Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở nước ta

Dưới ngọn cờ lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh và Bác Hồ vĩ đại nhân dân ta đã từng đánh bại 2 đế quốc hùng mạnh nhất thế giới: Đế quốc Pháp và đế quốc Mỹ. Ngày nay trong công cuộc xây dựng kinh tế đất nước, Đảng lại lãnh đạo nhân dân đi hết từ thành công này đến thành công khác, mang lại sự đổi thay từng ngày từng giờ cho nền kinh tế Việt Nam cũng như mang lại sức sống mới cho nhân dân cả nước. Tuy rằng trước đây chúng ta đã duy trì kinh tế bao cấp, việc đó làm trí tuệ nền kinh tế, thế nhưng Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt tình thế và đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào tình hình mới, thời đại mới, Đảng ta đã chủ trương chuyển từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước vào năm 1986 công cuộc đổi mới đã đưa nước ta thoát khỏi khủng hoảng trầm trọng sang phát triển nhanh. Từ một nước phải nhập khẩu gạo trong những năm đầu giải phóng đất nước, đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong 3 nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới sau Mỹ và Thái Lan. Quan hệ thương mại của nước ta cũng ngày càng được mở rộng với chủ trương "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trên thế giới". Nước ta đã gia nhập ASEAN, AFTA . và sắp tới Việt Nam mong muốn được gia nhập WTO - tổ chức thương mại thế giới và đến khi đó thì nền kinh tế của Việt Nam sẽ có những bước tiến mới, hứa hẹn một sự tăng trưởng cao. Không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà trong những ngành khoa học cơ bản cũng dần dần được đầu tư thích đáng hơn và có sự chú ý hơn của Nhà nước, bằng chứng là ngân sách nhà nước cho những ngành này đã tăng lên đáng kể so với những năm đầu thập kỷ 90. Trong quá trình lãnh đạo đất nước để thực hiện mục tiêu "Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh" tiến lên CNXH Đảng ta đã kiên định đường lối lãnh đạo, kế thừa và phát huy chủ nghĩa Mác - Lênin và biết áp dụng thực tiễn phép biện chứng của Mác một cách linh hoạt trong những đường lối, định hướng, chính sách hoạch định phát triển kinh tế xã hội trong nước. Phép phủ định biện chứng với hai đặc trưng cơ bản là tính tất yếu khách quan và tính kế thừa được thể hiện rõ trong quá trình đổi mới nền kinh tế ở Việt Nam. Đó là sự ra đời của nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước phủ định lại nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước phủ định lại nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp đã không còn phù hợp trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam qua những thành tựu mà nó mang lại ta có thể khẳng định chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác - Lênin luôn là nền tảng chắc, là kim chỉ nam dẫn đường. Nhận thức được tầm quan trọng của chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác - Lênin đặc biệt là phép phủ định biện chứng đối với công cuộc đổi mới kinh tế của Việt Nam mà bộ môn triết học Mác - Lênin đã nâng lên thành một đề tài nghiên cứu khoa học cho sinh viên, do đó em chọn đề tài "Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở nước ta" để nghiên cứu Mục lục A. Đặt vấn đề B. Nội dung Phần I. Nội dung lý luận I. Khái niệm phủ định biện chứng 1. Định nghĩa phủ định biện chứng 2. Đặc điểm của phủ định biện chứng 3. So sánh phủ định biện chứng với phủ định siêu hình để thấy nguyên nhân, động lực của sự phát triển là gì II. Tính đặc thù của phủ định biện chứng với đổi mới trong lĩnh vực kinh tế xã hội Phần II: Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH

doc22 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 31/01/2013 | Lượt xem: 1520 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở nước ta, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Më ®Çu D­íi ngän cê l·nh ®¹o tµi t×nh cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam quang vinh vµ B¸c Hå vÜ ®¹i nh©n d©n ta ®· tõng ®¸nh b¹i 2 ®Õ quèc hïng m¹nh nhÊt thÕ giíi: §Õ quèc Ph¸p vµ ®Õ quèc Mü. Ngµy nay trong c«ng cuéc x©y dùng kinh tÕ ®Êt n­íc, §¶ng l¹i l·nh ®¹o nh©n d©n ®i hÕt tõ thµnh c«ng nµy ®Õn thµnh c«ng kh¸c, mang l¹i sù ®æi thay tõng ngµy tõng giê cho nÒn kinh tÕ ViÖt Nam còng nh­ mang l¹i søc sèng míi cho nh©n d©n c¶ n­íc. Tuy r»ng tr­íc ®©y chóng ta ®· duy tr× kinh tÕ bao cÊp, viÖc ®ã lµm trÝ tuÖ nÒn kinh tÕ, thÕ nh­ng §¶ng ta ®· nhanh chãng n¾m b¾t t×nh thÕ vµ ®· vËn dông s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµo t×nh h×nh míi, thêi ®¹i míi, §¶ng ta ®· chñ tr­¬ng chuyÓn tõ kinh tÕ bao cÊp sang kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc vµo n¨m 1986 c«ng cuéc ®æi míi ®· ®­a n­íc ta tho¸t khái khñng ho¶ng trÇm träng sang ph¸t triÓn nhanh. Tõ mét n­íc ph¶i nhËp khÈu g¹o trong nh÷ng n¨m ®Çu gi¶i phãng ®Êt n­íc, ®Õn nay, ViÖt Nam ®· trë thµnh mét trong 3 n­íc xuÊt khÈu g¹o hµng ®Çu thÕ giíi sau Mü vµ Th¸i Lan. Quan hÖ th­¬ng m¹i cña n­íc ta còng ngµy cµng ®­îc më réng víi chñ tr­¬ng "ViÖt Nam muèn lµm b¹n víi tÊt c¶ c¸c n­íc trªn thÕ giíi". N­íc ta ®· gia nhËp ASEAN, AFTA... vµ s¾p tíi ViÖt Nam mong muèn ®­îc gia nhËp WTO - tæ chøc th­¬ng m¹i thÕ giíi vµ ®Õn khi ®ã th× nÒn kinh tÕ cña ViÖt Nam sÏ cã nh÷ng b­íc tiÕn míi, høa hÑn mét sù t¨ng tr­ëng cao. Kh«ng chØ trong lÜnh vùc th­¬ng m¹i mµ trong nh÷ng ngµnh khoa häc c¬ b¶n còng dÇn dÇn ®­îc ®Çu t­ thÝch ®¸ng h¬n vµ cã sù chó ý h¬n cña Nhµ n­íc, b»ng chøng lµ ng©n s¸ch nhµ n­íc cho nh÷ng ngµnh nµy ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ so víi nh÷ng n¨m ®Çu thËp kû 90. Trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o ®Êt n­íc ®Ó thùc hiÖn môc tiªu "D©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh" tiÕn lªn CNXH §¶ng ta ®· kiªn ®Þnh ®­êng lèi l·nh ®¹o, kÕ thõa vµ ph¸t huy chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ biÕt ¸p dông thùc tiÔn phÐp biÖn chøng cña M¸c mét c¸ch linh ho¹t trong nh÷ng ®­êng lèi, ®Þnh h­íng, chÝnh s¸ch ho¹ch ®Þnh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trong n­íc. PhÐp phñ ®Þnh biÖn chøng víi hai ®Æc tr­ng c¬ b¶n lµ tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan vµ tÝnh kÕ thõa ®­îc thÓ hiÖn râ trong qu¸ tr×nh ®æi míi nÒn kinh tÕ ë ViÖt Nam. §ã lµ sù ra ®êi cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc phñ ®Þnh l¹i nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc phñ ®Þnh l¹i nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp ®· kh«ng cßn phï hîp trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH ë ViÖt Nam qua nh÷ng thµnh tùu mµ nã mang l¹i ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng M¸c - Lªnin lu«n lµ nÒn t¶ng ch¾c, lµ kim chØ nam dÉn ®­êng. NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng M¸c - Lªnin ®Æc biÖt lµ phÐp phñ ®Þnh biÖn chøng ®èi víi c«ng cuéc ®æi míi kinh tÕ cña ViÖt Nam mµ bé m«n triÕt häc M¸c - Lªnin ®· n©ng lªn thµnh mét ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cho sinh viªn, do ®ã em chän ®Ò tµi "Phñ ®Þnh biÖn chøng vµ sù vËn dông trong viÖc ph¸t triÓn bá qua chÕ ®é TBCN tiÕn lªn CNXH ë n­íc ta" ®Ó nghiªn cøu. Trong qóa tr×nh nghiªn cøu ®Ò tµi, em rÊt vui khi ®­îc tiÕp xóc víi nh÷ng lý luËn c¬ b¶n cÇn thiÕt vµ rÊt vui mõng khi ®­îc n©ng cao kiÕn thøc qua viÖc nghiªn cøu. Tuy nhiªn, v× ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn thö søc víi mét ®Ò tµi võa mang tÝnh lý luËn, võa mang tÝnh thùc tiÔn cao nªn em kh«ng tr¸nh khái sai sãt, em mong c¸c thÇy c« th«ng c¶m vµ gióp ®ì em trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn t­ duy vµ kiÕn thøc cña m×nh. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o ®· tËn t×nh cung cÊp phÇn lín kiÕn thøc vµ ph­¬ng ph¸p ®Ó em hoµn thµnh bµi tiÓu luËn nµy. B. Néi dung PhÇn I: Néi dung lý luËn I. Kh¸i niÖm phñ ®Þnh biÖn chøng 1. §Þnh nghÜa phñ ®Þnh biÖn chøng ThÕ giíi vËt chÊt vËn ®éng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng. Mét d¹ng nµo ®ã cña vËt chÊt ®­îc sinh ra, tån t¹i, råi mÊt ®i ®­îc thay thÕ b»ng mét d¹ng vËt chÊt kh¸c. TriÕt häc M¸c sinh ra, tån t¹i, råi mÊt ®i ®­îc thay thÕ b»ng mét d¹ng vÒ chÊt, sù ®Êu tranh cña c¸c mÆt ®èi lËp dÉn tíi m©u thuÉn ®­îc gi¶i quyÕt, sù vËt cò mÊt ®i vµ sù vËt míi ra ®êi. TriÕt häc gäi sù thay thÕ ®ã lµ sù phñ ®Þnh. Phñ ®Þnh bao gåm phñ ®Þnh siªu h×nh vµ phñ ®Þnh biÖn chøng. Tr¸i víi phñ ®Þnh siªu h×nh lµm chÊm døt sù ph¸t triÓn th× phñ ®Þnh biÖn chøng l¹i t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn hay mét thay ®æi nµo ®ã lµm cho sù ph¸t triÓn hay mét thay ®æi nµo ®ã lµm cho sù vËt ph¸t triÓn. ë ®©y ta chØ nghiªn cøu vÒ phñ ®Þnh biÖn chøng lµ h×nh thøc gi¶i quyÕt c¸c m©u thuÉn néi t¹i cña b¶n th©n sù vËt bÞ phñ ®Þnh sù phñ ®Þnh mµ mçi sù thay thÕ chuyÓn ho¸ lµm thµnh mét m¾t kh©u trong sîi d©y xÝch ph¸t triÓn cña hiÖn thùc vµ cña t­ duy. Tõ nh÷ng sù nhËn ®Þnh trªn chñ nghÜa duy vËt ®· ®­a ra kh¸i niÖm: Phñ ®Þnh biÖn chøng lµ qu¸ tr×nh tù th©n vËn ®éng phñ ®Þnh, tù th©n ph¸t triÓn, lµ m¾t kh©u trªn con ®­êng dÉn tíi sù ra ®êi cña c¸i míi, tiÕn bé h¬n so víi c¸i bÞ phñ ®Þnh. 2. §Æc ®iÓm cña phñ ®Þnh biÖn chøng. - TÝnh kh¸ch quan: Nh÷ng ng­êi theo quan ®iÓm siªu h×nh coi phñ ®Þnh lµ do nh÷ng nguyªn nh©n bªn ngoµi ®­a l¹i, xem sù vËt hiÖn t­îng lµ nh÷ng c¸i c« lËp, t¸ch rêi nhau. Ph­¬ng ph¸p biÖn chøng kh¼ng ®Þnh c¸i míi ra ®êi thay thÕ c¸i cò n»m ngay trong b¶n th©n sù vËt, nã lµ kÕt qu¶ cña nh÷ng m©u thuÉn ®­îc gi¶i quyÕt trong b¶n th©n mçi sù vËt. Khi ®Ò cËp tíi vÊn ®Ò nµy, chóng ta l­u ý r»ng, mçi sù vËt cã ph­¬ng thøc phñ ®Þnh biÖn chøng riªng, do ®ã mµ cã sù ph¸t triÓn. Sù phñ ®Þnh lµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña quy luËt m©u thuÉn vµ quy luËt l­îng chÊt trong ®ã m©u thuÉn míi phñ ®Þnh m©u thuÉn cò, chÊt míi thay thÕ chÊt cò vµ xuÊt ph¸t tõ xu h­íng vËn ®éng cña sù vËt hiÖn t­îng, tõ chÝnh trong néi lùc cña sù vËt. VÝ dô: CNXH phñ ®Þnh CNTB lµ kÕt qu¶ cña viÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn c¬ b¶n kh¸ch quan, vèn cã trong lßng x· héi t­ b¶n, m©u thuÉn gi÷a tÝnh chÊt x· héi ho¸ cña lùc l­îng s¶n xuÊt vµ tÝnh chÊt chiÕm h÷u t­ nh©n TBCN vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt ®­îc biÓu hiÖn vÒ häc thuyÕt khoa häc ngµy cµng ph¸t triÓn lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh phñ ®Þnh cña nh÷ng tri thøc ®óng ®¾n, s©u s¾c ®èi víi nh÷ng tri thøc sai lÇm hoÆc kÐm s©u s¾c, kh«ng ®Çy ®ñ. - TÝnh kÕ thõa: KÕ thõa lµ viÖc c¸i míi ra ®êi tõ c¸c gi÷ l¹i trong ®ã nh÷ng yÕu tè tÝch cùc tiÕn bé tõ c¸i cò t¹o ®i cho phï hîp. Phñ ®Þnh biÖn chøng lµ kÕt qu¶ cña sù tù th©nph¸t triÓn trªn c¬ së gi¶i quyÕt nh÷ng m©u thuÉn vèn cã cña c¸c sù vËt vµ hiÖn t­îng, cho nªn c¸i míi ra ®êi kh«ng thÓ lµ mét sù phñ ®Þnh tuyÖt ®èi, phñ ®Þnh, s¹ch tr¬n, ®o¹n tuyÖt siªu h×nh ®èi víi c¸i cò, mµ lµ mét sù phñ ®Þnh cã kÕ thõa. §Ó dÉn tíi sù ra ®êi cña c¸i míi, qu¸ tr×nh phñ ®Þnh biÖn chøng bao hµm trong ®ã nh©n tè gi÷ l¹i nh÷ng néi dung tÝch cùc cña c¸i phñ ®Þnh. Phñ ®Þnh biÖn chøng, do vËy, lµ sù phñ ®Þnh mang tÝnh kÕ thõa. Víi ý nghÜa nh­ vËy, phñ ®Þnh ®ång thêi lµ kh¼ng ®Þnh, diÔn ®¹t t­ t­ëng ®ã, Lªnin viÕt: "Kh«ng ph¶i sù phñ ®Þnh s¹ch tr¬, kh«ng ph¶i sù phñ ®Þnh kh«ng suy nghÜ, kh«ng ph¶i sù phñ ®Þnh hoµi nghi, kh«ng ph¶i sù do dù, còng kh«ng ph¶i sù nghi ngê lµ c¸i ®Æc tr­ng vµ c¸i b¶n chÊt trong phÐp biÖn chøng... mµ l¹i sù phñ ®Þnh coi nh­ lµ vßng kh©u cña liªn hÖ, vßng kh©u cña sù ph¸t triÓn, víi sù duy tr× c¸i kh¼ng ®Þnh". Gi¸ trÞ cña sù kÕ thõa biÖn chøng ®­îc quy ®Þnh bëi vai trß cña nã trong sù ra ®êi cña c¸i mÊt. Kh«ng cã c¸i míi nµo l¹i ra ®êi h­ v«, nhê viÖc gi÷ l¹i nh©n tè tÝch cùc cña c¸i phñ ®Þnh mµ c¸i míi cã tiÒn ®Ò cho sù xuÊt hiÖn cña m×nh. C¸i qu¸ khø kh«ng biÕn ®æi ®i mµ kh«ng ®Ó l¹i mét dÊu vÕt nµo trong dßng ch¶y v« tËn cña thêi gian.ThËt ra, nã ®· tham gia vµo viÖc t¹o ra c¸i hiÖn t¹i, nã t¹o thµnh mèi liªn hÖ sèng ®éng trogn thêi gian. Mét trong nh÷ng h×nh thøc quan träng cña c¸i ®­îc kÕ thõa trong ®êi sèng x· héi lµ truyÒn thèng. TruyÒn thèng lµ c¸i chøa ®ùng trong b¶n th©n m×nh nh÷ng n¨ng lùc to lín ®Ó t¹o ra c¸i míi. Song, ngay c¶ ®èi víi nh©n tè tÝch cùc cña c¸i phñ ®Þnh ®­îc gi÷ l¹i, nã vÉn ®­îc duy tr× d­íi líp läc bá. Thùc chÊt cña sù ph¸t triÓn lµ sù biÕn ®æi, mµ giai ®o¹n sau cßn b¶o tån tÊt c¶ nh÷ng g× tÝch cùc ®· ®­îc t¹o ra ë giai ®o¹n tr­íc ch¼ng h¹n trong khi phñ ®Þnh. Chñ nghÜa t­ b¶n víi t­ c¸ch lµ chÕ ®é lçi thêi chñ nghÜa x· héi còng kÕ thõa toµn bé nh÷ng thµnh qu¶ cña sù ph¸t triÓn tiÕn bé x· héi ®· ®¹t ®­îc trong chñ nghÜa t­ b¶n, song, nh÷ng yÕu tè ®­îc gi÷ l¹i ®ã còng ph¶i ®­îc c¶i t¹o, ®­îc biÕn ®æi trªn c¬ së nh÷ng nguyªn t¾c cña chñ nghÜa x· héi ®Ó trë thµnh nh÷ng yÕu tè néi t¹i cña CNXH. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi hiÖn nay, chóng ta ph¶i biÕt kÕ thõa nh÷ng di s¶n tÝch cùc cña d©n téc còng nh­ cña thÕ giíi. Nh­ng cã lóc, cã n¬i ®· coi nhÑ viÖcu khai th¸c vèn quý b¸u cña d©n téc, cã quan ®iÓm phñ ®Þnh s¹ch tr¬n. Ng­îc l¹i cã lóc cã n¬i l¹i phôc håi c¶ nh÷ng phong tôc tËp qu¸n ®· lçi thêi, kh«ng biÕt ®øng trªn yªu cÇu míi cña c¸ch m¹ng mµ c¶i biÕn vµ sö dông nh÷ng vèn cò ®ã cho phï hîp. 3. So s¸nh phñ ®Þnh biÖn chøng víi phñ ®Þnh siªu h×nh ®Ó thÊy nguyªn nh©n, ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn lµ g×. §èi lËp víi quan ®iÓm biÖn chøng, nh÷ng ng­êi theo quan ®iÓm siªu h×nh coi phñ ®Þnh lµ sù xo¸ bá hoµn toµn c¸i cò lµ chÊm døt sù liªn hÖ, sù vËn ®éng, sù ph¸t triÓn cña b¶n th©n sù vËt. Do ®ã quan ®iÓm siªu h×nh kh«ng thÊy ®­îc tiÒn ®Ò cña sù n¶y sinh ra c¸i míi. MÆt kh¸c, khi nãi ®Õn kÕ thõa, th× hä l¹i hiÓu kÕ thõa mét c¸ch nguyªn xi, kh«ng phª ph¸n, kh«ng c¶i tiÕn c¶i t¹o chóng hoÆc l¾p ghÐp c¸c yÕu tè cña c¸i cò vµo c¸i míi mét c¸ch ®¬n gi¶n, m¸y mãc. Nh÷ng ng­êi thuéc "Ph¸i v¨n ho¸ v« s¶n" ë Nga ®Çu nh÷ng n¨m c¸ch m¹ng cã th¸i ®é phñ ®Þnh s¹ch tr¬n nÒn v¨n ho¸ qu¸ khø. Theo hä nÒn v¨n ho¸ v« s¶n kh«ng cã liªn quan g× víi nÒn v¨n ho¸ tr­íc hä chñ tr­¬ng x©y dùng l¹i tõ ®Çu nÒn v¨n ho¸ míi cña giai cÊp v« s¶n. §©y lµ quan ®iÓm siªu h×nh xem ph¸t triÓn chØ lµ sù ph¸t triÓn t¨ng hay gi¶m ®i thuÇn tuý vÒ l­îng, kh«ng cã sù thay ®æi vÒ chÊt. TÊt c¶ tÝnh mu«n vÎ vÒ chÊt bÊt biÕn trong toµn bé qu¸ tr×nh tån t¹i cña nã. Sù ph¸t triÓn chØ lµ sù thay ®æi vÒ sè l­îng cña tõng lo¹i ®ang cã, kh«ng cã sù n¶y sinh nh÷ng lo¹i míi víi nh÷ng quy ®Þnh míi vÒ chÊt, cã thay ®æi vÒ chÊt ch¨ng n÷a th× ®ã còng chØ diÔn ra theo mét vßng trßn khÐp kÝn. Quan ®iÓm siªu h×nh vÒ sù ph¸t triÓn còng xem sù ph¸t triÓn nh­ lµ mét qu¸ tr×nh tiÕn lªn liªn tôc, kh«ng cã nh÷ng b­íc quanh cã phøc t¹p. Nh­ vËy, viÖc thõa nhËn hay kh«ng thõa nhËn sù ph¸t triÓn vÉn kh«ng ®ñ c¨n cø ®Ó ph©n biÖt mét quan ®iÓm biÖn chøng víi mét quan ®iÓm siªu h×nh. §iÒu chñ yÕu ®Ó ph©n ®Þnh hai quan ®iÓm ®ã lµ ph¶i lµm râ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn diÔn ra nh­ thÕ nµo, trong quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng, ph¸t triÓn lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó khai th¸c qu¸ tr×nh vËn ®éng tiÕn lªn tõ thÊp ®Õn cao, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ kÐm hoµn thiÖn ®Õn hoµn thiÖn h¬n. Theo quan ®iÓm ®ã, ph¸t triÓn lµ mét tr­êng hîp ®Æc biÖt cña sù vËn ®éng. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn sÏ n¶y sinh nh÷ng tÝnh quy ®Þnh míi cao h¬n vÒ chÊt, nhê vËy, lµm t¨ng c­êng tÝnh phøc t¹p cña sù vËt vµ cña sù liªn hÖ, lµm cho c¶ c¬ cÊu tæ chøc, ph­¬ng thøc tån t¹i vµ vËn ®éng cña sù vËt cïng chøc n¨ng vèn cã cña nã ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n. Trong quan ®iÓm biÖn chøng, sù ph¸t triÓn lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh thay ®æi vÒ l­îng dÉn tíi sù thay ®æi vÒ chÊt, sù ph¸t triÓn diÔn ra theo ®­êng xoay tr«n èc, nghÜa lµ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn d­êng nh­ cã sù quay trë l¹i ®iÓm xuÊt ph¸t, nh­ng trªn c¬ së míi cao h¬n. Víi ®Æc ®iÓm nh­ vËy, phñ ®Þnh biÖn chøng kh«ng chØ lµ nh©n tè kh¾c phôc c¸i cò, mµ cßn lµ g¾n liÒn c¸i cò víi c¸i míi, c¸i kh¼ng ®Þnh víi c¸i phñ ®Þnh. Phñ ®Þnh biÖn chøng trë thµnh vßng kh©u tÊt yÕu cña sù liªn hÖ vµ sù ph¸t triÓn. II. TÝnh ®Æc thï cña phñ ®Þnh biÖn chøng víi ®æi míi trong lÜnh vùc kinh tÕ x· héi. NÒn kinh tÕ x· héi nµo còng cã nh÷ng khuyÕt tËt, nh÷ng m©u thuÉn tån t¹i trong lßng nã, vµ mét x· héi mµ lu«n gi÷ mét kiÓu tæ chøc s¶n xuÊt, ph­¬ng thøc s¶n xuÊt th× ch¾c ch¾n sÏ kh«ng thÓ tiÕn lªn ®­îc. V× vËy nÒn s¶n xuÊt ph¶i lu«n ®­îc ®æi míi phï hîp víi phÐp phñ ®Þnh biÖn chøng. NÒn s¶n xuÊt lçi thêi, kh«ng cßn n¨ng ®éng n÷a sÏ ®­îc thay thÕ bëi nÒn s¶n xuÊt tiÕn bé, n¨ng ®éng vµ ph¸t triÓn h¬n phï hîp víi thêi ®¹i. C«ng cô s¶n xuÊt b»ng c¬ khÝ ra ®êi thay thÕ c«ng cô s¶n xuÊt b»ng lao ®éng thñ c«ng lµ mét tÊt yÕu. §Õn l­ît nã s¶n xuÊt tù ®éng hoas ra ®êi thay thÕ c«ng cô b»ng c¬ khÝ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt còng lµ mét tÊt yÕu. Nguyªn nh©n cña qu¸ tr×nh thay thÕ nµy lµ do nh÷ng ®éng lùc tù th©n cña nÒn s¶n xuÊt x· héi quy ®Þnh, do nh÷ng nhu cÇu kh«ng ngõng biÕn ®æi vµ ph¸t triÓn cña con ng­êi. Sù thay thÕ ®ã kh«ng ph¶i lµ vøt bá, phñ ®Þnh s¹ch tr¬n ph­¬ng thøc s¶n xuÊt cò mµ chóng vÉn ®­îc gi÷ l¹i, tån t¹i song song víi ph­¬ng thøc s¶n xuÊt míi vµ trë thµnh c¸c ngµnh, c¸c ph­¬ng thøc s¶n xuÊt truyÒn thèng ®«i khi chóng rÊt cÇn ®èi víi nÒn kinh tÕ cña mét sè n­íc. PhÇn II: Phñ ®Þnh biÖn chøng vµ sù vËn dông trong viÖc ph¸t triÓn bá qua chÕ ®é TBCN lªn CNXH I. TÝnh kh¸ch quan tÊt yÕu cña sù ra ®êi nÒn kinh tÕ hµng ho¸ cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc, phñ ®Þnh l¹i nÒn kinh tÕ tËp trung quan liÖu bao cÊp ®· kh«ng cßn phï hîp trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH ë ViÖt Nam. 1. Nh÷ng tån t¹i vµ bÊt cËp cña nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp tù cung tù cÊp ë ViÖt Nam. Sau kh¸ng chiÕn th¾ng lîi, dùa vµo kinh nghiÖm cña c¸c n­íc XHCN, ®Êt n­íc ta b¾t ®Çu x©y dùng m« h×nh kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung dùa trªn h×nh thøc së h÷u c«ng céng vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. Víi sù nç lùc cña nh©n d©n ta vµ sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c n­íc XHCN kh¸c m« h×nh kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ ®· ph¸t huy ®­îc tÝnh ­u viÖt cña nã, tõ mét nÒn kinh tÕ l¹c hËu vµ ph©n t¸n, b»ng c«ng cô kÕ ho¹ch hãa nhµ n­íc ®· tËp trung vµo tay m×nh mét lùc l­îng vËt chÊt quan träng vÒ ®Êt ®ai, tµi s¶n vµ tiÒn b¹c ®Ó æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. NÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa trong thêi kú ®Çu thùc hiÖn ë n­íc ta ®· tá ra phñ ®Þnh, nã ®· t¹o ra mét b­íc chuyÓn biÕn quan träng vÒ mÆt kinh tÕ x· héi. §ång thêi nã còng thÝch hîp víi nÒn kinh tÕ thêi chiÕn vµ ®ãng vai trß quan träng viÖc t¹o ra chiÕn th¾ng vÜ ®¹i cña d©n téc. Nã cho phÐp §¶ng vµ Nhµ n­íc huy ®éng ë møc ®é cao nhÊt søc ng­êi vµ søc cña cho tiÒn tuyÕn. Nh­ng sau gi¶i phãng miÒn Nam, bøc tranh toµn c¶nh vÒ hiÖn tr¹ng kinh tÕ ®· cã nhiÒu thay ®æi to lín. Trong mét nÒn kinh tÕ cïng mét lóc tån t¹i c¶ 3 lo¹i h×nh kinh tÕ tù cÊp, tù tóc, nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung vµ nÒn kinh tÕ hµng ho¸. §ã lµ thùc tÕ kh¸ch quan tån t¹i sau n¨m 1975 nh­ng chóng ta vÉn tiÕp tôc chñ tr­¬ng x©y dùng kinh tÕ chØ huy nh­ ë MiÒn B¾c tr­íc ®©y. Do c¸c quan hÖ kinh tÕ ®· thay ®æi rÊt nhiÒu, viÖc ¸p dông c¬ chÕ qu¶n lý cò vµo ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ ®· thay ®æi lµm xuÊt hiÖn hµng lo¹t c¸c hiÖn t­îng tiªu cùc. Trong nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp cã sù ph©n phèi mét c¸ch m¹nh mÏ mäi s¶n phÈm lao ®éng, gi¸ trÞ th× bÞ Ên ®Þnh tr­íc theo nh÷ng chØ tiªu cña Nhµ n­íc, ®iÒu nµy dÉn ®Õn viÖc nh÷ng quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan nh­ quy luËt gi¸ c¶, quy luËt cung cÇu, quy luËt gi¸ trÞ bÞ vi ph¹m nghiªm träng, lµm cho t×nh h×nh l­u th«ng tiÒn tÖ, gi¸ c¶ bÞ vi ph¹m nghiªm träng, lµm cho t×nh h×nh l­u th«ng tiÒn tÖ, gi¸ c¶ kh«ng kiÓm so¸t ®­îc, ®Æc biÖt lµ trong nh÷ng n¨m 80, l¹m ph¸t cña n­íc ta ®· lªn ®Õn 3 con sè lµm cho ®êi sèng nh©n d©n v« cïng khã kh¨n vµ t×nh h×nh kinh tÕ n­íc ta l©m vµo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng. NÒn s¶n xuÊt kÐm ph¸t triÓn ®­îc sù b¶o hé cña Nhµ n­íc l¹i cµng trë nªn tr× trÖ. Bé m¸y qu¶n lý doanh nghiÖp kh«ng hiÖu qu¶, cång kÒnh, cã nhiÒu cÊp trung gian vµ kh«ng n¨ng ®éng, phong c¸ch th× cöa quyÒn d­íi chÝnh s¸ch bï lç cña Nhµ n­íc ngµy cµng kh«ng ®em l¹i bÊt cø mét hiÖu qu¶ kinh tÕ nµo. §ång thêi do chñ quan cøng nh¾c kh«ng c©n nh¾c tíi sù phï hîp cña c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, chóng ta ®· kh«ng qu¶n lý cã hiÖu qu¶ c¸c nguån tµi nguyªn s¶n xuÊt cña ®Êt n­íc, tr¸i l¹i ®· dÉn tíi viÖc sö dông l·ng phÝ mét c¸ch nghiªm träng c¸c nguån tµi nguyªn ®ã. Tµi nguyªn thiªn nhiªn bÞ ph¸ ho¹i, m«i tr­êng bÞ « nhiÔm, s¶n xuÊt kÐm hiÖu qu¶, Nhµ n­íc thùc hiÖn bao cÊp trµn lan. Nh÷ng viÖc ®ã g©y ra rÊt nhiÒu hËu qu¶ xÊu cho nÒn kinh tÕ, sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ gÆp nhiÒu khã kh¨n, s¶n phÈm trë nªn khan hiÕm, ng©n s¸ch bÞ th©m hôt nÆng nÒ, thu nhËp tõ nÒn kinh tÕ kh«ng ®ñ tiªu dïng, tÝch luü hµng n¨m hÇu nh­ kh«ng cã vèn ®Çu t­ chñ yÕu vµo vay vµ viÖn trî cña n­íc ngoµi. §Õn cuèi nh÷ng n¨m 80, gi¸ c¶ leo thang, khñng ho¶ng kinh tÕ ®i liÒn víi l¹m ph¸t cao ®· lµm cho ®êi sèng nh©n d©n bÞ gi¶m sót thËm chÝ mét sè ®Þa ph­¬ng n¹n ®ãi ®ang r×nh rËp. Nguyªn nh©n s©u xa vÒ sù suy tho¸i nÒn kinh tÕ ë n­íc ta lµ do ®· ¸p dông dËp khu«n mét m« h×nh kinh tÕ ch­a thÝch hîp vµ kÐm hiÖu qu¶. Tr­íc sù suy tho¸i kinh tÕ nghiªm träng nh­ trªn, thªm vµo ®ã viÖn trî n­íc ngoµi bÞ gi¶m sót ®· ®Æt nÒn kinh tÕ n­íc ta víi sù bøc b¸ch ®ßi hái ph¶i ®æi míi. §æi míi ®Ó tho¸t khái khñng ho¶ng vµ ph¸t triÓn ®i lªn. 2. Sù ra ®êi cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc lµ mét xu h­íng ph¸t triÓn tÊt yÕu kh¸ch quan. Tr­íc nh÷ng tån t¹i vµ bÊt cËp trªn cña nÒn kinh tÕ chØ huy, t¹i §¹i héi §¶ng VI (1986) ®· chñ tr­¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn vµ thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh doanh XHCN. §Õn §¹i héi §¶ng VII §¶ng ta x¸c ®Þnh râ viÖc viÖc ®æi míi c¬ chÕ kinh tÕ ë n­íc ta lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan vµ trªn thùc tÕ ®· diÔn ra ë ®ã, tøc lµ chuyÓn nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. §©y lµ mét sù thay ®æi vÒ nhËn thøc cã ý nghÜa rÊt quan träng trong lý luËn còng nh­ trong thùc tÕ l·nh ®¹o cña §¶ng trªn mÆt trËn kinh tÕ. XÐt d­íi gãc ®é triÕt häc, viÖc chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng lµ ®óng ®¾n vµ phï hîp víi quy luËt phñ ®Þnh cña phñ ®Þnh vµ xu thÕ cña thêi ®¹i. Thø nhÊt, nÕu kh«ng thay ®æi c¬ chÕ kinh tÕ vÉn gi÷ c¬ chÕ kinh tÕ cò th× kh«ng thÓ nµo cã ®ñ s¶n phÈm ®Ó tiªu dïng chø ch­a muèn nãi ®Õn tÝch luü vèn ®Ó më réng s¶n xuÊt. Thùc tÕ nh÷ng n¨m cuèi cña thËp kû 80 ®· chØ râ ®­îc thùc hiÖn c¬ chÕ kinh tÕ cò cho dï chóng ta liªn tôc ®æi míi hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ nh­ng hiÖu qu¶ ®¹t ®­îc cña nÒn s¶n xuÊt x· héi rÊt thÊp s¶n xuÊt kh«ng ®¸p øng ®­îc nhu cÇu tiªu dïng x· héi tÝch luü hÇu nh­ kh«ng cã ®«i khi cßn ¨n l¹m vµo c¶ vèn vay n­íc ngoµi. Thø hai, do ®Æc tr­ng cña nÒn kinh tÕ tËp trung cßn rÊt cøng nh¾c nªn nã chØ cã t¸c dông thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ trong giai ®o¹n ng¾n vµ chØ cã t¸c dông ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo chiÒu réng. NÒn kinh tÕ chØ huy ë n­íc ta tån t¹i qu¸ dµi do ®ã nã kh«ng nh÷ng kh«ng cã t¸c dông ®¸ng kÓ trong viÖc thóc ®Èy ph¸t triÓn s¶n xuÊt mµ nã cßn n¶y sinh ra nhiÒu hiÖn t­îng tiªu cùc lµm gi¶m n¨ng suÊt chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt. Thø ba, xÐt vÒ nh÷ng nh©n tè cña kinh tÕ thÞ tr­êng. VÒ vÊn ®Ò nµy cã rÊt nhiÒu ý kiÕn ®¸nh gi¸ kh¸c nhau. NhiÒu ý kiÕn cho r»ng thÞ tr­êng n­íc ta lµ thÞ tr­êng míi h×nh thµnh cßn non yÕu vµ lµ thÞ tr­êng s¬ khai. Thùc tÕ thÞ tr­êng ®· h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®­îc nh÷ng møc ph¸t triÓn kh¸c nhau ë hÇu hÕt c¸c ®« thÞ vµ c¸c vïng ®ång b»ng ven biÓn. ThÞ tr­êng trong n­íc ®· ®­îc th«ng suèt vµ v­¬n tíi nh÷ng vïng hÎo l¸nh xa x«i vµ ®ang ®­îc më réng víi thÞ tr­êng quèc tÕ. Nh­ng thÞ tr­êng n­íc ta ph¸t triÓn ch­a ®ång bé, cßn thiÕu h¼n thÞ tr­êng c¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh­ thÞ tr­êng lao ®éng, thÞ tr­êng vèn vµ thÞ tr­êng ®Êt ®ai vµ vÒ c¬ b¶n vÉn lµ thÞ tr­êng tù do, møc ®é can thiÖp cña Nhµ n­íc cßn rÊt thÊp, ch­a cã sù qu¶n lý chÆt chÏ hÖ thèng vµ liªn kÕt c¸c thÞ tr­êng mét c¸ch ®ång bé theo ph¸p luËt. Thø t­, xÐt vÒ mèi quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i ta thÊy nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang hoµ nhËp víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng thÕ giíi, sù giao l­u vÒ hµng ho¸, dÞch vô vµ ®Çu t­ trùc tiÕp cña n­íc ngoµi lµm cho sù vËn ®éng cña nÒn kinh tÕ n­íc ta gÇn gòi h¬n víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng thÕ giíi. T­¬ng quan gi¸ c¶ cña c¸c lo¹i hµng ho¸ quèc tÕ. Thø n¨m, xu h­íng chung ph¸t triÓn kinh tÕ cña thÕ giíi lµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi n­íc kh«ng thÓ t¸ch rêi víi sù ph¸t triÓn hoµ nhËp quèc tÕ, sù c¹nh tranh gi÷a c¸c quèc gia ®· lµm thay ®æi h¼n vÒ chÊt, kh«ng cßn lµ d©n sè ®«ng, vò khÝ nhiÒu, qu©n ®éi m¹nh mµ lµ tiÒm lùc kinh tÕ. Môc ®Ých cña c¸c quèc gia lµ t¹o ra ®­îc nhiÒu cña c¶i vËt chÊt trong quèc gia cña m×nh ®¹t tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cao, ®êi sèng nh©n d©n ®­îc c¶i thiÖn, thÊt nghiÖp thÊp. TiÒm lùc kinh tÕ ®· trë thµnh th­íc ®o do chñ yÕu vai trß vµ søc m¹nh cña mçi d©n téc lµ c«ng cô chñ yÕu ®Ó b¶o vÖ uy tÝn vµ duy tr× søc m¹nh cña c¸c ®¶ng cÇm quyÒn. V× vËy chóng cÇn ph¶i ®æi míi ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ còng nh­ nh÷ng mÆt x· héi kh¸c ®Ó kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña §¶ng cña d©n téc m×nh trªn tr­êng quèc tÕ. Thø s¸u, sù vËn dông cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ theo c¬ chÕ thÞ tr­êng kh«ng thÓ nµo gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò do chÝnh c¬ chÕ vµ b¶n th©n ®êi sèng kinh tÕ - x· héi ®Æt ra. §ã lµ t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp l¹m ph¸t khñng ho¶ng, « nhiÔm m«i tr­êng, sù bïng næ vÒ d©n sè còng nh­ nh÷ng hiÖn t­îng x· héi kh¸c, nh÷ng t×nh tr¹ng vµ hiÖn t­îng trªn ë møc ®é kh¸c nhau ®· trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®Òu cã t¸c dông ng­îc trë l¹i lµm c¶n trë sù ph¸t triÓn b×nh th­êng cña x· héi nãi chung vµ cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nãi riªng. V× vËy, sù t¸c ®éng cña nhµ n­íc mét chñ thÓ cã kh¶ n¨ng nhËn thøc vµ vËn dông c¸c quy luËt kh¸ch quan vµo nÒn kinh tÕ lµ mét tÊt yÕu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Nh­ vËy, nh×n l¹i ta thÊy, ViÖt Nam trong thêi kú dµi tiÕn hµnh x©y dùng nÒn kinh tÕ c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, phñ ®Þnh "bµn tay v« h×nh" cña thÞ tr­êng, c¬ chÕ nµy ®· cã mét vai trß lÞch sö trong nh÷ng n¨m 1950 - 1979 vµ ®· cã t¸c dông ®¸ng kÓ trong viÖc tËp trung c¸c nguån lùc phôc vô cho sù nghiÖp x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi vµ ®¸p øng nhu cÇu cña cuéc kh¸ng chiÕn gi¶i phãng d©n téc, thèng nhÊt ®Êt n­íc. Song c¬ chÕ nµy ®· ®­îcu duy tr× qu¸ l©u, lµm cho tõ tËp trung ë møc cÇn thiÕt chuyÓn sang tËp trung cao ®é, ph¸t sinh quan liªu bao cÊp k×m h·m vµ c¶n trë sù ph¸t triÓn kinh tÕ trong thêi b×nh. §øng tr­íc yªu cÇu vµ nhiÖm vô míi, kh thay ®æi, ®ång thêi nhËn thøc s©u s¾c phÐp phñ ®Þnh biÖn chøng lµ c¸i míi sÏ tÊt yÕu kh¸ch quan ra ®êi thay thÕ cho c¸i cò kh«ng cßn phï hîp n÷a, v× vËy, trong §¹i héi lÇn thø IV cña §¶ng (1986), §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· m¹nh d¹n ®­a ra ®­êng lèi ®æi míi, ®iÒu chØnh c¬ cÊu kinh tÕ ®Ó chuyÓn nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, c«ng nhËn sù tån t¹i cña thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n vµ cã nh÷ng chÝnh s¸ch më réng hîp t¸c quèc tÕ nh»m ®­a nÒn kinh tÕ n­íc ta dÇn dÇn héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Theo h­íng c¨n b¶n cña sù ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ®· ®­îc ®¹i héi VI cña §¶ng x¸c ®Þnh vµ tiÕp tôc ®­îc §¹i héi VII §¶ng kh¼ng ®Þnh: "TiÕp tôc xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, h×nh thµnh ®ång bé vµ vËn hµnh cã hiÖu qu¶ c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc". 3. TÝnh kÕ thõa khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc ë ViÖt Nam. Tr­íc ®©y do chñ quan nãng véi muèn x©y dùng mét nÒn kinh tÕ thuÇn khiÕt XHCN, Nhµ n­íc ta ®· x©y dùng mét nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng theo c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é víi thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh vµ tËp thÓ lµ chñ yÕu mµ kh«ng chó ý tíi yÕu tè thÞ tr­êng, hµng hãa s¶n xuÊt ra ®­îc ®Þnh gi¸ s½n vµ kh«ng tu©n theo nh÷ng quy luËt cña thÞ tr­êng. Trªn thùc tÕ c¬ chÕ kinh tÕ ®ã ®· lµ vËt c¶n ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Do ®ã nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ra ®êi mang tÝnh kh¸ch quan nã lµ kÕt qu¶ cña gi¶i quyÕt m©u thuÉn tù cã cña nÒn kinh tÕ tù cung tù cÊp. Tuy nhiªn, khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn kh«ng cã nghÜa lµ phñ ®Þnh s¹ch tr¬n tÊt c¶ nh÷ng g× cña nÒn kinh tÕ cò mµ lµ mét sù chuyÓn ®æi cã tÝnh kÕ thõa, trªn c¬ së kh¾c phôc, söa ®æi nh÷ng tån t¹i, sai lÇm vèn cã vµ ph¸t huy nh÷ng mÆt tèt, mÆt tÝch cùc cña nã, ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn nh­ sau: Tr­íc hÕt ®ã lµ viÖc c«ng nhËn sù tån t¹i cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c bªn c¹nh hai thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ. X©y dùng nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn hiÖn nay ë ViÖt Nam gåm c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh, thµnh phÇn kinh tÕ tËp thÓ, thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ, kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n... Nh­ vËy mÆc dï ®· phñ ®Þnh lo¹i bá nh÷ng mÆt yÕu kÐm cña nÒn kinh tÕ cò nh­ng nÒn kinh tÕ míi ®· biÕt kÕ thõa nh÷ng yÕu tè tÝch cùc cña nÒn kinh tÕ tr­íc vµ ph¸t triÓn nã mét c¸ch toµn diÖn tèt h¬n. Hai thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh vµ thµnh phÇn kinh tÕ tËp thÓ vÉn gi÷ vai trß chñ ®¹o trong ®­êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ. Nh÷ng b­íc ®æi míi quan träng cña §¶ng cña Nhµ n­íc lµ viÖc thõa nhËn sù tån t¹i cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nh­ kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n. Víi sù chuyÓn ®æi ®ã, ph©n c«ng lao ®éng x· héi víi t­ c¸ch lµ c¬ së kinh tÕ cña s¶n xuÊt hµng ho¸ ch¼ng nh÷ng kh«ng mÊt ®i, tr¸i l¹i ngµy cµng ph¸t triÓn c¶ vÒ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u. ë n­íc ta ngµy cµng cã nhiÒu ngµnh nghÒ míi ra ®êi vµ ph¸t triÓn. Bªn c¹nh nh÷ng ngµnh nghÒ míi ra ®êi vµ ph¸t triÓn ®ã, nh÷ng ngµnh nghÒ cæ truyÒn cã tiÕng kh«ng chØ trong n­íc mµ c¶ thÕ giíi, cã tiÒm n¨ng lín mµ tr­íc ®©y bÞ c¬ chÕ kinh tÕ cò lµm mai mét nay ®­îc phôc håi vµ ph¸t triÓn. Trong néi bé tõng khu vùc, tõng ngµnh, ®Þa ph­¬ng, ph©n c«ng lao ®éng ngµy cµng chi tiÕt h¬n. §iÒu ®ã ®­îc ph¶n ¸nh ë tÝnh phong phó, ®a d¹ng vµ chÊt l­îng cao h¬n cña s¶n phÈm lao ®éng ®­a ra trªn thÞ tr­êng. Sù chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c ho¸ lao ®éng ®· v­ît khái ph¹m vi quãc gia trë thµnh quèc tÕ. Cïng víi viÖc c«ng nh©n sù tån t¹i cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau lµ sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm lao ®éng nh­ së h÷u toµn d©n, së h÷u tËp thÓ, së h÷u c¸ thÓ cña nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá, së h÷u t­ nh©n t­ b¶n chñ nghÜa, së h÷u hçn hîp kh¸c: t­ b¶n nhµ n­íc, c«ng ty cæ phÇn. §©y còng lµ mét b­íc ngoÆt quan träng ®Ó gi¶i phãng søc lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn cho quan hÖ s¶n xuÊt ph¸t triÓn phï hîp víi tr×nh ®é cña lùc l­îng s¶n xuÊt phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña thêi ®¹i. Ngoµi viÖc chuyÓn ®æi t­ t­ëng m¹nh mÏ vÒ viÖc ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, tÝnh kÕ thõa trong c«ng cuéc ®æi míi ë n­íc ta cßn ®­îc thÓ hiÖn trong viÖc tiÕp tôc duy tr× vµ ph¸t huy c«ng cô kÕ ho¹ch ho¸ mét c¸ch linh ho¹t b»ng viÖc kÕt hîp "bµn tay v« h×nh" víi "bµn tay v« h×nh". NÒn kinh tÕ n­íc ta, tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung phô thuéc hßan toµn vµo sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®· chuyÓn sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, t«n träng nh÷ng quy luËt kh¸ch quan cña thÞ tr­êng nh­ quy luËt cung cÇu, quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt c¹nh tranh... nh­ng kh«ng ph¶i ®Ó cho nh÷ng quy luËt. - Thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ sù t¸c ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt c¹nh tranh, quy luËt cung cÇu buéc ng­êi s¶n xuÊt ph¶i n¨ng ®éng, lu«n c¶i tiÕn kü thuËt, tiÕt kiÖm n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, c¶i tiÕn chÊt l­îng vµ h×nh thøc mÉu m· hµng ho¸ cho phï hîp víi nhu cÇu x· héi víi nhu cÇu x· héi, t×m mäi c¸ch ®­a ra thÞ tr­êng nh÷ng lo¹i hµng ho¸ míi thÝch hîp víi thÞ hiÕu ng­êi tiªu dïng... kÕt qu¶ lµ thóc ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn g¾n s¶n xuÊt víi thÞ tr­êng. - Thóc ®Èy qu¸ tr×nh tÝch tô, tËp trung s¶n xuÊt, më réng giai l­u kinh tÕ trong n­íc vµ hoµ nhËp nÒn kinh tÕ thÕ giíi. - Gi¶i phãng c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ra khái sù trãi buéc cña nÒn s¶n xuÊt khÐp kÝn víi k×m h·m sù ph¸t triÓn cho viÖc tæ chøc vµ qu¶n lý mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao thùc hiÖn víi h×nh thøc quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ. Thùc tÕ cho thÊy, nÒn kinh tÕ n­íc ta sau c«ng cuéc ®æi míi kh«ng nh÷ng v÷ng mµ cßn ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu næi bËt, kh¾c phôc nhiÒu mÆt ®×nh ®èn, suy tho¸i, tèc ®é t¨ng tr­ëng kh¸ vµ liªn tôc, ®iÓn h×nh lµ: L¹m ph¸t ®­îc ®Èy lïi tõ 67% n¨m 1991 xuèng 17,5% n¨m 1992 vµ cßn 5,2% n¨m 1993. §Õn nay l¹m ph¸t cña n­íc ta chØ cßn 0,1%. Tæng s¶n phÈm trong n­íc t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m 7,2%. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn t­¬ng ®èi toµn diÖn, vÊn ®Ò l­¬ng thùc ®­îc gi¶i quyÕt tèt, s¶n l­îng l­¬ng thùc n¨m 1993 xÊp xØ 25 triÖu tÊn, v­ît møc ®Ò ra trong n¨m 1995. HiÖn nay, n­íc ta ®· v­¬n lªn lµ n­íc xuÊt khÈu g¹o ®øng thø 2 trªn thÕ giíi. S¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®¹t nhÞp ®é t¨ng tr­ëng b×nh qu©n hµng n¨m 13% cao h¬n chØ tiªu ®Ò ra cho kÕ ho¹ch. N¨ng lùc s¶n xuÊt mét sè ngµnh vµ s¶n phÈm quan träng nh­: ®iÖn, dÇu, dÇu th«, thÐp, xi m¨ng... ®­îc t¨ng thªm. HÖ thèng th«ng tin liªn l¹c më réng nhanh víi thiÕt bÞ c«ng nghÖ míi. C¸c ngµnh x©y dùng, vËn t¶i, th­¬ng nghiÖp dÞch vô kh¸c ®Òu ph¸t triÓn. C¬ cÊu kinh tÕ ®ang biÕn ®æi, mét sè ngµnh s¶n xuÊt kinh doanh míi xuÊt hiÖn. Quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i ®­îc më réng theo h­íng ®a d¹ng hãa vµ ®a ph­¬ng ho¸. §· kh¾c phôc ®­îc hÇu hÕt hËu qu¶ do thÞ tr­êng truyÒn thèng bÞ gi¶m sót ®ét ngét: më réng giao l­u víi nhiÒu b¹n hµng míi, t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng n¨m xÊp xØ 20%. TÝnh ®Õn n¨m 1993 ®· cÊp 836 giÊy phÐp ®Çu t­ n­íc ngoµi víi tæng sè vèn ®Çu t­ ®¨ng ký lµ 7,5 tû USD nh­ng tíi n¨m 1996 ®· cÊp 16454 giÊy phÐp ®Çu t­ n­íc ngoµi víi tæng sè vèn ®¨ng ký ®· lµ 21,8 tû USD, b­íc ®Çu thu hót thªm viÖn trî ph¸t triÓn vµ vèn vay ­u ®·i tõ c¸c chÝnh phñ: lËp l¹i quan hÖ b×nh th­êng víi c¸c tæ chøc tµi chÝnh tiÒn tÖ quèc gia. Tuy vËy theo nhËn ®Þnh cña §¶ng ta th× c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®ang trong giai ®o¹n h×nh thµnh, c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc b­íc ®Çu ®­îc s¾p xÕp vµ ®¨ng ký l¹i. §· gi¶m bít mét sè l­îng lín nh÷ng doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç kÐo dµi. Sè ®¬n vÞ kinh doanh cã hiÖu qu¶ t¨ng lªn. Khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc nh×n chung vÉn ph¸t triÓn, n¾m v÷ng lÜnh vùc then chèt vµ gi÷ vÞ trÝ chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ quèc doanh, tû träng GDP t¨ng tõ 34% n¨m 1990 lªn 39,9% n¨m 1992. Hîp t¸c x· n«ng nghiÖp cã ph­¬ng h­íng ®æi míi râ h¬n kÓ tõ ®¹i héi Trung t­¬ng VI vai trß tù chñ cña c¸c hé n«ng d©n ®­îc kh¼ng ®Þnh. Mét sè lo¹i h×nh kinh tÕ hîp t¸c x· míi ®­îc xuÊt hiÖn. LuËt ®Êt ®ai chÝnh thøc giao quyÒn sö dông ruéng ®Êt sö dông l©u dµi cho d©n. §· gióp kinh tÕ hé n«ng d©n cã thªm ®éng lùc ph¸t triÓn míi. Kinh tÕ c¸ thÓ vµ kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n ph¸t triÓn ®¸ng kÓ. Doanh nghiÖp cæ phÇn vµ liªn doanh thu hót vèn ®Çu t­ thuéc nhiÒu h×nh thøc së h÷u xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu. PhÇn III: Xu h­íng cña nÒn kinh tÕ vµ mét sè gi¶i ph¸p T¹i ®¹i héi VIII §¶ng ta ®· x¸c ®Þnh râ "X©y dùng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, ®èi víi t¨ng c­êng vai trß qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN". §Þnh h­íng XHCN lµ sù lùa chän vÒ môc tiªu, con ®­êng tiÕn lªn CNXH cña mét quèc gia, d©n téc dùa trªn nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸ch quan cho phÐp vµ bao hµm mét néi dung kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi réng lín (Liªn hÖ ®Þnh h­íng XHCN nh×n tõ gãc ®é triÕt häc - t¹p chÝ triÕt häc sè 4 (116) th¸ng 8 - 2000 trang 62). Nh­ vËy kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta cã ®Æc ®iÓm mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu b×nh ®¼ng tr­íc ph¸p luËt, nÒn kinh tÕ Êy lÊy c¸c thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn së h÷u x· héi vµ së h÷u tËp thÓ lµm nÒn t¶ng, lÊy kinh tÕ nhµ n­íc lµm chñ ®¹o, lÊy viÖc thùc hiÖn môc tiªu d©n giµu, n­íc m¹nh x· héi c«ng b»ng v¨n minh lµm môc tiªu. Muèn vËy nÒn kinh tÕ Êy ph¶i ®¶m b¶o: - Cã t¨ng tr­ëng kinh tÕ cao, bÒn v÷ng, æn ®Þnh. - LÊy viÖc gi¶i phãng søc lao ®éng lµm c¨n cø chñ yÕu ®Ó ho¹ch ®Þnh c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ, h×nh thøc së h÷u. - Lµm cho nÒn kinh tÕ Nhµ n­íc ph¸t triÓn tr­íc hÕt vÒ chÊt ®Ó n¾m vai trß chñ ®¹o kinh tÕ Nhµ n­íc cïng víi kinh tÕ hîp t¸c dÇn dÇn trë thµnh nÒn t¶ng. - X¸c ®Þnh vµ cñng cè n©ng cao ®Þa vÞ lµm chñ cña ng­êi lao ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi phï hîp tõng b­íc víi sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ. - Thùc hiÖn nhiÒu h×nh thøc ph©n phèi: Do ®ã ®Ó thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña §¶ng ®Ò ra: "Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN cÇn cã c¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn". C¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn. Theo ph­¬ng diÖn triÕt häc khi chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ c¬ chÕ thÞ tr­êng víi sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN, ®Ó ®¹t ®­îc mét nÒn kinh tÕ v÷ng m¹nh th× tr­íc hÕt ph¶i t×m ra con ®­êng nhanh nhÊt ®Ó thùc hiÖn ®ång bé c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. - §Èy m¹nhu c¸ch m¹ng khoa häc - c«ng nghÖ nh»m ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa. §¶ng ta ®· x¸c ®Þnh muèn ph¸t triÓn kinh tÕ th× ph¶i ®Èy m¹nh c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc - c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt vµ l­u th«ng, ®¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ hµng hãa ®ñ søc c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. - Nhµ n­íc cÇn chØ ®¹o x©y dùng ®óng ®¾n quy ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña c¸c vïng, c¸c tØnh trë thµnh vïng, tØnh kh¸ giµu cã, ­u tiªn tËp trung ®Çu t­ ng©n s¸ch nhµ n­íc ®Çu t­ ph¸t triÓn nhanh kinh tÕ x· héi cña c¸c t×nh khã kh¨n theo quy ho¹ch ph¸t triÓn ®· ®­îc duyÖt. - Më réng ph©n c«ng lao ®éng, ph©n bè l¹i lao ®éng vµ d©n c­ trong ph¹m vi c¶ n­íc còng nh­ tõng ®Þa ph­¬ng, tõng vïng theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ph©n c«ng l¹i lao ®éng gi÷a c¸c ngµnh theo h­íng chuyªn m«n hãa, hîp t¸c ho¸, lao ®éng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô t¨ng tuyÖt ®èi vµ t­¬ng ®èi. - Më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i: Ta ph¶i ®a d¹ng hãa h×nh thøc, ®a ph­¬ng ho¸ ®èi t¸c ph¶i qu¸n triÖt nguyªn t¾c ®«i bªn cïng cã lîi. Ph¶i triÖt ®Ó khai th¸c lîi thÕ cña ®Êt n­íc trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ nh»m khai th¸c tiÒm n¨ng lao ®éng, tµi nguyªn thiªn nhiªn cña ®Êt n­íc, thu hót vèn ®Çu t­, kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, kinh nghiÖm qu¶n lý cña c¸c n­íc kh¸c. - §µo t¹o ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý kinh tÕ vµ c¸c nhµ kinh doanh giái phï hîp víi yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ tr­êng. - §æi míi vµ n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ n­íc. - Thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn coi ®©y lµ ®iÒu kiÖn c¬ së, ®Ó thóc ®Èy kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn nhê ®ã mµ sö dông cã hiÖu qu¶ søc m¹nh tæng hîp cña mäi thµnh phÇn kinh tÕ huy ®éng nh÷ng tiÒm n¨ng to lín cßn bÞ ph©n t¸n cña x· héi vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt. - Gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ hoµn thiÖn vÒ hÖ thèng ph¸p luËt ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ, gi¸ c¶. Qu¸ tr×nh vËn ®éng cña lÞch sö nh©n lo¹i chØ thÊy mÆt lý luËn, mÆt t­ t­ëng khoa häc hoÆc ®­êng lèi hay m·i m·i chØ lµ lý thuyÕt tån t¹i trªn giÊy tê nÕu chóng kh«ng ®­îc thÓ chÕ ho¸ thµnh hiÕn ph¸p, ph¸p luËt, thµnh c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc chØ cã b»ng søc m¹nh cña hiÖn ph¸p, ph¸p luËt chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc, ®Þnh h­íng XHCN míi cã thÓ ®i vµo cuéc sèng nhê ®ã c¸c n¨ng lùc s¶n xuÊt hiÖn cã trong x· héi ta míi ®­îc gi¶i phãng, ®­îc cëi më nh÷ng xiÒng xÝch cña chÕ ®é cò, nh÷ng tËp qu¸n, lÒ lèi lµm ¨n, l¹c hËu. Nhê ®ã chóng ta míi lËp ®­îc nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®ång bé, míi cã kh¶ n¨ng khai th¸c ®­îc c¸c lîi thÕ c¹nh tranh thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®iÖu nhanh m¹nh vµ v÷ng ch¾c. KÕt luËn Khi xem xÐt sù ph¸t triÓn cã mét vÊn ®Ò ®­îc ®Æt ra lµ sù ph¸t triÓn diÔn ra theo chiÒu h­íng nµo? Quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng, triÕt häc M¸c ®· mang l¹i c©u tr¶ lêi cho vÊn ®Ò trªn ë chç: Tõ nh÷ng thay ®æi vÒ l­îng thµnh nh÷ng thay ®æi vÒ chÊt, sù ®Êu tranh cña c¸c mÆt ®èi lËp dÉn tíi m©u thuÉn ®­îc gi¶i quyÕt, sù vËt cò mÊt ®i, sù vËt míi ra ®êi. Sù ra ®êi ®ã lµ mét m¾t xÝch trong sîi d©y xÝch ph¸t triÓn vµ lµ kÕt qu¶ cña sù phñ ®Þnh c¸i cò, c¸i lçi thêi trªn c¬ së kÕ thõa, lÆp l¹i nh­ng kh«ng quay trë l¹i mµ cã tÝnh chÊt tiÕn lªn cña sù ph¸t triÓn. Nh×n vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta, chóng ta thÊy viÖc chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan phï hîp víi quy luËt ph¸t triÓn. Trong c«ng cuéc ®æi míi nÒn kinh tÕ, chóng ta ®· xo¸ bá vµ kh¾c phôc ®­îc nh÷ng khuyÕt, h¹n chÕ cña nÒn kinh tÕ míi phï hîp víi xu h­íng ph¸t triÓn tÊt yÕu cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi. §©y lµ b­íc ph¸t triÓn cao h¬n so víi nÒn kinh tÕ cò nh­ng chóng ta ph¶i nhËn thøc s©u s¾c r»ng ®©y kh«ng ph¶i lµ sù ph¸t triÓn cao nhÊt bëi mäi sù vËt hiÖn t­îng ®Òu tån t¹i trong lßng nã nh÷ng m©u thuÉn, vµ c¸i míi sÏ ra ®êi ®Ó thay thÕ c¸i cò. ChÝnh v× vËy mµ trªn con ®­êng ph¸t triÓn kinh tÕ cña m×nh, chóng ta lu«n ph¶i nghiªn cøu t×m tßi ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ®¹t ®­îc nh÷ng b­íc ph¸t triÓn cao h¬n. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c - LªNin - NXB ChÝnh trÞ quèc gia - tËp II 2. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI 3. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VII 4. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII 5. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX 6. T¹p chÝ triÕt häc, sè 1 (101), th¸ng 2 - 1998. 7. T¹p chÝ triÕt häc sè 4 (116) th¸ng 8 - 2000. Môc lôc A. §Æt vÊn ®Ò B. Néi dung PhÇn I. Néi dung lý luËn I. Kh¸i niÖm phñ ®Þnh biÖn chøng 1. §Þnh nghÜa phñ ®Þnh biÖn chøng 2. §Æc ®iÓm cña phñ ®Þnh biÖn chøng 3. So s¸nh phñ ®Þnh biÖn chøng víi phñ ®Þnh siªu h×nh ®Ó thÊy nguyªn nh©n, ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn lµ g× II. TÝnh ®Æc thï cña phñ ®Þnh biÖn chøng víi ®æi míi trong lÜnh vùc kinh tÕ x· héi PhÇn II: Phñ ®Þnh biÖn chøng vµ sù vËn dông trong viÖc ph¸t triÓn bá qua chÕ ®é TBCN tiÕn lªn CNXH

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docPhủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở nước ta.doc
Luận văn liên quan