»m ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi. §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy, viÖc ph¶i x¸c ®Þnh ®óng ®¾n nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n lµ rÊt cÇn thiÕt. ChÝnh v× thÕ mµ t«i ®· chän ®Ò tµi: “Nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam” cho ®Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ cña m×nh. §Ò ¸n cña t«i gåm hai phÇn: PhÇn I: §Æc ®iÓm cña qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam PhÇn ii: Nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖtNam Qua ®Ò ¸n nµy, t«i mong muèn t×m hiÓu thªm vÒ thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam cïng nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n mµ §¶ng, Nhµ n­íc vµ nh©n d©n ta ®ang quyÕt t©m thùc hiÖn nh»m ®¹t ®­îc môc tiªu “d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh”. Tõ ®ã t«i cã thÓ x¸c ®Þnh ph­¬ng h­íng nhiÖm vô cho t­¬ng lai cña m×nh ®Ó gãp mét phÇn nhá bÐ cho sù nghiÖp ph¸t triÓn cña n­íc nhµ. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o, PGS.TS Vò V¨n H©n ®· trùc tiÕp gi¶ng d¹y vµ gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, thùc hiÖn ®Ò ¸n nµy. C¶m ¬n th­ viÖn tr­êng §¹i Häc Kinh tÕ quèc d©n ®· t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó t«i cã thªm nguån t­ liÖu. MÆc dï t«i ®· rÊt cè g¾ng nh­ng do kh¶ n¨ng cßn h¹n chÕ nªn ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®­îc sù gãp ý ch©n thµnh cña thÇy gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó ®Ò ¸n ®­îc hoµn chØnh h¬n. I. §Æc ®iÓm cña qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. 1, Quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin vÒ thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi Lý luËn vÒ h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi cña C.M¸c cho thÊy sù biÕn ®æi cña c¸c x· héi lµ qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn. VËn dông lý luËn ®ã vµo ph©n tÝch x· héi t­ b¶n, t×m ra c¸c quy luËt vËn ®éng cña nã, C.M¸c vµ Ph.¡ngghen ®Òu cho r»ng, ph­¬ng thøc s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa cã tÝnh chÊt lÞch sö vµ x· héi t­ b¶n tÊt yÕu bÞ thay thÕ b»ng x· héi míi – x· héi céng s¶n chñ nghÜa. §ång thêi C.M¸c vµ Ph.¡ngghen còng dù b¸o trªn nh÷ng nÐt lín vÒ nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña x· héi míi, ®ã lµ: cã lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi ph¸t triÓn cao; chÕ ®é së h÷u x· héi vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt ®­îc x¸c lËp, chÕ ®é ng­êi bãc lét ng­êi bÞ thñ tiªu; s¶n xuÊt nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña mäi thµnh viªn trong x· héi, nÒn s¶n xuÊt ®­îc tiÕn hµnh theo mét kÕ ho¹ch thèng nhÊt trªn ph¹m vi toµn x· héi, sù ph©n phèi s¶n phÈm b×nh ®¼ng; sù ®èi lËp gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, gi÷a lao ®éng trÝ ãc vµ ch©n tay bÞ xo¸ bá… §Ó x©y dùng x· héi míi cã nh÷ng ®Æc tr­ng trªn cÇn ph¶i qua hai giai ®o¹n: giai ®o¹n thÊp (giai ®o¹n ®Çu) vµ giai ®o¹n sau (giai ®o¹n cao). Sau nµy, V.I.Lªnin gäi giai ®o¹n ®Çu lµ chñ nghÜa x· héi vµ giai ®o¹n sau lµ chñ nghÜa céng s¶n. C.M¸c gäi giai ®o¹n x· héi chñ nghÜa lµ thêi kú qu¸ ®é chÝnh trÞ lªn giai ®o¹n cao cña x· héi céng s¶n. VËn dông häc thuyÕt C.M¸c vµo c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë Liªn X« tr­íc ®©y, V.I.Lªnin ®· ph¸t triÓn lý luËn vÒ thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi. Néi dung c¬ b¶n cña lý luËn ®ã lµ: a, Thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, bÊt cø quèc gia nµo ®i lªn chñ nghÜa x· héi ®Òu ph¶i tr¶i qua, kÓ c¶ c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ rÊt ph¸t triÓn. TÊt nhiªn, ®èi víi c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi cã nhiÒu thuËn lîi h¬n, cã thÓ diÔn ra ng¾n h¬n so víi c¸c n­íc ®i lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa cã nÒn kinh tÕ l¹c hËu. Thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi lµ thêi kú c¶i biÕn c¸ch m¹ng s©u s¾c, triÖt ®Ó, toµn diÖn tõ x· héi cò thµnh x· héi míi: chñ nghÜa x· héi. Nã diÔn ra tõ khi giai cÊp v« s¶n giµnh ®­îc chÝnh quyÒn b¾t tay vµo x©y dùng x· héi míi vµ kÕt thóc khi x©y dùng thµnh c«ng nh÷ng c¬ së cña chñ nghÜa x· héi c¶ vÒ lùc l­îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt, c¬ së kinh tÕ vµ kiÕn tróc th­îng tÇng. TÝnh tÊt yÕu cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ®­îc quy ®Þnh bëi ®Æc ®iÓm ra ®êi, ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng v« s¶n vµ nh÷ng ®Æc tr­ng kinh tÕ, x· héi cña chñ nghÜa x· héi. b, §Æc ®iÓm c¬ b¶n nhÊt cña thêi kú qu¸ ®é lµ sù tån t¹i nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn vµ t­¬ng øng víi nã cã nhiÒu giai cÊp, tÇng líp x· héi kh¸c nhau nh­ng vÞ trÝ, c¬ cÊu vµ tÝch chÊt cña c¸c giai cÊp trong x· héi ®· thay ®æi mét c¸ch s©u s¾c. Sù tån t¹i cña c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn lµ kh¸ch quan vµ l©u dµi, cã lîi cho sù ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Theo Lªnin, m©u thuÉn c¬ b¶n cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi lµ chñ nghÜa x· héi ®· giµnh th¾ng lîi nh­ng cßn non yÕu víi chñ nghÜa t­ b¶n ®· bÞ ®¸nh b¹i nh­ng vÉn cßn kh¶ n¨ng phôc håi. V× vËy, thêi kú qu¸ ®é lµ thêi kú diÔn ra cuéc ®Êu tranh quyÕt liÖt “ai th¾ng ai” gi÷a chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa t­ b¶n. c, Kh¶ n¨ng qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa Ph©n tÝch tÝnh chÊt vµ ®Æc ®iÓm cña chñ nghÜa t­ b¶n trong thêi kú tù do c¹nh tranh, C.M¸c vµ Ph.¡ngghen ®· nªu ra kh¶ n¨ng qu¸ ®é lªn chñ nghÜa céng s¶n ë c¸c n­íc l¹c hËu khi c¸ch m¹ng v« s¶n ë c¸c n­íc T©y ¢u giµnh ®­îc th¾ng lîi. Khi ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cña chñ nghÜa t­ b¶n trong thêi kú ®éc quyÒn, ph¸t hiÖn ra quy luËt ph¸t triÓn kh«ng ®Òu vÒ kinh tÕ vµ chÝnh trÞ cña chñ nghÜa t­ b¶n, V.I.Lªnin rót ra kÕt luËn quan träng vÒ kh¶ n¨ng th¾ng lîi cña chñ nghÜa x· héi ë mét sè n­íc hoÆc ë mét n­íc riªng lÎ chø kh«ng thÓ th¾ng lîi cïng mét lóc ë tÊt c¶ c¸c n­íc. Khi chñ nghÜa x· héi th¾ng lîi ë mét n­íc, th× nh©n lo¹i b­íc vµo mét thêi ®¹i míi – thêi ®¹i qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, c¸c n­íc l¹c hËu cã thÓ qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa. Theo V.I.Lªnin, ®iÒu kiÖn ®Ó mét n­íc cã thÓ qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa lµ: Thø nhÊt, ®iÒu kiÖn bªn trong, cã §¶ng Céng S¶n l·nh ®¹o giµnh ®­îc chÝnh quyÒn vµ sö dông chÝnh quyÒn nhµ n­íc c«ng, n«ng, trÝ thøc liªn minh lµm ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Thø hai, ®iÒu kiÖn bªn ngoµi, cã sù gióp ®ì cña giai cÊp v« s¶n cña c¸c n­íc tiªn tiÕn ®· giµnh th¾ng lîi trong c¸ch m¹ng v« s¶n. C¸c n­íc l¹c hËu cã kh¶ n¨ng qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa nh­ng kh«ng ph¶i lµ qu¸ ®é trùc tiÕp, mµ ph¶i qua con ®­êng gi¸n tiÕp víi mét lo¹t nh÷ng b­íc qu¸ ®é thÝch hîp, th«ng qua “ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi”. ChÝnh s¸ch nµy ®­îc ¸p dông ë Liªn X« tõ n¨m 1921 thay cho “ChÝnh s¸ch céng s¶n thêi chiÕn” ®­îc ¸p dông trong nh÷ng n¨m néi chiÕn vµ can thiÖo vò trang cña chñ nghÜa ®Õ quèc. Néi dung c¬ b¶n cña “ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi” bao gåm: Dïng thuÕ l­¬ng thùc thay cho tr­ng thu l­¬ng thùc thõa trong “ChÝnh s¸ch céng s¶n thêi chiÕn”. ThiÕt lËp quan hÖ hµng ho¸ - tiÒn tÖ, ph¸t triÓn thÞ tr­êng, th­¬ng nghiÖp…thay cho “ChÝnh s¸ch céng s¶n thêi chiÕn”. Sö dông nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, c¸c h×nh thøc kinh tÕ qu¸ ®é, khuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ c¸ thÓ, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n thay cho sù thñ tiªu kinh doanh t­ nh©n trong “ChÝnh s¸ch céng s¶n thêi chiÕn”, sö dông chñ nghÜa t­ b¶n nhµ n­íc, chuyÓn c¸c xÝ nghiÖp nhµ n­íc sang chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ, chñ tr­¬ng ph¸t triÓn quan hÖ kinh tÕ víi c¸c n­íc ph­¬ng T©y ®Ó tranh thñ vèn, kü thuËt… ë n­íc ta tõ khi b­íc vµo thêi kú ®æi míi, nh÷ng quan ®iÓm kinh tÕ cña §¶ng ta ®· thÓ hiÖn sù nhËn thøc vµ vËn dông “ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi” cña V.I.Lªnin phï hîp víi ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cô thÓ cña thêi kú qu¸ ®é ë n­íc ta. 2, TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam Thêi kú qu¸ ®é lµ thêi kú mµ bÊt cø mét quèc gia nµo ®i lªn chñ nghÜa x· héi còng ph¶i tr¶i qua, ngay c¶ ®èi víi nh÷ng n­íc cã nÒn kinh tÕ rÊt ph¸t triÓn, bëi thÕ ë c¸c n­íc nµy, tuy lùc l­îng s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn cao song vÉn ph¶i c¶i t¹o vµ cÇn x©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt míi, nÒn v¨n ho¸ míi. Tuy nhiªn nh÷ng n­íc nµy cã nhiÒu thuËn lîi h¬n ®Ó tiÕn hµnh qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi trong thêi gian ng¾n h¬n. §èi víi n­íc ta, mét n­íc n«ng nghiÖp l¹c hËu ®i lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa, th× l¹i cµng ph¶i tr¶i qua thêi kú qu¸ ®é l©u dµi. Thêi kú ®ã ®­îc b¾t ®Çu tõ n¨m 1954 ë miÒn B¾c vµ tõ n¨m 1975 trªn ph¹m vi c¶ n­íc, sau khi cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n ®· hoµn toµn th¾ng lîi, ®Êt n­íc ®· hoµ b×nh thèng nhÊt qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi. Theo Chñ TÞch Hå ChÝ Minh, thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta lµ mét thêi kú lÞch sö mµ “nhiÖm vô quan träng nhÊt cña chóng ta lµ ph¶i x©y dùng nÒn t¶ng vËt chÊt vµ kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi… tiÕn dÇn lªn chñ nghÜa x· héi, cã c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, cã nÒn v¨n ho¸ khoa häc tiªn tiÕn. Trong qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, chóng ta ph¶i c¶i t¹o nÒn kinh tÕ cò vµ x©y dùng nÒn kinh tÕ míi, mµ x©y dùng lµ nhiÖm vô chñ chèt vµ l©u dµi”. Qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n lµ mét tÊt yÕu lÞch sö ®èi víi n­íc ta, v×: Ph¸t triÓn theo con ®­êng x· héi chñ nghÜa lµ phï hîp víi quy luËt kh¸ch quan cña lÞch sö . Loµi ng­êi ®· ph¸t triÓn qua c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi: c«ng x· nguyªn thuû, chiÕm h÷u n« lÖ, phong kiÕn, t­ b¶n chñ nghÜa. Sù biÕn ®æi cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn vµ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi sau cao h¬n, tiÕn bé h¬n h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi tr­íc nã. Sù biÕn ®æi cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi nãi trªn ®Òu tu©n theo quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Ngµy nay, toµn thÕ giíi ®· b­íc vµo thêi kú qu¸ ®é tõ chñ nghÜa t­ b¶n lªn chñ nghÜa x· héi. Thùc tiÔn cho thÊy chñ nghÜa t­ b¶n lµ chÕ ®é x· héi ®· lçi thêi vÒ mÆt lÞch sö, sím hay muén còng ph¶i ®­îc thay thÕ b»ng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi céng s¶n chñ nghÜa mµ giai ®o¹n ®Çu lµ giai ®o¹n x· héi chñ nghÜa. Cho dï hiÖn nay chñ nghÜa t­ b¶n thÕ giíi vÉn cã nh÷ng thµnh tùu ph¸t triÓn nh­ng vÉn kh«ng v­ît ra khái nh÷ng m©u thuÉn cña nã, nh÷ng m©u thuÉn nµy kh«ng dÞu ®i mµ ngµy cµng ph¸t triÓn gay g¾t vµ s©u s¾c. Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña lùc l­îng s¶n xuÊt vµ x· héi ho¸ lao ®éng lµm cho c¸c tiÒn ®Ò vËt chÊt, kinh tÕ, x· héi ngµy cµng chÝn muåi cho sù phñ ®Þnh chñ nghÜa t­ b¶n vµ sù ra ®êi cña x· héi míi - chñ nghÜa x· héi. Chñ nghÜa t­ b¶n kh«ng ph¶i lµ t­¬ng lai cña loµi ng­êi. Theo quy luËt tiÕn ho¸ cña lÞch sö, loµi ng­êi sÏ nhÊt ®Þnh sÏ tiÕn tíi chñ nghÜa x· héi. §Æc ®iÓm cña thêi ®¹i ngµy nay lµ thêi kú qu¸ ®é tõ chñ nghÜa t­ b¶n lªn chñ nghÜa x· héi trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi ®Ó thiÕt lËp mét h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cao h¬n chñ nghÜa t­ b¶n mµ trong ®ã lîi Ých cña ng­êi lao ®éng ®­îc ®Æt lªn hµng ®Çu. §¶ng vµ nh©n d©n ta ®· lùa chän con ®­êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa. C«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi cña nh©n d©n ta tuy cßn nhiÒu khã kh¨n, nh­ng giai cÊp c«ng nh©n, th«ng qua chÝnh ®¶ng cña m×nh, ®¶m ®­¬ng sø mÖnh lÞch sö ®­a x· héi ph¸t triÓn ®óng luËt. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®ã, hÖ t­ t­ëng v« s¶n cïng víi hÖ thèng quan hÖ s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa tõng b­íc ®­îc x¸c lËp trªn c¬ së ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt. Víi nÒn kinh tÕ l¹c hËu ®i lªn chñ nghÜa x· héi, tÊt yÕu chóng ta ph¶i tËp trung mäi nç lùc ®Ó ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi. Thùc hiÖn nhiÖm vô quan träng nµy, ®ßi hái Nhµ n­íc ph¶i ph¸t huy cao ®é nç lùc cña m×nh vµ ph¶i t«n träng c¸c quy luËt kh¸ch quan cña sù ph¸t triÓn. Ph¸t triÓn theo con ®­êng x· héi chñ nghÜa kh«ng chØ phï hîp víi xu thÕ thêi ®¹i mµ cßn phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña C¸ch m¹ng ViÖt Nam. ë n­íc ta, trªn c¬ së nhËn thøc ®óng ®¾n quy luËt ph¸t triÓn cña lÞch sö, §¶ng ta ®· h­íng C¸ch m¹ng ViÖt Nam ph¸t triÓn theo con ®­êng ®éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi. Nhê con ®­êng Êy, nh©n d©n ta ®· tiÕn hµnh th¾ng lîi cuéc C¸ch m¹ng th¸ng T¸m vµ hai cuéc kh¸ng chiÕn, hoµn thµnh sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc. Ngµy nay, chØ cã ®i lªn chñ nghÜa x· héi míi gi÷ v÷ng ®­îc ®éc lËp, tù do cho d©n téc, míi thùc hiÖn ®­îc môc tiªu “d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ vµ v¨n minh”. Cuéc c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa lµ sù tiÕp tôc hîp l«gÝc cña c¸nh m¹ng d©n téc, d©n chñ, lµm cho c¸ch m¹ng d©n téc, d©n chñ thùc hiÖn triÖt ®Ó. Sù lùa chän con ®­êng ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi cña nh©n d©n ta còng chÝnh lµ sù lùa chän cña lÞch sö d©n téc, phï hîp víi xu thÕ cña thêi ®¹i. 3, §Æc ®iÓm cña qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam a, Tõ khi hoµ b×nh ®­îc lËp l¹i n¨m 1954, miÒn B¾c n­íc ta ®· b­íc vµo thêi kú qu¸ ®é tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi víi ®Æc ®iÓm nh­ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· nãi : “ §Æc ®iÓm lín nhÊt cña ta trong thêi kú qu¸ ®é lµ tõ mét n­íc n«ng nghiÖp l¹c hËu tiÕn th¼ng lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng ph¶i kinh qua giai ®o¹n ph¸t triÓn t­ b¶n chñ nghÜa”. Tõ n¨m 1975, sau khi ®Êt n­íc ®· hoµn toµn ®éc lËp vµ c¶ n­íc thèng nhÊt, c¸ch m¹ng d©n téc - d©n chñ hoµn toµn th¾ng lîi trong ph¹m vi c¶ n­íc th× nh©n d©n ba miÒn cïng tiÕn hµnh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, cïng qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi. C­¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt n­íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi cña §¶ng ®· nãi râ h¬n thùc tr¹ng kinh tÕ vµ chÝnh trÞ cña ®Êt n­íc: “ N­íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, bá qua chÕ ®é t­ b¶n, tõ mét x· héi vèn lµ thuéc ®Þa - nöa phong kiÕn, lùc l­îng s¶n xuÊt rÊt thÊp. §Êt n­íc tr¶i qua hµng chôc n¨m chiÕn tranh hËu qu¶ ®Ó l¹i cßn nÆng nÒ, nh÷ng tµn d­ thùc d©n - phong kiÕn cßn nhiÒu. C¸c thÕ lùc thï ®Þch th­êng xuyªn t×m c¸ch ph¸ ho¹i chÕ ®é x· héi chñ nghÜa vµ nÒn ®éc lËp d©n téc cña nh©n d©n ta”. Nh­ vËy ®Æc ®iÓm quan träng nhÊt cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta lµ bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa. Nh­ng sÏ lµ sai lÇm vµ ph¶i tr¶ gi¸ nÕu quan niÖm “bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa” theo kiÓu phñ ®Þnh s¹ch tr¬n, ®em ®èi lËp chñ nghÜa x· héi víi chñ nghÜa t­ b¶n, bá qua nh÷ng c¸i “kh«ng thÓ bá qua” nh­ ®· tõng x¶y ra ë c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa tr­íc ®©y. V× vËy, B¸o c¸o chÝnh trÞ t¹i §¹i héi §¶ng IX §¶ng Céng S¶n ®· nãi râ bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa lµ “bá qua viÖc x¸c lËp vÞ trÝ thèng trÞ cña quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc th­îng tÇng t­ b¶n chñ nghÜa nh­ng tiÕp thu, kÕ thõa nhøng thµnh tùu mµ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®­îc d­íi chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa, ®Æc biÖt vÒ khoa häc c«ng nghÖ, ®Ó ph¸t triÓn nhanh lùc l­îng s¶n xuÊt, x©y dùng nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i”. * Kh¶ n¨ng vÒ qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa ë ViÖt Nam: VÒ kh¶ n¨ng kh¸ch quan: YÕu tè kh¸ch quan ®ãng vai trß tÝch cùc nhÊt trong viÖc t¹o tiÒn ®Ò qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa ë ViÖt Nam lµ nh©n tè thêi ®¹i tøc xu thÕ qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi trªn ph¹m vi thÕ giíi. Nh©n tè thêi ®¹i lµm thøc tØnh c¸c d©n téc, c¸c quèc gia, kh«ng nh÷ng lµm qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chñ nghÜa t­ b¶n trë thµnh mét tÊy yÕu mµ cßn ®em l¹i nh÷ng ®iªï kiÖn vµ kh¶ n¨ng kh¸ch quan cho sù qu¸ ®é nµy. Qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ s¶n xuÊt vµ sù phô thuéc nhau gi÷a c¸c n­íc ngµy cµng t¨ng lªn, còng nh­ sù ph¸t triÓn cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ vÒ kh¸ch quan ®· t¹o ra nh÷ng kh¶ n¨ng ®Ó c¸c n­íc kÐm ph¸t triÓn ®i sau cã thÓ tiÕp thu vµ vËn dông vµo n­íc m×nh nh÷ng lùc l­îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i cña thÕ giíi vµ nh÷ng kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ®i tr­íc ®Ó thùc hiÖn “con ®­êng ph¸t triÓn rót ng¾n”. Xu thÕ toµn cÇu ho¸, sù phô thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ngµy cµng t¨ng lªn tuy chøa ®ùng nh÷ng nguy c¬, th¸ch thøc nh­ng vÉn t¹o kh¶ n¨ng kh¸ch quan cho viÖc kh¾c phôc khã kh¨n vÒ nguån vèn vµ kü thuËt hiÖn ®¹i cho c¸c n­íc chËm ph¸t triÓn, nÕu nh­ cã chÝnh s¸ch ®­êng lèi ®óng ®¾n. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, cho phÐp vµ buéc chóng ta ph¶i biÕt tranh thñ c¬ héi, tËn dông, khai th¸c, sö dông cã hiÖu qu¶ nh÷ng thµnh tùu mµ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®­îc ®Ó rót ng¾n thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta. Thêi ®¹i ngµy nay, qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi lµ xu h­íng kh¸ch quan cu¶ loµi ng­êi. §i trong dßng ch¶y ®ã cña lÞch sö, chóng ta ®·, ®ang vµ sÏ nhËn ®­îc sù ®ång t×nh, ñng hé ngµy cµng m¹nh mÏ cña loµi ng­êi, cña c¸c quèc gia ®éc lËp ®ang ®Êu tranh ®Ó lùa chän con ®­êng ph¸t triÓn tiÕn bé cña m×nh. VÒ nh÷ng tiÒn ®Ò chñ quan: + ViÖt Nam lµ n­íc cã nguån nh©n lùc dåi dµo víi truyÒn thèng lao ®éng cÇn cï vµ th«ng minh, trong ®ã ®éi ngò lµm khoa häc, c«ng nghÖ, c«ng nh©n lµnh nghÒ cã hµng chôc ngµn ng­êi...lµ tiÒn ®Ò quan träng ®Ó tiÕp thu, sö dông c¸c thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña thÕ giíi. N­íc ta cã nguån tµi nguyªn ®a d¹ng, vÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi vµ nh÷ng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt ®· ®­îc x©y dùng lµ nh÷ng yÕu tè hÕt søc quan träng ®Ó t¨ng tr­ëng kinh tÕ. §iÒu ®ã t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó më réng hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ, thu hót vèn ®Çu t­, chuyÓn giao c«ng nghÖ, tiÕp thu kinh nghiÖm qu¶n lý tiªn tiÕn cña c¸c n­íc ph¸t triÓn. + Nh©n d©n ta ®· lËp nªn chÝnh quyÒn nhµ n­íc d©n chñ nh©n d©n d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng S¶n, lµm nhiÖm vô lÞch sö cña chuyªn chÝnh v« s¶n, ®· x©y dùng nh÷ng c¬ së ban ®Çu vÒ chÝnh trÞ - kinh tÕ cña chñ nghÜa x· héi. C¸ch m¹ng ViÖt Nam do §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam l·nh ®¹o - mét §¶ng giµu tinh thÇn c¸ch m¹ng , s¸ng t¹o, khoa häc vµ trÝ tuÖ, cã ®­êng lèi ®óng ®¾n vµ g¾n bã víi quÇn chóng nh©n d©n, cã Nhµ n­íc x· héi chñ nghi· cña d©n, do d©n, v× d©n ngµy cµng ®­îc cñng cè v÷ng m¹nh vµ khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n. §ã lµ nh©n tè chñ quan cã ý nghÜa v« cïng quan träng b¶o ®¶m th¾ng lîi cho c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi vµ b¶o vÖ Tæ quèc ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa. + Qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng nh÷ng phï hîp víi quy luËt ph¸t triÓn cña lÞch sö mµ cßn phï hîp víi nguyÖn väng cña ®¹i ®a sè nh©n d©n ViÖt Nam ®· chiÕn ®Êu, hi sinh kh«ng chØ nh»m môc ®Ých giµnh ®éc lËp d©n téc mµ cßn v× cuéc sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc, x©y dùng x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh. Nh÷ng yªu cÇu ®ã chØ cã chñ nghÜa x· héi míi ®¸p øng ®­îc. V× vËy quyÕt t©m cña nh©n d©n sÏ trë thµnh lùc l­îng vËt chÊt ®ñ søc v­ît qua mäi khã kh¨n vµ x©y dùng thµnh c«ng chñ nghÜa x· héi. + C«ng cuéc ®æi míi ®Êt n­íc do §¶ng ta khëi x­íng vµ l·nh ®¹o b¾t ®Çu tõ §¹i héi §¶ng lÇn thø VI ®Õn nay ®· thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu kh¶ quan, gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ, t¹o m«i tr­êng hîp t¸c ®Çu t­, ph¸t triÓn kinh tÕ, ®êi sèng nh©n d©n ®­îc c¶i thiÖn…§iÒu ®ã ®· cñng cè vµ kh¼ng ®Þnh con ®­êng lùa chän lªn chñ nghÜa x· héi cña chóng ta lµ ®óng ®¾n. b, Bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa thùc chÊt lµ ph¸t triÓn theo con ®­êng “rót ng¾n” qu¸ tr×nh lªn chñ nghÜa x· héi. Song “rót ng¾n” kh«ng ph¶i lµ n«n nãng, ®èt ch¸y giai ®o¹n, duy ý chÝ, coi th­êng quy luËt, nh­ muèn xo¸ bá nhanh së h÷u t­ nh©n vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ “phi chñ nghÜa x· héi” hoÆc coi nhÑ s¶n xuÊt hµng ho¸,…Tr¸i l¹i, ph¶i t«n träng quy luËt kh¸ch quan vµ vËn dông s¸ng t¹o vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ®Êt n­íc, tËn dông thêi c¬ vµ kh¶ n¨ng thuËn lîi ®Ó t×m ra con ®­êng, h×nh thøc, b­íc ®i thÝch hîp. VÒ chÝnh trÞ bá qua chÕ ®é t­ b¶n lµ bá qua giai ®o¹n thèng trÞ cña giai cÊp t­ s¶n, cña kiÕn tróc th­îng tÇng t­ b¶n chñ nghÜa. VÒ kinh tÕ, bá qua chÕ ®é t­ b¶n lµ bá qua sù thèng trÞ cña quan hÖ s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa nh­ng ph¶i tiÕp thu, kÕ thõa nh÷ng thµnh tùu mµ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®­îc d­íi chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa, ®Æc biÖt lµ khoa häc vµ c«ng nghÖ ®Ó ph¸t triÓn nhanh lùc l­îng s¶n xuÊt, x©y dùng nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i. §ã chÝnh lµ sù rót ng¾n thêi gian thùc hiÖn qu¸ tr×nh x· héi ho¸ s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa b»ng con ®­êng ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa tøc lµ rót ng¾n mét c¸ch ®¸ng kÓ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta. Sù rót ng¾n nµy ®­îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc sö dông biÖn ph¸p kÕ ho¹ch cïng c¸c biÖn ph¸p thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa trªn c¬ së x©y dùng, ph¸t triÓn kinh tÕ Nhµ n­íc v÷ng m¹nh ®ãng vai trß chñ ®¹o ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. Sù rót ng¾n nµy chØ cã thÓ thùc hiÖn thµnh c«ng víi ®iÒu kiÖn chÝnh quyÒn thuéc vÒ nh©n d©n d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam. Tuy nhiªn cÇn nhËn thøc ®Çy ®ñ r»ng sù rót ng¾n ë ®©y kh«ng ph¶i lµ c«ng viÖc cã thÓ lµm nhanh chãng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ râ: “TiÕn lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng thÓ mét sím mét chiÒu. §ã lµ c¶ mét c«ng t¸c tæ chøc vµ gi¸o dôc”, “ chñ nghÜa x· héi kh«ng thÓ lµm ngay ®­îc mµ ph¶i lµm dÇn dÇn”. Tãm l¹i, x©y dùng chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t­ b¶n chñ nghÜa ë n­íc ta t¹o ra sù biÕn ®æi vÒ chÊt cña x· héi trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc lµ qu¸ tr×nh rÊt khã kh¨n, phøc t¹p, tÊt yÕu “ph¶i tr¶i qua mét thêi kú qu¸ ®é l©u dµi víi nhiÒu chÆng ®­êng, nhiÒu h×nh thøc tæ chøc kinh tÕ, x· héi cã tÝnh chÊt qu¸ ®é”. II. Nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. §Ó thùc hiÖn môc tiªu d©n giµu, n­íc m¹nh theo con ®­êng x· héi chñ nghÜa,®iÒu quan träng nhÊt lµ ph¶i c¶i biÕn c¨n b¶n t×nh tr¹ng kinh tÕ x· héi: ph¶i x©y dùng mét nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa víi c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, khoa häc vµ kü thuËt tiªn tiÕn. Muèn vËy trong thêi kú qu¸ ®é chóng ta cÇn ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n sau: 1, Ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, coi c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc lµ nhiÖm vô trung t©m cña c¶ thêi kú qu¸ ®é nh»m x©y dùng c¬ së vËt chÊt – kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi C¬ së vËt chÊt – kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi, theo V.I.Lªnin, lµ nÒn s¶n xuÊt ®¹i c¬ khÝ ë tr×nh ®é hiÖn ®¹i ®­îc ¸p dông trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, kÓ c¶ trong n«ng nghiÖp. Ngµy nay, c¬ së vËt chÊt – kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi ph¶i thÓ hiÖn ®­îc nh÷ng thµnh tùu tiªn tiÕn nhÊt vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ sinh häc, c«ng nghÖ vËt liÖu míi…ChØ khi lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn ®Õn tr×nh ®é cao míi t¹o ra ®­îc n¨ng suÊt lao ®éng cao trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhê ®ã nh÷ng môc tiªu vµ tÝnh ­u viÖt cña chñ nghÜa x· héi míi ®­îc thùc hiÖn ngµy cµng tèt h¬n trªn thùc tÕ. NhËn thøc ®óng ®¾n tÇm quan träng cña vÊn ®Ò nµy, chóng ta ®· tËp trung mäi nç lùc cè g¾ng cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc nh»m kh¾c phôc sù tôt hËu xa h¬n vÒ kinh tÕ so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n, toµn diÖn c¸c ngµnh trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, lµ sù ho¸ th©n cña c«ng nghiÖp vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. Trªn c¬ cë ®ã trang bÞ c¬ së vËt chÊt – kü thuËt hiÖn ®¹i trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ, biÕn lao ®éng thñ c«ng víi n¨ng suÊt lao ®éng thÊp sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng víi khoa häc víi c«ng nghÖ, ph­¬ng tiÖn vµ ph­¬ng ph¸p hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng cao h¬n, qua ®ã lao ®éng thñ c«ng nÆng nhäc còng ®­îc gi¶m bít, t¨ng thªm thêi gian nhµn rçi cho con ng­êi, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸ nh©n ph¸t triÓn toµn diÖn. C«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc lµ nhiÖm vô cã tÝnh quy luËt cña sù qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë nh÷ng n­íc kinh tÕ l¹c hËu, chñ nghÜa t­ b¶n ch­a ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, chiÕn l­îc, néi dung, h×nh thøc, b­íc ®i, tèc ®é, biÖn ph¸p c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña mçi n­íc qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ph¶i ®­îc xuÊt ph¸t tõ ®iÒu kiÖn lÞch sö cô thÓ cña mçi n­íc vµ tõ bèi c¶nh quèc tÕ trong mçi thêi kú. N­íc ta ph¶i thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ g¾n liÒn víi hiÖn ®¹i ho¸ v× ®iÓm xuÊt ph¸t ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ cßn ë tr×nh ®é thÊp. MÆt kh¸c, chóng ta tiÕn hµnh x©y dùng c¬ së vËt chÊt – kü thuËt trong ®iÒu kiÖn nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi ®· cã nÒn c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, do ®ã nÕu thùc hiÖn mét c¸ch tuÇn tù hoµn thµnh c«ng nghiÖp ho¸ sau ®ã míi thùc hiÖn hiÖn ®¹i ho¸ th× rÊt khã ®uæi kÞp c¸c n­íc ph¸t triÓn. §Ó rót ng¾n kho¶ng c¸ch l¹c hËu, tiÕn tíi ®uæi kÞp c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, cÇn ph¶i t×m ®­êng ®i thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ cña ®Êt n­íc vµ xu thÕ cña thêi ®¹i. Con ®­êng ®ã lµ c«ng nghiÖp ho¸ ph¶i g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸, hai qu¸ tr×nh nµy cÇn ®­îc ®an xen lÉn nhau. TiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ song vÉn cã thÓ ®i s©u vµo hiÖn ®¹i ho¸ ë nh÷ng kh©u cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh nh»m ®Èy nhanh h¬n viÖc trang bÞ c¬ së vËt chÊt – kü thuËt cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. Th«ng qua ®ã cã thÓ ®uæi kÞp vµ v­ît qua c¸c n­íc ph¸t triÓn kh¸c. NhiÖm vô kh«ng kÐm phÇn quan träng kh¸c cña ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc lµ ph¸t triÓn nguån lùc con ng­êi - lùc l­îng s¶n xuÊt c¬ b¶n cña ®Êt n­íc, yÕu tè c¬ b¶n cña t¨ng tr­ëng kinh tÕ, t¹o ®éi ngò lao ®éng cã kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, tiÕp thu, sö dông, qu¶n lý cã hiÖu qu¶ nÒn s¶n xuÊt x· héi ho¸ cao víi kü thuËt vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn nhÊt. V× vËy ph¶i ph¸t huy nguån lùc trÝ tuÖ vµ søc m¹nh tinh thÇn cña con ng­êi ViÖt Nam, coi ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ nÒn t¶ng vµ ®éng lùc cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, lµ “quèc s¸ch hµng ®Çu” trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn ®Êt n­íc. Bëi lÏ “ Muèn x©y dùng chñ nghÜa x· héi, tr­íc hÕt cÇn cã nh÷ng con ng­êi x· héi chñ nghÜa”. 2, X©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt míi theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa NÒn s¶n xuÊt x· héi lµ sù thèng nhÊt biÖn chøng gi÷a lùc l­îng s¶n xuÊt víi quan hÖ s¶n xuÊt. Do ®ã viÖc x©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt míi kh«ng thÓ thùc hiÖn theo ý muèn chñ quan duy ý chÝ mµ ph¶i tu©n theo nh÷ng quy luËt kh¸ch quan, ®Æc biÖt lµ quy luËt vÒ mèi quan hÖ gi÷a lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt trong thêi kú qu¸ ®é. NÕu viÖc tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ nh»m t¹o ra sù ph¸t triÓn v­ît bËc cña lùc l­îng s¶n xuÊt th× ®i liÒn víi nã ph¶i x©y dùng tõng b­íc nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é phÊt triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt míi.. Quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn vµ tÝnh chÊt cña lùc l­îng s¶n xuÊt sÏ thóc ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn m¹nh mÏ, ng­îc l¹i sÏ lµ nh©n tè c¶n trë nã. Nh­ vËy chóng ta ch­a thÓ x· héi ho¸ quan hÖ s¶n xuÊt ë tr×nh ®é cao mµ ph¶i tu©n theo nh÷ng b­íc ®i tuÇn tù trong viÖc x¸c lËp quan hÖ s¶n xuÊt míi. XuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm cho r»ng bÊt cø mét sù c¶i biÕn nµo vÒ mÆt quan hÖ së h÷u còng ®Òu ph¶i lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña viÖc t¹o nªn nh÷ng lùc l­îng s¶n xuÊt míi. V× vËy viÖc x©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt míi ë n­íc ta ph¶i ®­îc ph¸t triÓn tõng b­íc, theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë mét n­íc mµ nÒn kinh tÕ chËm ph¸t triÓn nh­ n­íc ta, chÕ ®é së h÷u tÊt yÕu ph¶i ®a d¹ng víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau, t­¬ng øng víi nã lµ c¬ cÊu kinh tÕ cã nhiÒu thµnh phÇn : kinh tÕ nhµ n­íc; kinh tÕ hîp t¸c mµ nßng cèt lµ c¸c hîp t¸c x·; kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n; kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi. Quan ®iÓm ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cña §¶ng ta lµ hoµn toµn phï hîp víi hoµn c¶nh thùc tÕ n­íc ta khi lùc l­îng s¶n xuÊt cßn bao hµm nhiÒu tr×nh ®é c«ng nghÖ kh¸c nhau, th× quan hÖ s¶n xuÊt còng gåm nhiÒu h×nh thøc së h÷u phï hîp víi tr×nh ®é t­¬ng øng cña lùc l­îng s¶n xuÊt. §­êng lèi ph¸t triÓn mét nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cã chiÕn l­îc l©u dµi, cã t¸c dông to lín trong viÖc ®éng viªn mäi nguån lùc c¶ bªn trong lÉn bªn ngoµi, lÊy néi lùc lµm chÝnh ®Ó x©y dùng kinh tÕ, ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt. ChØ cã thÓ c¶i t¹o quan hÖ së h÷u hiÖn nay mét c¸ch dÇn dÇn bëi kh«ng thÓ lµm cho lùc l­îng s¶n xuÊt hiÖn cã t¨ng lªn ngay lËp tøc ®Õn møc cÇn thiÕt ®Ó x©y dùng mét nÒn kinh tÕ c«ng h÷u thuÇn nhÊt mét c¸ch nhanh chãng. V× quan hÖ së h÷u lµ ®a d¹ng cho nªn ph¶i cã nhiÒu h×nh thøc ph©n phèi vµ nhiÒu h×nh thøc tæ chøc qu¶n lý hîp lý, còng nh­ viÖc x¸c lËp ®Þa vÞ lµm chñ cña ng­êi lao ®éng trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n ph¶i diÔn ra tõng b­íc, d­íi nhiÒu h×nh thøc vµ ®i tõ thÊp ®Õn cao. MÆc dï tån t¹i nhiÒu h×nh thøc së h÷u, quan hÖ ph©n phèi vµ qu¶n lý kh¸c nhau song së h÷u nhµ n­íc vµ quan hÖ hîp t¸c gióp ®ì lÉn nhau cïng ph¸t triÓn vÉn lµ chñ ®¹o, mang tÝnh chÊt chi phèi ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë n­íc ta. Nh­ vËy, x©y dùng qua hÖ s¶n xuÊt míi ®Þnh h­íng chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu sau ®©y: Quan hÖ s¶n xuÊt míi ®­îc x©y dùng ph¶i dùa trªnkÕt qu¶ cña sù ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt. Quan hÖ s¶n xuÊt biÓu hiÖn trªn ba mÆt: së h÷u t­ liÖu s¶n xuÊt, tæ chøc qu¶n lý vµ ph©n phèi, do ®ã, quan hÖ s¶n xuÊt míi ph¶i ®­îc x©y dùng mét c¸ch ®ång bé trªn c¶ ba mÆt. Tiªu chuÈn c¨n b¶n ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh ®óng ®¾n cña quan hÖ s¶n xuÊt míi theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ ë hiÖu qu¶ cña nã: thóc ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi. 3, Më réng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i Trong ®iÒu kiÖn thÕ giíi hiÖn nay, khi lùc l­îng s¶n xuÊt mang tÝnh chÊt quèc tÕ ho¸ vµ mçi quèc gia ®­îc xem lµ mét m¾t xÝch trong thÞ tr­êng thÕ giíi thèng nhÊt th× viÖc më réng kinh tÕ ®èi ngo¹i lµ xu thÕ tÊt yÕu, lµ vÊn ®Ò cã tÝch chÊt quy luËt. §øng tr­íc xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ vµ sù t¸c ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ, nÒn kinh tÕ n­íc ta kh«ng thÓ lµ mét nÒn kinh tÕ khÐp kÝn, mµ lµ ph¶i tÝch cùc më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i. Chóng ta “më cöa” nÒn kinh tÕ, thùc hiÖn ®a d¹ng, ®a ph­¬ng ho¸ quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ nh»m thu hót c¸c nguån lùc ph¸t triÓn tõ bªn ngoµi (nh­ nguån vèn, c«ng nghÖ vµ kinh nghiÖm qu¶n lý tiªn tiÕn cña c¸c n­íc), ph¸t huy lîi thÕ kinh tÕ trong n­íc lµm thay ®æi m¹nh mÏ vÒ c«ng nghÖ, c¬ cÊu ngµnh vµ s¶n phÈm…më réng ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ, t¨ng c­êng liªn doanh, liªn kÕt, hîp t¸c, lµ c¬ së ®Õ t¹o ®iÒu kiÖn vµ kÝch thÝch s¶n xuÊt trong n­íc ph¸t triÓn, v­¬n lªn b¾t kÞp tr×nh ®é thÕ giíi. Më réng quan hÖ quèc tÕ ph¶i dùa trªn nguyªn t¾c b×nh ®¼ng, cïng cã lîi, t«n träng chñ quyÒn vµ kh«ng can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau. Muèn vËy, Nhµ n­íc ta cÇn thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p sau: Tõng b­íc n©ng cao søc c¹nh tranh quèc tÕ, tÝch cùc khai th¸c thÞ tr­êng thÕ giíi; tèi ­u hãa c¬ cÊu xuÊt – nhËp khÈu; tÝch cùc tham gia hîp t¸c kinh tÕ khu vùc vµ hÖ thèng mËu dÞch ®a ph­¬ng toµn cÇu; xö lý ®óng ®¾n mèi quan hÖ gi÷a më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i víi ®éc lËp tù chñ, tù lùc c¸nh sinh, b¶o vÖ an ninh kinh tÕ quèc gia. TiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, t¹o lËp ®ång bé c¸c yÕu tè cña thÞ tr­êng, ph¸t triÓn m¹nh mÏ thÞ tr­êng hµng ho¸ vµ dÞch vô, tæ chøc qu¶n lý vµ h­íng dÉn tèt viÖc thuª m­ín vµ sö dông lao ®éng, x©y dùng thÞ tr­êng vèn, tõng b­íc h×nh thµnh thÞ tr­êng chøng kho¸n Hoµn chØnh hÖ thèng ph¸p luËt vÒ kinh tÕ, ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tiÒn tÖ vµ gi¸ c¶, n©ng cao hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng trong lÜnh vùc tµi chÝnh ng©n hµng. N©ng cao n¨ng lùc vµ hiÖu qu¶ qu¶n lý kinh tÕ cña Nhµ n­íc. 4, N©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, v¨n ho¸ tinh thÇn cña nh©n d©n Trong suèt h¬n mét thÕ kû, nh©n d©n ta ®· ph¶i chÞu ®ùng sù ¸p bøc, bãc lét hÕt søc d· man vµ tµn khèc d­íi chÕ ®é phong kiÕn – thùc d©n, ®êi sèng cña nh©n d©n ta v« cïng khæ cùc, thiÕu thèn, biÓu hiÖn râ nhÊt qua n¹n ®ãi n¨m 1945, lµm chÕt h¬n hai triÖu ng­êi. ChÝnh v× thÕ, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· quan niÖm r»ng Chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam lµ:“Tr­íc hÕt nh»m lµm cho nh©n d©n lao ®éng tho¸t n¹n bÇn cïng, lµm cho mäi ng­êi cã c«ng ¨n viÖc lµm, ®­îc Êm no vµ sèng mét ®êi h¹nh phóc”. Thùc chÊt, nhiÖm vô nµy lµ hÖ qu¶ cña c¸c nhiÖm vô nªu trªn. NÕu thùc hiÖn tèt ba nhiÖm vô ®ã th× tÊt yÕu sÏ tõng b­íc c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cña nh©n d©n. Khi n­íc ta tÝch cùc më réng kinh tÕ ®èi ngo¹i, thùc hiÖn ®a d¹ng, ®a ph­¬ng ho¸ quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ, thu hót m¹nh mÏ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ®ång thêi tiÕp thu, ¸p dông ®­îc nhiÒu thµnh tùu khoa häc kü thuËt vµ kinh nghiÖm qu¶n lý tiªn tiÕn tõ n­íc ngoµi tõ ®ã thóc ®Èy qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc diÔn ra nhanh chãng vµ hiÖu qu¶ h¬n. §Õn l­ît m×nh, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ thµnh c«ng sÏ x©y dùng ®­îc c¬ së vËt chÊt – kü thuËt cho x· héi míi, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng ®Ó lµm cho t×nh tr¹ng dåi dµo s¶n phÈm hµng ho¸ vµ dÞch vô trë thµnh phæ biÕn, ®¸p øng tèt nhÊt nh÷ng nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n. Bªn c¹nh ®ã, nÕu chóng ta x©y dùng ®­îc mét quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l­îng s¶n xuÊt, h×nh thµnh nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau, khai th¸c ®­îc kh¶ n¨ng tiÒm tµng cña nÒn kinh tÕ th× sÏ thóc ®Èy s¶n xuÊt ®a d¹ng vµ phong phó nh»m t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm hµng ho¸, dÞch vô ®¸p øng ®ù¬c nhu cÇu cã tÝnh ®a d¹ng trong d©n c­. KÕt luËn Qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi lµ mét tÊt yÕu lÞch sö mµ bÊt cø mét quèc gia nµo ®i lªn chñ nghÜa x· héi còng ph¶i tr¶i qua, kÓ c¶ nh÷ng n­íc cã nÒn kinh tÕ rÊt ph¸t triÓn hay nh÷ng n­íc cßn nghÌo nµn, l¹c hËu nh­ ViÖt Nam. Tuy nhiªn, nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n cña thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë nh÷ng n­íc kh¸c nhau lµ kh¸c nhau tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn lÞch sö cô thÓ cña mçi n­íc. NhËn thøc mét c¸ch ®óng ®¾n, kh¾c phôc nh÷ng quan niÖm ®¬n gi¶n, duy ý chÝ vÒ thêi kú qu¸ ®é cã ý nghÜa thùc tiÔn quan träng, gióp cho nh÷ng n­íc ®·, ®ang vµ sÏ qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi nãi chung vµ n­íc ta nãi riªng ®­a ra ®­îc nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n phï hîp víi t×nh h×nh cô thÓ cña ®Êt n­íc, nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ - x· héi ®· ®Ò ra. §Ó thùc hiÖn ®­îc nh÷ng nhiÖm vô ®ã tr­íc hÕt ph¶i cã sù l·nh ®¹o ®óng ®¾n, s¸ng suèt cña §¶ng vµ Nhµ n­íc cïng víi sù ®ång lßng ñng hé, quyÕt t©m cña nh©n d©n c¶ n­íc nh»m thùc hiÖn môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta lµ x©y dùng mét x· héi “d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh”. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò ¸n nµy, mÆc dï ®· rÊt cè g¾ng nh­ng do kh¶ n¨ng vµ kinh nghiÖm thùc tÕ cßn cã h¹n nªn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®­îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó t«i cã thÓ rót kinh nghiÖm vµ hoµn thµnh tèt h¬n nh÷ng ®Ò ¸n kh¸c trong qu¸ tr×nh häc tËp, nghiªn cøu sau nµy. Mét lÇn n÷a, t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o, PGS.TS Vò V¨n H©n ®· tËn t×nh gióp ®ì t«i hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy. T«i còng xin c¶m ¬n th­ viÖn tr­êng §¹i häc Kinh tÕ quèc d©n ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho t«i trong viÖc t×m kiÕm tµi liÖu phôc vô cho ®Ò ¸n. T«i xin tr©n träng c¶m ¬n ./. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c-Lªnin. Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - 2005. 2. Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c-Lªnin Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - 2000. 3. Gi¸o tr×nh TriÕt häc M¸c – Lªnin Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - 2003. 4. Trang Web: www.dangcongsan.vn 5. Lªnin toµn tËp (tËp 36 vµ 44) V.I.Lªnin. 6. Mét sè tµi liÖu liªn quan kh¸c.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNhững nhiệm vụ kinh tế cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam.doc