Phân tích chất lượng xăng dầu. Tìm hiểu công nghệ kho xăng dầu, dầu mỡ bôi trơn và phụ gia, LPG tại Tổng Công ty xăng dầu khu vực 3

51 trang MỤC LỤC: MỞ ĐẦU:3 Phần I: AN TOÀN LAO ĐỘNG4 Phần II: TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ KHO XĂNG DẦU5 II.1/ Nguyên tắc các bồn bể chứa:5 II.1.1.Yêu cầu đối với bể chứa xăng dầu:5 II.1.2. Phân loại bể chứa xăng dầu: 5 II.1.3. Một số bể chứa xăng dầu thường dùng6 II.1.4. Các thiết bị của bể chứa7 II.2/ Vấn đề hao hụt, nguyên nhân và biện pháp phòng chống: 9 II.2.1) Tính cấp bách của vấn đề chống hao hụt xăng dầu:9 II.2.2) Các dạng hao hụt và nguyên nhân gây ra các hao hụt đó :9 II.3/ Vận chuyển xăng dầu:14 II.3.1) Vận chuyển xăng dầu bằng đường ống ngầm:14 II.3.2) Vận chuyển xăng dầu bằng tàu thuỷ:15 II.3.3. Vận chuyển xăng dầu bằng ôtô xitec:16 II.3.4. Vận chuyển xăng dầu bằng wagon xitec:17 II.4/ An toàn cháy nổ trong các công trình xăng dầu17 II.4.1. Đặc điểm nguy hiểm về cháy nổ trong công trình xăng dầu17 II.4.2) Đặc điểm nguy hiểm cháy nổ xăng dầu:18 II.4.3) Nguyên tắc dập tắt đám cháy của cơ sở 19 II.4.4. Các loại chất chữa cháy và phương tiện chữa cháy19 Phần III. Các phương pháp phân tích chỉ tiêu chất lượng của sản phẩm xăng dầu III.1.Thành phần cất phân đoạn. 22 III.2.Độ xuyên kim23 III.3. Nhiệt độ chớp cháy.23 III.4. Độ nhớt24 III.5. Áp suất hơi bão hòa25 III.6. So màu Sayball26 III.7. Ăn mòn tấm đồng:26 Phần IV: DẦU MỠ BÔI TRƠN VÀ PHỤ GIA. IV.1. Vai trò của phụ gia27 IV.2. Pha chế dầu nhờn thương phẩm:32 IV.3. Các chỉ tiêu của dầu nhờn33 Phần V: TÌM HIỂU VỀ LPG V.1. Giới thiệu chung.41 V.2. Nguồn gốc thành phần tính chất của khí đồng hành41 V.3.Một số đặc tính hoá lý thương mại42 V.4.Ứng dụng của LPG . 47 KẾT LUẬN:50 MỞ ĐẦU: Từ thời cổ xưa con người đã biết đến dầu mỏ. Dầu mỏ được dùng làm nhiên liệu để đốt cháy, thắp sáng từ thế kỷ XVIII. Sang đến thế kỷ thứ XIX, dầu được coi như là nguồn nhiên liệu chính cho mọi phương tiện giao thông và cho nền kinh tế quốc dân. Hiện nay, dầu mỏ đã trở thành nguồn năng lượng quan trọng nhất của mọi quốc gia trên thế giới. Khoảng 6570% năng lượng sử dụng đi từ dầu mỏ, chỉ còn 2022% năng lượng đi từ than, 56% từ năng lượng nước và 812% từ năng lượng hạt nhân. Bên cạnh đó, dầu mỏ còn cho những sản phẩm hết sức quan trọng và đa dạng đi từ quá trình tổng hợp hữu cơ - hoá dầu trong công nghiệp như: cao su, chất dẻo, tơ sợi tổng hợp, các chất hoạt động bề mặt, phân bón, thậm chí cả protein, Hiệu quả sử dụng dầu mỏ còn được thể hiện trên nhiều lĩnh vực từ các phân đoạn chưng cất dầu thô, kể cả cặn chưng cất, điều này phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của các quá trình chế biến, mà các quá trình xúc tác giữ một vai trò then chốt. Từ đó hiệu quả sử dụng của dầu mỏ được nâng cao rõ rệt, tiết kiệm được trữ lượng dầu thô trên thế giới. Là những sinh viên ngành công nghệ Hữu cơ - Hoá dầu, việc hiểu biết về các quá trình và sản phẩm chuyên ngành là hết sức cần thiết, đặc biệt là bản chất của chúng. Nhằm hướng tới mục đích trên, kỳ thực tập kỹ thuật này là một yếu tố hết sức quan trọng cho sinh viên chúng em, giúp sinh viên chúng em có cơ hội được hiểu biết hơn về những ứng dụng thực tiễn của dầu mỏ, việc giữ và bảo quản các sản phẩm xăng dầu, .cũng như những thông số hoá lý đặc trưng của chúng có tác động trực tiếp đến quá trình sử dụng sau này. Qua quá trình đi thực tế và tìm hiểu qua tài liệu, bản thân em rút ra được những kết quả nhất định, và em xin trình bày một số kết quả mà em thu được qua đợt thực tập tại TỔNG CÔNG TY XĂNG DẦU KHU VỰC III. Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của cô giao Đinh Thị Ngọ và sự giúp đỡ rất nhiệt tình của các đơn vị trong thời gian chúng em thực tập cho em hoàn thành đợt thực tập này. Phần I: AN TOÀN LAO ĐỘNG Trong khi đi vào nhà máy chúng ta phải hết sức chú ý đến vấn đề an toàn. Vì đây là các nhà máy về xăng, dầu, gas do xăng, dầu, gas đều có sự nở khối nên các thiết bị chứa đựng không được quá 95% thể tích trống của thiết bị, mặt khác ở bất kỳ nhiệt độ nào xăng dầu cũng bay hơi, hơi xăng dầu bay lên khoảng không bể chứa thiết bị chứa đựng xăng dầu dần dần tự bão hoà với không khí trong khoảng đó và có thể tạo thành môi trường nguy hiểm gây cháy nổ. Nhưng không phải ở bất kỳ nhiệt độ nào của chất lỏng, hỗn hợp hơi của nó với không khí cũng có thể xảy ra cháy, do đó yếu tố về an toàn là rất cần thiết và quan trọng. Để có thể gây ra cháy cần có tác nhân gây ra tia lửa và được gia nhiệt đến nhiệt độ bắt cháy, cho nên việc để các bồn bể chứa xa tác nhân gây ra tia lửa là việc bắt buộc đối với bất kỳ một nhà máy xí nghiệp nào do đó các yêu cầu về an toàn lao động khi làm việc là: ãKhông đi giầy đinh, và mang bất cứ vật dụng phát ra tia lửa vào gần nơi để xăng dầu. ãCác bồn, bể, chứa, cũng như phòng thí nghiệm phải bố trí riêng biệt, có chu vi bảo vệ. ãBên dưới các bồn, bể chứa phải trồng cỏ xanh hoặc rải sỏi để giải toả nhiệt và chống ngọn lửa lan ra các nơi khác khi xảy ra hoả hoạn. ãPhải bố trí các loại bình chữa cháy ngay bên cạnh các bồn, bể chứa. ãTrong lúc làm việc nhân viên công tác, công nhân phải đeo tạp dề cao su, mang găng tay và đi ủng cao su, đeo kính. ãKhông sờ mó vào các máy móc đang vận hành đặc biệt là không được ngắt cầu dao, không đi lung tung trong nhà máy, đồng thời phải vào ra theo đúng giờ quy định của các cơ quan như một nhân viên. ãKhi ra vào nhà máy cần thực hiện đúng các hướng dẫn của người hướng dẫn và các quy định khác của cơ quan.

doc50 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 27/12/2012 | Lượt xem: 2335 | Lượt tải: 13download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phân tích chất lượng xăng dầu. Tìm hiểu công nghệ kho xăng dầu, dầu mỡ bôi trơn và phụ gia, LPG tại Tổng Công ty xăng dầu khu vực 3, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Môc lôc: Më ®Çu: 3 PhÇn I: an toµn lao ®éng 4 PhÇn II: t×m hiÓu c«ng nghÖ kho x¨ng dÇu 5 II.1/ Nguyªn t¾c c¸c bån bÓ chøa: 5 II.1.1.Yªu cÇu ®èi víi bÓ chøa x¨ng dÇu: 5 II.1.2. Ph©n lo¹i bÓ chøa x¨ng dÇu: 5 II.1.3. Mét sè bÓ chøa x¨ng dÇu th­êng dïng 6 II.1.4. C¸c thiÕt bÞ cña bÓ chøa 7 II.2/ VÊn ®Ò hao hôt, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p phßng chèng: 9 II.2.1) TÝnh cÊp b¸ch cña vÊn ®Ò chèng hao hôt x¨ng dÇu: 9 II.2.2) C¸c d¹ng hao hôt vµ nguyªn nh©n g©y ra c¸c hao hôt ®ã : 9 II.3/ VËn chuyÓn x¨ng dÇu: 14 II.3.1) VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng ®­êng èng ngÇm: 14 II.3.2) VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng tµu thuû: 15 II.3.3. VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng «t« xitec: 16 II.3.4. VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng wagon xitec: 17 II.4/ An toµn ch¸y næ trong c¸c c«ng tr×nh x¨ng dÇu 17 II.4.1. §Æc ®iÓm nguy hiÓm vÒ ch¸y næ trong c«ng tr×nh x¨ng dÇu 17 II.4.2) §Æc ®iÓm nguy hiÓm ch¸y næ x¨ng dÇu: 18 II.4.3) Nguyªn t¾c dËp t¾t ®¸m ch¸y cña c¬ së 19 II.4.4. C¸c lo¹i chÊt ch÷a ch¸y vµ ph­¬ng tiÖn ch÷a ch¸y 19 PhÇn III. C¸c ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch chØ tiªu chÊt l­îng cña s¶n phÈm x¨ng dÇu III.1.Thµnh phÇn cÊt ph©n ®o¹n. 22 III.2.§é xuyªn kim 23 III.3. NhiÖt ®é chíp ch¸y. 23 III.4. §é nhít 24 III.5. ¸p suÊt h¬i b·o hßa 25 III.6. So mµu Sayball 26 III.7. ¡n mßn tÊm ®ång: 26 PhÇn IV: DÇu mì b«i tr¬n vµ phô gia. IV.1. Vai trß cña phô gia 27 IV.2. Pha chÕ dÇu nhên th­¬ng phÈm: 32 IV.3. C¸c chØ tiªu cña dÇu nhên 33 PhÇn V: t×m hiÓu vÒ LPG V.1. Giíi thiÖu chung. 41 V.2. Nguån gèc thµnh phÇn tÝnh chÊt cña khÝ ®ång hµnh 41 V.3.Mét sè ®Æc tÝnh ho¸ lý th­¬ng m¹i 42 V.4.øng dông cña LPG . 47 KÕt luËn: 50 Më ®Çu: Tõ thêi cæ x­a con ng­êi ®· biÕt ®Õn dÇu má. DÇu má ®­îc dïng lµm nhiªn liÖu ®Ó ®èt ch¸y, th¾p s¸ng tõ thÕ kû XVIII. Sang ®Õn thÕ kû thø XIX, dÇu ®­îc coi nh­ lµ nguån nhiªn liÖu chÝnh cho mäi ph­¬ng tiÖn giao th«ng vµ cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. HiÖn nay, dÇu má ®· trë thµnh nguån n¨ng l­îng quan träng nhÊt cña mäi quèc gia trªn thÕ giíi. Kho¶ng 65(70% n¨ng l­îng sö dông ®i tõ dÇu má, chØ cßn 20(22% n¨ng l­îng ®i tõ than, 5(6% tõ n¨ng l­îng n­íc vµ 8(12% tõ n¨ng l­îng h¹t nh©n. Bªn c¹nh ®ã, dÇu má cßn cho nh÷ng s¶n phÈm hÕt søc quan träng vµ ®a d¹ng ®i tõ qu¸ tr×nh tæng hîp h÷u c¬ - ho¸ dÇu trong c«ng nghiÖp nh­: cao su, chÊt dÎo, t¬ sîi tæng hîp, c¸c chÊt ho¹t ®éng bÒ mÆt, ph©n bãn, thËm chÝ c¶ protein,.... HiÖu qu¶ sö dông dÇu má cßn ®­îc thÓ hiÖn trªn nhiÒu lÜnh vùc tõ c¸c ph©n ®o¹n ch­ng cÊt dÇu th«, kÓ c¶ cÆn ch­ng cÊt, ®iÒu nµy phô thuéc rÊt nhiÒu vµo chÊt l­îng cña c¸c qu¸ tr×nh chÕ biÕn, mµ c¸c qu¸ tr×nh xóc t¸c gi÷ mét vai trß then chèt. Tõ ®ã hiÖu qu¶ sö dông cña dÇu má ®­îc n©ng cao râ rÖt, tiÕt kiÖm ®­îc tr÷ l­îng dÇu th« trªn thÕ giíi. Lµ nh÷ng sinh viªn ngµnh c«ng nghÖ H÷u c¬ - Ho¸ dÇu, viÖc hiÓu biÕt vÒ c¸c qu¸ tr×nh vµ s¶n phÈm chuyªn ngµnh lµ hÕt søc cÇn thiÕt, ®Æc biÖt lµ b¶n chÊt cña chóng. Nh»m h­íng tíi môc ®Ých trªn, kú thùc tËp kü thuËt nµy lµ mét yÕu tè hÕt søc quan träng cho sinh viªn chóng em, gióp sinh viªn chóng em cã c¬ héi ®­îc hiÓu biÕt h¬n vÒ nh÷ng øng dông thùc tiÔn cña dÇu má, viÖc gi÷ vµ b¶o qu¶n c¸c s¶n phÈm x¨ng dÇu,...còng nh­ nh÷ng th«ng sè ho¸ lý ®Æc tr­ng cña chóng cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh sö dông sau nµy. Qua qu¸ tr×nh ®i thùc tÕ vµ t×m hiÓu qua tµi liÖu, b¶n th©n em rót ra ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh, vµ em xin tr×nh bµy mét sè kÕt qu¶ mµ em thu ®­îc qua ®ît thùc tËp t¹i tæng c«ng ty x¨ng dÇu khu vùc iii. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña c« giao §inh ThÞ Ngä vµ sù gióp ®ì rÊt nhiÖt t×nh cña c¸c ®¬n vÞ trong thêi gian chóng em thùc tËp cho em hoµn thµnh ®ît thùc tËp nµy. PhÇn I: an toµn lao ®éng Trong khi ®i vµo nhµ m¸y chóng ta ph¶i hÕt søc chó ý ®Õn vÊn ®Ò an toµn. V× ®©y lµ c¸c nhµ m¸y vÒ x¨ng, dÇu, gas do x¨ng, dÇu, gas ®Òu cã sù në khèi nªn c¸c thiÕt bÞ chøa ®ùng kh«ng ®­îc qu¸ 95% thÓ tÝch trèng cña thiÕt bÞ, mÆt kh¸c ë bÊt kú nhiÖt ®é nµo x¨ng dÇu còng bay h¬i, h¬i x¨ng dÇu bay lªn kho¶ng kh«ng bÓ chøa thiÕt bÞ chøa ®ùng x¨ng dÇu dÇn dÇn tù b·o hoµ víi kh«ng khÝ trong kho¶ng ®ã vµ cã thÓ t¹o thµnh m«i tr­êng nguy hiÓm g©y ch¸y næ. Nh­ng kh«ng ph¶i ë bÊt kú nhiÖt ®é nµo cña chÊt láng, hçn hîp h¬i cña nã víi kh«ng khÝ còng cã thÓ x¶y ra ch¸y, do ®ã yÕu tè vÒ an toµn lµ rÊt cÇn thiÕt vµ quan träng. §Ó cã thÓ g©y ra ch¸y cÇn cã t¸c nh©n g©y ra tia löa vµ ®­îc gia nhiÖt ®Õn nhiÖt ®é b¾t ch¸y, cho nªn viÖc ®Ó c¸c bån bÓ chøa xa t¸c nh©n g©y ra tia löa lµ viÖc b¾t buéc ®èi víi bÊt kú mét nhµ m¸y xÝ nghiÖp nµo do ®ã c¸c yªu cÇu vÒ an toµn lao ®éng khi lµm viÖc lµ: Kh«ng ®i giÇy ®inh, vµ mang bÊt cø vËt dông ph¸t ra tia löa vµo gÇn n¬i ®Ó x¨ng dÇu. C¸c bån, bÓ, chøa, còng nh­ phßng thÝ nghiÖm ph¶i bè trÝ riªng biÖt, cã chu vi b¶o vÖ. Bªn d­íi c¸c bån, bÓ chøa ph¶i trång cá xanh hoÆc r¶i sái ®Ó gi¶i to¶ nhiÖt vµ chèng ngän löa lan ra c¸c n¬i kh¸c khi x¶y ra ho¶ ho¹n. Ph¶i bè trÝ c¸c lo¹i b×nh ch÷a ch¸y ngay bªn c¹nh c¸c bån, bÓ chøa. Trong lóc lµm viÖc nh©n viªn c«ng t¸c, c«ng nh©n ph¶i ®eo t¹p dÒ cao su, mang g¨ng tay vµ ®i ñng cao su, ®eo kÝnh. Kh«ng sê mã vµo c¸c m¸y mãc ®ang vËn hµnh ®Æc biÖt lµ kh«ng ®­îc ng¾t cÇu dao, kh«ng ®i lung tung trong nhµ m¸y, ®ång thêi ph¶i vµo ra theo ®óng giê quy ®Þnh cña c¸c c¬ quan nh­ mét nh©n viªn. Khi ra vµo nhµ m¸y cÇn thùc hiÖn ®óng c¸c h­íng dÉn cña ng­êi h­íng dÉn vµ c¸c quy ®Þnh kh¸c cña c¬ quan. PhÇn II: t×m hiÓu c«ng nghÖ kho x¨ng dÇu II.1/ Nguyªn t¾c c¸c bån bÓ chøa: II.1.1.Yªu cÇu ®èi víi bÓ chøa x¨ng dÇu: Ng­êi ta cã thÓ chøa x¨ng dÇu vµo c¸c bÓ b»ng thÐp, bÓ chøa kh«ng ph¶i b»ng thÐp (bÓ phi kim lo¹i) hoÆc chøa x¨ng dÇu vµo c¸c phuy, can nhá. C¸c ph­¬ng tiÖn chøa ®ùng x¨ng dÇu nµy ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu: - Tr¸nh vµ gi¶m bít hao hôt vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng x¨ng dÇu - Thao t¸c thuËn tiÖn. - §¶m bµo an toµn phßng ®éc vµ phßng ch¸y II.1.2. Ph©n lo¹i bÓ chøa x¨ng dÇu: - Dùa vµo chiÒu cao x©y dùng ng­êi ta chia ra: + BÓ ngÇm: BÓ ch«n d­íi ®Êt. + BÓ nöa ngÇm nöa næi: Mét phÇn hai chiÒu cao bÓ nh« lªn khái mÆt ®Êt. + BÓ næi: Lµm trªn mÆt ®Êt - Dùa vµo ¸p suÊt ng­êi ta chia ra: + BÓ cao ¸p: BÓ cã ¸p suÊt chÞu ®ùng trong bÓ p > 200mm cét n­íc + BÓ cã ¸p lùc trung b×nh: ¸p suÊt chÞu ®ùng trong bÓ P = 20 ( 200 mm cét n­íc + BÓ th­êng ¸p: cã ¸p suÊt trong bÓ P ( 20mm cét n­íc - Dùa vµo vËt liÖu x©y dùng cã c¸c lo¹i bÓ: + BÓ chøa kim lo¹i (bÓ b»ng thÐp ) + BÓ phi kim lo¹i (bÓ kh«ng b»ng thÐp). - Dùa vµo h×nh d¹ng kÕt cÊu chia ra: + BÓ h×nh trô (trô ®øng, n»m ngang ) + BÓ h×nh cÇu + BÓ h×nh giät n­íc II.1.3. Mét sè bÓ chøa x¨ng dÇu th­êng dïng (BÓ h×nh trô n»m ngang : Ng­êi ta th­êng chÕ t¹o lo¹i 10 m3, 15m3, 25m3,75m3 C©u t¹o cña lo¹i bÓ nµy: Thµnh bÓ bao gåm nh÷ng tÊm thÐp cps chiÒu dµy tõ 4- 5 mm cuËn l¹i thµnh h×nh trô cã ®­êng kÝnh nhÊt ®Þnh. §Çu bÓ còng lµm b»ng thÐp tÊm dµy 4- 5 mm Tuú theo kÕt cÊu bÓ mµ ng­êi ta cã thÓ chia ra . BÓ n»m ngang ®Çu b»ng . BÓ n»m ngang ®Çu chám cÇu  (BÓ trô ®øng : Th­êng lµ nh÷ng bÓ cã thÓ tÝch lín 400 – 10.000 m3, bÓ th­êng cã cÊu t¹o 4 phÇn . Mãng bÓ . §¸y bÓ . Th©n bÓ . M¸i bÓ  PhÇn mãng bÓ nã bao gåm c¸c líp: Líp ®Êt ®Çm tong líp dµy tõ 15 – 20 cm líp ®Êt nµy cã thÓ dµy 50 – 60 cm . Trªn líp ®Êt nµy lµ líp c¸t kh« dµy tõ 20 - 30 cm ®Ó ph©n dÇu ®Òu lùc còng nh­ lón æn ®Þnh mãng. Sau ®ã lµ líp nhùa ®­êng trªn líp c¸t dµy 10 – 15 cm ®Ó chèng them n­íc . Xung quanh mãng bÓ ng­êi ta x©y kÌ ®¸ hoÆc bª t«ng cã r·nh tho¸t n­íc m­a vµ n­íc s¶ tõ bÓ ra PhÇn ®¸y bÓ bao gåm c¸c tÊm thÐp hµn l¹i víi nhau lµm b»ng t«n dµy 4 – 6mm. Cßn t«n ®¸y s¸t thµnh bÓ cßn chÞu lùc c¾t tËp trung cña thµnh bÓ nªn ng­êi ta lµm t«n dµy 10 – 12mm PhÇn thµnh bÓ bao gåm nhiÒu tÊm thÐp ghÐp hµn víi nhau chiÒu dµi tÊm thÐp theo chu vi, chiÒu réng tÊm thÐp theo chiÒu caocña bÓ th­êng gäi lµ c¸c tÇng. Do ph¶i chÞu ¸p lùc thuû tÜnh lín dÇn theo ®é s©uvµ chÞu lùc tõ trong cña c¸c tÇng phÝa trªn nªn thÐp tÊm lµm thµnh bÓ cã chiÒu dµy thay ®æi vµ lín dÇn tõ trªn xuèng d­íi ViÖc g¸ t«n thµnh bÓ cã c¸c c¸ch g¸ sau . G¸ kiÓu èng chui: tÇng trªn cã ®­êng kÝnh nhá h¬n tÇng d­íi . G¸ kiÓu dao kÕt: C¸c tÇng t«n g¸ xen kÏ nhau tÇng nµy trong tÇng kia ngoµi .G¸ kiÓu hçn hîp: Phèi hîp hai kiÓu g¸ trªn PhÇn m¸i bÓ: Cã c¸c d¹ng m¸i . BÓ m¸i nhän . BÓ m¸i h×nh cÇu II.1.4. C¸c thiÕt bÞ cña bÓ chøa C¸c thiÕt bÞ trang bÞ t¹i bÓ chøa x¨ng dÇu nh»m ®Èm b¶o cho thao t¸c xuÊt nhËp t¹i bÓ ®­îc thuËn tiÖn vµ ®¶m b¶o an toµn trong viÖc chøa x¨ng dÇu trong bÓ CÇu thang bÓ ®Ó phôc vô cho viÖc lªn xuèng trong qui tr×nh thao t¸c t¹i bÓ cña ng­êi c«ng nh©n giao nhËn Lç ¸nh s¸ng ®­îc ®Æt trªn n¾p bÓ trô ®øng cã t¸c dông ®Ó th«ng giã tr­íc khi lau chïi bÓ, söa ch÷a vµ kiÓm tra bªn trong bÓ Lç ng­êi chui cã t¸c dông ®Ó ®i vµo trong bÓ khi tiÕn hµnh lau chïi, söa ch÷a bªn trong bÓ, lç ng­êi chui ®­îc ®Æt ngay t¹i vµnh th©n thø nhÊt cña bÓ trô ®øng Lç ®o l­êng lÊy mÉu cã t¸c dông th¶ c¸c thiÕt bÞ ®o, thiÕt bÞ lÊy mÉu trong tr­êng hîp x¸c ®Þnh ®é cao møc nhiªn liÖ, lç ®o l­êng lÊy mÉu ®­îc l¾p ®Æt trªn m¸i bÓ tru ®øng+ Èng th«ng h¬i chØ dïng trªn c¸c bÓ trô ®øng ®Ó chøa dÇu nhên vµ mazut, èng nµy cã t¸c dông ®iÒu hoµ kh«ng gian h¬i nhiªn liÖu cña bÓ víi ¸p suÊt khÝ quyÓn ¤ng tiÕp nhËn cÊp ph¸t dïng ®Ó nèi víi ®­êng èng c«ng nghÖ tiÕp nhËn cÊp ph¸t, nh­ng èng nµy ®­îc ®Æt ngay ë tÇng thÐp thø nhÊt cña bÓ thÐp h×nh trô ®øng Van h« hÊp vµ van an toµn . Van h« hÊp kiÓu c¬ khÝ dïng ®Ó ®iÒu hoµ ¸p suÊt d­ vµ ch©n kh«ng trong bÓ chøa . Van h« hÊp l¾p kÕt hîp víi van ng¨n tia löa Cã t¸c dông ®iÒu chØnh bëi bÓ chøa trong giíi h¹n 20 – 200mm cét n­cs vµ ng¨n tia löa tõ bªn ngoµi vµo trong bÓ chøa Van an toµn kiÓu thuû lùc cã t¸c dông ®iÒu hoµ ¸p suÊt d­ hoÆc ch©n kh«ng trong bÓ chøa khi van h« hÊp kh«ng lµm viÖc, d­íi ¸p suÊt d­ tõ 55 – 60mm cét n­íc vµ ch©n kh«ng 35 – 40mm cét n­íc Hép ng¨n tia löa, ®­îc l¾p trªn bÓ chøa phÝa d­íi van h« hÊp lo¹i kh«ng kÕt hîp cã t¸c dông ng¨n chÆn sù ph¸t sinh ngän löa hoÆc tia löa bªn trong bÓ chøa Van b¶o vÖ cã t¸c dông h¹n chÕ hao hôt mÊt m¸t nhiªn liÖu trong tr­êng hîp ®­êng èng bÞ vì hoÆc khi van hai chiÒu chÝnh cña bÓ chøa bÞ hang hãc, van b¶o vÖ l¾p ë ®Çu cuèi èng tiÕp nhËn cÊp ph¸t quay vµo phÝa trong bÓ chøa Bé ®iÒu khiÓn cña van b¶o vÖ ®­îc l¾p ë phÝa trªn cña èng tiÕp nhËn cÊp ph¸t cã t¸c dông ®Ó më van b¶o vÖ, gi÷ cho nã ë t­ thÕ më vµ ®ãng van b¶o vÖ l¹i Van xi ph«ng cã t¸c dông ®Þnh kú x¶ n­íc l¾ng lÉn trong bÓ chøa ThiÕt bÞ ®o møc nhiªn liÖu trong bÓ chøa: Víi môc ®Ých tiÕt kiÖm thêi gian ®o møc nhiªn liÖu trong bÓ chøa ®ång thêi ®¶m b¶o kiÓm tra dÔ dµng ®­îc møc nhiªn liÖu ThiÕt bÞ cøu ho¶ phô thuéc vµo thÓ tÝch bÓ chøa ng­êi ta cã thÓ l¾p ®Æt trªn bÓ ®Õn 6 b×nh bät c­ó ho¶ hçn hîp vµ c¸c b×nh bät cè ®Þnh cã t¸c dông ®Ó ®Èy bät ho¸ häc vµ bät khÝ c¬ häc vµo bÓ khi trong bÓ cã sù cè bÞ ch¸y Van c¹nh bÓ HÖ thèng tiÕp ®Þa ®Ó tr¸nh hiÖn t­îng sÐt ®¸nh vµo bÓ th­êng bè trÝ trªn mçi bÓ tõ 3 – 6 cét thu l«i HÖ thèng t­íi m¸t dïng ®Ó lµm m¸t bÓ khi trêi n¾ng to n®Ó gi¶m hao hôt x¨ng dÇu do bay h¬i HÖ thèng tho¸t n­íc II.2/ VÊn ®Ò hao hôt, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p phßng chèng: II.2.1) TÝnh cÊp b¸ch cña vÊn ®Ò chèng hao hôt x¨ng dÇu: Hao hôt x¨ng dÇu do vËn chuyÓn hay do qu¸ tr×nh tån chøa sÏ ¶nh h­ëng tiªu cùc tíi hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh x¨ng dÇu vµ vµ vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i tr­êng. NÕu l­îng hao hôt x¨ng dÇu trong thùc tÕ t¨ng lªn sÏ gi¶m hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt kinh doanh kÓ tõ kh©u nguån hµng cho ®Õn kh©u kh¸ch hµng tiªu dïng. Bëi v× hao hôt lµm gi¶m tæng l­îng hµng h¸o trong qu¸ tr×nh kinh doanh. BÖn c¹nh ®ã, sù hao hôt x»ng dÇu sÏ kÐo theo nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc ®èi víi m«i tr­êng. Ngoµi ra, nh÷ng hao hôt, nh÷ng hao hôt mang tÝnh chÊt sù cè kÜ thuËt nh­ dß rØ, dß ch¶y khái ®­êng èng vËn chuyÓn hoÆc c¸c bÓ chøa sÏ lµm t¨ng kh¶ n¨ng ho¶ ho¹n g©y nªn nh÷ng thiÖt h¹i to lín c¶ vÒ ng­êi vµ cña. Bëi vËy tÝnh cÊp b¸ch vµ cÇn thiÕt cña vÊn ®Ò chèng hao hôt x¨ng dÇu xuÊt ph¸t tõ nh÷ng ®ßi hái thùc tÕ cña qu¸ tr×nh kinh doanh x¨ng dÇu, còng nh­ nh÷ng ®ßi hái mang tÝnh chÊt x· héi. Hay nãi c¸ch kh¸c vÊn ®Ò chèng hao hôt x¨ng dÇu cã mèi liªn hÖ chÆt chÏ víi nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi vµ vÊn ®Ò b¶o ®¶m an toµn cho qu¸ tr×nh kinh doanh x¨ng dÇu nãi chung. II.2.2) C¸c d¹ng hao hôt vµ nguyªn nh©n g©y ra c¸c hao hôt ®ã : Tõ n¬i khai th¸c, chÕ biÕn ®Õn tiªu dïng dÇu má vµ c¸c s¶n phÈm dÇu má, ®Òu bÞ hao hôt. Møc ®é hao hôt nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn vËn chuyÓn, ph­¬ng tiÖn chøa ®ùng vµ b¶o qu¶n, nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt khÝ trêi xung quanh. C¸c nguyªn nh©n g©y ra hao hôt th­êng lµ do bay h¬i, rß rØ, trµn v·i hoÆc do lÉn lén c¸c s¶n phÈm dÇu má víi nhau. C¸c d¹ng hao hôt chia thµnh c¸c lo¹i: - Hao hôt vÒ sè l­îng: Do rß rØ, trµn v·i do b¬m chuyÓn, dÝnh b¸m trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn. - Hao hôt vÒ c¶ sè l­îng vµ chÊt l­îng: x¶y ra do bay h¬i, hiÖn t­îng nµy hao hôt kh«ng nh÷ng vÒ sè l­îng mµ chÊt l­îng còng bÞ sót kÐm. - Hao hôt vÒ chÊt l­îng: S¶n phÈm dÇu bÞ kÐm, mÊt phÈm chÊt trong khi sè l­îng vÉn cßn nguyªn. a. Hao hôt vÒ sè l­îng: D¹ng hao hôt nµy phô thuéc vµo c¸c yÕu tè: - Tr¹ng th¸i kü thuËt cña m¸y mãc, thiÕt bÞ trong kho dÇu, hÖ thèng èng dÉn vµ tr¹m b¬m chuyÓn, ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn. - Møc ®é thao t¸c chÝnh x¸c cña ng­êi c«ng nh©n trong qu¸ tr×nh lµm viÖc. - Møc ®é dÝnh b¸m cña c¸c lo¹i s¶n phÈm dÇu má trong ph­¬ng tiÖn chøa ®ùng, vËn chuyÓn. * Nguyªn nh©n: - Do viÖc b¶o qu¶n, söa ch÷a c¸c ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn, tån chøa, b¬m chuyÓn kh«ng ®óng thêi gian quy ®Þnh. Cô thÓ nh­ bÓ, èng dÉn han rØ, bÞ thñng, c¸c mÆt bÝt nèi c¸c èng dÉn kh«ng kÝn, dß ch¶y qua khe hë trong c¸c m¸y b¬m, n¾p cæ xitec kh«ng kÝn. - Do ng­êi c«ng nh©n thiÕu tinh thÇn tr¸ch nhiÖm g©y trµn, v·i trong qu¸ tr×nh xuÊt nhËp. - Do dÝnh b¸m trong c¸c ph­¬ng tiÖn v©n chuyÓn chøa ®ùng (®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã ®é nhít cao nh­ dÇu nhên c¸c lo¹i). * BiÖn ph¸p kh¾c phôc: - TiÕn hµnh b¶o d­ìng söa ch÷a ®Þnh kú c¸c trang thiÕt bÞ trong kho dÇu vµ kÞp thêi kh¾c phôc khi cã sù cè x¶y ra. - Chó ý tíi gio¨ng, ®Öm lãt kÝn trong c¸c m¸y b¬m, c¸c mÆt bÝt nèi c¸c èng, c¸c thiÕt bÞ l¾p r¸p trªn bÓ chøa. - §Ó tr¸nh trµn v·i chØ chøa 95% thÓ tÝch cña bÓ, ®èi víi ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn nh­ «t« xitec, phuy chøa ®Õn 97% thÓ tÝch. - Kh«ng ®Ó sù cè x¶y ra t¹i bÓ chøa, èng dÉn vµ ph¶i nhanh chãng kh¾c phôc dß ch¶y khi chóng võa míi xuÊt hiÖn (®èi víi bÓ lín ph¶i cã ®ª ®¾p xung quanh, cã r·nh, hè g¹n dÇu thu håi phÇn x¨ng dÇu trµn v·i). b. Hao hôt vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng : §ã lµ nh÷ng hao hôt do bay h¬i x¶y ra: - " Thë lín" t¹i c¸c bÓ ®¹ng nhËp. - " Thë nhá" t¹i c¸c bÓ tån chøa tÜnh - " Thë ng­îc" t¹i c¸c bÓ ®ang xuÊt Trong x¨ng dÇu nhÑ cã mét l­îng lín hçn hîp h÷u c¬ dÔ bay h¬i. ChØ tiªu ®¸nh gi¸ tÝnh bay h¬i cña cña x¨ng dÇu lµ ¸p suÊt h¬i b·o hoµ. ¸p suÊt h¬i b·o hoµ cµng cao th× kh¶ ng¨ng bay h¬i cµng lín. Do vËy tæn thÊt do bay h¬i chñ yÕu lµ x¨ng nhiªn liÖu, nhiªn liÖu diªzel vµ dÇu ho¶ cã ¸p suÊt h¬i b·o hoµ lín h¬n nhiÒu nªn tæn thÊt do do nguyªn nh©n nµy lµ thø yÕu. L­îng x¨ng tho¸t ra ngoµi kh«ng khÝ ®­îc tÝnh theo c«ng thøc: X: Khèi l­îng x¨ng cã trong mét kg kh«ng khÝ, kg. Mh: khèi l­îng phÇn tö cña x¨ng. Mbh: khèi l­«ùng phÇn tö cña kh«ng khÝ . (: ®é b·o hoµ cña x¨ng. Pbh: ¸p suÊt h¬i b·o ho· cña x¨ng tÝnh ra mmHg ë 37,80c. Khi t¨ng ¸p suÊt h¬i b·o ho· cña x¨ng thªm mét ®¬n vÞ psi th× l­îng x¨ng bay h¬i t¨ng lªn 15-17%. Khi t¨ng hÖ sè b·o ho· ( l­îng x¨ng bay h¬i t¨ng lªn rÊt nhiÒu. §iÒu ®ã cho thÊy r»ng nh÷ng quy tr×nh xuÊt nhËp x¨ng dÇu cÇn ®­îc tu©n thñ nghiªm ngÆt ®Ó tr¸nh tiªu hao x¨ng do bay h¬i. ViÖc xuÊt vµ ngay x¨ng vµ bÓ chøa lµ víi môc ®Ých gi¶m hÖ sè hao mßn ( trong kh«ng khÝ míi vµo bÓ khi xuÊt. Ngoµi yÕu tè trªn cãn cã ¶nh h­ëng tõ bªn ngoµi g©y nªn c¸c yÕu tè méi tr­êng nh­: bøc x¹ nhiÖt mÆt trêi, nhiÖt ®é, nhiÖt ®é, tèc ®é giã... g©y ra tæn thÊt bay h¬i trong kho¶ng trèng chøa h¬i trong bÓ, hÇu nh­ lóc nµo còng th«ng ra bªn ngoµi, ®ång thêi c¸c phÇn cÊt nhÑ nhÊt cña s¶n phÈm dÇu còng bÞ thÊt tho¸t ra ngoµi khÝ quyÓn. Do ®ã l­îng x¨ng thùc tÕ gi¶m, l­îng x¨ng dÇu bÞ mÊt ®i cµng nhiÒu . S­ thÊt tho¸t ë bÓ chøa gåm c¸c nguyªn nh©n g©y ra: * Tæn thÊt do " Thë nhá ": NÕu nhiÖt ®é m«i tr­êng thay ®æi th× dÉn ®Õn sù thay ®æi nhiÖt ®é bªn trong bÓ chøa sinh ra lµm tæn thÊt bÓ chøa tÜnh. Ban ngµy trêi n¾ng lµm nhiÖt ®é t¨ng lµm t¨ng thÓ tÝch hçn hîp kh«ng khÝ - h¬i x¨ng trong bÓ vµ nhiÖt ®é líp x¨ng dÇu t¹i bÒ mÆt tho¸ng gåm toµn phÇn tö, nhê t¨ng nång ®é h¬i x¨ng dÇu vµ t¨ng ¸p suÊt ë kho¶ng kh«ng trong bÓ , khi ¸p suÊt t¨ng v­ît trÞ sè giíi h¹n cña van thë th× hçn hîp kh«ng khÝ - x¨ng dÇu tho¸t ra ngoµi. Ng­îc l¹i ban ®ªm nhiÖt ®é trong bÓ gi¶m xuèng, thÓ tÝch trong bÓ co l¹i, mét phÇn bÞ ng­ng tô lµm ¸p suÊt h¬i trong bÓ gi¶m, khi ¸p suÊt gi¶m xuèng qu¸ møc ch©n kh«ng mµ van thë cho phÐp th× kh«ng khÝ bªn ngoµi trµn vµo. §ã lµ qu¸ tr×nh thë ra, hót vµo cña tæn thÊt " Thë nhá ". §é chøa ®Çy cña bÓ còng ¶nh h­ëng ®Õn qu¸ tr×nh hao hôt x¨ng dÇu Hao hôt " Thë nhá " cña bÓ 8000 m3 (tÝnh cho mét ngµy) ¸p suÊt h¬I  §é chøa ®Çy cña bÓ    0.5  0.6  0.7  0.8   7psi (3.27kg/m3)  432  345  259  173   8 psi(4.3kg/m3)  568  454  341  227   9psi (5.77kg/m3)  762  609  457  305   Qua b¶ng trªn ta thÊy r»ng ®é chøa ®Çy cña c¸c bÓ lµ rÊt quan träng trong viÖc h¹n chÕ tæn thÊt do h« hÊp nhá. Tæn thÊt do " Thë lín ": khi tiÕp nhËn hoÆc cÊp ph¸t x¨ng dÇu, sinh ra tæn thÊt " Thë lín " l­îng x¨ng dÇu n¹p vµo chiÕm thÓ tÝch ra nÐn khÝ, thÓ tÝch h¬i x¨ng dÇu co l¹i nÕu ¸p suÊt hçn hîp v­ît qu¸ ¸p suÊt giíi h¹n cña van thë th× hçn hîp h¬i x¨ng dÇu sÏ ®i ra ngoµi g©y ra tçn thÊt, ¸p suÊt giíi h¹n cña van cµng lín th× sù tho¸t h¬i hçn hîp chËm l¹i h¬n. Tæn thÊt khi cÊp ph¸t x¨ng dÇu thÊp h¬n. Khi cÊp ph¸t x¨ng dÇu thÓ tÝch chÊt láng gi¶m l­îng kh«ng khÝ bªn ngoµi sÏ trµn vµo sau khi cÊp ph¸t x¨ng lµm t¨ng nång ®é hçn hîp trong bÓ, khi ¸p suÊt hçn hîp h¬i v­ît qu¸ ¸p suÊt giíi h¹n cña van thë, hçn hîp khÝ chui ra ngoµi g©y tæn thÊt. §Ó minh ho¹ sù phô thuéc cña ¸p suÊt h¬i víi ®é b·o hoµ cña x¨ng ta xÐt ®Õn b¶ng sè liÖu sau: Hao hôt " Thë lín " cña bÓ 2000 m3 : ( ¸p suÊt h¬i  0.25  0.5  0.75  1   7psi  960  2200  3940  6540   8psi  1100  2640  4900  8600   9psi  1280  3120  6060  11540   Qua c¸c vÊn ®Ò trªn ta thÊy nh÷ng ¶nh h­ëng , yÕu tè g©y nªn tæn thÊt bay h¬i lµ : - TÝnh bay h¬i cña x¨ng dÇu lµ yÕu tè c¬ b¶n, nã ®­îc ®Æc tr­ng bëi ¸p suÊt h¬i b·o hoµ. - NhiÖt ®é bªn ngoµi, nhiÖt ®é kh«ng gian bªn trong trªn mÆt tho¸ng thay ®æi g©y ra gi·n në thÓ tÝch tõ do sinh ra " Thë nhá ". - Sù thay ®æi thÓ tÝch trong bÓ chøa g©y khi xuÊt nhËp g©y ra tæn thÊt " Thë lín ". Ngoµi ra cßn cã tæn thÊt do x¶y ra hiÖn t­îng " Thë ng­îc " nh­ sau: (Trong qu¸ tr×nh xuÊt x¨ng dÇu, kho¶ng trèng chøa h¬i trong bÓ t¨ng lªn, ¸p suÊt h¬i rتng phÇn cña s¶n phÈm dÇu má gi¶m vµ ¸p suÊt chung trong bÓ còng gi¶m, kh«ng khÝ tõ ngoµi sÏ vµo bÓ chøa. KÕt côc lµ x¨ng dÇu bay h¬i ®Ó trung hoµ l­îng kh«ng khÝ míi vµo. Qu¸ tr×nh bay h¬i ®ã x¶y ra cho tíi khi ¸p suÊt chung lín h¬n ¸p suÊt khÝ trêi. Van thë më, hçn hîp kh«ng khÝ - h¬i x¨ng sÏ tho¸t ra ngoµi vµ g©y hao hôt. * BiÖn ph¸p gi¶m hao hôt do " Thë nhá ": - Tån chøa x¨ng dÇu trong bÓ chøa theo ®óng kh¶ n¨ng chøa ®Çy tõ 95% ®Õn 97% thÓ tÝch (®Ó gi¶m kho¶ng trèng chøa h¬i). - Dïng ¸p suÊt ®Ó gi÷ h¬i x¨ng dÇu (nh­ van thë) - LÊy mÉu vµ ®o møc x¨ng dÇu vµo s¸ng sím lµ lóc cã c­êng ®é bay h¬i nhá nhÊt - Gi÷ nhiÖt ®é trong bÓ chøa æn ®Þnh. * BiÖn ph¸p gi¶m hao hôt do " Thë lín ": - NhËp x¨ng dÇu vµo bÓ chøa ë d­íi mÆt chÊt láng (tøc lµ tõ d­íi ®¸y lªn) - ViÖc b¬m chuyÓn trong néi bé kho ph¶i h¹n chÕ ®Õn møc tèi thiÓu. - Rót ng¾n thêi gian nhËp. * BiÖn ph¸p gi¶m hao hôt " Thë ng­îc ": - T¨ng nhanh c«ng suÊt b¬m, xuÊt nhanh, xuÊt hÕt vµ nhËp ®Çy ngay c. Hao hôt vÒ chÊt l­îng : PhÇn hao hôt nµy x¶y ra do dù lÉn lén c¸c lo¹i s¶n phÈm dÇu má víi nhau trong qu¸ tr×nh b¬m chuyÓn, b¶o qu¶n, tån chøa vµ vËn chuyÓn. * Nguyªn nh©n: - Do thiÕu thËn träng vµ thùc hiÖn kh«ng ®óng c¸c qui tr×nh tiÕp nhËn, tån chøa, cÊp ph¸t. - Do b¶o qu¶n bÞ lÉn n­íc, lÉn t¹p chÊt c¬ häc. - Do lo¹i hµng bÞ biÕn ®éng khi ph­¬ng tiÖn ®ang chøa lo¹i nµy chuyÓn sang chøa lo¹i kh¸c. - Do trong qu¸ tr×nh xóc röa ph­¬ng tiÖn, bÓ chøa kh«ng s¹ch ®óng qui ®Þnh. - Do bÞ lÉn lén chñng lo¹i, ký m· hiÖu VÝ dô: X¨ng lÉn Diesel cã cÆn cao, t¹o tµn, muéi trong ®éng c¬ g©y mµi mßn chi tiÕt m¸y. Diesel lÉn x¨ng lµm nhiÖt ®é b¾t ch¸y cña Diesel gi¶m xuèng, g©y nguy hiÓm ®èi víi hiÖn t­îng næ trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n.TC-1 lÉn x¨ng t¹o nót h¬i khi bay trªn tÇng cao, ¸p suÊt thÊp lµm ngõng viÖc cung cÊp nhiªn liÖu vµo ®éng c¬... d. BiÖn ph¸p b¶o d­ìng bÓ vµ thë: ViÖc b¶o d­ìng bÓ vµ van thë lµ rÊt cÇc thiÕt ®èi víi c¸c bÓ tån chøa x¨ng dÇu. Trªn nãc cã chøa van thë vµ lç lÊy mÉu v× vËy nÕu bÓ hë th× sÏ cã sù th«ng giã g©y ra tæn thÊt. Th­êng xuyªn gi÷ ®é kÝn vµ b¶o d­ìng bÓ nh»m h¹n chÕ sù hao hôt dÇu bay h¬i. e. C¸c biÖn ph¸p kü thuËt chuyªn dông ®Ó gi¶m bít hao hôt: - Tån chøa x¨ng dÇu d­íi ¸p suÊt cao, bÓ chøa cã cÊu tróc ®Æc biÖt, chÞu ¸p suÊt cao cì 1000 (1200 mm cét n­íc. N©ng cao ¸p suÊt cña bÓ lªn 20 mm cét n­íc th× sÏ gi¶m tæn thÊt do h« hÊp xuèng 20-30 %. - Gi¶m bít hoÆc bá h¼n kho¶ng trèng chøa h¬i, sö dông bÒ mÆt phao, phao måi lµm b»ng chÊt dÎo, bi cÇu rçng. - TËp trung h¬i x¨ng dÇu tõ c¸c bÓ chøa (nèi th«ng khÝ h¬i gi÷a c¸c bÓ víi nhau) - Gi¶m biªn ®é dao ®éng nhiÖt cña kho¶ng trèng chøa h¬i. Sù thay ®æi nhiÖt ®é gi÷a ngµy vµ ®ªm lµ nguyªn nh©n g©y ra tæn thÊt do " Thë nhá ", do ®ã gi¶m chªnh lÖnh nhiÖt ®é lµ biÖn phÊp cã hiÖu qu¶ kh¾c phôc " Thë nhá ". Cã thÓ lµm líp ph¶n x¹ nhiÖt, s¬n tr¸t, lµm bÓ trong hang, ch«n bÓ ngÇm d­íi ®Êt, t­íi m¸t b»ng n­íc. BiÖn ph¸p lµm m¸t bÓ chøa b»ng c¸ch phun t­íi cho nh÷ng bÓ næi trªn m¾t ®Êt vÒ mïa hÌ cã thÓ lµm gi¶m 60 % tæn thÊt do " Thë nhá ". II.3/ VËn chuyÓn x¨ng dÇu: II.3.1) VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng ®­êng èng ngÇm: ViÖc vËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng ®­êng èng ph¶i ®­îc thùc hiÖn theo ®óng qui ph¹m khai th¸c kü thuËt c«ng tr×nh ®­êng èng chÝnh dÉn x¨ng dÇu do Tæng c«ng ty x¨ng dÇu ban hµnh theo quyÕt ®Þnh sè 1634/SD-QLKT ngµy 12.8.1963. C¸c ®¬n vÞ tham gia vµo c«ng t¸c giao nhËn x¨ng dÇu b»ng ®­êng èng ph¶i chuÈn bÞ ®Çy ®ñ c¸c trang thiÕt bÞ kü thuËt cÇn thiÕt phôc vô cho c«ng t¸c xuÊt nhËp-b¬m chuyÓn. Ph­¬ng thøc giao nhËn b»ng ®­êng èng th× mét bªn ph¶i cö ®¹i diÖn cña m×nh ®Õn bªn kia vµ ph¶i th­êng xuyªn th«ng b¸o cho bªn kia biÕt sè l­îng, chñng lo¹i, thêi gian tiÕn hµnh b¬m ®Ó bªn kia biÕt vµ chuÈn bÞ tèt ®iÒu kiÖn ®Ó giao nhËn. ViÖc ®o tÝnh tr­íc vµ sau khi nhËn ph¶i ®­îc thùc hiÖn chÆt chÏ theo ®óng qui ®Þnh ®Ò ra. Nghiªm cÊm viÖc tù ®éng më van èng kh«ng liªn quan trong qu¸ tr×nh giao nhËn x¨ng dÇu. C¸c lo¹i hao hôt x¨ng dÇu trong khu bÓ cña tr¹m b¬m chuyÓn bao gåm: - Bay h¬i do " Thë lín " vµ " Thë nhá ", " Thë ng­îc ", do h¬i tho¸t ra do khe hë cña cña m¸i vµ thµnh bÓ t¹i vïng kho¶ng trèng chøa h¬i trong bÓ chøa (c¸c lç cöa trªn m¸i bÞ hë, c¸c khe hë t¹i vÞ trÝ kh¸c nhau trªn m¸i... ) - Hao hôt khi thùc hiÖn nguyªn c«ng qu¶n lý bÓ chøa (®o møc x¨ng dÇu, lÊy mÉu ...) - Hao hôt do cä röa cÆn dÇu trong bÓ (sóc röa bÓ ) - Hao hôt khi x¶ n­íc lãt. - Rß rØ do bÓ vµ c¸c thiÕt bÞ cña bÓ bÞ háng. - Hao hôt t¹i c¸c dµn ®Æt b¬m trong tr¹m b¬m chuyÓn bao gåm : + Rß rØ bay h¬i t¹i c¸c phãt van chÆn trong c¸c m¸y b¬m vµ c¸c thiÕt bÞ ë c¸c b·i van c«ng nghÖ. + Hao hôt trªn tuyÕn èng bay h¬i qua c¸c khe hë trªn thiÕt bÞ kho¸ chÆn, rß rØ qua c¸c phít chÆn cña van, èng co gi·n vµ phít chÆn cña c¸c thiÕt bÞ kh¸c, dß ch¶y qua c¸c khe hë vµ lç ch©m kim trªn thµnh èng do èng bÞ rØ vµ tµn v·i khi cã sù cè. II.3.2) VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng tµu thuû: C¸c ph­¬ng tiÖn vËn t¶i thuû tham gia vµo qu¸ tr×nh giao nhËn x¨ng dÇu ph¶i ®¶m b¶o ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu kü thuËt cña tµu, xµ lan chuyªn chë x¨ng dÇu, ®­îc trang bÞ ®Çy dñ c¸c dông cô nh­ th­íc ®o, th­íc thö n­íc, thö dÇu Ph­¬ng thøc giao nhËn ®èi víi tµu xµ lan néi ®Þa lµ gi¸m ®Þnh t¹i ph­¬ng tiÖn. Sè liÖu ®o tÝnh t¹i ph­¬ng tiÖn lµ sè liÖu ph¸p lý ®Ó h¹ch to¸n Trong tr­êng hîp sau th× ph¶i gi¸m ®Þnh t¹i bÓ chøa: ë ®Çu giao vµ ®Çu nhËn ®Òu cã khu bÓ chøa dïng ®Ó giao nhËn biÖt lËp ®­îc vµ râ rµng vÒ l­u tr×nh c«ng nghÖ, cã barem dung tÝch vµ ®· ®­îc kiÓm ®Þnh vµ ®­îc Tæng c«ng ty kh¶o s¸t chÊp nhËn. Qui tr×nh giao nhËn: - TiÕn hµnh chuÈn bÞ: C©n b»ng mím n­íc, chuÈn bÞ dông cô vµ ph­¬ng tiÖn tiÕn hµnh lÊy mÉu thö. - TiÕn hµnh ®o tÝnh: §o tÝnh s¬ bé t¹i ph­¬ng tiÖn do ph­¬ng tiÖn tù thùc hiÖn ®Ó biÕt l­îng hµng thùc tÕ cã trªn ph­¬ng tiÖn. - §o tÝnh chÝnh x¸c sè liÖu tån ®Çu vµ tån cuèi cña kho bÓ chøa ®Ó x¸c ®Þnh l­îng hµng thùc nhËn hoÆc thùc giao. C¸c s¶n phÈm x¨ng dÇu hao hôt trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn b»ng tÇu ch¹y trªn biÓn vµ ch¹y trªn s«ng th­êng do c¸c nguyªn nh©n sau: - Bay h¬i trong khi xuÊt nhËp. - Hao hôt do qu¸ tr×nh b¬m chuyÓn t¹i bÕn c¶ng do " Thë lín " vµ " Thë ng­îc ". - Rß rØ trong c¸c thiÕt bÞ hoÆc c¸c mèi nèi liªn kÕt ®­êng èng (èng mÒm) gi÷a c¸c thiÕt bÞ cña tµu vµ ®Çu cÇu bÕn c¶ng, trong c¸c m¸y b¬m cña tµu dÇu vµ c¸c tr¹m b¬m trong kho. - Hao hôt trong khi chuyÓn ®æi lo¹i s¶n phÈm x¨ng dÇu vËn chuyÓn. - Hao hôt trong khi th¸o x¶ n­íc dÇu trªn tÇu. - Hao hôt do bay h¬i ë nhiÖt ®é cao vµ giã lïa m¹nh (" Thë nhá " trong khi vËn chuyÓn). - Hao hôt do dÝnh b¸m trªn thµnh tµu (líp cÆn chÕt) ë t¹i c¸c ng¨n chøa s¶n phÈm dÇu. II.3.3. VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng «t« xitec: C¸c «t« xitec chuyªn chë x¨ng dÇu ph¶i ®¶m b¶o s¹ch kh« theo ®óng qui chÕ qu¶n lý phÈm chÊt. §Æc biÖt c¸c «t« xitec lµm nhiÖm vô giao nhËn nh­ mét dông cô ®o l­êng ph¶i ®¶m b¶o theo ®óng TCVN 4126-85. Sau khi nhËn hµng xong, tr­íc khi cho ra khái kho, «t« ph¶i ®­îc kiÓm tra theo tr×nh tù sau: - Cho xe ®Ëu ë vÞ trÝ c©n b»ng ®Ó x¨ng dÇu t¸ch n­íc theo qui ®Þnh, kiÓm tra møc ®ãng, x¸c ®Þnh khèi l­îng x¨ng dÇu thùc xuÊt. - KiÓm tra l¹i møc dÇu t¹i kÐt dÇu ch¹y m¸y, so s¸nh víi møc tr­íc khi vµo kho nhËn hµng. Khi tiÕp nhËn x¨ng dÇu tõ «t« xitec nhËp vµo kho ph¶i kiÓm tra, ®o tÝnh chÆt chÏ l­îng hµng thùc nhËn vµ qui vÒ lÝt ë 15 0C ®èi víi giao nhËn néi bé. Giao nhËn b»ng «t« xitec ph¶i ®¶m b¶o nhËn ®ñ, tr¶ ®ñ, b¬m kh«, vÐt s¹ch. Nghiªm cÊm mäi h×nh thøc c¶i t¹o söa ®æi l¹i xitec mét c¸ch tuú tiÖn. C¸c d¹ng hao hôt khi vËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng «t« xitec: - Hao hôt dÇu trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn b»ng «tto xitÐc do " Thë lín ". - Hao hôt trªn däc ®­êng ®i do n¾p xitÐc kh«ng ®ãng chÆt, kh«ng kÝn. - Hao hôt do trµn v·i trong khi xuÊt nhËp vµ dÝnh trªn xitÐc. II.3.4. VËn chuyÓn x¨ng dÇu b»ng wagon xitec: C¸c wagon xitec lµm nhiÖm vô chuyªn chë x¨ng dÇu ph¶i ®¶m b¶o yªu cÇu kü thuËt, cã barem dung tÝch ®· ®­îc kiÓm ®Þnh vµ do c¸c c¬ quan ®o l­êng nhµ n­íc cÊp (hoÆc ®¬n vÞ ®­îc uû quyÒn). T¹i n¬i giao ph¶i kiÓm tra ®é s¹ch, ®é kÝn, c¸c yªu cÇu kü thuËt kh¸c vµ c¸c thñ tôc giÊy tê cÇn thiÕt, ®o tÝnh khèi l­îng x¨ng dÇu th«ng qua viÖc ®o tÝnh dung tÝch vµ qui vÒ nhiÖt ®é 15 0C. Sè liÖu ®o tÝnh t¹i ph­¬ng tiÖn lµ sè liÖu ph¸p lý ®Ó h¹ch to¸n. X¨ng dÇu bÞ hao hôt trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn theo ®­êng s¾t do: - Bay h¬i trong khi xuÊt nhËp vµo wagon xitÐc - Bay h¬i theo däc ®­êng vËn chuyÓn do n¾p xitÐc kh«ng kÝn - Rß rØ qua c¸c khe hë trong c¸c thiÕt bÞ cña dµn ®ãng x¨ng dÇu vµ c¸c m¸y b¬m trong tr¹m xuÊt nhËp, - Trµn v·i ra ngoµi xitÐc trong khi xuÊt nhËp vµ däc ®­êng vËn chuyÓn cÆn tån kh«ng thÓ x¶ hÕt (gäi lµ cÆn chÕt) d­íi ®¸y xitÐc hoÆc do dÝnh b¸m trªn thµnh xitÐc. II.4/ An toµn ch¸y næ trong c¸c c«ng tr×nh x¨ng dÇu II.4.1. §Æc ®iÓm nguy hiÓm vÒ ch¸y næ trong c«ng tr×nh x¨ng dÇu X¨ng dÇu lµ mét mÆt hµng vËt t­ chiÕn l­îc rÊt quan träng nã kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong nhiÒu ngµnh nh­ c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, quèc phßng... song x¨ng dÇu l¹i r¸t nguy hiÓm vÒ ch¸y næ trong ®iÒu kiÖn b×nh th­êng còng nh­ khi s¶n xuÊt, xuÊt nhËp vËn chuyÓn x¶y ra sù cè. Ng­êi ta ph©n x¨ng dÇu ra lµm hai lo¹i: -Lo¹i 1: (lo¹i dÔ ch¸y ) gåm c¸c lo¹i x¨ng dÇu cã nhiÖt ®é b¾t ch¸y cña h¬i nhá h¬n 450C vÝ du x¨ng A76, A92. -Lo¹i 2: (lo¹i ch¸y ®­îc) gåm c¸c lo¹i dµu cã nhiÖt ®é b¾t ch¸y cña h¬i lín h¬n 450C vÝ dô: dÇu ho¶, dÇu nhên. Kh¸i niÖm vÒ nhiÖt ®é b¾t ch¸y vµ nhiÖt ®é bïng ch¸y. + NhiÖt ®é b¾t ch¸y: NhiÖt ®é b¾t ch¸y cña h¬i x¨ng dÇu lµ nhiÖt ®é thÊp nhÊt cña h¬i x¨ng dÇu ®ã mµ khi ta ®­a nguån nhiÖt tõ bªn ngoµi vµo th× hçn hîp h¬i x¨ng dÇu sÏ bèc ch¸y nh­ng kh«ng kÐo theo sù bèc ch¸y cña chÝnh x¨ng dÇu. + NhiÖt ®é tù bèc ch¸y : Lµ nhiÖt ®é thÊp nhÊt ®­îc x¸c ®Þng b»ng ph­¬ng ph¸o chuÈn khi bÞ qu¸ nhiÖt dÉn ®Õn nhiÖt ®é ®ã th× hçn hîp nãi trªn tù bèc ch¸y kh«ng cÇn ®­a ngän löa tõ bªn ngoµi vµo. II.4.2) §Æc ®iÓm nguy hiÓm ch¸y næ x¨ng dÇu: X¨ng dÇu lµ mét lo¹i chÊt láng rÊt nguy hiÓm vÒ ch¸y næ. Sau ®©y lµ nh÷ng tÝnh chÊt nguy hiÓm ch¸y næ cña x¨ng dÇu . X¨ng dÇu lµ mét lo¹i chÊt láng b¾t h¬i ë nhiÖt ®é thÊp C¸c lo¹i x¨ng b¾t ch¸y ë nhiÖt ®é rÊt thÊp vÝ dô nh­ x¨ng A76 cã nhiÖt ®é b¾t ch¸y lµ -390C, x¨ng A74 cã nhiÖt ®é b¾t ch¸y lµ -370C . Tõ tÝnh chÊt trªn ta kÕt luËn: ë ®Êt n­íc ta trong bÊt k× ®iÒu kiÖn khÝ hËu nµo còng t¹o nªn m«i tr­êng nguy hiÓm vÒ ch¸y næ. X¨ng dÇu kh«ng tan trong n­íc vµ cã tû träng nhÑ h¬n n­íc X¨ng dÇu cã tû träng nhÑ h¬n n­íc (tõ 0.7-0.9) v× vËy x¨ng dÇu cã kh¶ n¨ng ch¸y lan trªn mÆt n­íc. H¬i x¨ng dÇu nÆng h¬n kh«ng khÝ 5.5 lÇn. H¬i x¨ng dÇu bay lªn th­êng bay lµ lµ mÆt ®Êt tÝch tô ë nh÷ng chç tròng, kÝn giã kÕt hîp víi oxy kh«ng khÝ t¹o thµnh m«i tr­êng nguy hiÓm ch¸y næ. KÕt luËn: trong x¨ng dÇu ph¶i th­êng xuyªn vÖ sinh c«ng nghiÖp d. X¨ng dÇu khi ch¸y to¶ ra nhiÖt l­îng lín Do ¶nh h­ëng cña bøc x¹ nhiÖt, khi ch¸y mét ®¸m x¨ng dÇu sÏ lµm cho mét vïng réng lín xung quanh bÞ ®«t¸ nãng vµ ch¸y c¸c vËt xung quanh sÏ dÉn ®Õn ch¸y lan vµ viÖc tiÕp cËn cøu ch÷a sÏ hÕt søc khã kh¨n e. X¨ng dÇu cã kh¶ n¨ng ph¸t sinh tÜnh ®iÖn X¨ng dÇu lµ mét lo¹i chÊt láng hÇu nh­ kh«ng dÉn ®iÖn, trong qu¸ tr×nh b¬m rãt x¨ng dÇu bÞ x¸o trén m¹nh ma s¸t víi nhau, víi thµnh èng... c¸c ®iÖn tÝch ph¸t sinh ra tÝch tô l¹i khi ®¹t ®Õn hiÖu ®iÖn thÕ nhÊt ®Þnh th× ph¸t ra tia löa ®iÖn. f. X¨ng dÇu cã kh¶ n¨ng t¹o thµnh sunphua s¾t. Trong x¨ng dÇu lu«n cã mét hµm l­îng S tån t¹i d­íi d¹ng H2S hoµ tan hoÆc bay h¬i. Do l­îng H2S nµy ¨n mßn vµo ®­êng èng, bÓ lµm b»ng s¾t vµ t¹o thµnh sunphua s¾t. C¸c sunphua søt nµy t¸c dông víi oxy kh«ng khÝ t¹o ra ph¶n øng lªn tíi nhiÖt ®é cao (cã thÓ ®¹t tíi 6000C ) lèn h¬n nhiÖt ®é tù b¾t ch¸y vµ g©y ch¸y hçn hîp. g. Tèc ®é ch¸y lan cña x¨ng dÇu rÊt nhanh. Do ®ã, nÕu ®¸m ch¸y x¨ng dÇu x¶y ra kh«ng ®­îc dËp t¾t kÞp thêi dÔ ph¸t triÓn thµnhnh÷ng ®¸m ch¸y lín. h. X¨ng dÇu cã tÝnh ®éc h¹i H¬i x¨ng dÇu rÊt ®éc ®Æc biÖt lµ x¨ng pha ch× nÕu tiÕp xóc kh«ng trang bÞ b¶o hé lao ®éng sÏ bÞ ngé ®éc cã khi dÉn ®Õn tö vong. II.4.3) Nguyªn t¾c dËp t¾t ®¸m ch¸y cña c¬ së -Khi cã ch¸y x¶y ra thñ tr­ëng ®¬n vÞ lµ ng­êi trùc tiÕp chØ huy cøu ch÷a ®¸m ch¸y. -B¸o ®éng trong toµn ®¬n vÞ b»ng kÎng hoÆc loa truyÒn thanh. -C¾t ®iÖn khu vùc ch¸y. -Gäi ®iÖn b¸o ch¸y cho ®éi ch÷a ch¸y chuyªn nghiÖp gÇn nhÊt hoÆc b¸o vÒ trung tÊm ch÷a ch¸y cña thµnh phè. -Tæ chøc cøu ng­êi bÞ n¹n, ph©n t¸n hµng ho¸. -Tæ chøc lùc l­îng ph­¬ng tiÖn s½n cã kÞp thêi dËp t¾t ®¸m ch¸y. -Tæ chøc lùc l­îng b¶o vÖ hµng ho¸ ®· cøu ®­îc ra khái ®¸m ch¸y . -Cö ng­êi ra ®ãn xe ch÷a ch¸y, h­íng dÉn nguån n­íc ch÷a ch¸y. -Phèi hîp lùc l­îng chuyªn nghiÖp cøu ch÷a dËp t¾t ®¸m ch¸y. -TriÓn khai thùc hiÖn b¶o vÖ hiÖn tr­êng tæ chøc kh¾c phôc hËu qu¶ do ch¸y g©y ra II.4.4. C¸c lo¹i chÊt ch÷a ch¸y vµ ph­¬ng tiÖn ch÷a ch¸y C¸c chÊt ch÷a ch¸y th­êng dïng lµ chÊt dïng ®Ó t¸c dông vµo ®¸m ch¸y t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh vµ duy tr× ®iÒu kiÖn ®ã trong 1 thêi gian ®Ó dËp t¾t ®¸m ch¸y ®ã. a. N­íc N­íc th­êng dïng ®Ó ch÷a ch¸y v× nã s½n cã trong thiªn nhiªn, gi¸ thµnh rÎ vµ hiÖu qu¶ ch÷a ch¸y cao. Cã 2 lo¹i n­íc: N­íc trªn bÒ mÆt tr¸i ®Êt vµ n­íc trong lßng ®Êt. -T¸c dông cña n­íc khi ch÷a ch¸y: + T¸c dông lµm l¹nh: Khi phun n­íc vµo ®¸m ch¸y v× n­íc cã kh¶ n¨ng thu nhiÖt ®é cao sÏ lµm gi¶m bít nhiÖt ®é ®¸m chaý cho tíi khi nhá h¬n nhiÖt ®é b¾t ch¸y cña chÊt ch¸y ®ã. + T¸c dông lµm lo·ng vµ lµm ng¹t: Mét lÝt n­íc ho¸ h¬i t¹o thµnh 1720lÝt h¬i n­íc do vËy khi ta phun n­íc vµo ®¸m ch¸y do nhiÖt ®é ®¸m ch¸y cao, h¬i n­íc bay lªn cã t¸c dông lµm lo·ng l­îng «xy x©m nhËp vµo vïng ch¸y vµ t¹o thµnh mµng ng¨n gi÷a «xy vµ vïng ch¸y. -¦u ®iÓm khi dïng n­íc ch÷a ch¸y. + N­íc cã s½n trong tù nhiªn, gi¸ thµnh rÎ, vËn chuyÓn dÔ dµng. + N­íc cã kh¶ n¨ng khi phun t¹o thµnh ¸p suÊt cao ph¸ vì t­êng r·nh ng¨n t¹o ra lèi tho¸t n¹n. -Nh­îc ®iÓm: + Kh«ng thÓ nh÷ng ®¸m ch¸y kim lo¹i ho¹t ®éng m¹nh nh­ kiÒm, kiÒm thæ vµ ®Æc biÖt lµ ®Êt ®Ìn. +Kh«ng thÓ dïng tia n­íc ®Æc ®Ó ch÷a nh÷ng ®¸m ch¸y cã nhiÖt ®é s«i 800C. + Kh«ng phun n­íc vµo c¸c ®¸m ch¸y cã mÆt hµng qøy hiÕm nh­ hµng ®iÖn tö, thuèc l¸... b. C¸t C¸t dïng ®­îc ch÷a ch¸y phæ biÕn v× dÔ sö dông, gi¸ thµnh rÎ, cã hiÖu qu¶ cao ®èi víi nhiÒu lo¹i ®¸m ch¸y( chØ ch÷a c¸c ®¸m ch¸y nhá). c. Bät ch÷a ch¸y Bät ch÷a ch¸y lµ hÖ ph©n t¸n 2 pha bao gåm phÇn chøa khÝ, h¬i vµ c¸c chÊt láng. T¸c dông khi dïng bät ch÷a ch¸y nh­ sau: + T¸c dông lµm l¹nh: Khi phun bät lªn bÒ mÆt chÊt ch¸y láng ®o bøc x¹ nhiÖt cña ®¸m ch¸y, nhiÖt ®é cña líp chÊt láng l­îng bät phun vµo bÞ ph¸ huû t¹o thµnh h¹t n­íc l¾ng vµo chÊt láng c¸c h¹t n­íc nµy th× nhiÖt ®é chÊt láng lµm c­êng ®é ph¸ huû gi¶m . + T¸c dông c¸ch ly: Khi ®¹t tíi nhiÖt ®é x¸c ®Þnh bät sÏ bao phñ lªn toµn bé bÒ mÆt chÊt láng, b¾t ®Çu xuÊt hiÖn sù c¸ch ly, ng¨n c¶n h¬i chÊt ch¸y ®i vµo buång ch¸y. PhÇn III. C¸c ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch chØ tiªu chÊt l­îng cña s¶n phÈm x¨ng dÇu III.1.Thµnh phÇn cÊt ph©n ®o¹n. a.ý nghÜa DÇu má vµ c¸c s¶n phÈm dÇu kh«ng thÓ chia ra c¸c hydrocacbon riªng biÖt, chóng cã thÓ chia ra c¸c phÇn nhá, gäi lµ ph©n ®o¹n. Trong mçi ph©n ®o¹n gåm mét hçn hîp hydroc¸cbon ®¬n gi¶n h¬n. Thµnh phÇn cÊt lµ mét trong nh÷ng chØ tiªu quan träng cÇn ph¶i x¸c ®Þnh ®èi víi c¸c s¶n phÈm tr¾ng nh­ x¨ng, kerosen, diezel. Theo thµnh phÇn cÊt ph©n ®o¹n cã thÓ biÕt ®­îc c¸c lo¹i s¶n phÈm thu vµ khèi l­îng cña chóng. C¸c ph©n ®o¹n dÇu bao giê còng gåm rÊt nhiÒu c¸c ®¬n chÊt kh¸c nhau víi nhiÖt ®é s«i thay ®æi. Do vËy, ®Æc tr­ng cho tÝnh chÊt bay h¬i cña mét sè ph©n ®o¹n lµ nhiÖt ®é s«i ®Çu (T0s ®Çu ) vµ nhiÖt ®é kÕt thóc s«i (T0s cuèi ). §èi víi nhiªn liÖu thµnh phÇn ph©n ®o¹n ®Æc tr­ng cho kh¶ n¨ng bay h¬i trong ®éng c¬ vµ ¸p suÊt h¬i ë nh÷ng nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt kh¸c nhau. Nhiªn liÖu cho c¸c lo¹i ®éng c¬ måi löa b»ng tia löa ®iÖn, cÇn ph¶i cã ®é bay h¬i sao cho dÔ næ m¸y ë nhiÖt ®é thÊp, chãng s­ëi Êm ®éng c¬, thay ®æi chÕ ®é lµm viÖc cña ®éng c¬, ph©n bè nhiªn liÖu trrong xilanh. NÕu nhiªn liÖu bay h¬i kÐm cßn cã thÓ lµm lo·ng dÇu nhên b«i tr¬n. NhiÖt ®é s«i 10% kh«ng nªn v­ît qu¸ 700C, nhiÖt ®é cÊt 50% cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh t¨ng kh¶ n¨ng t¨ng tèc cña ®éng c¬, kh«ng nªn v­ît qu¸ 1400C. NhiÖt ®é cÊt 90% cã ý nghÜa vÒ mÆt kinh tÕ, nÕu nhiÖt ®é cÊt 90% th× x¨ng kh«ng bèc h¬i hoµn toµn trong buèng ®èt. NhiÖt ®é cÊt cuèi kh«ng nªn qu¸ 2050C v× dÇu nhên sÏ bÞ röa tr«i trªn thµnh xilanh g©y mµi mßn pist«ng. Nhiªn liÖu cho ®éng c¬ ph¶n lùc ®ßi hái ph¶i nÆng h¬n (150-2800C) ®Ó hÖ thèng n¹p liÖu lµm viÖc ë tÇng cao kh«ng t¹o nót khÝ. §ång thêi còng ®ßi hái kh¶ n¨ng bay h¬i hoµn toµn vµ ch¸y hÕt trong buång ®èt. §èi víi ®éng c¬ diezel, thµnh phÇn ph©n ®o¹n ¶nh h­ëng lín tíi tiªu hao nhiªn liÖu, g©y khãi cña khÝ th¶i, t¹o muéi than vµ cèc ë vßi phun... b. Nguyªn t¾c vµ ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh. Qu¸ tr×nh ch­ng cÊt ®­îc thùc hiÖn trong bé ch­ng cÊt tiªu chuÈn Engler nªn gäi lµ ch­ng cÊt Engler. Cã s¬ ®å m« h×nh nh­ sau: 1.§Ìn ®èt 2.B×nh ch­ng tiªu chuÈn: lo¹i A(100ml) 3.Chôp b¶o «n 4.NhiÖt kÕ 5.Sinh hµn lµm l¹nh 6.Hép lµm l¹nh 7.B×nh høng Dïng èng l­êng ®ong 100 ml mÉu vµo b×nh cÇu ®· röa s¹ch, sÊy kh«. L¾p nhiÖt kÕ vµo cæ b×nh vµ phÝa trªn cña bÇu thuû ng©n ngang víi thµnh d­íi cña nh¸nh cho h¬i ®i ra. Nèi nh¸nh h¬i ®i ra víi sinh hµn b»ng nót cao su, sao cho èng ®ã lång vµo sinh hµn 25-40 mm nh­ng kh«ng ch¹m vµo thµnh cña èng sinh hµn. Khi ch­ng x¨ng th× hép sinh hµn chøa ®Çy n­íc ®¸ vµ déi n­íc ®Ó gi÷ nhiÖt ®é vµo kho¶ng 0-50C. Khi ch­ng nh÷ng s¶n phÈm nÆng h¬n th× lµm l¹nh b»ng n­íc ®¸. Trong tr­êng hîp nµy nhiÖt ®é cña n­íc ra khái sinh hµn kh«ng ®­îc qu¸ 300C. NhiÖt ®é s«i ®Çu lµ nhiÖt ®é khi cã giät s¶n phÈm ®Çu tiªn ch¶y tõ ®u«i sinh hµn ra. NhiÖt ®é s«i cuèi lµ nhiÖt ®é t¹i ®ã nhiÖt ®é t¨ng lªn cùc ®¹i vµ b¾t ®Çu tôt xuèng. Tèc ®é ch­ng cÊt tiÕn hµnh sao cho thu ®­îc 20-25 giät trong 10s. Trong qu¸ tr×nh ch­ng cÊt dÇu ho¶ vµ diezel, sau khi ®¹t ®­îc 95% tèc ®é gia nhiÖt kh«ng t¨ng lªn. NÕu cÇn x¸c ®Þnh nhiÖt ®é s«i cuèi th× ph¶i tiÕp tôc gia nhiÖt cho tíi khi cét thuû ng©n ë nhiÖt kÕ d©ng lªn ®Õn møc nµo ®ã vµ b¾t ®Çu tôt xuèng. Sau khi th«i gia nhiÖt 5 phót, ghi l¹i thÓ tÝch thµnh phÇn cÊt trong èng l­êng, phÇn cßn l¹i ®o trong èng l­êng thÓ tÝch 10ml ®Ó x¸c ®Þnh cÆn ë nhiÖt ®é 200C. X¸c ®Þnh l­îng mÊt m¸t cña qu¸ tr×nh ch­ng. III.2.§é xuyªn kim a. ý nghÜa: §é xuyªn kim lµ ®é lón s©u cña kim chuÈn vµo mÉu (bitum, mì) trong thêi gian 5s, ®¬n vÞ ®o lµ ®é, 1 ®é øng víi 0,1mm ®©m xuyªn. Nã ®Æc tr­ng cho ®é cøng vµ qu¸nh cña s¶n phÈm. Thµnh phÇn cña bitum cã ¶nh h­ëng lín tíi ®é xuyªn kim. T¨ng cÊu tö dÇu nhên trong bitum ®é xuyªn kim t¨ng, ng­îc l¹i gi¶m c¸c cÊu tö dÇu nhên vµ t¨ng asphanten vµ cacbon ®é xuyªn kim gi¶m. b. Nguyªn t¾c vµ c¸ch tiÕn hµnh. LÊy mÉu vµo cèc. §Ëy n¾p vµ ng©m cèc mÉu vµo chËu n­íc ë nhiÖt ®é quy ®Þnh 1h. LÊy ra dïng dao g¹t phÇn d­ trªn miÖng cèc, ®Æt cèc mÉu lªn bµn ®ì cña m¸y ®o. Dïng ®ång hå bÊm gi©y, theo dâi ®óng 5s th× bu«ng nót khëi ®éng chuyÓn thanh r¨ng cho tíi ch¹m víi trôc cña chãp nãn. Theo vÞ trÝ cña kim trªn b¶ng chia ®é ta biÕt ®­îc ®é kim xuyªn, n©ng chãp nãn lªn khái cèc mì. Lµm thÝ nghiÖm 4 lÇn vµ lÊy kÕt qu¶ trung b×nh. III.3. NhiÖt ®é chíp ch¸y. a. ý nghÜa NhiÖt ®é chíp ch¸y lµ nhiÖt ®é t¹i ®ã khi ph©n ®o¹n dÇu má ®­îc ®èt nãng, h¬i hydroc¸cbon sÏ tho¸t ra t¹o víi kh«ng khÝ xung quanh mét hçn hîp mµ nÕu ®­a ngän löa ®Õn gÇn chóng sÏ bïng ch¸y råi phôt t¾t nh­ mét tia chíp. Nh­ vËy, nhiÖt ®é chíp ch¸y cã liªn quan ®Õn hµm l­îng c¸c s¶n phÈm nhÑ cã trong ph©n ®o¹n. NÕu cã cµng nhiÒu cÊu tö nhÑ, nhiÖt ®é chíp ch¸y cµng thÊp. + Ph©n ®o¹n x¨ng: NhiÖt ®é chíp ch¸y kh«ng quy ®Þnh, th­êng lµ ®é ©m. +Ph©n ®o¹n kerosen: nhiÖt ®é chíp ch¸y: 28-600C . +Ph©n ®o¹n diezel: NhiÖt ®é chíp ch¸y cèc kÝn: 35-860C, th«ng th­êng lµ 600C. +Ph©n ®o¹n dÇu nhên: nhiÖt ®é chíp ch¸y: 130-2400C . Cã hai ph­¬ng ph¸p ®Ó ®o nhiÖt ®é chíp ch¸y: cèc kÝn vµ cèc hë. Ph­¬ng ph¸p cèc kÝn bao giê còng cho nhiÖt ®é chíp ch¸y cao h¬n so víi ph­¬ng ph¸p cèc hë. ViÖc x¸c ®Þnh nhiÖt ®é chíp ch¸y cã ý nghi· rÊt quan träng trong viÖc tån chøa vµ b¶o qu¶n nhiªn liÖu. NÕu nhiÖt ®é chíp ch¸y cña nhiªn liÖu thÊp th× khi b¶o qu¶n trong bÓ chøa ngoµi tr¬× n¾ng nãng ph¶i ®Ò phßng cã tia löa ®iÖn ë gÇn ®Ó tr¸nh ch¸y næ. b. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh. X¸c ®Þnh nhiÖt ®é chíp ch¸y b»ng cèc kÝn: LÊy mÉu vµo cèc kim lo¹i cho ®Õn v¹ch møc, l¾p thiÕt bÞ vµo, tiÕn hµnh gia nhiÖt vµ khuÊy gi¸n ®o¹n. §Õn khi c¸ch nhiÖt ®é chíp ch¸y kho¶ng 100 C b¾t ®Çu ch©m ngßi löa b»ng c¸ch xoay tay xoay. NÕu khi ®­a måi löa vµo cã ngän löa mÇu xanh xuÊt hiÖn th× ®ã lµ nhiÖt ®é chíp ch¸y. N©ng nhiÖt ®é lªn 1-2 0C l¹i thö tiÕp, nÕu kh«ng thÊy ngän löa xuÊt hiÖn th× thÝ nghiÖm coi nh­ lµ sai vµ ph¶i lµm l¹i tõ ®Çu. §èi víi mÉu ch­a biÕt kho¶ng nhiÖt ®é chíp ch¸y ph¶i tiÕn hµnh thÝ nghiÖm s¬ bé: N©ng nhiÖt ®é lªn 40C/1phót vµ sau 40C thö l¹i mét lÇn. Sau khi x¸c ®Þnh nhiÖt ®é chíp ch¸y s¬ bé tiÕn hµnh thÝ nghiÖm nh­ trªn. X¸c ®Þnh nhiÖt ®é chíp ch¸y b»ng cèc hë. L¾p thiÕt bÞ sao cho kho¶ng c¸ch gi÷a ®¸y chÐn c¸t vµ chÐn mÉu kho¶ng 5-8mm. C¸c c¸ch luyÖn chÐn 12 mm vµ nhiÖt kÓ n»m ë chÝnh gi÷a. Gia nhiÖt b»ng bÕp diÖn hoÆc ®Ìn h¬i x¨ng, lóc ®Çu 100 C/phót ,sau ®ã khi cßn c¸ch nhiÖt ®é chíp ch¸y dù ®o¸n 400C th× t¨ng 40 C/phót. Khi c¸ch nhiÖt ®é chíp ch¸y 100C dïng que tÈm cån qua ngang mÆt dÇu 2-3 gi©y, cø qu¸ 20C thö mét lÇn cho tíi khi xuÊt hiÖn ngän löa mµu xanh råi t¾t ngay ®ã lµ nhiÖt ®é chíp ch¸y. c) ChØ tiªu cña tiªu chuÈn. -NhiÖt ®é b¾t ch¸y cèc kÝn cña nhiªn liÖu ph¶n lùc theo ph­¬ng ph¸p ASTM-D56 lµ 400C. -NhiÖt ®é b¾t ch¸y cèc kÝn cña nhiªn liÖu diezel theo ph­¬ng ph¸p ASTM-D98 lµ 600C III.4. §é nhít a.ý nghÜa §é nhít lµ mét h»ng sè vËt lý quan träng®èi víi dÇu má còng nh­ s¶n phÈm cña nã. §é nhít cã ¶nh h­ëng lín ®Õn qu¸ tr×nh vËn chuyÓn dÇu th« vµ c¸c s¶n phÈm cña nã theo ®­êng èng. §é nhít cµng lín chi phÝ vËn chuyÓn t¨ng. §èi víi dÇu nhên ®é nhít ®Æc tr­ng cho kh¶ n¨ng b«i tr¬n. §èi víi nhiªn liÖu ®é nhít ¶nh h­ëng ®Õn qu¸ tr×nh b¬m nhiªn liªu trong hÖ thèng n¹p liÖu, qu¸ tr×nh bay h¬i vµ ch¸y. §é nhít cña dÇu má vµ s¶n phÈm dÇu má phô thuéc vµo thµnh phÇn hãa häc, nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt. b.Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh (§é nhít ®éng häc: §é nhít ®éng häc lµ tû sè gi÷a ®é nhít ®éng lùc vµ träng l­ëng riªng cña nã tÝnh b»ng Stèc. Nguyªn t¾c cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ x¸c ®Þnh thêi gian ch¶y cña chÊt láng qua èng mao qu¶n cã kÝch th­íc nhÊt ®Þnh vµ x¸c ®Þnh ®é nhít theo c«ng thøc: V= C.t TiÕn hµnh: lÊy mÉu vµo nhít kÕ, chuyÓn nhít kÕ vµo b×nh æn nhiÖt, dung dÞch dïng ®Ó æn nhiÖt lµ glyxerin, ®iÒu chØnh nhiÖt ®é thÝ nghiÖm. Sau 15’ æn nhiÖt, dïng qu¶ bãp cao su ®Èy mÉu vµo èng cho ®Õn 1/3 èng ph×nh. D­íi t¸c dông cña träng lùc chÊt láng sÏ ch¶y tõ èng 1 sang èng 2. Khi chÊt láng ch¶y tíi v¹ch th× bÊm ®ång hå gi©y vµ khi tíi v¹ch thø hai th× bÊm ®ång hå gi©y dõng l¹i. TiÕn hµnh 5 l­ît ®Ó lÊy kÕt qu¶ trung b×nh (§é nhít biÓu kiÕn: §é nhít biÓu kiÕn lµ tû sè gi÷a thêi gian ch¶y cña 200ml mÉu ë nhiÖt ®é thÝ nghiÖm vµ 200ml n­íc cÊt ë 200C qua èng nhá trong dông cô ®o ®é nhít. TiÕn hµnh: X¸c ®Þnh chØ sè n­íc cña thiÕt bÞ, chØ sè n­íc lµ thêi gian ch¶y cña 200ml n­íc ë 200C qua èng nhá trong dông cô ®o ®é nhít. §æ n­íc cÊt ë 200C cho tíi khi ngËp c¸c ®Ønh kim. Dïng ®inh vÝt ®iÒu chØnh ph­¬ng n»m ngang cña thiÕt bÞ. NhÊc que chèt lªn ®Ó th¸o bít chÊt láng cho tíi khi phÇn b¾t ®Çu vuèt nhá cña 3 ®inh kim n»m ë trªn mÆt chÊt láng. KhuÊy n­íc trong bÓ chøa b»ng c¸ch xoay n¾p ®Ëy, n­íc trong b×nh æn nhiÖt b»n que khuÊy, æn nhiÖt ë nhiÖt ®é 200C trong 5 phót. NhÊc que chèt lªn vµ ®ång thêi bÊm ®ång hå gi©y. X¸c ®Þnh thêi gian ch¶y cña n­íc khi b×nh høng ®¹t ®Õn v¹ch 200ml. X¸c ®Þnh thêi gian ch¶y cña mÉu ë nhiÖt ®é tõ 50-1000C còng tiÕn hµnh t­¬ng tù nh­ x¸c ®Þnh chØ sè n­íc. Tiªu chuÈn cña chØ tiªu: §é nhít cña nhiªn liÖu ph¶n lùc: max lµ 8,0 cSt ë –200C theo ph­¬ng ph¸p ASTM D445. §é nhít cña nhiªn liÖu diezel b»ng 1,8-5,0 cSt ë 400C theo ph­¬ng ph¸p ASTM D445. III.5. ¸p suÊt h¬i b·o hßa a. ý nghÜa ¸p suÊt h¬i b·o hoµ lµ mét tÝnh chÊt lý häc quan träng cña c¸c chÊt láng dÔ bay h¬i. §©y chÝnh lµ ¸p suÊt h¬i mµ t¹i ®ã h¬i c©n b»ng víi thÓ láng. ¸p suÊt h¬i b·o hoµ Reid lµ ¸p suÊt tuyÖt ®èi ë 1000F (37,80C) ®Æc tr­ng cho kh¶ n¨ng bay h¬i cña ph©n ®o¹n x¨ng. §ã lµ ¸p suÊt h¬i cña x¨ng ®o ®­îc trong ®iÒu kiÖn cña bom Reid ë 37,80C. §¹i l­îng nµy cµng lín, ®é bay h¬i cµng cao. ¸p suÊt h¬i b·o hßa ®­îc x¸c ®Þnh trong dông cô tiªu chuÈn gäi lµ bom Reid. b. Nguyªn t¾c vµ c¸ch tiÕn hµnh Cho x¨ng vµo b×nh 2, nèi th«ng víi b×nh 1 råi cho vµo b×nh æn nhiÖt, sau khi æn ®Þnh nhiÖt ë 37,80C trong 15 phót th× më van 5 ®Ó nèi toµn bé hÖ thèngvíi ¸p kÕ thuû ng©n. §é chªn lÖch h sÏ cho biÕt ¸p suÊt h¬i b·o hßa cña x¨ng cÇn ®o. §é bèc h¬i cña x¨ng cµng cao, ®é chªnh lÖch h cµng lín. III.6. So mµu Sayball Mµu cña s¶n phÈm dÇu má ®­îc x¸c ®Þnh b»ng ph­¬ng ph¸p so mµu dùa trªn c¬ së so s¸nh b»ng m¾t th­êng, l­îng ¸nh s¸ng truyÒn qua mét bÒ dµy x¸c ®Þnh cña s¶n phÈm víi l­îng ¸nh s¸ng truyÒn qua cña mét trong nh÷ng d·y kÝnh mµu chuÈn. Ph­¬ng ph¸p so mµu Saybolt ASTM D156 dïng ®Ó x¸c ®Þnh mµu cña c¸c nhiªn liÖu ch­ng cÊt nh­ x¨ng, nhiªn liÖu ph¶n lùc, dÇu háa, dÇu tr¾ng, d­îc phÈm. Mµu Saybolt lµ mµu cña s¶n phÈm láng trong suèt ®­îc x¸c ®Þnh theo thang ®o tõ –16 (tèi nhÊt) ®Õn –30 (s¸ng nhÊt). ChØ sè mµu t­¬ng øng víi ®é cao cña cét mÉu mµ khi nh×n xuyªn qua chiÒu dµi ®ã mµu cña mÉu trung víi mét trong ba kÝnh chuÈn mµu ®Ó x¸c ®Þnh mµu, h¹ chiÒu cao cña cét mÉu cho tíi khi mµu cña mÉu h¬i s¸ng h¬n mµu cña kÝnh chuÈn, mÉu cã chØ sè mµu ë ngay trªn møc nµy. Tra cøu chØ sè theo b¶ng cã s½n trong ASTM D156. Ph­¬ngph¸p ASTM D1500 ®­îc ¸p dông cho dÇu nhên, diezel vµ s¸p dÇu má. Nguyªn t¾c cña ph­¬ng ph¸p lµ dïng mét nguån ¸nh s¸ng tiªu chuÈn so s¸nh mµu cña mÉu ®­îc ®Æt trong mét èng thÝ nghiÖm víi mµu cña c¸c kÝnh chuÈn mµu cã gi¸ trÞ tõ 0,5 – 0,8. NÕu mµu cña mÉu ë vµo gi÷a hai mµu chuÈn th× lÊy gi¸ trÞ mµu cao h¬n, nÕu mÉu cã mµu s¸ng h¬n 0,5 th× ¸p dông ph­¬ng ph¸p mµu Saybolt D156. III.7. ¡n mßn tÊm ®ång: §é ¨n mßn tÊm ®ång ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng ¨n mßn kim lo¹i cña ph©n ®o¹n dÇu. ( Nguyªn t¾c: N¹p mÉu: NgËp tÊm ®ång ®Ó trong èng nghÞªm. §Æt èng nghiÖm mÉu: + trong bom: mÉu dÔ bay h¬i + trong rä: mÉu khã bay h¬i. Duy tr× nhiÖt ®é: ( 1oC vµ thêi gian theo tiªu chuÈn s¶n phÈm quy ®Þnh. LÊy mÉu tõ bom: ph¶i lµm nguéi d­íi dßng n­íc. CÇm tÊm ®ång b»ng cÆp hoÆc giÊy lãt. Chªnh lÖch vÒ träng l­îng tÊm ®ång tr­íc vµ sau khi thÝ nghiÖm gäi lµ ®é ¨n mßn tÊm ®ång. ChØ tiªu: ASTM D130 TCVN 2694-1995 PhÇn IV: DÇu mì b«i tr¬n vµ phô gia. IV.1. Vai trß cña phô gia Phô gia lµ nh÷ng chÊt h÷u c¬, c¬ kim vµ v« c¬ th©m chÝ lµ c¸c nguyªn tè ®­îc thªm vµo c¸c chÊt b«i tr¬n nh­ : DÇu mì nhên, chÊt láng chuyªn dïng ®Ó n©ng cao c¸c tÝnh chÊt riªng biÖt cho s¶n phÈm cuèi cïn. Th­êng mçi lo¹i phô gia ®­îc dïng ë nång ®é tõ 0,01 ®Õn 5%. Tuy nhiªn, trong nhiÒu tr­êng hîp mét sè phô gia cã thÓ ®­îc ®­a vµo ë kho¶ng nång ®é dao ®éng tõ vµi phÇn triÖu ®Õn trªn 10%. PhÇn lín c¸c lo¹i ®Çu nhên cÇn nhiÒu lo¹i phô gia ®Ó tho¶ m·n tÊt c¶ c¸c yªu cÇu tÝnh n¨ng . Trong mét sè tr­êng hîp c¸c phô gia riªng biÖt ®­îc pha th¼ng vµo ®Çu gèc. Trong nh÷nh tr­êng hîp kh¸c, hçn hîp c¸c lo¹i phô gia ®­îc pha trén thµnh phô gia ®ãng gãi, sau ®ã ®­îc ®­a tiÕp vµo dÇu. Mét sè phô gia n©ng cao nh÷ng phÈm chÊt ®· s¶n cña ®Çu, mét sè kh¸c t¹o cho ®Çu cã tÝnh chÊt míi cÇn thiÕt, c¸c lo¹i phô gia kh¸c nhau cã thÓ hç trî cho nhau, g©y ra hiÖu øng t­¬ng hç, hoÆc chóng cã thÓ dÉn ®Õn hiÖu øng ®èi kh¸ng. Tr­êng hîp sau cã thÓ lµm gi¶m hiÖu lùc cña phô gia, t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm phô kh«ng tan hoÆc nh÷ng s¶n phÈm kh¸c cã h¹i. Nh÷ng t­¬ng t¸c nµy lµ do hÇu hÕt c¸c phô gia ®Òu lµ nh÷ng chÊt ho¹t ®éng v× vËy chóng t¸c dông qua l¹i ngay trong phô gia ®ãng gãi hoÆc trong dÇu vµ t¹o ra nh÷ng hîp chÊt míi Nh­ vËy viÖc tæ hîp phô gia ®ßi hái sù kh¶o s¸t kü t¸c dông t­¬ng hç gi÷a c¸c phô gia còng nh­ c¬ chÕ ho¹t ®éng cu¶ c¸c phô gia riªng vµ tÝnh hoµ tan cña chóng. Nh÷ng hiÖu øng phô kh«ng mong muèn cña phô gia cÇn kh¾c phôc vµ viÖc tæ hîp c¸c phô gia ph¶i ®­îc ®iÒu chØnh ®Ó ®¹t ®­îc tÝnh n¨ng tèi ­u cña phô gia trong dÇu b«i tr¬. CÇn nhí r»ng mét l­îng nhá chÊt xóc t¸c thªm vµo trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊtphô gai th­êng g©y ra sù thay ®æi lín trong t¸c dông t­¬ng hç cña phô gia. Nh÷ng ‘ phô gia cña phô gia’nµy ®­îc c¸c nhµ s¶n xuÊt ®¸nh gi¸ rÊt cao . DÇu gèc ¶nh h­ëng ®Õn phô gia qua hai tÝnh n¨ng chÝnh: tÝnh hoµ tan vµ tÝnh t­¬ng hîp. Ch¼ng h¹n hydrocacbon tæng hîp Ýt hoµ tan phô gia, nh­ng chóng cã tÝnh t­¬ng hîp phô gia rÊt tèt. Do ®ã hydroc¸cbon tæng hîp cã thÓ pha lo·ng víi dÇu, tÝnh t­¬ng hîp phô gia phô thuéc rÊt nhiÒu vµo thµnh phÇn dÇu gèc. TÝnh hoµ tan cã thÓ gi¶i thÝch nh­ sau: sù h×nh thµnh c¸c chÊt phô gia ho¹t ®éng bÒ mÆt phô thuéc vµo kh¶ n¨ng cña chóng hÊp thô trªn bÒ mÆt ë thêi gian vµ vÞ trÝ nhÊt ®Þnh. DÇu gèc cã tÝnh hoµ tan cao cã thÓ gi÷ phô gia ë d¹ng hoµ tan mµ kh«ng cho phÐp chóng hÊp ph. MÆt kh¸c ®Çu gèc cã tÝnh hoµ tan kÐm cã thÓ ®Ó phô gia bÞ t¸ch tr­íc khi nã kÞp hoµn thµnh chøc n¨ng ®· ®Þnh. V× cã kh¶ n¨ng c¶i thiÖn tÝnh n¨ng cña dÇu b«i tr¬n vµ chÊt láng b«i tr¬n nªn phô gia t¹o ®iÒu kiÖn rÊt tèt cho viÖc c¶i tiÕn c¸c lo¹i xe vµ m¸y mãc c«ng nghiÖp Ngµy nay, htùc tÕ hÇu hÕt c¸c lo¹i dÇu vµ chÊt láng b«i tr¬n ®Òu chøa Ýt nhÊt lµ mét lo¹i phô gia, mét sè lo¹i ®Çu nh­; dÇu ®éng c¬, dÇu b¸nh r¨ng…cã chøa nhiÒu lo¹i phô gia kh¸c nhau. Phô gia chñ yÕu ®­îc sö dông ®¶m nhiÖm mét chøc n¨ng nhÊt ®Þn, nh­ng cã nhiÒu lo¹i phô gia ®a chøc. Nh÷ng chøc n¨ng quan träng cña phô gia lµ: -Lµm t¨ng ®é bÒn oxy ho¸ -Ng¨n chÆn hiÖu øng xóc t¸c cña kim lo¹i trong qu¸ tr×nh o xy ho¸ vµ ¨n mßn -Chèng ¨n mßn -Chèng gØ -Chèng sù t¹o cÆn b¸m vµ cÆn bïn gi÷ c¸c t¹p chÊt ë d¹ng huyÒn phï -T¨ng chØ sè ®é nhít -Gi¶m nhiÖt ®é ®«ng ®Æc -Lµm dÇu cã thÓ trén lÉn víi n­íc -Chèng t¹o bät -Ng¨n chÆn sù ph¸t triÓn cña vi sinh vËt -Lµm cho dÇu cã kh¶ n¨ng b¸m dÝnh tèt -T¨ng kh¶ n¨ng lµm kÝn -Lµm gi¶m ma s¸t -Lµm gi¶m vµ ng¨n chÆn sù mµi mßn -Chèng sù kÑt nø¬c a.Phô gia chèng oxy ho¸: Gièng nh­ ®èi víi nhiªn liÖu x¨ng, phô gia chèng oxy ho¸ th­êng dïng lµ dÉn xuÊt phenol mµ nhãm OH bÞ c¶n trë kh«ng gian bëi c¸c nhãm ankyl ë vÞ trÝ (2) vµ (6). VÝ dô: Nh­ 2,6 – diter-butin phenol Vµ para-phenyladiamin cã c«ng thøc chung nh­ sau: R1-NH-C6H4-NH-R2 Trong ®ã R1, R2 cã thÓ lµ sec-butyl; izo-propyl; pentyl hay metyl; heptyl; 1,4-dimetyl C¸c Hiankylamin còng ®­îc sö dông cã hiÖu qu¶ cho qu¸ tr×nh chèng oxy ho¸ cho dÇu diezel. Phô thuéc vµo lo¹i dÇu gèc nh­ng hµm l­îng th­êng dïng cña c¸c phô gia nµy kho¶ng 80 ppm. b. Phô gia t¨ng chØ sè ®é nhít: C¸c phô gia nµy ®­îc chia lµm 2 nhãm : d¹ng hydrocacbon vµ d¹ng este. (D¹ng hydrocacbon cã c¸c d¹ng sau:

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docPhân tích chất lượng xăng dầu Tìm hiểu công nghệ kho xăng dầu, dầu mỡ bôi trơn và phụ gia, LPG tại Tổng Công ty xăng dầu khu vực 3.DOC
Luận văn liên quan