Quan hệ phân phối ở nước ta hiện nay

Lời mở đầu Trong nền kinh tế thị trường phân phối thu nhập giữ một vai trò hễt sức quan trọng. Nó là một khâu không thể thiếu được của quá trình tái sản xuất. Phân phối thu nhập nối liền sản xuất với sản xuất, sản xuất với tiêu dùng, nối liền thị trường hàng hoá tiêu dùng và dịch vụ với thị trường các yếu tố sản xuất làm cho sự vận động của cơ chế thị trường diễn ra thông suốt. Một xó hội muốn ổn định và phát triển thì cần đảm bảo được những lợi ích của cá nhân trong xó hội, trong đó phân phối đảm nhận vai trò phân chia lợ ích cho từng cá nhân. Giải quyết vấn đề phân phối thu nhập có ý nghĩa to lớn đối với sự ổn định, tăng trưởng và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.Thực tiễn ở Việt Nam đó chỉ rõ, trong quá trình đi tới ổn định và tăng trưởng nền kinh tế, trước hết chúng ta phải cải cách lưu thông, phân phối. Nhờ tháo gỡ những ách tắc trong lĩnh vực này mà nền kinh tế nước ta đó và đang dần thoát khỏi tìng trạng khủng hoảng, lạm phát từng bước có sự tăng trưởng phát triển.Tuy nhiên khi chuyển sang cơ chế thị trường định hướng XHCN thì hàng loạt các vấn đề thuộc lĩnh vực phân phối thu nhập như tiền lương, lợi nhuận, lợi tức . đó nảy sinh, đòi hỏi phải có những cải cách thường xuyên, liên tục để phù hợp với những nguyên lý kinh tế kinh tế thị trường cũng như những đòi hỏi cấp thiết của xó hội đang đặt ra. Vì vậy việc nghiên cứu quan hệ phân phối trong nền kinh tế thị trường và vận dụng vào Việt Nam là hết sức cấp thiết, cấp bách và có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Hơn thế nữa, trong chặng đường đầu của thời kỳ quá độ ở nớc ta, do nền kinh tế có nhiều thành phần kinh tế vận động trong cơ chế thị trường nên cũng có nhiều lợi ích kinh tế khác nhau và tất yếu cũng xuất hiện mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế. Việc phát hiện và giải quyết các quan hệ về lợi ích kinh tế được thực hiện qua phân phối. Do đó việc nghiên cứu quan hệ phân phối đ−ợc xem là chìa khoá để tháo gỡ cho các vấn đề liên qưan đến việc phân chia các lợi ích trong xó hội. Xuất phát từ những yêu cầu mang tính cấp bách đó đòi hỏi mỗi cá nhân phải nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của phân phối trong xó hội. Bài luận này với mục đích nghiên cứu quan hệ phân phối ở Việt Nam trong những năm vừa qua từ đó đưa ra một số kiến nghị giải pháp nhằm hoàn thiện quan hệ ở nước ta ta thời gian tới, đó thể hiện rõ quan điểm của cá nhân em trong quá trình nghiên cứu quan hệ phân phối. Hy vọng rằng nó sẽ góp phần nhỏ bé vào quá trình hoàn thiện quan hệ phân phối ở nước ta nhằm đạt được mục tiêu ‘’ Tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ xó hội và công bằng xó hội ngay trong từng bước phát triển,,.(1) Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Trần Việt Tiến đó tận tình chỉ bảo để em hoàn thành đề án này. Hy vọng rằng những kiến thức này sẽ có ích cho cho đất nước trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá.

pdf25 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 1438 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Quan hệ phân phối ở nước ta hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ng ®èi lín vèn s¶n xuÊt hiÞen nay vÉn cßn n»m r¶i r¸c, ph©n t¸n trong tay nh÷ng ng−êi lao ®éng t− h÷u nhá, t− s¶n nhá d−íi nhiÒu d¹ng h×nh thøc kh¸c nhau. ®Ó cã thÓ sö dông ®−îc nguån vèn ®ã cho s¶n xuÊt x> héi chóng ta kh«ng thÓ ¸p ®Æt c¸c chÝnh s¸ch nh− tr−ng thu, tr−ng mua hay ®ãng gãp cæ phÇn mét c¸ch b×nh qu©n. V× tÊt c¶ c¸ch biÖn ph¸p ®ã ®Òu lµ suy yÕu lùc l−îng s¶n xuÊt vèn cã cña x> héi. BiÖn ph¸p ®−îc xem lµ hiÖu qu¶ nhÊt ®ã lµ ph¶i cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch cho ng−êi së h÷u tµi s¶n ®Çu t− vµo viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt, tõ ®ã kh«ng chØ t¹o lîi nhuËn cho chÝnh b¶n th©n hä mµ cßn ph¸t triÓn ®−îc nÒn s¶n xuÊt, gi¶i quyÕt ®−îc nhu cÇu viÖc lµm ®ang trë nªn ngµy cµng cÊp thiÕt. 1.3.2.2 Qu¸ tr×nh thùc hiÖn ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c. Tõ sau nghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø VI Ban chÊp hµnh trung −¬ng (kho¸ VI) ë n−íc ta ®> xuÊt hiÖn c¸c biÖn ph¸p huy ®äng vèn nh− mét sè ®¬n vÞ kinh tÕ quèc doanh vµ tËp thÓ ®> huy ®éng vèn cña d©n c− d−íi c¸c h×nh thøc vay vèn, hïn vèn vµ gãp vèn cæ phÇn kh«ng h¹n chÕ víi møc l>i hîp lý.... C¸ch lµm nh− vËy ®> cã t¸c dông ®−a ®−îc vèn nhµn rçi vµo vßng chu chuyÓn. Qua ®ã kinh tÕ quèc doanh vµ kinh tÕ tËp thÓ n¾m quyÒn sö dông mét nguån vèn to lín h¬n nhiÒu nguån vèn tù cã. Nh− vËy, mÆc dï së h÷u vèn lµ t− nh©n, nh−ng viÖc sö dông vèn ®> mang tÝnh x> héi. Tr−íc nhu cÇu vèn nh− hiÖn nay cÇn t¹o ®ñ ®iÒu kiÖn ph¸p lý ®Ó c¸c thµnh phÇn kinh tÕ , t− nh©n c¸ thÓ vµ tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong x> héi yªn t©m m¹nh d¹n ®Çu t− vèn vµo s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó nguån vèn kh«ng chØ t¹o ra c¬ héi sinh lîi cho c¸c thµnh viªn tham gia ®Çu t− mµ cßn t¹o ra nh÷ng lîi Ých kinh tÕ x> héi to lín. ht t p : / / e t r i t h u c . v n 10 §¹i héi VI cña §¶ng nhÊn m¹nh: CÇn söa ®æi bæ sung vµ c«ng bè réng r>i c¸c chÝnh s¸ch nhÊt qu¸n ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Nh÷ng quy ®Þnh cã tÝnh chÊt nguyªn t¾c ph¶i trë thµnh ph¸p luËt ®Ó mäi thµnh viªn x> héi yªn t©m ®Çu t− vèn vaß s¶n xuÊt kinh doanh. Víi quan ®iÓm ®æi míi ®ã, cÇn ph¶i xem xÐt ph©n phèi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh theo vèn vµ tµi s¶n cña mçi c¸ nh©n ®ãng gãp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x> héi d−íi h×nh thøc ‘’lîi tøc ,, vµ ‘’lîi nhuËn,,, lµ mét h×nh thøc ph©n phèi hîp ph¸p vµ ph¶i ®−îc b¶o hé cña ph¸p luËt ®èi víi nh÷ng thu nhËp hîp ph¸p ®ã . 1.3.3 Ph©n phèi ngoµi thï lao lao ®éng th«ng qua c¸c quü phóc lîi xC héi. 1.3.3.1 TÝnh tÊt yÕu cña viÖc ph©n phèi ngoµi thï lao lao ®éng th«ng qua c¸c quü phóc lîi x· héi. NÕu nh− ph©n phèi theo lao ®éng vµ ph©n phèi theo vèn hay tµi s¶n vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c ®−îc xem lµ tÊt yÕu, lµ biÖn ph¸p thóc ®Èy Òn s¶n xuÊt x> héi ph¸t triÓn vµ t¹o lËp ®−îc sù c«ng b»ng gi÷a mäi thµnh viªn trong x> héi. Tuy nhiªn víi b¶n chÊt nh©n ®¹o tõ ngµn ®êi: ‘’ th−¬ng ng−êi nh− thÓ th−¬ng th©n ,, th× viÖc chØ thùc hiÖn c¸c h×nh thøc ph©n phèi trªn th× ch−a ph¶n ¸nh ®−îc hÕt nh÷ng g× −u viÖt cña chñ nghÜa x> héi ®em l¹i. Song trong hoµn c¶nh ®Êt n−íc cßn nhiÒu khã kh¨n, s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ch−a thÓ ®¸p øng hÕt mäi nh cÇu th× viÖc ph©n phèi cho nh÷ng ng−êi v× lÏ nµy hay lÏ kh¸c kh«ng thÓ tham gia vµo lao ®éng ®−îc tr¶ c«ng cña x> héi lµ mét ®iÒu tÊt yÕu. Víi b¶n chÊt cña chÕ ®é XHCN vµ môc tiªu ®¶m b¶o cho c¸c thµnh viªn trong x> héi cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, cïng víi ®ã lµ xu h−íng toµn cÇu v× mét thÕ giíi tèt ®Ñp h¬n th× viÖc ph©n phèi ngoµi thï lao lao ®éng ®ang ngµy cµng ®−îc chó träng quan t©m h¬n, kh«ng chØ v× ®Ó æn ®Þnh chÝnh trÞ mµ con v× ®¹o lý tèt ®Ñp tõ ngµn ®êi x−a. 1.3.3.2 Yªu cÇu vµ t¸c dông cña viÖc ph©n phèi ngoµi thï lao lao ®éng th«ng qua c¸c quü phóc lîi x· héi. Muèn thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ tr−íc tiªn ph¶i ®¶m b¶o nh÷ng nhu cÇu thiÕt yÕu vÒ vËt chÊt cho c¸c thµnh viªn trong x> héi. MÆt kh¸c, ngay møc sèng cña c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc nhµ n−íc vµ nh÷ng ng−êi lµm viÖc trong tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ còng kh«ng chØ dùa vµo tiÒn c«ng c¸ nh©n mµ cßn dùa vµo mét phÇn c¸c quü phóc lîi c«ng céng cña nhµ n−íc, cña c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ x> héi kh¸c. ViÖc ph©n phèi ngoµi thï lao ®éng sÏ ngµy cµng ®−îc chó träng h¬n khi nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ n−íc ta hiÖn nay th× viÖc ph©n phèi nµy ch−a ph¶i lµ ph©n phèi theo nhu cÇu nh− trong giai ®o¹n cao cña chñ nghÜa céng s¶n mµ C.Mac ®> dù ®o¸n. §©y lµ mét h×nh thøc ph©n phèi qu¸ ®é, nã phï hîp víi xu h−íng ph¸t triÓn cña x> héi. H×nh thøc ph©n phèi nµy lµ sù bæ sung cÇn thiÕt vµ quan träng ®èi víi nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng. Nã thÝch hîp nhÊt víi viÖc tho¶ m>n nh÷ng nhu cÇu c«ng céng cña x> héi. Nã cã lîi tr−íc hÕt cho nh÷ng gia ®×nh cã thï lao lao ®éng t−¬ng ®èi thÊp. Nã ch½ng nh÷ng b¶o ®¶m cho c¸c thµnh viªn x> ht t p : / / e t r i t h u c . v n 11 héi cã møc sèng b×nh th−êng tèi thiÓu mµ cßn cã t¸c dông kÝch thÝch lao ®éng s¶n xuÊt, kÝch thÝch sù ph¸t triÓn toµn diÖn cña mäi thµnh viªn x> héi. B»ng nh÷ng t¸c dông to lín cña h×nh thøc ph©n phèi nµy nã kh¼ng ®iÞnh viÖc x©y dùng c¸c quü phóc lîi x> héi lµ viÖc lµm cÇn thiÕt vµ ngµy cµng cã ý nghÜa to lín. §¶ng ta rÊt coi träng viÖc më réng dÇn c¸c sù nghiÖp phóc lîi x> héi víi hai môc tiªu lín, ®ã lµ: Coi môc tiªu vµ ®éng lùc chÝnh cho sù ph¸t triÓn x> héi lµ v× con ng−êi, do con ng−êi, ®Æt con ng−êi vµo vÞ trÝ trung t©m cña c¸c chÝnh s¸ch vµ ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn x> héi. Kh¬i dËy mäi tiÒm n¨ng cña mçi c¸ nh©n, mçi tËp thÓ vµ c¶ céng ®ång coi träng lîi Ých c¸ nh©n ng−êi lao ®éng, xem ®ã lµ ®éng lùc trùc tiÕp ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ x> héi. Thªm vµo ®ã nã ®¶m b¶o sù thèng nhÊt gi÷a chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x> héi. Bëi ph¸t triÓn kinh tÕ lµ ®iÒu kiÖn thùc hiÖn chÝnh s¸ch x> héi, nh−ng chÝnh s¸ch x> héi l¹i lµ sù cô thÓ ho¸ môc ®Ých cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, do ®ã cÇn ph¶i kÕt hîp tèt mäi h×nh thøc nh»m ®¶m b¶o viÖc ph©n phèi cã hiÖu qu¶ b»ng c¸ch huy ®éng mäi kh¶ n¨ng cña nhµ n−íc vµ nh©n d©n, trung −¬ng vµ tõng ®Þa ph−¬ng cïng lµm. Nh− vËy viÖc thùc hiÖn c¶ ba h×nh thøc ph©n phèi c¬ b¶n lµ cÇn thiÕt vµ tÊt yÕu ®Ó thùc hiÖn môc tiªu c«ng nghiÖp hãa – hiÖn ®¹i ho¸. NÕu nh− ph©n phèi theo lao ®éng ®−îc xem lµ gi÷ vai trß chñ ®¹o, th× ph©n phèi ngoµi thï lao lao ®éng th«ng qua c¸c quü phóc lîi x> héi ngµy cµng trë nªn quan träng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn x> héi vµ ph©n phèi theo tµi s¶n hay vèn vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c còng cµng trë nªn quan träng h¬n trong thêi kú ®æi míi vµ héi nhËp quèc tÕ. Ch−¬ng 2 Thùc tr¹ng vÒ quan hÖ ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay vµ mét sè biÖn ph¸p nh»m hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi ë n−íc ta trong thêi gian tíi. 2.1 Thùc tr¹ng cña quan hÖ ph©n phèi ë n−íc ta trong thêi gian qua. 2.1.1 Quan hÖ ph©n phèi trong thêi kú ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý nÒn kinh tÕ cïng nh÷ng ®Þnh h−íng tiÕn bé. Mçi h×nh th¸i kinh tÕ x> héi sÏ quyÕt ®Þnh c¸c h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau ®ång thêi còng quy ®Þnh nh÷ng h×nh thøc ph©n phèi nhÊt ®Þnh. Th«ng qua ph©n phèi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN, ë n−íc ta ®> h×nh thµnh c¸c h×nh thøc thu nhËp kh¸c nhau cña c¸c tÇng líp d©n c−. §ång thêi nã còng ph¶n ¸nh thµnh qu¶ cña tõng c¸ nh©n còng nh− cña toµn x> héi ®> ®¹t ®−îc vµ c¸c h×nh thøc thu nhËp th−êng ®i liÒn víi c¸c h×nh thøc ph©n phèi. Víi mét nÒn kinh tÕ ®ang vËn hµnh theo mét quü ®¹o ®> ®Þnh, theo xu h−íng më réng héi nhËp ®a ph−¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ nh÷ng mèi quan hÖ, th× vÊn ®Ò ph©n phèi thu nhËp nh− thÕ nµo ®Ó nã võa lµ ®éng lùc ht t p : / / e t r i t h u c . v n 12 cho ph¸t triÓn kinh tÕ x> héi, v−µ ®¶m b¶o tÝnh c«ng b»ng x> héi. ChÝnhv× vËy, nã ®ang ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch hîp lý vµ ®ang lµ mét th¸ch thøc to lín ®èi víi ®¶ng vµ nhµ n−íc ta. Tr−íc tiªn ta cÇn xem xÐt vai trß cña nã duíi c¸c ph−¬ng diÖn kh¸c nhau bëi ph©n phèi thu nhËp cã ¶nh h−ëng to lín ®èi víi s¶n xuÊt. Mac ®> tõng nãi tíi vai trß cña ph©n phèi ®ãi víi s¶n xuÊt, trªn ph−¬ng diÖn ph©n phèi trùc tiÕp c¸c yÕu tè cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã nèi liÒn s¶n xuÊt víi s¶n xuÊt. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ nã ®¶m b¶o c¸c yÕu tè ®Çu vµo cho doanh nghiÖp, ®¶m b¶o c¸c nguån lùc cho s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó cung cÊp hµng ho¸ trªn thÞ tr−êng s¶n phÈm. Sù ph©n phèi c¸c nguån lùc diÔn ra th«ng suèt sÏ ®¶m b¶o qu¨ tr×nh t¸i s¶n xuÊt ®−îc tiÕn hµnh mét c¸ch liªn tôc. MÆt kh¸c, ph©n phèi thu nhËp quyÕt ®Þnh tiªu dïng cña c¸c chñ thÓ yÕu tè s¶n xuÊt. Th«ng qua ph©n phèi thu nhËp c¸c chñ thÓ yÕu tè s¶n xuÊt cã ®−îc thu nhËp ®Ó mua hµng tiªu dïng vµ dÞch vô trªn thÞ trõng hµng tiªu dïng hµng ho¸ vµ dich vô. VÒ c¬ b¶n quy m« cña ph©n phèi quyÕt ®Þnh quy m« cña tiªu dïng. C¸c chñ thÓ nhËn ®−îc thu nhËp nhiÒu th× møc t¨ng tiªu dïng sÏ cµng cao h¬n vÒ tuyÖt ®èi. KÓ tõ sau ®¹i héi §¶ng VI n¨m 1986 chóng ta ®> tõng b−íc x¸o bá c¬ chÕ b×nh qu©n bao cÊp, thùc hiÖn chÕ ®é ph©n phèi theo nguyªn t¾c thùc hiÖn nhiÒu h×nh thøc ph©n phèi, lÊy ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ lµ chñ yÕu, ®ång thêi ph©n phèi dùa trªn møc ®ãng gãp c¸c nguån lùc kh¸c vµo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ ph©n phèi th«ng qua c¸c quü phóc lîi x> héi ®i ®èi víi chÝnh s¸ch ®iÒu tiÕt hîp lý nh»m b¶o hé quyÒn lîi ng−êi lao ®éng. Nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng ®> ph¸t huy t¸c dông trong khu vùc kinh tÕ quèc doanh vµ tËp thÓ. Trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ thuéc së h÷u cña nhµ n−íc ph©n phèi theo lao ®éng ®éng biÓu hiÖn d−íi h×nh thøc tiÒn l−¬ng cßn c¸c doanh nghiÖp thuéc së h÷u tËp thÓ th× d−íi h×nh thøc tiÒn c«ng lao ®éng. Bªn c¹nh ®ã cßn tån t¹i c¸c h×nh thøc thu nhËp kh¸c nh− lîi tøc, lîi tøc cæ phÇn vµ thu nhËp tõ c¸c quü tiªu dïng c«ng céng. Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ qu¶n lý tõ tËp trung bao cÊp sang kinh tÕ thÞ tr−êng chóng ta thõa nhËn søc lao ®éng lµ hµng ho¸, nã cã thÓ ®−îc ®em b¸n trªn thÞ tr−êng c¸c yÕu tè s¶n xuÊt. Vµ mét khi søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸ th× ng−êi cã søc lao ®éng hoµn toµn cã quyÒn tù do b¸n søc lao ®éng cña m×nh theo nh÷ng hîp ®ång lao ®éng nhÊt ®Þnh vµ khi ®ã c¸c chñ doanh nghiÖp sö dông lao ®éng ph¶i tr¶ c«ng cho hä theo ®óng nh÷ng hîp ®ång ®> ký, nhµ n−íc chØ ®−îc phÐp b¶o vÖ khi cã sù vi ph¹m luËt ®èi víi ng−êi lao ®éng. Sau qu¸ tr×nh lµm cho c¸c chñ doanh nghiÖp hoÆc c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc doanh, ng−êi lao ®éng thu ®−îc thu nhËp g¾n víi kÕt qu¶ lao ®éng cña hä. VÒ nguyªn t¾c kho¶n thu nhËp ®ã ph¶i t−¬ng xøng víi sè l−îng lao ®éng vµ chÊt l−îng lao ®éng mµ mçi ng−êi ®ãng gãp. Sè thu nhËp theo lao ®éng ®ã chÝnh lµ tiÒn l−¬ng hay tiÒn l−¬ng chÝnh lµ h×nh thøc thu nhËp theo lao ®éng. Cïng víi c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN th× tiÒn l−¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, lµ biÓu hiÖn cña bé phËn c¬ b¶n cÇn thiÕt ®−îc t¹o ra trong doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc doanh ®Ó ®i vµo tiªu dïng c¸ nh©n cña ng−êi lao ®éng, t−¬ng øng ht t p : / / e t r i t h u c . v n 13 v¬ói sè l−îng lao ®éng vµ chÊt l−îng lao ®éng mµ hä ®> hao phÝ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Trong c¬ cÊu tiÒn l−¬ng bao gåm hai phÇn: tiÒn l−¬ng c¬ b¶n vµ tiÒn l−¬ng bæ sung (tiÒn th−ëng) trong ®ã tiÒn l−¬ng c¬ b¶n phô thuéc vµo thang l−¬ng, bËc l−¬ng cña tõng ®èi t−îng, phÇn tiÒn th−ëng phô thuéc vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. ViÖc x¸c ®Þnh hîp lý vµ chÝnh x¸c c¸c bËc l−¬ng, ng¹ch l−¬ng theo tõng ngµnh vµ kheo tõng khu vùc cã tÝnh ®Õn tr×nh ®é chuyªn m«n vµ ®iÒu kiÖn lao ®éng cã ý nghÜa cùc kú quan träng. §iieï ®ã thóc ®Èy ng−êi lao ®éng quan t©m h¬n n÷a tíi viÖc hoµn thµnh c«ng viÖc ®−îc giao, vµ kh«ng ngõng häc hái n©ng cao tr×nh ®é tay nghÒ v× chÝnh lîi Ých cña b¶n th©n, ®ång thêi gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é lùc l−îng cña toµn x> héi. Trong qu¸ tr×nh sö dông tiÒn l−¬ng ®−îc ph©n biÖt thµnh tiÒn l−¬ng danh nghÜa vµ tiÒn l−¬ng thùc tÕ. NÕu tiÒn l−¬ng danh nghÜa lµ tiÒn l−¬ng mµ ng−êi lao ®éng nhËn ®−îc d−íi h×nh thøc tiÒn tÖ cßn tiÒn l−¬ng thùc tÕ ®−îc biÓu hiÖ b»ng sè liÖu t− liÖu sinh ho¹t vµ ng−êi lao ®éng ®−îc sö dông. Møc tiÒn l−¬ng thùc tÕ chØ râ sè l−îng vËt phÈm tiªu dïng vµ dÞch vô mµ ng−êi lao ®éng cã thÓ mua ®−îc b»ng tiÒn l−¬ng danh nghÜa cña m×nh. Sù biÕn ®éng cña tiÒn l−¬ng thùc tÕ hÞu ¶nh h−ëng cña nhiÒu nh©n tè nh−: viÖc t¨ng gi¸ c¶ cña hµng ho¸, t¨ng thuÕ, t¨ng chi phÝ vËn chuyÓn ... nh÷ng nh©n tè nµy sÏ h¹ thÊp gi¸ trÞ cña tiÒn l−¬ng thùc tÕ. ChÝnh v× vËy mµ trong thêi gian võa qua nhµ n−íc ta ®> chó träng tíi viÖc t¨ng c¸c møc l−¬ng tèi thiÓu, t¨ng trî cÊp h−u trÝ t¨ng c¸c kho¶n phô cÊp vµ c¸c kho¶n thu nhËp b»ng tiÒn kh¸c cho ng−êi lao ®éng ®Ó gi¸ trÞ cña tiÒn l−¬ng thùc tÕ kh«ng bÞ gi¶m dÇn theo thêi gian. ViÖc t¨ng tiÒn l−¬ng ®−îc thÓ hiÖn trªn c¬ së kh«ng ngõng ph¸t triÓn s¶n xuÊt, ®¶m b¶o c«ng ¨n viÖc lµm ®Çy ®ñ. Trong c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN th× vai trß cña nhµ n−íc lµ v« cïng quan träng, cô thÓ nhµ n−íc trùc tiÕp ®Þnh møc kao ®éng, trùc tiÕp ®Þnh møc tiÒm l−¬ng, duyÖt quü tiÒn l−¬ng, quy ®Þnh thang l−¬ng, b¶ng l−¬ng, bËc l−¬ng cô thÓ cho c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc (chiÕm ®a sè trong nÒn kinh tÕ quèc d©n) ph¶i thùc hiÖn. Tuy nhiªn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp t− nh©n tiÒn l−¬ng lµ chØ sè ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt kinh doanh, cïng nhiÒu chØ tiªu kh¸c, nhµ n−íc chi khèng chÕ tiÒn l−¬ng tèi thiÓu kh«ng khèng chÕ tiÒn l−¬ng tèi ®a. ChÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng ®−îc coi lµ mét bé phËn quan träng trong hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ x> héi, t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn ®êi sèng cña nh÷ng ng−êi lµm c«ng ¨n l−¬ng, ®Õn ®êi sèng cña nh÷ng ng−êi d©n trong x> héi. §ång thêi chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng cßn ¶nh h−ëng s©u s¾c ®Õn s¶n xuÊt, ®Õn mèi quan hÖ gi÷a tÝch luü vµ tiªu dïng, ®Õn quan hÖ gi÷a c¸c tÇng líp lao ®éng, gi÷a c¸c ngµnh nghÒ, c¸c khu vùc, ®Õn ®éng lùc t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, ®Õn n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ c«ng t¸c, ®Õn vÊn ®Ò æn ®Þnh chÕ ®é chÝnh trÞ x> héi. ChÝnh v× lÏ ®ã nhµ n−íc ta lu«n lu«n quan t©m ®Õn c¶i c¸ch vµ hoµn thiÖn chÕ ®é tiÒn l−¬ng ®Ó lµm sao võa ®¶m b¶o c«ng b»ng võa lµ ®éng lùc ®Ó c¸c thµnh viªn trong x> héi kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l−îng cuéc sèng. ht t p : / / e t r i t h u c . v n 14 Trong nÒn kinh tÕ trÞ tr−êng, c¸c nhµ s¶n xuÊt kinh doanh ngoµi phÇn thu nhËp tiÒn l−¬ng, cßn kho¶n thu nhËp kh¸c ®ã lµ lîi nhuËn vµ phÇn nµy ngµy cµng t¨ng lªn vµ chiÕm −u thÕ trong tæng thu nhËp. ChuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr−êng , viÖc nhµ n−íc cho phÐp c¸c doanh nghiÖp theo cÊu thµnh gi¸ thµnh vµ lîi nhuËn ®ã lµ l>i b×nh qu©n. Vµ trong nÒn kinh tÕ tÞ tr−êng c¸i mµ c¸c nhµ s¶n xuÊt quan t©m tr−íc hÕt lµ lîi nhuËn mµ th«ng qua ®ã hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt kinh doanh ®−îc ph¶n ¸nh. Lîi nhuËn lµ chªnh lÖch gi÷a doanh thu b¸n hµng víi tæng chi phÝ. Tuy nhiªn ®Ó cã ®−îc lîi nhuËn cÇn ph¶i cã vèn ®Ó mua c¸c nguån lùc ®Çu vµo nh− vËy lîi nhuËn lµ sù tr¶ c«ng cho nh÷ng ai d¸m m¹o hiÓm vay vèn ®Çu t− vµo s¶n xuÊt kinh doanh vµ nh÷ng ai sö dông cã hiÖu c¸c nguån lùc ®Çu vµo cã hiÖu qu¶ (gi¶m ®−îc chi phÝ ®Ó thu ®−îc lîi nhuËn cao nhÊt). ChÝnh lîi nhuËn ®> ®−a c¸c doanh nghiÖp ®Õn khu vùc s¶n xuÊt c¸c hµng ho¸ mµ ng−êi tiªu dïng cÇn nhiÒu h¬n vµ lîi nhuËn còng khiÕn c¸c doanh nghiÖp ¸p dông khoa häc kü thuËt mét c¸ch réng r>i vµ hiÖu qu¶ nhÊt. Th«ng qua qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô hµng ho¸ c¸c doanh nghiÖp thu ®−îc lîi nhuËn vµ nguån thu nhËp ®ã ®−îc trÝch mét phÇn ®Ó tr¶ cho quyÒn sö dông t− b¶n. Vµ nh− vËy lîi nhuËn lµ nguån gèc cña hai lo¹i thu nhËp hîp ph¸p ë n−íc ta hiÖn nay ®ã chÝnh lµ lîi tøc cæ phÇn vµ lîi tøc. Nh÷ng ng−êi së h÷u vèn hay tµi s¶n khi b¸n quyÒn sö dông cho c¸c doanh nghiÖp hay c¸c tæ chøc kinh tÕ sÏ ®−îc tr¶ lîi tøc v× vËy lîi tøc còng lµ mét h×nh thøc thu thu nhËp cña ®©n c−. XÐt vÒ néi dung kinh tÕ th× lîi tøc lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc chuyÓn ho¸ cña gi¸ trÞ thÆng d− vµ nguån gèc cña lîi tøc lµ lîi nhuËn thu ®−îc tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. PhÇn cßn l¹i ®−îc c¸c doanh nghiÖp hoÆc tæ chøc kinh tÕ gi÷ l¹i d−íi h×nh thøc thu nhËp doanh nghiÖp. Gi¸ c¶ cña møc tiÒn vay thÓ hiÖn ë møc lîi tøc – lµ tû kÖ phÇn tr¨m gi÷a sè lîi tøc vµ sè tiÒn cho vay. Møc thùc tÕ cña tû suÊt lîi tøc do quan hÖ gi÷a cung vµ cÇu vÒ l−îng tiÒn tÖ cho vay ë tõng giai ®o¹n kh¸c nhau. Theo nhËn ®Þnh cña c¸c nhµ kinh tÕ häc ®Ó huy ®éng ®−îc vèn ®µu t− n−íc ngoµi th× vèn trong n−íc huy ®éng ph¶i cao gÊp 1,5 lÇn vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi cÇn huy ®éng (FDI). Trªn thùc tÕ d©n c− lu«n cã mét khèi l−îng tiÒn tÖ nhµn rçi d−íi nhiÒu h×nh thøc: tiÒn mÆt, kim khÝ quý, ngo¹i tÖ ... Víi mét khèi l−îng lín nh− vËy cÇn ph¶i cã chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt ®ang ngµy cµng ®−îc chó träng. Khi ®Çu t− vµo c¸c doanh nghiÖp hä sÏ thu ®−îc lîi tøc, nh− vËy lîi tøc ®> trë thµnh mét h×nh thøc thu nhËp hîp ph¸p kh«ng chØ phï hîp trong thêi kú qu¸ ®é ë n−íc ta mµ cßn t¹o thu nhËp cho nhiÒu tÇng líp d©n c− kh¸c trong x> héi, th«ng qua viÖc ®Çu t− më réng s¶n xuÊt tõng b−íc tho¶ m>n nhu cÇu cña ng−êi d©n. Trong thêi kú qu¸ ®é ë n−íc ta ®> xuÊt hiÖn c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c c«ng ty cæ phÇn trong nhiÒu nghµnh vµ nhiÒu lÜnh vùc kinh tÕ kh¸c nhau. ®ã lµ xu h−íng hîp víi quy luËt, phï hîp víi c¬ cÊu kinh tÕ vµ c¬ chÕ míi ë n−íc ta. Thu nhËp mµ c¸c chñ ®Çu t− cæ phiÕu nhËn ®−îc lµ lîi tøc cæ phÇn. L−îng lîi tøc cæ phÇn nµy phô thuéc vµo thu nhËp cña doanh nghiÖp trong n¨m. HiÖn nay nhµ n−íc ta cho phÐp thµnh lËp vµ më réng c¸c c«ng ty cæ phÇn nh»m thu hót mét khèi l−îng lín vèn nhµn rçi hoÆc sö dông ht t p : / / e t r i t h u c . v n 15 kÐm hiÖu qu¶ vµo viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh. C¸c doanh nghiÖp vµ c¶ c¸ nh©n ng−êi lao ®éng ®Òu cã quyÒn mua cæ phiÕu ®Ó nhËn ®−îc lîi tøc cæ phÇn dùa trªn nh÷ng ®ãng gãp cña m×nh vµo thµnh qu¶ chung cña doanh nghiÖp. 2.1.2 Quan hÖ ph©n phèi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån t¹i. Cïng víi qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tõ c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, ®ßi hái tÊt yÕu ph¶i ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ x> héi cho phï hîp víi c¬ cÊu vµ c¬ chÕ míi cña nÒn kinh tÕ. Trong ®ã chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng vµ tiÒn c«ng lao ®éng lµ ®Æc biÖt quan träng v× nã thÓ hiÖn quan ®iÓm cña §¶ng vµ nhµ n−íc trong sù h×nh thµnh vµ ph©n phèi thu nhËp trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ë nøc ta. §Ó ®¸nh gi¸ ®−îc thùc tr¹ng ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay ta sÏ ®i s©u vµo viÖc ph©n tÝch thùc tr¹ng cña chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng ë n−íc ta trong nh÷ng n¨m võa qua. 2.1.2.1 H¹n chÕ trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c ph©n phèi. Tõ sau khi quyÕt ®Þnh ®æi míi ®Õn nay n−íc ta ®> ¸p dông c¸c h×nh thøc ph©n phèi võa theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ võa theo møc ®ãng gãp vèn trong ®ã lÊy ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ lµ chñ yÕu. Nªó nh− trong thêi kú tr−íc ta x¸c ®inh sù cèng hiÕn b»ng søc lao ®éng cña mçi ng−êi cho x> héi c¨n cø vµo thêi gian lao ®éng, vµo tr×nh ®é vµ kh¶ n¨ng cña ng−êi lao ®éng dÉn ®Õn viÖc ph©n phèi mang tÝnh chÊt b×nh qu©n th× trong giai ®o¹n ®æi míi chóng ta chñ tr−¬ng x¸c ®Þnh sù cèng hiÕn c¨n cø vµo kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ lao ®éng. HiÖu qu¶ lao ®éng lµ chØ tiªu kh«ng nh÷ng ph¶n ¸nh ®−îc l−îng mµ cßn ph¶n ¸nh ®−îc chÊt vµ phô thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè chø kh«ng chØ phô thuéc vµo tr×nh ®é vµ kh¶ n¨ng cña ng−êi lao ®éng còng nh− kh¶ n¨ng cña ng−êi lao ®éng. ViÖc lÊy hiÖu qu¶ lao ®éng lµm c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh sù cèng hiÕn b»ng søc lao ®éng cña tõng ng−êi ®> gi¶m bít ®−îc sai lÇm chñ quan khi thùc hiÖn tÝnh to¸n theo nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng. Tuy nhiªn mét thùc tÕ lµ nhiÒu doanh nghiÖp nhµ n−íc cßn û l¹i vµ tr«ng chê vµo nhµ n−íc, c¸c doanh nghiÖp kh«ng b¸o c¸o thùc tÕ hiÖu qu¶ lµm ¨n cña doanh nghiÖp. §Æc biÖt lµ t×nh tr¹ng xin h¹ møc kÕ ho¹ch ®Ó hoµn thµnh v−ît chØ tiªu nh»m t¹o diÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó vay vèn cña nhµ n−íc hay xin cÊp thªm kinh phÝ ... Ngoµi ra cã thÓ kÓ ®Õn nh÷ng thñ ®o¹n chèn thuÕ th«ng qua c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh sai lÖch, nhê ®ã mét bé phËn nhá c¸n bé ®> cã ®−îc nh÷ng kho¶n thu nhËp bÊt hîp ph¸p kh«ng phï hîp víi nh÷ng ®ãng gãp cña b¶n th©n hä. Nguy hiÓm h¬n n÷a lµ chÝnh nh÷ng viÖc lµm ®ã lµm ®×nh trÖ nÒn s¶n xuÊt, g©y ra nhiÒu bÊt c«ng kh¸c trong x> héi, xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu t×nh tr¹ng quan liªu tham nhòng, bßn rót cña c¶i cña nhµ n−íc vµ nh©n d©n lao ®éng, k×m h>m sù ph¸t triÓn cña lùc l−îng s¶n xuÊt. Vµ mét thùc tÕ kh¸c lµ nhiÒu ng−êi cã tµi kh«ng ®−îc sö dông, phÇn lín ®éi ngò c¸n bé ®Òu lµ con ch¸u cña nh÷ng ng−êi trong ngµnh hoÆc c¸n bé ë c¸c c¬ quan kh¸c, thªm vµo ®ã lµ t×nh tr¹ng kÐo bÌ kÐo c¸nh lµm c¸c doanh nghiÖp kh«ng cßn ®¬n thuÇn v× môc ®Ých kiÕm lêi mµ cßn v× nhiÒu môc ®Ých kh¸c. ht t p : / / e t r i t h u c . v n 16 2.1.2 Qu¸ tr×nh thùc hiÖn cÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng cßn nhiÒu bÊt cËp. Trong nh÷ng n¨m võa qua chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng ë n−íc ta th−êng xuyªn ®−îc c¶i tiÕn ®æi míi. Tõ khi ban hµnh nghÞ ®Þnh 235/H§BT th¸ng 9 n¨m 1985 dÕn ®Çu n¨m 1993 nhµ n−íc ®> h¶i ®iÒu chØnh ®Õn 21 lÇn. Th¸ng 4 n¨m 1993 thùc hiÖn c¶i c¸ch chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng ban hµnh nghÞ ®Þnh 25/CP vµ 26/CP vÒ chÕ ®é tiÒn l−¬ng cho c«ng nh©n viªn chøc khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp vµ s¶n xuÊt kinh doanh tuy nhiªn c¸c thang b¶ng l−¬ng vµ c¬ chÕ qu¶n lý ch−a cã nhiÒu thay ®æi . ChÝnh v× lý do ®ã mµ chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng ë n−íc ta cßn tån t¹i nhiÒu h¹n chÕ. Tr−íc hÕt lµ diÖn h−ëng ng©n s¸ch nhµ n−íc cßn qu¸ réng, c¬ cÊu bÊt hîp lý vµ vÉn mang nÆng tÝnh chÊt bao cÊp. HiÖn nay cã t¸m ®èi t−îng h−ëng l−¬ng phô cÊp, trî cÊp mang tÝnh chÊt l−¬ng tõ chÝnh s¸ch nhµ n−íc gåm: c¸n bé c«ng chøc hµnh chÝnh, c¸n bé c«ng chøc khèi sù nghiÖp, c¸n bé c«ng chøc khèi c¬ quan §¶ng vµ ®oµn thÓ, c¸n bé c«ng chøc khèi c¬ quan d©n cö , c¸n bé cÊp x> ph−êng, c¸n bé chiÕn sÜ khèi lùc l−îng vò trang, c«ng an, an ninh..., c¸c ®èi t−îng b¶o hiÓm x> héi h−u trÝ mÊt søc, nh÷ng ng−êi cã c«ng, th−¬ng binh bÖnh binh, gia ®×nh liÖt sÜ. TÝnh ®Õn th¸ng 12 n¨m 1999 tæng c¸c ®èi t−îng lµ 6,2 triÖu ng−êi chiÕm 8% d©n sè, trong ®ã 66,9% thuéc nhãm h−u trÝ vµ c¸c chÝnh s¸ch x> héi. Sè c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc ®ang lµm viÖc chØ chiÕm tû lÖ nhá l¹i ho¹t ®éng kh«ng hiÖu qu¶, cßn hoang phÝ trong viÖc sö dông tiÒn cña nhµ n−íc ®Ó phôc vô cho môc ®Ých c¸ nh©n. Thø hai lµ møc tiÒn l−¬ng tèi thiÓu cßn qu¸ thÊp cho ®Õn tr−íc 1/1/2004 . §èi víi ®éi ngò c¸n bé c«ng chøc nhµ n−íc (møc l−¬ng ®−îc x©y dùng trªn c¬ së møc l−¬ng tèi thiÓu) th× tiÒn l−¬ng chØ chiÕm tõ 21 dÕn 38% thu nhËp (thèng kª cña tæ chøc ILO) ®> dÉn ®Õn hiÖn t−îng tiÒn l−¬ng chØ cßn lµ danh nghÜa vµ chñ yÕu dïng lµm c¨n cø ®ãng b¶o hiÓm. Ng−êi lao ®éng kh«ng quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ c«ng viÖc cña chÝnh m×nh, dµnh nhiÒu thêi gian, søc lùc vµ trÝ tuÖ cho c¸c c«ng viÖc kh¸c ®Ó t¨ng thªm thu nhËp, xuÊt hiÖn nhiÒu nguån thu nhËp bÊt hîp ph¸p kh¸c g©y mÊt c«ng b»ng x> héi, nh−ng vÉn ngang nhiªn ®−îc xem nh− lµ thu nhËp mét c¸ch chÝnh ®¸ng. Ngoµi ra ®èi víi lao ®éng t¹i c¸c doanh nghiÖp khi thu nhËp chñ yÕu lµ tõ tiÒn l−¬ng th× møc l−¬ng tèi thiÓu ®èi víi doanh nghiÖp nhµ n−íc chØ lµ 210.000 ®Õn 360.000 ®ång trong khi víi c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi lµ tõ 410.000 ®Õn 620.000. Nh− vËy møc l−¬ng tèi thiÓu thùc chÊt lµ møc l−¬ng c¬ b¶n cho ®éi ngò c«ng chøc lµ kh«ng cßn phï hîp n÷a. Ba lµ mÆc dï l−¬ng tèi thiÓu vµ l−¬ng tèi ®a chªnh lÖch nhau h¬n 10 lÇn, t−ëng chõng nh− kh¾c phôc ®−îc tÝnh chÊt b×nh qu©n trong ph©n phèi, nh−ng do sù chi tiÕt ®Õn th¸i qu¸ lµm cho tiÒn l−¬ng r¬i vµo t×nh tr¹ng b×nh qu©n chñ nghÜa. Kho¶ng c¸ch gi÷ c¸c bËc l−¬ng qu¸ ng¾n, thÊp nhÊt lµ 0,09 vµ cao nhÊt lµ 0,43 bªn c¹nh ®ã l¹i cßn qu¸ nhiÒu bËc l−¬ng g©y nªn sù phøc t¹p kh«ng cÇn thiÕt. Cã thÓ ®¬n cö nh− khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp hiÖn cã 21 b¶ng l−¬ng vµ 196 thang l−¬ng t−¬ng øng víi 196 ng¹ch c«ng chøc. HiÖn t−îng kh«ng bao giê ®¹t ®Õn hÖ sè l−¬ng cao nhÊt lµ phæ biÕn. C¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l−¬ng hiÖn nay cãn béc lé hµng lo¹t nh÷ng yÕu ®iÓm quan träng. ht t p : / / e t r i t h u c . v n 17 Tr−íc hÕt tiÒn l−¬ng ch−a g¾n víi tr¸ch nhiÖm vµ kÕt qu¶ lao ®éng. Chóng ta vÉn chñ yÕu tr¶ l−¬ng theo th©m niªn c«ng t¸c, theo bËc chø ch− tr¶ l−¬ng theo chøc vô vµ g¾n liÒn víi nã lµ tr¸ch nhiÖm, kÕt qu¶ lao ®éng, thËm chÝ nã kh«ng t¸c ®éng g× ®Õn møc l−¬ng cña ng−êi lao ®éng trong khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp. Vµ cho ®Õn thêi ®iÓm nµy mµ nãi th× viÖc ph©n phèi theo lao ®éng vÉn ch−a ®−îc thùc hiÖn nh− b¶n chÊt cña nã. MÆt kh¸c, tiÒn l−¬ng thùc tÕ vÊn ch−a lµm ®−îc chøc n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng, nhiÒu chøc danh theo b¶ng l−¬ng thËm chÝ kh«ng thÓ chu cÊp ®ñ ®Ó ¨n, ch−a kÓ ®Õn viÖc chóng ta ®> thùc hiÖn tiÒn tÖ ho¸ c¸c kho¶n nh− tiÒn nhµ, tiÒn ch÷a bÖnh, tiÒn ®iÖn n−íc, ®iÖn tho¹i ... vµo l−¬ng. H¬n n÷a mçi lÇn ®iÒu chØnh møc l−¬ng tèi thiÓu lµ mçi lÇn ®Êu tranh gi»ng co gi÷a ®ßi hái tÊt yÕu, bøc b¸ch tõ cuéc sèng víi h¹n chÕ cña ng©n s¸ch tµi chÝnh. ChÝnh ®iÒu ®ã ®> lµm c¸c kho¶n thu nhËp bÊt hîp ph¸p d−êng nh− ®−îc thõa nhËn mét c¸ch ‘’chÝnh ®¸ng,,. Thªm vµo ®ã, sù bÊt cËp vÒ tiÒn l−¬ng ®èi víi nhu cÇu cña cuéc sèng ®ang ®Î ra nghÞch lý. HÇu nh− mäi ng−êi ®Òu biÕt r»ng møc l−¬ng hiÖn nay lµ kh«ng ®¶m b¶o ®−îc cuéc sèng b×nh th−êng. Chªnh lÖch vÒ thu nhËp gi÷a c¸c ngµnh, c¸c c¬ quan, c¸c ®¬n vÞ lµ rÊt lín. HiÖn nay cã kho¶ng 40% sè c¸c ®¬n vÞ hµnh hµnh chÝnh sù nghiÖp cña c¶ n−íc lµ ho¹t ®éng sù nghiÖp. §ã lµ ch−a kÓ ®Õn viÖc chªnh lÖch ®Õn chãng v¸nh gi÷a lao ®éng trong biªn chÕ nhµ n−íc víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, nh÷ng chªnh lÖch vµ nghÞch lý Êy ®ang lµ lý do c¶ vÒ vËt chÊt lÉn ý thøc lµm cho ng−êi lao ®éng coi tiÒn l−¬ng lµ mét kho¶n thu nhËp phô, kh«ng ai sèng b»ng l−¬ng, nhµ n−íc kh«ng qu¶n lý ®−îc thu nhËp vµ chóng ®ang g©y ra nh÷ng hiÖu qu¶ tiªu cùc nh−: h¹ch to¸n sai, b¸o c¸o kh«ng ®Çy ®ñ, giÊu nguån thu, trèn thuÕ thu nhËp, sö dông thu nhËp mËp mê, tuú tiÖn, c¶n trë kiÓm tra kiÓm so¸t. §iÒu tÖ h¹i lµ chóng ta kh«ng thÓ ®¸nh gi¸ ®−îc nh÷ng tiªu cùc mµ nã g©y ra cho x> héi nh− t¹o ra t©m lý l¹m dông cña c«ng, xuÊt hiÖn n¹n tham nhòng tËp thÓ, kÐo bÌ kÐo c¸nh ®Ó bao che t×m c¸ch ®ôc khoÐt cña c«ng g©y ra sù chia rÏ mÊt ®oµn kÕt, lµm ®×nh trÖ s¶n xuÊt, kh«ng t¹o ra m«i tr−êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng ®Ó c¸c thµnh viªn trong x> héi kh¼ng ®Þnh m×nh. 2.1.2.3 VÊn ®Ò lîi nhuËn vµ nh÷ng n¶y sinh trong qu¸ tr×nh qu¶n lý cña nhµ n−íc. Trong thêi gian võa qua nhµ n−íc ®> xo¸ bá c¬ chÕ ‘’lç nhµ n−íc bï, l>i nhµ n−íc thu,, nh»m më réng quyÒn tù chñ cho c¸c doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ... Tuy nhiªn ®a sè c¸c doanh nghiÖp kh«ng chuyÓn kÞp vµ thÝch nghi víi c¬ chÕ thÞ tr−êng, phÇn lín c¸c doanh nghiÖp bÞ ®×nh ®èn, thu hÑp s¶n xuÊt hay t¹m ngõng s¶n xuÊt v× kh«ng ®ñ søc c¹nh tranh trong c¬ chÕ thÞ tr−êng. §©y ®−îc xem lµ mét tÊt yÕu vµ hîp víi quy luËt ph¸t triÓn. Song nhµ n−íc quy ®Þnh vµ cho phÐp c¸c doanh nghiÖp tÝnh lîi nhuËn (l>i) theo cÊu thµnh gi¸ thµnh vµ lîi nhuËn (l>i) ®ã lµ l>i b×nh qu©n. Theo quy ®Þnh nµy khi h¹ch to¸n c¸c doanh nghiÖp ®−îc phÐp tÝnh thuÕ theo doanh thu lµ chªnh lÖch t−¬ng øng gi÷a doanh thu vµ chi phÝ, t−ëng chõng nh− ®iÒu ®ã lµ ®óng nh−ng nã ®> t¹o ra mét nghÞch lý lµ : C¸c doanh nghiÖp cã xu h−íng kh«ng muèn ®Ó lîi nhuËn (ë b¶ng tÝnh to¸n), tr¸i l¹i hä t×m mäi c¸ch biÕn t−íng nã ®Ó ht t p : / / e t r i t h u c . v n 18 ph¶i nép Ýt nhÊt vµ ®−îc h−ëng nhiÒu nhÊt. Tr−êng hîp kh«ng cã tiÒn tr¶ cho c¸n bé c«ng nh©n viªn, th× hä s½n sµng gi¶m kho¶n lîi nhuËn vµ do ®ã gi¶m phÇn ph¶i nép cho nhµ n−íc ®Ó t¨ng doanh thu cho doanh nghiÖp, mÆt kh¸c nã cßn gióp cho doanh nghiÖp ‘’tiÕt kiÖm ®−îc nhê thuÕ ,, th«ng qua viÖc t¨ng chi phÝ ®Çu vµo sÏ lµm gi¶m lîi nhuËn cña doanh nghiÖp. C«ng b»ng mµ nãi trong sè c¸c xÝ nghiÖp ®ang tån t¹i vµ cã nhiÒu thÕ m¹nh nh− hiÖn nay, thùc tÕ h¹ch to¸n sßng ph¼ng, l>i kh«ng nh− c«ng bè, thËm chÝ lç. Nh−ng do chÝnh s¸ch, c¬ chÕ h×nh thµnh vµ ph©n phèi thu nhËp vµ lîi nhuËn nãi riªng ë n−íc ta cßn nhiÒu h¹n chÕ bÊt hîp lý, nªn ®ang t¹o ra sù ph©n ho¸ vµ bÊt b×nh ®¼ng lín trong x> héi. §©y lµ nguyªn nh©n quan träng nhÊt t¹o ra t×nh tr¹ng ‘’ l>i gi¶, lç thËt; lç gi¶, l>i thËt,, ë ViÖt Nam hiÖn nay. Còng tõ ®ã lµm n¶y sinh mét hiÖn t−îng phæ biÕn kh¸c lµ cã nhiÒu doanh nghiÖp th−êng t×m c¸ch t¨ng chi phÝ ®Ó gi¶m lîi nhuËn vµ do ®ã gi¶m phÇn lîi nhuËn trÝch nép vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi ®−îc xem lµ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ nh−ng l¹i kh«ng ®ãng gãp nhiÒu cho nhµ n−íc, bëi nhµ n−íc ch−a qu¶n lý ®−îc thu nhËp cña c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh, v× vËy ch−a cã mét c¨n cø chÝnh x¸c ®Ó thu thuÕ. T×nh tr¹ng chèn lËu thuÕ, bu«n b¸n lËu qua biªn giíi vµ trong n−íc, lµm hµng gi¶, nóp bãng d−íi doanh nghiÖp quèc doanh ®Ó trèn thuÕ ... kh¸ phæ biÕn víi c¸c doanh ngiÖp ngoµi quèc doanh vµ t− nh©n. §iÒu nµy lµm nÈy sinh sù bÊt b×nh ®¼ng lín trong x> héi. Vµ nÕu nhµ n−íc k «ng cã c¸c chÝnh s¸ch qu¶n lý phï hîp th× khã cã thÓ thùc hiÖn tèt c¸c môc tiªu x> héi ®> ®Æt ra. Nh− vËy thùc tÕ ë n−íc ta ®ßn bÈy kinh tÕ cña lîi nhuËn ch−a ®−îc ph¸t huy víi søc m¹nh vèn cã cña nã. Së dÜ nh− vËy lµ v× c¬ chÕ h×nh thµnh lîi nhuËn kh«ng hîp lý. §ång thêi c¬ chÕ ph©n phèi lîi nhuËn ch−a ®ñ tao ra ®éng lùc kÝch thÝch c¸c doanh nghiÖp më réng s¶n xuÊt kinh doanh gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc nãi chung. Thªm vµo ®ã viÖc h×nh thµnh c¸c c«ng ty ®éc quyÒn nh− ®iÖn lùc, b−u chÝnh viÔn th«ng ... ®> lµm gi¶m søc hÊp dÉn ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t− n−íc ngoµi vµ biÕn nÒn kinh tÕ mang nÆng mµu s¾c chÝnh trÞ. 2.1.2.4 Qu¸ tr×nh ph©n phèi theo vèn hay tµi s¶n vµ nh÷ng ®ãng gãp kh¸c cßn diÔn ra chËm ch¹p vµ gÆp nhiÒu v−íng m¾c. §i liÒn víi c¸c chÝnh s¸ch më cöa, trong thêi gian qua nhµ n−íc ta kh«ng ngõng t×m mäi biÖn ph¸p nh»m thu hót vèn ®Çu t− vµo ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kÓ c¶ viÖc thu hót vèn ®Çu t− trùc tiÕp tõ n−íc ngoµi (FDI), nh−ng hiÖu qu¶ thÊp v× ch−a t¹o ®−îc hµnh lang ph¸p lý thuËn lîi cho c¸c nhµ ®Çu t− ®¶m b¶o ®−îc lîi Ých cña hä. MÆc dï ®> c¾t gi¶m nhiÒu thñ tôc hµnh chÝnh phiÒn hµ, nh−ng c¸c chÝnh s¸ch ph¸p luËt vÉn cßn chång chÐo, hiÖu qu¶ sinh lêi thÊp, nhµ n−íc cßn cã qu¸ nhiÒu −u ®>i ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc g©y ra sù c¹nh tranh kh«ng b×nh ®¼ng. C¸c chÝnh s¸ch huy ®éng vèn cña nhµ n−íc nh− khuyÕn khÝch t¨ng lîi tøc vµ lîi tøc cæ phÇn cho c¸c nhµ ®Çu t− tá ra kh«ng cã hiÖu qu¶. PhÇn lín nguån vèn nhµn rçi trong d©n ch−a ®i vµo vßng chu chuyÓn, g©y ra sù l>ng phÝ lín vµ mÆc dï sè l−îng ht t p : / / e t r i t h u c . v n 19 c¸c c«ng ty cæ phÇn lµ kh¸ lín nh−ng ho¹t ®éng thùc sù hiÖu qu¶ th× ch−a nhiÒu. Ho¹t ®éng mua b¸n tr¸i phiÕu, cæ phiÕu, cæ phÇn vÉn cßn rÊt míi mÎ, thÞ tr−êng chøng kho¸n tuy ®> më cña nh−ng ho¹t ®éng ‘’cÇm chõng,,. Tr−íc yªu cÇu x> héi ngµy cµng cao vÒ c¸c quü phóc lîi vµ c¸c ho¹t ®éng nh©n ®¹o th× thu nhËp tõ c¸c quü phóc lîi x> héi cßn thÊp. §Én ®Õn c¸c kho¶n tiÒn trî cÊp, b¶o hiÓm x> héi vµ c¸c kho¶n chi tr¶ kh¸c nh− ch÷a bÖnh, th−ëng thøc v¨n ho¸ nghÖ thuËt ... cßn h¹n chÕ. Nguyªn nh©n g©y ra t×nh tr¹ng trªn lµ thu nhÊp cña ng−êi ®©n cßn thÊp, ®a sè chØ ®¶m b¶o cuéc sèng võa ®ñ, ngoµi ra cßn cã nhiÒu tr−êng hîp trî cÊp cßn kh«ng ®ñ ®¶m nh÷ng nhu cÇu thiÕt yÕu nhÊt cho cuéc sèng. Trong x> héi sè ng−êi ph¶i sèng trong c¶nh nghÌo khæ vÉn cßn chiÕm tû lÖ lín, cho thÊy qu¸ tr×nh thùc hiÖn ph©n phèi theo c¸c quü phóc lîi x> héi cßn nhiÒu h¹n chÕ. Qua nh÷ng thùc tr¹ng vµ tån t¹i nªu trªn cho chóng ta thÊy cÇn ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc h¬n ®Ó ph©n phèi ®Èm b¶o ®−îc c«ng b»ng vµ ph¸t huy ®−îc −u thÕ trong thêi kú qu¸ ®é. D−íi ®©y lµ mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng h¹n chÕ ®ã. 2.2 Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi ë n−íc ta trong thêi gian tíi. 2.2.1 C¸c gi¶i ph¸p ph©n phèi theo lao ®éng trong c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng xC héi c ñ nghÜa. NhËn thøc ®−îc hiÖu cña qu¸ tr×nh ph©n phèi theo lao ®éng sÏ ®¶m b¶o ®−îc c«ng b»ng cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nh−ng lµm thÕ nµo ®Ó ph©n phèi theo lao ®éng thùc sù ®i s©u vµo thùc tÕ l¹i lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc phøc t¹p trong ®iÒu kiÖn nªn kinh tÕ ®ang vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr−êng, viÖc qu¶n lý cña chÝnh phñ cßn nhiÒu h¹n chÕ. Nh− vËy yªu cÇu ®Æt ra lµ ph¶i cã thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh, tËp thÓ ®ñ m¹nh ®Ó lµm c¬ së ®Þnh h−íng XHCN . Muèn nh− vËy nhµ n−íc cÇn më réng cæ phÇn ho¸ ®èi víi c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh, ®ång thêi ban bè luËt ph¸ s¶n ®èi víi c¸c xÝ nghiÖp lµm ¨n thua lç. Khi ®ã c¸c thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh vµ tËp thÓ ph¶i tù v−¬n lªn chiÕn th¾ng c¸c ¸p lùc trong c¹nh tranh vµ ph¸t triÓn ®ñ søc chi phèi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c hoÆc sÏ bÞ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c lÊn ¸t. Nhµ n−íc chØ can thiÖp vµo nÕu c¸c doanh nghiÖp ®ã bÞ ph¸ s¶n b»ng c¸ch kh«i phôc l¹i sau ®ã b¸n l¹i cho t− nh©n ( ®©y còng lµ biÖn ph¸p ®ang ®−îc c¸c n−íc t− b¶n thùc hiÖn kh¸ thµnh c«ng). Thø hai, ®Ó hoµn thµnh môc tiªu x©y dùng ®−îc c¬ së vËt chÊt cho CNXH nhµ n−íc ta ph¶i tiÕn hµnh tuÇn tù c¸c b−íc cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ bëi xuÊt ph¸t ®iÓm ®i lªn cña n−íc ta lµ nÒn kinh tÕ vÉn mang nÆng tÝnh chÊt n«ng nghiÖp l¹c hËu, c«ng nghiÖp nhá bÐ, kÕt cÊu c¬ së h¹ tÇng kÐm ph¸t triÓn. MÆt kh¸c ta ph¶i cã chÝnh s¸ch ‘’®ãn ®Çu,, ®Ó h×nh thµnh nh÷ng mòi nhän ph¸t triÓn theo tr×nh ®é tiªn tiÕn cña khoa häc c«ng nghÖ thÕ giíi t¹o ®iÒu kiÖn cho sù t¨ng tr−ëng nhanh, hiÖu ht t p : / / e t r i t h u c . v n 20 qu¶ cao vµ l©u bÒn cña toµn bé nÒn kinh tÕ. §¶m b¶o cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh ho¹t ®éng, hç trî ®¾c lùc cho kinh tÕ tËp thÓ ®ñ søc ®Ó chi phèi, dÉn d¾t c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c theo ®Þnh h−íng XHCN, t¹o ra c¬ së ®Ó thùc hiÞen ph©n phèi vµ më réng ph©n phèi trong x> héi, tõng b−íc thùc hiÖn c«ng b»ng x> héi. Trong nÒn kinh tÕ hiÖn nay ph¶i ®Æc biÖt chó träng ®Õn vai trß cña nhµ n−íc, tæ chøc bé m¸y nhµ n−íc vµ nh÷ng con ng−êi ®−îc tuyÓn dông ®¶m tr¸ch c«ng viÖc nhµ n−íc ®Ó lµm sao ph©n phèi theo lao ®éng ®¸nh gi¸ ®−îc ®óng nh÷ng ®ãng gãp cña hä cho x> héi. CÇn ph¶i ®æi míi tËn gèc quan niÖm vµ ph−¬ng ph¸p c«ng t¸c c¸n bé, tõ kh©u ®¸nh gi¸, tuyÓn chän, sö dông, bè trÝ c¸n bé , nhÊt lµ c¸n bé chñ chèt tr¸nh t×nh tr¹ng tuyÓn chän ng−êi kh«ng cã n¨ng lùc nh−ng cã mèi quan hÖ víi nh÷ng ng−êi cã chøc cã quyÒn. Ph¶i d©n chñ ho¸ c«ng t¸c c¸n bé míi tr¸nh ®−îc t− thï, phe c¸nh vµ ®Ò cao ®−îc tÝnh c«ng minh trong viÖc lùa chän nh÷ng nh©n tµi cho ®Êt n−íc. Do ®ã viÖc cÇn lµm tr−íc m¾t lµ ph¶i ch¨m lo ph¸t triÓn, ®µo t¹o vµ båi d−ìng nh©n tµi ®ång thêi ph¶i t¹o m«i tr−êng lµm viÖc thuËn lîi ®Ó c¸c tµi n¨ng ®ã c«ng hiÕn søc lùc cña m×nh cho x> héi. Trong qu¸ tr×nh ®µo t¹o cÇn ®µo t¹o chuyªn s©u ®Ó t¹o ra nh÷ng c¸n bé võa cã n¨ng lùc, võa cã phÈm chÊt ®¹o ®øc c¸ch m¹ng trong s¸ng, lèi sèng lµnh m¹nh ®Ó t¹o ra nh÷ng c¸n bé l>nh ®¹o xøng ®¸ng nh− lêi B¸c Hå d¹y: ‘’lµ c«ng béc cña d©n, nghÜa lµ ®Ó g¸nh v¸c viÖc chung cña d©n, chø kh«ng ph¶i ®Ó ®Ì ®Çu d©n,,. 2.2.2 C¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tiÒn l−¬ng hiÖn nay. §èi víi nh÷ng ng−êi lµm c«ng ¨n l−¬ng, th× tiÒn l−¬ng ph¶i thùc lµ nguån thu nhËp chÝnh ®Ó nu«i sèng hä, tõ ®ã hä cã thÓ hoµn toµn yªn t©m vµ say mª víi nghÒ nghiÖp. V× vËy, viÖc gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò tiÒn l−¬ng sÏ cã t¸c dông kÝch thÝch s¶n xuÊt ph¸t triÓn, æn ®Þnh vµ c¶i thiÖn ®êi sèng kh«ng chØ ®èi víi gia ®×nh c¸n bé c«ng nh©n viªn mµ cßn ¶nh h−ëng ®Õn møc sèng chung cña x> héi. Theo ®ã viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tiÒn l−¬ng trong khu vùc nhµ n−íc cßn cã t¸c dông ®Þnh h−íng chung cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh vµ nh− vËy cÇn ph¶i x©y dùng vµ hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng ®Ó lµm sao: TiÒn l−¬ng ph¶i thùc sù trë thµnh gi¸ c¶ cña søc lao ®éng. HiÖn nay ë ViÖt Nam thÞ trõ¬ng lao ®éng ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn, cung v−ît qu¸ cÇu, søc lao ®éng còng trë thµnh hµng ho¸, ng−êi lao ®éng cã quyÒn tù do lùa chän n¬i lµm viÖc ®¸p øng nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng cña m×nh theo ®óng hîp ®ång lao ®éng. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng tiÒn l−¬ng thùc sù lµ gi¸ c¶ cña søc lao ®éng, ®iÒu ®ã ®ßi hái ph¶i tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ gi¸ trÞ søc lao ®éng ®Ó lµm c¬ së cho viÖc x¸c ®Þnh møc tiÒn l−¬ng. Muèn nh− vËy, møc l−¬ng cho ng−êi lao ®éng ph¶i thÓ hiÖn tr×nh ®é häc vÊn, tay nghÒ, qu¸ tr×nh lao ®éng, lao ®éng gi¶n d¬n hay phøc t¹p vµ quan träng nhÊt lµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc cña ng−êi ®ã. Møc l−¬ng ®ã ph¶i ®¶m b¶o tho¶ m>n nhu cÇu t¸i më réng s¶n xuÊt søc lao ®éng, ®¶m b¶o cho ng−êi lao ®éng sèng ®ñ mµ kh«ng cÇn ph¶i lao ®éng g× thªm (nÕu hä muèn lµm giµu th× buéc ph¶i lµm thªm nhiÒu viÖc). ChØ trªn c¬ së nh− vËy tiÒn l−¬ng míi khuyÕn khÝch mäi ng−êi lao ®éng lu«n lu«n n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn, tay nghÒ phôc vô ®¾c lùc cho c«ng viÖc, khuyÕn khÝch thÕ ht t p : / / e t r i t h u c . v n 21 hÖ trÎ ra søc ho¹ tËp ®Ó kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®ä v¨n ho¸, khoa häc kü thuËt vµ nghiÖp vô s¶n xuÊt kinh doanh thÝch øng víi c¬ chÕ thÞ tr−êng. Qua ®ã tõng b−íc n©ng cao tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l−îng s¶n xuÊt. * §Ó tiÒn l−¬ng thùc sù trë thµnh mét ®ßn bÈy thóc ®Èy ng−êi lao ®éng lµm viÖc víi søc s¸ng t¹o cao, trong thêi gian tíi chóng ta cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng. Trong viÖc x¸c ®Þnh tiÒn l−¬ng cÇn qu¸n triÖt c¸c quan ®iÓm sau ®©y: + TiÒn l−¬ng ph¶i ®ñ ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt më réng søc lao ®éng, nã ph¶i thùc sù lµ bé phËn thu nhËp chñ yÕu cña ng−êi lao ®éng. + TiÒn tÖ ho¸ tiÒn l−¬ng mét c¸ch triÖt ®Ó (xoa bá tËn gèc c¸c kho¶n bao cÊp trong ph©n phèi). + Møc l−¬ng ph¶i g¾n liÒn víi tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ x> héi, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, quan hÖ cung cÇu lao ®éng, møc cèng hiÕn cöa tõng c¸ nh©n, sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ vµ lµm ph¸t. + CÇn chèng chñ nghÜa b×nh qu©n trong viÖc tr¶ c«ng lao ®éng. * §Ó hoµn thiÖn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tiÒn l−¬ng, cÇn tiÕp tôc x¸c ®Þnh møc tiÒn l−¬ng tèi thiÓu. + TiÒn l−¬ng tèi thiÓu ë ®©y cÇn ®−îc hiÓu lµ TiÒn l−¬ng tèi thiÓu cã b¶o ®¶m tøc lµ mét møc l−¬ng ®¶m b¶o møc sèng tèi thiÓu, nÕu nhá h¬n møc sèng ®ã sÏ lµ th¶m ho¹ cho con ng−êi (theo A.Smith). Tuy nhiªn, møc sèng cña ng−êi lao ®éng ph¶i phï hîp víi yªu cÇu vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ x> héi. Møc l−¬ng tèi thiÓu ®ã ph¶i ®¶m b¶o tÝnh to¸n ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè cÇn thiÕt cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng(c¶ vÒ sinh lý, nh©n v¨n vµ c¸c quan hÖ x> héi). + TiÒn l−¬ng tèi thiÓu ph¶i ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt . ViÖc x¸c ®Þnh vµ thùc hiÖn tèi thiÓu thèng nhÊt sÏ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi÷a v÷ng v©i trß ®iÒu tiÕt cña nhµ n−íc vµ ph¸t huy quyÒn tù chñ cña c¸c tæ chøc kinh tÕ trong lÜnh vùc lao ®éng. TiÒn l−¬ng tèi thiÓu thèng nhÊt lµ c«ng cô cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o gi¸ trÞ søc lao ®éng cho nh÷ng ng−êi lao ®éng kh«ng ph©n biÖt ®ã lµ thµnh phÇn kinh tÕ nµo. + Nhµ n−íc cÇn sím luËt ph¸p ho¸ tiÒn l−¬ng tèi thiÓu nh»m ng¨n ngõa vµ gi¶i quyÕt nh÷ng mu© thuÉn gi÷a giíi chñ vµ giíi thî, buéc nh÷ng ng−ê sö dông lao ®éng ph¶i t×m c¸ch kh¸c ®Ó gi¶m chi phÝ, t¨ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, b¶o vÖ cho nh÷ng ng−êi lµm c«ng ¨n l−¬ng. ViÖc luËt ph¸p ho¸ tiÒn l−¬ng tèi bao gåm viÖc x¸c ®Þnh møc tiÒn l−¬ng cô thÓ vµ ph¶i ®iÒu chØnh nã trong tõng thêi kú theo ®µ ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt vµ møc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, ®ång thêi còng ®iÒu chØnh trong tõng thêi gian nh÷ng møc l−¬ng tèi thiÓu ¸p dông cho tõng vïng kh¸c nhau. * TiÕp tôc hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý ph©n phèi tiÒn l−¬ng cho ngõ¬i lao ®éng. Do nguån tiÒn l−¬ng ë hÖ thèng tr¶ l−¬ng kh¸c nhau, nªn sÏ cã c¬ chÕ qu¶n lý ph©n phèi nã kh¸c nhau. + §èi víi lÜnh vùc s¶n xuÊt kinh doanh cô thÓ lµ c¸c doanh nghiÖp quèc doanh, nguån tiÒn ®Ó chi tr¶ kh«ng ph¶i tõ ng©n s¸ch, mµ ph¶i tõ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ht t p : / / e t r i t h u c . v n 22 cña c¸c doanh nghiÖp nµy. Ng©n s¸ch nhµ n−íc ph¶i tiÕp tôc thùc hiÖn c¾t h¼n nh÷ng kho¶n chi bao cÊp vÒ tiÒn l−¬ng vµ thu nhËp. C¸c doanh nghiÖp n¸y sau khi bï ®¾p c¸c chi phÝ, hoµn thµnh nghÜa vô nép ng©n s¸ch, ttæng thu nhËp cña doanh nghiÖp do doanh nghiÖp toµn quyÒn sö dông ph©n chia cho c¸c quü xÝ nghiÖp. Nhµ n−íc cÇn thùc hiÖn viÖc kiÓm so¸t vµ ®iÒu tiÕt thu nhËp cña c¸c doanh nghiÖp cho hîp lý. + Trong lÜnh vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp: Nhµ n−íc tr¶ l−¬ng ph¶i dùa trªn c¬ së biªn chÕ nghiªm ngÆt vµ tiÕp tôc thùc hiÖn kho¸n quü l−¬ng. CÇn kho¸n quü l−¬ng theo khèi l−îng vµ chÊt l−îng c«ng viÖc (khèi l−îng vµ chÊt l−îng giê gi¶ng, ®Ò tµi nghiªn cøu ... ). + Thùc hiÖn m¹nh mÏ viÖc sµng läc sa th¶i vµ thùc hiÖn tuyÓn dông l¹i theo quy chÕ míi víi ph−¬ng ch©m chó ý chÊt l−îng, tr×nh ®é, h¹n chÕ dÇn sè l−îng, tiÕn tíi tinh gi¶m bé m¸y ®Õn møc tèi −u. + Nhµ n−íc cÇn cã nh÷ng chÝnh s¸ch riªng ®èi víi c¸c ph¸t minh s¸ng chÕ ®Ó mét mÆt t¨ng thu cho ng©n s¸ch, mÆt kh¸c khuyÕn khÝch c¸c ho¹t ®éng khoa häc s¸ng t¹o, kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é s¶n xuÊt, chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ cña c«ng viÖc. 2.2.3 C¸c gi¶i ph¸p vÒ vÊn ®Ò lîi nhuËn nh»m gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 2.2.3.1 Thùc hiÖn nhÊt qu¸n quan ®iÓm kÕt hîp hµi hoµ c¸c lo¹i lîi Ých kinh tÕ trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Mét vÊn ®Ò ®Æt ra cho ph©n phèi thu nhËp lµ ph©n phèi lîi Ých kinh tÕ cho ng−êi lao ®éng, tËp thÓ vµ x> héi cÇn ®−îc gi¶i gi¶i quyÕt nh− thÕ nµo cho c«ng b»ng so víi sù ®ãng gãp vÒ lao ®éng trong qu¸ tr×nh t¹o ra lîi Ých kinh tÕ. Mét nÌn kinh tÕ ®¹t tèc ®é t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn ngµy cµng cao hoµn toµn cã ®iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng thùc tÕ ®Ó gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò ph©n phèi c¸c lîi Ých kinh tÕ. §Õn l−ît m×nh viÖc gi¶i quyÕt tèt cc¸c vÊn ®Ò ph©n phèi lîi Ých sÏ thóc ®Èy ph¸t triÓn. C¸c mèi quan hÖ cÇn ®−îc gi¶i quyÕt tèt trong ph©n phèi thu nhËp, nh»m t¹o ra ®éng lùc thóc ®Èy kinh tÕ ph¸t triÓn, trong ®ã lîi Ých kinh tÕ cña ng−êi lao ®éng vµ nhµ s¶n xuÊt kinh doanh ph¶i ®−îc ®Æc biÖt coi träng. 2.2.3.2 §æi míi c¬ chÕ h×nh thµnh vµ c¬ chÕ ph©n phèi lîi nhuËn. * VÒ c¬ chÕ h×nh thµnh lîi nhuËn: Kh«ng nªn x¸c ®Þnh lîi nhuËn b×nh qu©n theo cÊu thµnh gi¸ thµnh nh− tr−íc ®©y. Tuú tõng ngµnh, tõng lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau nhµ n−íc cÇn quy ®Þnh, ®iÒu chØnh l¹i tû lÖ lîi nhuËn ®Þnh møc kh¸c nhau. Nhµ n−íc nªn n©ng tû lÖ lîi nhuËn ®Þnh møc ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm cã gi¸ trÞ nhá, gi¶m tû lÖ lîi nhuËn ®Þnh møc ®èi víi nh÷ng mÆt hµng cã gi¸ trÞ ®Ó gi¶i quyÕt dÇn nh÷ng bÊt b×nh ®¼ng trong viÖc thu vµ ph©n phèi lîi nhuËn tr−íc ®©y. Bªn c¹nh ®ã, nhµ níc cÇn th«ng qua bé m¸y qu¶n lý thùc hiÖn kiÓm tra, kiÓm kª kiÓm so¸t ®Ó n¾m chÝnh x¸c c¸c nguån vèn cña doanh nghiÖp. Trªn c¬ së ®ã buéc c¸c doanh nghiÖp ®i vµo ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, s½n sµng ®ãng cöa nh÷ng doanh ht t p : / / e t r i t h u c . v n 23 nghiÖp lµm ¨n thua lç. Cßn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh nhµ n−íc cÇn qu¶n lý thu nhËp cña hä, thùc hiÖn qu¶n lý chÆt chÏ ®èi víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh theo luËt ph¸p ®> ban hµnh. ViÖc qu¶n lý ®ã ph¶i b¾t ®Çu tõ kh©u cÊp giÊy phÐp kinh doanh ®Õn kh©u tiªu thô s¶n phÈm. Th¼ng th¾n trõng trÞ nh÷ng ai trèn thuÕ, kinh doanh hµng cÊm, lµm hµng gi¶.... * VÒ c¬ chÕ ph©n phèi lîi nhuËn: §Ó khai th¸c tèi −u c¸c tiÒm n¨ng ë c¸c nghµnh, ®Þa ph−¬ng, c¸c ®¬n vÞ c¬ së gãp phÇn t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ nhanh, ®iÒu quan träng hµng ®Çu lµ ph¶i t¨ng thu nhËp cho ng−êi lao ®éng, ®©y lµ ®éng lùc chñ yÕu cña sù ph¸t triÓn. Nhµ n−íc cÇn ®Þnh h−íng cho c¸c doanh nghiÖp chó träng ®Çu t− theo chiÒu s©u, cÇn thay ®æi tû lÖ ph©n phèi c¸c quü cho phï hîp víi yªu cÇu cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ(t¨ng c−êng ®Çu t− ¸p dông khoa häc c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt) nh»m ®¶m b¶o cho c¸c doanh ngiÖp ®øng v÷ng trong c¹nh tranh thÞ tr−êng. 2.2.4 Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ huy ®éng vèn vµ t¨ng c−êng ®Çu t− cho c¸c quü phóc lîi xC héi. Nhu cÇu vÒ vèn ngµy nay ®îc xem lµ nhu cÇu quan träng nhÊt trong viÖc më réng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. X¸c ®Þnh ®−îc vai trß quan träng ®ã nhµ n−íc cÇn chó träng, n©ng cao hiÖu qu¶ cña c¸c chÝnh s¸ch huy ®éng vèn trong vµ ngoµi n−íc. Muèn nh− vËy nhµ n−íc cÇn t¹o hµnh lang ph¸p lý thuËn lîi cho c¸c nhµ ®Çu t− trong n−íc vµ n−íc ngoµi yªm t©m ®Çu t−. Cô thÓ nh− c¾t gi¶m nh÷ng thñ tôc hµnh chÝnh r−êm rµ, cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t− n−íc ngoµi, b¶o hé cho nh÷ng ng−êi lao ®éng thñ c«ng truyÒn thèng .... Thªm vµo ®ã lµ viÖc më réng cæ phÇn ho¸ ra toµn d©n ®Ó huy ®éng vèn trong d©n, ®Ó cho ho¹t ®éng cña mçi ng−êi thùc sù g¾n liÒn víi lîi Ých cña hä vµ kh«ng ngõng ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch huy ®éng vèn cho phï hîp trong ®iÒu kiÖn míi nh− t¨ng lîi tøc, lîi tøc cæ phÇn .... Nhµ n−íc cÇn thay ®æi c¬ cÊu thu chi ng©n s¸ch . CÇn gi¶m bít chi ®Çu t− ph¸t triÓn d−íi d¹ng ®Çu t− vµo c¸c c«ng tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh mµ h>y ®Ó c¸c doanh nghiÖp tù lµm, nh− vËy ng©n s¸ch nhµ n−íc sÏ cã ®ñ nguån b¶o ®¶m cho nh÷ng c¶i c¸ch vÒ tiÒn l−¬ng. Nhµ n−íc cÇn t¨ng c−êng ®Çu t− cho c¸c quü phóc lîi x> héi ®Ó gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo thu nhËp cña ng−êi d©n ®Ó mét mÆt võa n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt còng nh− tinh thÇn cña ng−êi d©n, mét mÆt võa t¹o ra sù ph©n phèi c«ng b»ng trong x> héi vµ gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ t¹o ®µ cho ph¸t triÓn l©u dµi. NÕu nhµ n−íc kh«ng ®ñ søc lµm th× cã thÓ huy ®éng c¶ nh© d©n cïng lµm trªn tinh thÇn t−¬ng th©n t−¬ng ¸i, tù nguyÖn san sÎ miÕng c¬m manh ¸o cho nh÷ng ng−êi khã kh¨n (®©y còng lµ mét ho¹t ®éng rÊt thiÕt thùc vµ cã ý nghÜa trong n¨m 2003 võa qua). Trªn ®©y lµ mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n nh»m ®¶m b¶o sù ph©n phèi c«ng b»ng trong x> héi, kh¼ng ®Þnh tÝnh −u viÖt cña XHCN, t¹o c¬ së, ®éng lùc cho sù ph¸t triÓn vµ æn ®Þnh x> héi. ht t p : / / e t r i t h u c . v n 24 KÕt luËn Trong bÊt kú mét h×nh th¸i kinh tÕ chÝnh trÞ nµo, ph©n phèi ®Òu chiÕm mét vÞ chÝ quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong nÒn s¶n xuÊt x> héi, h¬n thÕ n−a ph©n phèi cßn thÓ hiÖn b¶n chÊt cña chÕ ®é x> héi. Ph©n phèi t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn mäi ngµnh, mäi ®¬n vÞ kinh doanh, mäi mÆt cña ®êi sèng còng nh− mäi thµnh viªn trong x> héi. Do ®ã trong thêi kú qóa ®é nhµ n−íc cÇn ph¶i biÕt sö dông quan hÖ ph©n phèi nh− mét c«ng cô ®¾c lùc ®Ó t¸c ®äng ®Õn sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ theo ®Þnh h−íng x> héi chñ nghÜa. B»ng chÝnh s¸ch huy ®éng, ph©n phèi ®óng ®¾n vµ chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng, tiÒn th−ëng hîp lý, nhµ n−íc cã thÓ h−íng dÉn, kÝch thÝch c¸c thµnh viªn trong x> héi, c¸c ®¬n vÞ kinh doanh kh«ng ngõng häc hái, ¸p dông nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc kü thuËt vµo trong s¶n xuÊt, qua ®ã tõng b−íc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, ®ßng thêi gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l−îng s¶n xuÊt. Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ ë n−íc ta, nhµ n−íc vÉn cã thÓ sö dông khÐo lÐo c¸c c«ng cô ph©n phèi ®Ó thÓ hiÖn tÝnh −u viÖt cña chÕ ®ä míi, mÆc dï tr×nh ®é s¶n xuÊt cßn thÊp, møc sèng cßn ch−a cao. Thªm vµo ®ã nhµ n−íc cã thÓ tËn dông nh÷ng kh¶ n¨ng cña x> héi ®Ó ph©n phèi hîp lý, kh«ng ®Ó l>ng phÝ vµ g©y mÊt c«ng b»ng. Nhµ n−íc cã thÓ th«ng qua c¸c biÖn ph¸p ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i thu nhËp ®Ó ®¶m b¶o c«ng b»ng h¬n trong x> héi nh»m ph¸t huy ®−îc hÕt kh¶ n¨ng néi t¹i cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong x> héi. Víi môc ®Ých cuèi cïng cña ph©n phèi trong chÕ ®é míi lµ ®¶m b¶o cho c¸c thµnh viªn ®−îc lµm theo n¨ng lùc, h−ëng theo nhu cÇu. Tuy nhiªn trong giai ®o¹n ®Çu qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x> héi ë n−íc ta hiÖn nay ®ang cßn nhiÒu khã kh¨n tr−íc m¾t bëi trong x> héi vÉn cßn nhiÒu giai cÊp tÇng líp víi lîi Ých cßn ch−a thèng nhÊt, thªm vµo ®ã lµ sù kh¸c biÖt nhau vÒ møc sèng vµ nh÷ng mÆt tr¸i cña c¬ chÕ thÞ tr−êng, c¬ chÕ qu¶n lý cña nhµ n−íc nªn vÊn ®Ò ph©n phèi lµm sao ®Ó ®¹t c«ng b»ng x> héi ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n. Song víi vai trß quan träng cña nã trong viÖc æn ®Þnh, t¨ng tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c¶ quèc gia, vÊn ®Ò ph©n phèi nhÊt ®Þnh sÏ ®−îc gi¶i quyÕt ®Ó ®¸p øng víi nh− cÇu ph¸t triÓn cña x> héi vµ nhu cÇu kh¼ng ®Þnh m×nh cña mçi thµnh viªn trong x> héi. Kh«ng ngõng ‘’§æi míi chÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng vµ thu nhËp, khuyÕn khÝch mäi ng−êi t¨ng thu nhËp vµ lµm giµu dùa vµo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ, b¶o vÖ c¸c nguån thu nhËp hîp ph¸p; ®iÒu tiÕt hîp lý thu nhËp gi÷a c¸c bé phËn d©n c−, c¸c ngµnh vµ c¸c vïng. ®Êu tranh ng¨n chÆn thu nhËp phi ph¸p.,, (1) ®> vµ ®ang lµ ®Þnh h−íng cho §¶ng vµ nhµ n−íc ta tõng b−íc c¶i c¸ch quan hÖ ph©n phèi cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña ®Êt n−íc vµ cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸. Tõng b−íc kh¼ng ®Þnh ®−îc tÝnh −u viÖt cña chÕ ®ä míi. --------------------------------------- (1): V¨n kiÖn ®¹i héi VII - §¶ng céng s¶n ViÖt Nam, NXB Sù thËt, Hµ Néi 1991, tr73 ht t p : / / e t r i t h u c . v n 25 Tµi liÖu tham kh¶o 1. Bé lao ®éng vµ th−¬ng binh x> héi: ThÞ tr−êng lao ®éng vµ gi¶i quyÕt viÖc lµm. Trung t©m th«ng tin khoa häc lao ®éng vµ x> héi, Hµ Néi , 1994 2. Bé lao ®éng vµ th−¬ng binh x> héi: §ãi nghÌo, hiÖn tr¹ng vµ gi¶i ph¸p Trung t©m th«ng tin khoa häc lao ®äng vµ x> héi, Hµ Néi, 1994 3. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam: C−¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt n−íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x> héi. Nhµ xuÊt b¶n sù thËt, Hµ Néi, 1991 4. GS.TS Ng« §×nh Giao: ChuyÓn dÞch c¬ cÊu theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn d¹i ho¸ ... Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1994 5. T¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ ph©n phèi thu nhËp Nhµ xuÊt b¶n KH-XH, Hµ Néi, 1993 6. T×m hiÓu chÕ ®é tiÒn l−¬ng míi NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1993 7. Trung t©m kinh tÕ ch©u ¸ Th¸i B×nh D−¬ng (VAPEC): Ph©n phèi thu nhËp trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng NXB Thèng Kª, Hµ Néi, 1994

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfQuan hệ phân phối ở nước ta hiện nay.pdf
Luận văn liên quan