Quy luật giá trị và vai trò của nó trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta

Nước ta đang xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, do đó những kiến thức,khái niệm ,phạm trù ,quy luật của kinh tế chính rị đưa ra là cực kỳ cần thiết cho việc quản lý sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và các tầng lớp dân cư. Là một sinh viên được học tập và rèn luyện dưới mái trường Kinh tế được các thầy cô dạy bảo và truyền đạt những kiến thức cơ bản về bộ môn kinh tế chính trị. Nhưng để có cơ sở lý luận và phương pháp luận nhằm học tập tốt các môn kinh tế khoa học khác vì các môn này đều phải dựa vào các kiến thức, các phạm trù kinh tế và các quy luật mà kinh tế chính trị Mac-Lênin đưa ra thì nhất thiết phải làm tiểu luận môn kinh tế chính trị,mặt khác nó còn giúp em nhận thức sâu sắc hơn về những vấn đề kinh tế ,đời sống x hội . Quy luật giá trị là một quy luật căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá. ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có sự tồn tại và phát phát huy tác dụng của quy luật giá trị .vì vậy qua tìm hiểu chung về tình hình thực tế của nền kinh tế thị tr−ờng và em quyết định lựa chọn chuyên đề: “Quy luật giá trị và vai trò của nó trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta” Vì nó là một quy luật giúp điều tiết và lưu thông hàng hoá ,kích thích cải tiến kĩ thuật hợp lý hoá sản xuất ,th hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hoá kẻ giàu ng−ời nghèo .

pdf20 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 1356 | Lượt tải: 8download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Quy luật giá trị và vai trò của nó trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -1- Lêi më ®Çu N−íc ta ®ang x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x héi chñ nghÜa, do ®ã nh÷ng kiÕn thøc,kh¸i niÖm ,ph¹m trï ,quy luËt ..cña kinh tÕ chÝnh rÞ ®−a ra lµ cùc kú cÇn thiÕt cho viÖc qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c tÇng líp d©n c−. Lµ mét sinh viªn ®−îc häc tËp vµ rÌn luyÖn d−íi m¸i tr−êng Kinh tÕ ®−îc c¸c thÇy c« d¹y b¶o vµ truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ bé m«n kinh tÕ chÝnh trÞ. Nh−ng ®Ó cã c¬ së lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p luËn nh»m häc tËp tèt c¸c m«n kinh tÕ khoa häc kh¸c v× c¸c m«n nµy ®Òu ph¶i dùa vµo c¸c kiÕn thøc, c¸c ph¹m trï kinh tÕ vµ c¸c quy luËt mµ kinh tÕ chÝnh trÞ Mac-Lªnin ®−a ra th× nhÊt thiÕt ph¶i lµm tiÓu luËn m«n kinh tÕ chÝnh trÞ,mÆt kh¸c nã cßn gióp em nhËn thøc s©u s¾c h¬n vÒ nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ ,®êi sèng x héi…. Quy luËt gi¸ trÞ lµ mét quy luËt c¨n b¶n cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸. ë ®©u cã s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ th× ë ®ã cã sù tån t¹i vµ ph¸t ph¸t huy t¸c dông cña quy luËt gi¸ trÞ .v× vËy qua t×m hiÓu chung vÒ t×nh h×nh thùc tÕ cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ em quyÕt ®Þnh lùa chän chuyªn ®Ò: “Quy luËt gi¸ trÞ vµ vai trß cña nã trong ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ë n−íc ta” V× nã lµ mét quy luËt gióp ®iÒu tiÕt vµ l−u th«ng hµng ho¸ ,kÝch thÝch c¶i tiÕn kÜ thuËt hîp lý ho¸ s¶n xuÊt ,th hiÖn sù lùa chän tù nhiªn vµ ph©n ho¸ kÎ giµu ng−êi nghÌo . Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì ,h−íng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o bé m«n kinh tÕ chÝnh trÞ ® gióp em hoµn thiÖn bµi tiÓu luËn nµy Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n. ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -2- CH¦¥NG 1 nh÷ng vÊn lý luËn vÒ quy luËt gi¸ trÞ vµ vai trß cña nã trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng 1.1 Néi dung cña quy luËt gi¸ trÞ 1.1.1 C¸c quan ®iÓm vÒ gi¸ trÞ : -Theo Adam Smith lý luËn gi¸ trÞ :¤ng ph©n biÖt ®−îc gi¸ trÞ sö dông ,gi¸ trÞ trao ®æi cho gi¸ trÞ hµng ho¸ lµ do hao phÝ lao ®éng ®Ó s¶n xuÊt ra nã quyÕt ®Þnh, xong «ng l¹i kh«ng nhÊt qu¸n .Cã lóc l¹i ®−a ra ®Þnh nghÜa sai lÇm vÒ gi¸ trÞ bá mÊt bé phËn t− b¶n bÊt biÕn (C) chØ cßn (v+m )nªn bÞ bÕ t¾c khi ph©n tÝch t¸i s¶n xuÊt. -Theo Thomas Robert Malthus:¤ng ® sö dông nghÜa thø hai cña A.Smith vÒ gi¸ trÞ vµ bæ sung ®Þnh nghÜa nµy .§iÒu ®ã lµm cho quan ®iÓm vÒ gi¸ trÞ cña Thomas Robert Malthus xa rêi quan ®iÓm gi¸ trÞ –lao ®éng.Thomas Rober Malthus ñng hé ®Þnh nghÜa cho r»ng : “Gi¸ trÞ hµng ho¸ do lao ®éng mµ ng−êi ta cã thÓ mua ®−îc b»ng hµng ho¸ nµy quyÕt ®Þnh” ¤ng bæ sung thªm: “Lao ®éng mµ b»ng hµng ho¸ nµy cã thÓ mua ®−îc b»ng nh÷ng chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt ra nã .C¸c chi phÝ nµy bao gåm :Chi phÝ vÒ lao ®éng sèng ,lao ®éng vËt ho¸ céng víi lîi nhuËn t− b¶n øng tr−íc” Nh− vËy nguån gèc cña gi¸ trÞ theo Thomas Rober Malthus lµ c¸c chi phÝ vÒ lao ®éng sèng ,lao ®éng vËt ho¸ vµ lîi nhuËn t− b¶n øng tr−íc .ë ®©y «ng coi lîi nhuËn lµ kho¶n d«i ra tõ lao ®éng sèng .§iÒu ®ã thÓ hiÖn «ng xa rêi lý thuyÕt gi¸ trÞ lao ®éng. ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -3- -Theo J.b.Say:§Æc ®iÓm næi bËt trong lý thuyÕt gi¸ trÞ lµ «ng xa rêi lý thuyÕt gi¸ trÞ lao ®éng ,ñng hé lý thuyÕt gi¸ trÞ lîi Ých hay gi¸ trÞ lîi Ých- chñ quan.T− t−ëng vÒ lîi Ých cã tõ l©u kÓ tõ thêi cæ ®¹i .TiÕp tôc t− t−ëng nµy Say viÕt : “S¶n xuÊt t¹o ra Ých lîi (tøc gi¸ trÞ sö dông ),cßn Ých lîi lµm cho vËt cã gi¸ trÞ’’ ¤ng chØ ra lµ : “Gi¸ c¶ lµ th−íc ®o cña gi¸ trÞ ,cßn gi¸ trÞ lµ th−íc ®o cña lîi Ých .Ých lîi cña s¶n phÈm cµng nhiÒu th× gi¸ trÞ s¶n phÈm cµng cao’. Theo tr−êng ph¸i thµnh Viene :Lý thuyÕt gi¸ trÞ cña ph¸i thµnh Viªn cã nÐt kh¸c biÖt.B»ng c¸ch kÕt hîp ph¹m trï kinh tÕ vµ ph¹m trï to¸n häc hä ®−a ra ph¹m trï “Ých lîi giíi h¹n’’vµ “gi¸ trÞ Ých lîi giíi h¹n’’: +Ých lîi giíi h¹n :Karl Menger chØ ra r»ng cïng víi ®µ t¨ng lªn cña vËt phÈm t¨ng lªn ,tho¶ mn nhu cÇu vÒ sau cã Ých lîi Ýt h¬n vËt tr−íc .Víi mét l−îng vËt phÈm cuèi cïng lµ “vËt phÈm giíi h¹n’’Ých lîi cña nã lµ Ých lîi giíi h¹n.Nã quyÕt ®Þnh Ých lîi chung cña tÊt c¶ c¸c vËt phÈm kh¸c nhau. Nh− vËy Ých lîi giíi h¹n lµ Ých lîi cña vËt cuèi cïng ®ua ra tho¶ mn nhu cÇu, Ých lîi ®ã lµ nhá nhÊt ,nã quyÕt dÞnh tÊt c¶ c¸c vËt phÈm kh¸c. +Gi¸ trÞ trao ®æi :NÕu A.Smith cho r»ng gi¸ trÞ trao ®æi lµ kh¸ch quan th× M.Menger cho r»ng gi¸ trÞ trao ®æi lµ chñ quan .Theo M.Menger ,së dÜ hai ng−êi trao ®æi s¶n phÈm cho nhau chØ v× c¶ hai tin r»ng s¶n phÈm mµ m×nh bá ra ®èi víi m×nh ×t h¬n mµ s¶n phÈm m×nh thu vÒ .Nh− vËy khi trao ®æi c¸c c¸ nh©n tÝnh to¸n c¨n cø vµo nhu cÇu ,tøc lµ so s¸nh gi÷a s¶n phÈm sÏ cã sau khi trao ®æi víi nhu cÇu cña b¶n th©n .NÕu cã lîi anh ta míi trao ®æi . Quan ®iÓm gi¸ trÞ cña K.Menger ®uîc Bohm Bwerk tiÕp tôc ph©n tÝch ,«ng ® ph©n lo¹i c¸c h×nh thøc gi¸ trÞ thµnh gi¸ trÞ kh¸ch quan vµ gi¸ trÞ chñ quan vµ tõ ®ã Bohm Bwerk ph©n chia gi¸ trÞ sö dông vµ gi¸ trÞ trao ®æi thµnh bèn lo¹i gi¸ trÞ : +Gi¸ trÞ sö dông chñ quan +Gi¸ trÞ trao ®æi chñ quan +Gi¸ trÞ sö dông kh¸ch quan ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -4- +Gi¸ trÞ trao ®æi chñ quan C¨n cø sù ph©n chia nµy lµ n¬i nhËn s¶n phÈm cña c¶i ®ã ®Õn tay ai ? Theo nhµ kinh tÕ häc Von Wieser (1851-1926)gi÷a gi¸ trÞ vµ Ých lîi cã sù t¸ch biÖt .Khi sè l−îng s¶n phÈm cµng t¨ng lªn ®Ó tho¶ mn nhu cÇu th× Ých lîi giíi h¹n cña nã cµng gi¶m xuèng .Do vËy ,gi¸ trÞ cña hµng ho¸ cµng gi¶m ®i .Tõ ®ã ,«ng ®i ®Õn kÕt luËn : “Muèn cã nhiÒu gi¸ trÞ ph¶i t¹o ra sù khan hiÕm .Khi s¶n phÈm t¨ng lªn mGi th× Ých lîi giíi h¹n cã thÓ tiÕn tíi kh«ng .¤ng nãi r»ng ,lóc ®ã vËt chØ cã Ých lîi trõu t−îng chø kh«ng cßn Ých lîi cô thÓ n÷a <tøc lµ lîi Ých g¾n víi mét sè l−îng nhÊt ®Þnh>.Khi vËt cã Ých lîi trõu t−îng th× Ých lîi ®ã kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ ” Theo Leon Walras :Quan ®iÓm gi¸ trÞ cña Leon Walras dùa trªn lý thuyÕt gi¸ trÞ cña tr−êng ph¸i thµnh Viªn vµ lý thuyÕtkhan hiÕm cña Auguste Walras <cha cña Leon Walras >.Theo A.Walras,khan hiÕm lµ mét quan niÖm kh¸ch quan theo ®ã, gi¸ trÞ ph¸t sinh tõ t×nh tr¹ng bÊt c©n xøng gi÷a cung vµ cÇu. Mét vËt cã gi¸ trÞ khi cung nhá h¬n cÇu .NÕu cung lín h¬n cÇu ,th× vËt ®ã trë lªn d− thõa ,mÊt gi¸ trÞ .KÕt hîp c¸c quan ®iÓm nµy Leon Walras cho r»ng : “Gi¸ trÞ lµ tÊt c¶ nh÷ng vËt h÷u h×nh hay v« h×nh ®ang ë trong t×nh tr¹ng khan hiÕm .C¸c vËt ®ã cã Ých víi ta vµ sè l−îng cña vËt cã h¹n’’. 1.1.2 Quan ®iÓm cña Mac vÒ gi¸ trÞ : LÇn ®Çu tiªn gi¸ trÞ ®−îc xem xÐt nh− lµ quan hÖ s¶n xuÊt x héi cña nh÷ng ng−êi s¶n xuÊt hµng ho¸ cßn hµng ho¸ lµ nh©n tè tÕ bµo cña x héi t− s¶n . M¸c ph©n tÝch tÝnh chÊt hai mÆt cña lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ lµ lao ®éng cô thÓ vµ lao ®éng trõu t−îng , lao ®éng t− nh©n vµ lao ®éng x héi . ChØ râ lao ®éng trõu t−îng t¹o ra gi¸ trÞ hµng ho¸ .M¸c ®Þnh nghÜa l−îng gi¸ trÞ hµng ho¸ ®−îc ®o b»ng thêi gian lao ®éng x héi cÇn thiÕt , phª ph¸n c¸c quan ®iÓm ®i tr−íc. M¸c lµ ng−êi ®Çu tiªn ph¸t hiÖn ra tÝnh hai mÆt cña lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ . Trªn c¬ së ph¸t hiÖn nµy , M¸c ® thùc hiÖn mét cuéc c¸ch m¹ng trong khoa häc kinh tÕ ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -5- chÝnh trÞ . ¤ng viÕt “ T«i lµ ng−êi ®Çu tiªn ph¸t hiÖn ra tÝnh hai mÆt cña lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ khoa häc kinh tÕ chÝnh trÞ xoay quanh ®iÓm nµy” . Tõ ®ã , «ng v¹ch ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt , lao ®éng cô thÓ b¶o tån vµ di chuyÓn gi¸ trÞ cò (c) vµo trong s¶n phÈm míi, lao ®éng trõu t−îng t¹o ra gi¸ trÞ míi (v+m). Vµ toµn bé gi¸ trÞ hµng ho¸ bao gåm c+v+m. §iÒu nµy D.Ricardo kh«ng v−ît ®−îc . Trªn c¬ së lý thuyÕt gi¸ trÞ- lao ®éng , M¸c gi¶i quyÕt hÖ thèng c¸c ph¹m trï vµ quy luËt kinh tÕ kh¸c. 1.1.3 Yªu cÇu cña quy luËt gi¸ trÞ : Yªu cÇu chung :s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ ph¶i dùa trªn c¬ së thêi gian lao ®éng x héi cÇn thiÕt . Yªu cÇu cô thÓ : Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ,mçi ng−êi s¶n x−Êt tù quyÕt ®Þnh hao phÝ lao ®éng c¸ biÖt cña m×nh nh−ng gi¸ trÞ cña hµng ho¸ kh«ng ph¶i d−îc quyÕt ®Þnh bëi hao phÝ lao ®éng cña tõng ng−êi s¶n xuÊt hµng ho¸ ,mµ bëi hao phÝ lao ®éng x héi cÇn thiÕt .V× vËy,muèn b¸n ®−îc hµng ho¸ ,bï ®¾p ®−îc chi phÝ vµ cã li ,ng−ßi s¶n xuÊt ph¶i ®iÒu chØnh lµm cho hao phÝ lao ddoongj c¸ biÖt cña m×nh phï hîp vêi møc chi phÝ x héi chÊp nhËn ®−îc . Trao ®æi hµng ho¸ còng ph¶i dùa trªn c¬ së hao phÝ lao ®éng x héi cÇn thiÕt cã nghÜa lµ trao ®æi theo nguyªn t¾c ngang gi¸ . Sù vËn ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ th«ng qua sù vËn ®éng cña gi¸ c¶ hµng ho¸ .V× gi¸ trÞ lµ c¬ së cña gi¸ c¶ nªn tr−íc hÕt gi¸ c¶ phô thuéc vµo gi¸ trÞ. Hµng ho¸ nµo nhiÒu gi¸ trÞ th× gi¸ c¶ cña nã sÏ cao vµ ng−îc l¹i .Trªn thÞ tr−êng ,ngoµi gi¸ trÞ ,gi¸ c¶ cßn phô thuéc vµo c¸c nh©n tè :C¹nh tranh ,cung cÇu ,søc mua cña ®ång tiÒn .Sù t¸c ®éng cña c¸c nh©n tè nµy lµm cho gi¸ c¶ cña hµng ho¸ trªn thÞ tr−êng t¸ch rêi víi gi¸ trÞ vµ lªn xuèng xoay quanh trôc gi¸ trÞ cña nã .Sù vËn ®éng gi¸ c¶ thÞ tr−êng xoay quanh trôc gi¸ trÞ cña nã chÝnh lµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ .Th«ng qua sù vËn ®éng cña gi¸ c¶ thÞ tr−êng mµ quy luËt gi¸ trÞ ph¸t huy t¸c dông. ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -6- 1.2 BiÓu hiÖn ho¹t ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ trong ®iÒu kiÖn tù do c¹nh tranh vµ trong ®iÒu kiÖn ®éc quyÒn 1.2.1. BiÓu hiÖn ho¹t ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ trong ®iÒu kiÖn tù do c¹nh tranh Tù do c¹nh tranh lµ tù do di chuyÓn t− b¶n tõ ngµnh nµy sang nghµnh kh¸c, tøc lµ tù ph¸t ph©n phèi t− b¶n (C vµ v)vµo c¸c nghµnh s¶n xuÊt kh¸c nhau nªn h×nh thµnh tû suÊt lîi nhuËn kh¸c nhau .Trong c¹nh tranh cã sù ganh ®ua ®Êu tranh vÒ kinh tÕ gi÷a nh÷ng ng−êi s¶n xuÊt víi nhau ,gi÷a nh÷ng ng−êi s¶n xuÊt víi nh÷ng ng−êi tiªu dïng hµng ho¸ dÞch vô nh»m dµnh ®−îc nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô hµng ho¸ cã sù kh¸c nhau vÒ ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt nªn chi phÝ lao ®éng c¸ biÖt cña s¶n xuÊt hµng ho¸ cã sù kh¸c nhau ®Ó dµnh ®−îc c¸c ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm ph¶i c¹nh tranh nhau nh−ng c¸c ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm lu«n biÕn ®éng nªn c¹nh tranh diÔn ra liªn tôc .Do ®ã trong tù do c¹nh tranh quy luËt gi¸ trÞ ®−îc biÓu hiÖn thµnh quy luËt gi¸ c¶ s¶n xuÊt. 1.2.2BiÓu hiÖn ho¹t ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ trong ®iÒu kiÖn ®éc quyÒn : §éc quyÒn lµ biÓu hiÖn míi, mang nh÷ng quan hÖ míi nh−ng nã kh«ng v−ît ra khái quy luËt gi¸ trÞ cña chñ nghÜa t− b¶n, mµ chØ lµ sù tiÕp tôc më réng, ph¸t triÓn nh÷ng xu h−íng s©u s¾c nhÊt cña chñ nghÜa t− b¶n vµ cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ nãi chung,lµm cho c¸c quy luËt cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ cña chñ nghÜa t− b¶n cã nh÷ng biÓu hiÖn míi . -Do chiÕm ®−îc vÞ trÝ ®éc quyÒn nªn c¸c tæ chøc ®éc quyÒn ® ¸p ®Æt gi¸ c¶ ®éc quyÒn; gi¸ c¶ ®éc quyÒn thÊp khi mua,gi¸ c¶ ®éc quyÒn cao khi b¸n .Tuy nhiªn, ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ trong giai ®o¹n ®Õ quèc chñ nghÜa quy luËt gi¸ trÞ kh«ng cßn ho¹t ®éng .VÒ thùc chÊt, gi¸ c¶ ®éc quyÒn vÉn kh«ng tho¸t ly vµ phñ ®Þnh c¬ së cña nã lµ gi¸ trÞ .C¸c tæ chøc ®éc quyÒn thi hµnh chÝnh s¸ch gi¸ c¶ ®éc ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -7- quyÒn ch¼ng qua lµ chiÕm ®o¹t mét phÇn gi¸ trÞ cña nh÷ng ng−êi kh¸c .NÕu xem xÐt trong toµn bé hÖ thèng kinh tÕ t− b¶n chñ nghÜa th× tæng sè gi¸ c¶ vÉn b»ng tæng sè gi¸ trÞ .Nh− vËy trong giai ®o¹n ®Õ quèc chñ nghÜa quy luËt gi¸ trÞ biÓu hiÖn thµnh quy luËt gi¸ c¶ ®éc quyÒn. Gi¸ c¶ ®éc quyÒn b»ng chi phÝ s¶n xuÊt céng víi lîi nhuËn ®éc quyÒn . Gi¸ c¶ ®éc quyÒn th−êng cao h¬n gi¸ trÞ cña hµng ho¸ . Do n¾m ®−îc vai trß ®éc quyÒn trong mét ngµnh s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh nªn tËp ®oµn cã thÓ tù ý quyÕt ®Þnh gi¸ b¸n trªn thÞ tr−êng , nhê ®ã mµ thu ®−îc lîi nhuËn ®éc quyÒn . Lîi nhuËn ®éc quyÒn b»ng lîi nhuËn b×nh qu©n céng víi mét sè lîi nhuËn kh¸c do ®Þa vÞ thèng trÞ cña c¸c tËp ®oµn ®éc quyÒn. C¬ chÕ thÞ tr−êng tù do c¹nh tranh vµ c¬ chÕ ®éc quyÒn t− nh©n ®Òu cã nh÷ng mÆt tÝch cùc vµ tiªu cùc . Khi tr×nh ®é x héi ho¸ cña lùc l−îng s¶n xuÊt ® v−ît khái giíi h¹n ®iÒu tiÕt cña c¬ chÕ thÞ tr−êng vµ ®éc quyÒn t− nh©n th× tÊt yÕu ®ßi hái ph¶i ®−îc bæ sung b»ng sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc. C¬ chÕ ®iÒu tiÕt kinh tÕ cña chñ nghÜa t− b¶n ®éc quyÒn Nhµ n−íc lµ sö dông hîp c¶ ba c¬ chÕ: thÞ tr−êng, ®éc quyÒn t− nh©n vµ ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc nh»m ph¸t huy mÆt tÝch cùc vµ h¹n chÕ mÆt tiªu cùc trong c¬ chÕ. 1.3 Vai trß cña quy luËt gi¸ trÞ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng *)§iÒu tiÕt l−u th«ng hµng ho¸ §iÒu tiÕt s¶n xuÊt :ng−êi s¶n xuÊt ,s¶n xuÊt ra c¸i g× ,s¶n xuÊt b»ng c«ng nghÖ g× ,s¶n xuÊt cho ai ,môc ®Ých cña hä lµ thu nhiÒu li .Dùa vµo sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ thÞ tr−êng do t¸c ®éng cña cung cÇu ng−êi ta biÕt hµng nµo ®ang thiÕu ®ang thõa tõ ®ã ng−êi s¶n xuÊt sÏ më réng s¶n xuÊt thu nhiÒu li thËm chÝ ®ãng cöa nh÷ng mÆt hµng Õ thõa gi¸ thÊp KÕt qña :C¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh− t− liÖu s¶n xuÊt ,søc lao ®éng ,tiÒn vèn ®−îc chuyÓn tõ nghµnh nµy sang nghµnh kh¸c lµm cho quy m« nghµnh nµy më réng nghµnh kia thu hÑp . ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -8- Quy luËt gi¸ trÞ ®iÒu tiÕt quy lu¹t l−u th«ng ,hµng hãa bao giê còng vËn ®éng tõ n¬i gi¸ thÊp ®Õn n¬i gi¸ cao, quy luËt gi¸ trÞ cã t¸c dông ®iÒu tiÕt sù vËn ®éng ®ã ®Ó ph©n phèi nguån hµng ho¸ hîp lý h¬n gi÷a c¸c vïng ,gi÷a cung vµ cÇu. Nh− vËy sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ trªn thÞ tr−êng kh«ng nh÷ng chØ râ sù biÕn ®éng vÒ kinh tÕ ,mµ cßn t¸c ®éng ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ hµng ho¸ . *) KÝch thÝch c¶i tiÕn kü thuËt ,hîp lý ho¸ s¶n xuÊt t¨ng n¨ng xuÊt lao ®éng, lùc l−îng s¶n xuÊt xG héi ph¸t triÓn nhanh Trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ,mçi ng−êi s¶n xuÊt hµng ho¸ lµ mét chñ thÓ kinh tÕ ®éc lËp ,tù quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh .Ng−êi s¶n xuÊt nµo còng muèn m×nh thu lîi nhuËn, muèn vËy ng−êi s¶n xuÊt ph¶i t×m mäi c¸ch kü thuËt s¶n xuÊt n©ng cao tr×nh ®é tay nghÒ ,sö dông thµnh tùu míi khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt viÖc c¶i tiÕn c«ng t¸c tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt vµ thùc hµnh tiÕt kiÖm ®Ó lµm gi¸ trÞ c¸ biÖt thÊp nhÊt so víi gi¸ trÞ cña hµng. Ngoµi ra hä cßn ph¶i th−êng xuyªn c¶i tiÕn chÊt l−îng mÉu m hµng ho¸ cho phï hîp víi nhu cÇu thÞ hiÕu cña ng−êi tiªu dïng .Cßn ph¶i c¶i tiÕn l−u th«ng b¸n hµng ®Ó tiÕt kiÖm phÝ l−u th«ng vµ tiªu thÞ s¶n phÈm nhanh ,sù c¹nh tranh quyÕt liÖt cµng thóc ®Èy qu¸ tr×nh nµy diÔn ra m¹nh mÏ h¬n, mang tÝnh x héi. KÕt qu¶ lµ lùc l−îng s¶n xuÊt x héi ®−îc thóc ®Èy ph¸t triÓn m¹nh mÏ . *) Thùc hiÖn sù lùa chän tù nhiªn vµ ph©n ho¸ ng−êi s¶n xuÊt hµng ho¸ thµnh kÎ giµu ng−êi nghÌo Trong s¶n xuÊt hµng ho¸ nh÷ng ng−êi cã s¶n ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt thuËn lîi cã tr×nh ®é cao cã vèn nhiÒu tøc cã l−îng lao ®éng hao phÝ c¸ biÖt kÕt tinh trong hµng ho¸ thÊp h¬n so víi l−îng lao ®éng cÇn thiÕt cña x héi, th× hä sÏ giµu, ng−îc l¹i nh÷ng ng−ßi kh«ng cã ®iÒu kiÖn trªn hoÆc gÆp rñi ro dÉn ®Õn ph¸ s¶n,t¸c ®éng nµy ®µo th¶i c¸i yÕu kÐm kÝch thÝch nh©n tè tÝch cùc ph©n ho¸ s¶n xuÊt thµnh nh÷ng ng−ßi giµu vµ nghÌo t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i. ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -9- CH¦¥NG 2 Thùc tr¹ng sù vËn dông quy luËt gi¸ trÞ ë n−íc ta trong thêi gian qua vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m vËn dông tèt h¬n quy luËt ë n−íc ta trong thêi gian tíi 2.1 Thùc tr¹ng sù vËn dông quy luËt gi¸ trÞ ë n−íc ta trong thêi gian qua 2.1.1 Tõ n¨m 1986 vÒ tr−íc NÒn kinh tÕ ViÖt Nam ® tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n kh¸c nhau , quy luËt gi¸ trÞ ®−îc ¸p dông theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau phï hîp ®Æc ®iÓm cña tõng thêi k×. Nhµ n−íc ®iÒu khiÓn nÒn kinh tÕ b»ng hÖ thèng ph¸p lÖnh vÒ sè l−îng , vÒ thu nhËp ,vÒ nép ng©n s¸ch , vÒ vèn vµ li suÊt tÝn dông … Gi¸ c¶ do Nhµ n−íc quyÕt ®Þnh .Thùc chÊt còng lµ mét chØ tiªu ph¸p lÖnh mµ gi¸ c¶ l¹i lµ biÓu hiÖn cña quy luËt gi¸ trÞ . ChÝnh v× vËy cã thÓ nãi trong thêi kú nµy quy luËt gi¸ trÞ ®−îc ¸p dông mét c¸ch cøng nh¾c , ¸p ®Æt vµo nÒn kinh tÕ th«ng qua viÖc ®Þnh gi¸ theo nh÷ng chØ tiªu cã s½n mµ kh«ng ®Ó ý ®Õn thùc tr¹ng cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam . Nh÷ng n¨m 1964 , ë miÒn B¾c, hÖ thèng gi¸ ®−îc sù chØ ®¹o cña Nhµ n−íc ® ®−îc h×nh thµnh trªn c¬ së lÊy gi¸ thãc s¶n xuÊt trong n−íc lµm c¨n cø x¸c ®Þnh gi¸ chuÈn vµ tû lÖ trao ®æi hiÖn vËt . HÖ thèng gi¸ nµy vÒ c¬ b¶n ®−îc thùc hiÖn cho ®Õn n¨m 1980, trong khi ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt , l−u th«ng, thÞ tr−êng trong n−íc vµ quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i ® cã nh÷ng thay ®æi lín. HÖ thèng gi¸ chØ ®¹o cña Nhµ n−íc ngµy cµng thÊp xa so víi gi¸ thÞ tr−êng tù do lµm rèi lo¹n ph©n phèi l−u th«ng , g©y khã kh¨n cho ng©n s¸ch Nhµ n−íc. ViÖc duy tr× hÖ thèng gi¸ nµy chñ yÕu lµ sù viÖn trî cña Trung Quèc, Liªn X« vµ c¸c n−íc §«n c ®©y. Suèt thêi k× Nhµ n−íc chØ ®¹o gi¸ cho ®Õn tr−íc c¶i c¸ch gi¸ n¨m 1991 , trªn thÞ tr−êng cã hai hÖ thèng gi¸ : gi¸ chØ ®¹o cña Nhµ n−íc ¸p dông trªn thÞ tr−êng cã ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -10- tæ chøc vµ gi¸ thÞ tr−êng tù do biÕn ®éng theo quan hÖ cung cÇu. §Æc ®iÓm cña gi¸ chØ ®¹o lµ kh«ng chó ý ®Õn quan hÖ cung-cÇu vµ gÇn nh− bÊt biÕn. Nh÷ng n¨m 1975, sau ngµy MiÒn Nam ®−îc gi¶i phãng , cïng víi qu¸ tr×nh thèng nhÊt ®Êt n−íc vÒ chÝnh trÞ vµ qu©n sù , viÖc thèng nhÊt vÒ thÓ chÕ kinh tÕ còng ®−îc xóc tiÕn. Qu¸ tr×nh thèng nhÊt vÒ thÓ chÕ kinh tÕ trong c¶ n−íc , trªn thùc tÕ lµ sù dËp khu«n gÇn nh− toµn bé thÓ chÕ kinh tÕ ® tån t¹i tr−íc ®ã ë miÒn B¾c. Nh− vËy, lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ n−íc ta mét lÇn n÷a l¹i lÆp l¹i thêi kú tr× trÖ, b¶o thñ, ®¸ng lÏ ph¶i më ra mét thêi k× míi , ph¸t huy cao ®é c¸c ®éng lùc nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vµ lµm cho chóng trë thµnh ®ßn bÈy m¹nh mÏ thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ®i lªn. §Êt n−íc thèng nhÊt ® t¹o niÒm phÊn khëi l¹c quan c¶ vÒ chÝnh trÞ x héi vµ kinh tÕ. Tuy nhiªn nh÷ng khã kh¨n míi còng xuÊt hiÖn. Tr−íc hÕt lµ sù thiÕu hôt nguån tµi trî , sù bïng næ vÒ tiªu dïng, vÒ c«ng ¨n viÖc lµm ® bÞ dån nÐn qua nhiÒu n¨m chiÕn tranh. C¸c tæ chøc kinh tÕ quèc doanh ®Þa ph−¬ng mäc lªn nhanh chãng , bé m¸y hµnh chÝnh kinh tÕ tõ trung −¬ng ®Õn tØnh, huyÖn , x ® qu¸ nhiÒu t¹o ra t×nh tr¹ng thõa ng−êi thiÕu viÖc viÖc lµm nghiªm träng. Trong kinh tÕ quèc doanh vµ trong bé m¸y Nhµ n−íc h×nh thµnh hÖ thèng quan liªu mµ cho ®Õn ngµy nay vÉn cßn lµ g¸nh nÆng ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ. ViÖc duy tr× chÝnh s¸ch tµi chÝnh , tÝn dông , chÝnh s¸ch gi¸ c¶ vµ tiÒn l−¬ng theo kiÓu cÊp ph¸t , giao nép hiÖn vËt b×nh qu©n cña nÒn kinh tÕ thêi chiÕn g©y ra t¸c h¹i nghiªm träng ®èi víi nÒn kinh tÕ. Trong thêi kú nµy ®êi sèng cña n«ng d©n , c«ng nh©n , viªn chøc , lùc l−îng vò trang gi¶m sót nghiªm träng. Thùc tr¹ng kinh tÕ ®ã ® lµm lung lay c¸c t− t−ëng cæ ®iÓn vµ lµm xuÊt hiÖn nh÷ng ý t−ëng c¶i t¹o ®Çu tiªn mét sè lÜnh vùc kinh tÕ nãng báng nhÊt nh− chÝnh s¸ch gi¸ c¶ , c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ chÝnh s¸ch tµi chÝnh , chÝnh s¸ch ®Çu t− vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ quèc d©n. Héi nghÞ trung −¬ng §¶ng lÇn thø 6 ® n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ h¹n chÕ mét b−íc c¬ chÕ qu¶n lý hµnh chÝnh tËp trung, chó ý h¬n ®Õn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp nhá , s¶n xuÊt hµng tiªu dïng vµ thõa nhËn kinh tÕ t− nh©n vµ thÞ tr−êng tù do nh− mét thµnh phÇn cña nÒn kinh tÕ quèc ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -11- d©n.Tuy nhiªn , nÒn kinh tÕ quèc doanh vÉn cßn khã kh¨n , tr× trÖ, s¶n xuÊt tiÕp tôc gi¶m sót. Cuèi n¨m 1980, chÝnh phñ ® ®−a ra quyÕt ®Þnh 96 CP vÒ bi bá chÕ ®é giao nghÜa vô nép n«ng s¶n theo gi¸ thÊp vµ chuyÓn sang thu mua theo hîp ®ång kinh tÕ hai chiÒu. ChÝnh s¸ch nµy ch−a ph¸t huy t¸c dông ngay trong n¨m 1980 mµ ph¶i sau ®ã mét n¨m míi thùc sù cã t¸c ®éng tèt . 2.1.2 Sau n¨m 1986 ®Õn nay *) Sù vËn hµnh gi¸ c¶ thÞ tr−êng Gi¸ c¶ thÞ tr−êng lµ sù biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña hµng ho¸ Gi¸ c¶ thÞ tr−êng cã nh÷ng chøc n¨ng chñ yÕu sau ®©y: + Chøc n¨ng th«ng tin: Nh÷ng th«ng tin vÒ gi¸ c¶ thÞ tr−êng cho ng−êi s¶n xuÊt biÕt ®−îc t×nh h×nh s¶n xuÊt trong c¸c ngµnh, biÕt ®−îc t−¬ng quan cung vµ cÇu, biÕt ®−îc sù khan hiÕm ®«Ý víi c¸c lo¹i hµng ho¸. Nhê ®ã mµ ®¬n vÞ kinh tÕ cã liªn quan ra ®−îc nh÷ng quyÕt ®Þnh thÝch hîp. Nh− vËy nh÷ng th«ng tin vÒ gi¸ c¶ ®iÒu chØnh h−íng s¶n xuÊt vµ quy m« s¶n xuÊt , tõ ®ã ®iÒu chØnh c¬ cÊu s¶n xuÊt s¶n phÈm phï hîp víi nhu cÇu cña x héi. + Chøc n¨ng ph©n bè c¸c nguån lùc kinh tÕ: Sù biÕn ®éng cña gi¸ c¶ sÏ dÉn ®Õn sù biÕn ®éng trong ph©n bè c¸c nguån lùc kinh tÕ. Nh÷ng ng−êi s¶n xuÊt sÏ chuyÓn vèn tõ n¬i gi¸ c¶ thÊp, do ®ã lîi nhuËn thÊp ®Õn n¬i cã gi¸ c¶ hµng ho¸ cao , do ®ã lîi nhuËn cao , tøc lµ c¸c nguån lùc sÏ ®−îc chuyÓn ®Õn n¬i mµ chóng ®−îc sö dông víi hiÖu qu¶ cao nhÊt , c©n ®èi gi÷a tæng cung vµ tæng cÇu . + Chøc n¨ng thóc ®Èy tiÕn bé kü thuËt: §Ó cã thÓ c¹nh tranh ®−îc vÒ gi¸ c¶ , buéc nh÷ng ng−êi s¶n xuÊt ph¶i gi¶m s¶n phÈm ®Õn møc tèi thÞªñ b»n c¸ch ¸p dông kü thuËt vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn . Do ®ã thóc ®Èy sù tiÕn bé kü thuËt , c«ng nghÖ vµ sù ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n xuÊt . Ngoµi ra gi¸ c¶ cßn thùc hiÖn chøc n¨ng ph©n phèi l¹i . Do ®ã viÖc chuyÓn sang c¬ chÕ mét gi¸ - gi¸ c¶ thÞ tr−êng dèi víi tÊt c¶ c¸c lo¹i hµng ho¸ , chØ trõ mét sè rÊt Ýt hµng ho¸ do nhµ n−íc ®Þnh gi¸ lµ b−íc chuyÓn cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh tõ c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr−êng ë n−íc ta . ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -12- Tuy nhiªn gi¸ c¶ thÞ tr−êng cßn phô thuéc vµo c¸c nh©n tè sau : + Gi¸ c¶ thÞ tr−êng: gi¸ c¶ thÞ tr−êng lµ kÕt qu¶ cña sù c©n b»ng c¸c gi¸ trÞ c¸ biÖt cña hµng ho¸ trong cïn mét ngµnh th«ng qua c¹nh tranh. C¹nh tranh trong néi bé ngµnh dÉn ®Õn h×nh thµnh mét gi¸ trÞ x héi trung b×nh . Tuú thuéc vµo tr×nh ®é ph¸t triÓn cña søc s¶n xuÊt cña mçi ngµnh mµ gi¸ trÞ thÞ tr−êng cã thÓ øng víi mét trong biÕn ¸p tr−êng hîp sau : . Tr−êng hîp 1: gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña hµng ho¸ do gi¸ trÞ cña ®¹i bé phËn hµng ho¸ ®−îc s¶n xuÊt ra trong ®iÒu kiÖn trung b×nh quyÕt ®Þnh. §©y lµ tr−êng hîp phæ biÕn nhÊt . . Tr−êng hîp 2: gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña hµng ho¸ do gi¸ trÞ cña ®¹i bé phËn hµng ho¸ ®−îc s¶n xuÊt ra trong ®iÒu kiÖn xÊu quyÕt ®Þnh . . Tr−êng hîp 3 : gi¸ trÞ thÞ tr−êng hµng ho¸ do gi¸ trÞ cña ®¹i bé phËn hµng ho¸ ®−îc s¶n xuÊt ra trong ®iÒu kiÖn tèt quyÕt ®Þnh . + Gi¸ trÞ (hay søc mua) cña tiÒn : Gi¸ trÞ thÞ tr−êng tû lÖ thuËn víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña hµng ho¸ vµ tû lÖ nghÞch víi gi¸ trÞ hay søc mua cña tiÒn . Bëi vËy, ngay c¶ khi gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña hµng ho¸ kh«ng ®æi th× gi¸ c¶ hµng ho¸ vÉn cã thÓ biÕn ®æi do gi¸ trÞ cña tiÒn t¨ng lªn hay gi¶m xuèng . Sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ c¶ thÞ tr−êng vµ gi¸ trÞ thÞ tr−êng lµ hiÖn t−îng ®−¬ng nhiªn lµ vÎ ®Ñp cña c¬ chÕ thÞ tr−êng , cßn sù phï hîp gi÷a chóng lµ sù ngÉu nhiªn. + Cung vµ cÇu : Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng , cung vµ cÇu lµ nh÷ng lùc l−îng ho¹t ®éng trªn thÞ tr−êng . CÇu ®−îc biÓu hiÖn lµ nhu cÇu cña x héi vÒ hµng ho¸ ®−îc biÓu hiÖn trªn thÞ tr−êng ë mét møc gi¸ nhÊt ®Þnh , nã bÞ giíi h¹n bëi kh¶ n¨ng thanh to¸n cña d©n c− . Nãi cô thÓ h¬n , cÇu lµ l−îng mét mÆt hµng mµ ng−êi mua muèn mua ë møc gi¸ nhÊt ®Þnh. Nh−ng nh©n tè ¶nh h−ëng tíi cÇu lµ thu nhËp trung b×nh cña ng−êi tiªu dïng , quy m« thÞ tr−êng , gi¸ c¶ vµ t×nh tr¹ng cña hµng ho¸ kh¸c, khÈu vÞ hay së thÝch , trong ®ã thu nhËp cña ng−êi tiªu dïng lµ quan träng nhÊt . Cung ®−îc biÓu hiÖn lµ toµn bé hµng ho¸ cã trªn thÞ tr−êng vµ cã thÓ ®−a ®Õn ngay thÞ tr−êng ë mét møc gi¸ nhÊt ®Þnh . Nãi cô thÓ h¬n cung lµ l−îng mét mÆt ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -13- hµng mµ ng−êi b¸n muèn ë møc gi¸ nhÊt ®Þnh . Nh−ng nh©n tè ¶nh h−ëng tíi cung lµ s¶n phÈm s¶n xuÊt , ®©y lµ nh©n tè lín nhÊt ¶nh h−ëng tíi cung , gi¸ c¶ vµ t×nh tr¹ng cña hµng ho¸ kh¸c. Gi÷a cung vµ cÇu tån t¹i mét mèi quan hÖ biÖn chøng ; sù t¸c ®éng gi÷a chóng h×nh thµnh nªn gi¸ c¶ c©n b»ng hay gi¸ c¶ thÞ tr−êng , gi¸ c¶ ®ã kh«ng thÓ ®¹t ®−îc ngay , mµ ph¶i tr¶i qua mét thêi gian dao ®éng quanh vÞ trÝ c©n b»ng . §ã lµ thùc chÊt cña lý thuyÕt cung cÇu. Cung cÇu cã quan hÖ t−¬ng quan mËt thiÕt víi nhau cã nh÷ng chøc n¨ng sau ®©y: - T−¬ng quan cung vµ cÇu chØ râ s¶n xuÊt x héi ®−îc ph¸t triÓn c©n ®èi ®Õn møc nµo . BÊt kú mét sù mÊt c©n ®èi nµo trong s¶n xuÊt ®Òu ®−îc ph¶n ¸nh vµo trong t−¬ng quan gi÷a cung vµ cÇu . - T−¬ng quan cung vµ cÇu ®iÒu chØnh gi¸ c¶ thÞ tr−êng , chÝnh x¸c h¬n lµ ®iÒu chØnh sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ c¶ thÞ tr−êng víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng . Sù biÕn ®æi cña t−¬ng quan cung vµ cÇu sÏ dÉn ®Õn sù lªn xuèng cña gi¸ c¶ thÞ tr−êng , ng−îc l¹i gi¸ c¶ còng ¶nh h−ëng trë ®èi víi cung vµ cÇu. CÇu biÕn ®æi ng−îc chiÒu vãi gi¸ c¶ thÞ tr−êng vµ cïng chiÒu víi møc thu nhËp cßn cung biÕn ®æi ng−îc chiÒu víi gi¸ c¶ ®Çu ra , nh−ng còng biÕn ®æi ng−îc chiÒu víi gi¸ c¶ ®Çu vµo . Khi h−íng tíi tr¹ng th¸i c©n b»ng , cung vµ cÇu t¹o kh¶ n¨ng kh«i phôc nh−ng c©n ®èi ® bÞ ph¸ ho¹i trong nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn sù c©n b»ng cung cÇu lµ t¹m thêi , sù kh«ng c©n b»ng gi÷a cung vµ cÇu lµ th−êng xuyªn. v× cung vµ cÇu vèn chÞu ¶nh h−ëng cña nhiÒu nh©n tè , mµ c¸c nh©n tè nµy lu«n lu«n biÕn ®æi , nªn cung vµ cÇu th−êng xuyªn lµ kh«ng c©n b»ng . ChÝnh ®iÒu nµy ® h×nh thµnh qu¸ tr×nh t¸c ®éng lÉn nhau gi÷a cung cÇu gi¸ c¶ ; qu¸ tr×nh nµy ®−a ®Õn sù c©n b»ng t¹m thêi gi÷a cung vµ cÇu. Nh− vËy tr¹ng th¸i c©n b»ng cung cÇu lµ do qu¸ tr×nh mÊt c©n b»ng h×nh thµnh. - Cung vµ cÇu ®¶m b¶o mèi liªn hÖ gi÷a kh©u ®Çu vµ kh©u cuèi cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt , tøc lµ mèi quan hÖ gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng , ®ång thêi quan hÖ ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -14- cung vµ cÇu cßn biÓu hiÖn quan hÖ vÒ lîi Ých gt÷a ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi tiªu dïng , gi÷a ng−êi b¸n vµ ng−êi mua. + C¹nh tranh trªn thÞ tr−êng : C¹nh tranh lµ mét kh¸i niÖm réng, kh«ng nh÷ng tån t¹i trong lÜnh vùc kinh tÕ mµ cßn tån t¹i trong lÜnh vùc x héi . Trong kinh tÕ thÞ tr−êng c¸c chñ thÓ hµnh vi kinh tÕ v× lîi Ých riªng cña b¶n th©n m×nh mµ tiÕn hµnh c¹nh tranh víi nhau . C¹nh tranh ®−îc hiÓu lµ sù ®Êu tranh gi÷a c¸c chñ thÓ hµnh vi kinh tÕ nh»m dµnh lîi Ých tèi ®a cho m×nh . C¹nh tranh lµ yÕu tè c¬ b¶n cña c¬ chÕ thÞ tr−êng . Nã lµ hiÖn t−îng tù nhiªn , tÊt yÕu cña kinh tÕ thÞ tr−êng , ë ®©u cã s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ th× ë ®ã cã c¹nh tranh. Vai trß cña c¹nh tranh ®−îc hiÓu qua c¸c chøc n¨ng cña nã : _ C¹nh tranh lµ c¬ chÕ ®iÒu chØnh linh ho¹t s¶n xuÊt x héi vµ do ®ã lµm cho sù ph©n bè c¸c nguån lùc kinh tÕ cña x héi mét c¸ch tèi −u . Môc ®Ých hoËt ®éng cña c¸c doanh nghiÖp lµ lîi nhuËn tèi ®a , do ®ã hä sÏ ®Çu t− vµo n¬i cã lîi nhuËn cao, tøc lµ c¸c nguån lùc kinh tÕ cña x héi sÏ ®−îc chuyÓn ®Õn n¬i mµ chóng ®−îc sö dông víi hiÖu qu¶ cao nhÊt. - C¹nh tranh kÝch thÝch tiÕn bé kü thuËt, ¸p dông c«ng nghÖ míi vµo s¶n xuÊt . Ng−êi s¶n xuÊt nµo vµ kü thuËt vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt tiªn tiÕn sÏ th ®−îc lîi nhuËn siªu ng¹ch . Do ®ã c¹nh tranh lµ ¸p lùc ®èi víi ng−êi s¶n xuÊt buéc hä ph¶i c¶i tiÕn kü thuËt nhê ®ã kü thuËt vµ c«ng nghÖ cña toµn x héi ®−îc ph¸t triÓn. - C¹nh tranh gãp phÇn t¹o nªn c¬ së cho sù ph©n phèi thu nhËp lÇn ®Çu. Ng−êi s¶n xuÊt nµo cã n¨ng suÊt , chÊt l−îng hiÖu qu¶ cao sÏ cã thu nhËp cao ; ®ång thêi th«ng qua c¹nh tranh nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng ®−îc ®¸p øng . - C¹nh tranh th−êng x¶y ra m¹nh ®−îc yÕu thua, c¸c chñ thÓ hµnh vi kinh tÕ thÝch øng víi thÞ tr−êng sÏ tån t¹i vµ ph¸t triÓn , ng−îc l¹i , c¸c chñ thÓ hµnh vi kinh tÕ kh«ng thÝch øng víi thÞ tr−êng sÏ bÞ ®µo th¶i. - C¹nh tranh cã nhiÒu lo¹i , tuú theo gãc ®é nghiªn cøu mµ ph©n chia c¹nh tranh néi bé ngµnh vµ c¹nh tranh gt÷a c¸c ngµnh, c¹nh tranh gi÷a bªn mua vµ bªn b¸n ; c¹nh tranh gi¸ c¶ vµ c¹nh tranh phi gi¸ c¶ …§Ó nghiªn cøu hiÖu lùc cña c¬ ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -15- chÕ thÞ tr−êng ng−êi ta chó ý ®Õn c¹nh tranh hoµn h¶o vµ c¹nh tranh kh«ng hoµn h¶o. Do ®ã ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x héi chñ nghÜa , chóng ta còng ph¶i t¹o ra m«i tr−êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng gi÷a c¸c doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ . Trong nh÷ng n¨m 1986,n−íc ta ® cã hµng lo¹t nh÷ng cuéc c¶i c¸ch nh»m ®−a nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo mét h−íng míi . §¶ng ta ® th¼ng th¾n nhËn biÕt vµ phª ph¸n nh÷ng sai lÇm trong nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ thêi k× tr−íc ®©y. ViÖc ®æi míi nµy ® b¾t ®Çu t¹o lËp nÒn mãng cho sù chuyÓn biÕn tõ t− duy gi¸ c¶ phi thÞ tr−êng ®Õn t− duy gi¸ c¶ thÞ tr−êng. Nã ® tiÕn hµnh ®iÒu chØnh gi¸ ®Ó kÝch thÝch s¶n xuÊt , tiÕn tíi c¶i c¸ch toµn bé hÖ thèng gi¸ cña Nhµ n−íc theo h−íng lµm cho gi¸ c¶ ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ chi phÝ hîp lý vÒ s¶n xuÊt vµ l−u th«ng, ®¶m b¶o cho ng−êi s¶n xuÊt thu ®−îc lîi nhuËn tho¶ ®¸ng. TiÕp tôc x©y dùng nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn vµ ®æi míi qu¶n lý kinh tÕ, nç lùc ph¸t huy thÕ m¹nh cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ , võa c¹nh tranh vïa hîp t¸c bæ sung cho nhau trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. §Ó thùc hiÖn ®−îc ®iÒu ®ã §¶ng ta quyÕt ®Þnh khÈn tr−¬ng s¾p xÕp l¹i vµ ®æi míi qu¶n lý kinh tÕ quèc doanh , ph¸t triÓn cã hiÖu qu¶ vµ n¾m nh÷ng lÜnh vùc , ngµnh then chèt ®Ó ph¸t huy hiÖu qu¶ trong nÒn kinh tÕ. TiÕp tôc ®æi míi vµ kiÖn toµn kinh tÕ tËp thÓ theo nguyªn t¾c tù nguyÖn, d©n chñ , b×nh ®¼ng ph¸t huy vµ kÕt hîp hµi hoµ søc m¹nh cña tËp thÓ vµ x viªn. Bªn c¹nh ®ã kinh tÕ t− nh©n vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn trong c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt theo sù qu¶n lý cña Nhµ n−íc. H−íng kinh tÕ t− b¶n t− nh©n ph¸t triÓn theo con ®−êng t− b¶n Nhµ n−íc d−íi nhiÒu h×nh thøc. Tõng b−íc h×nh thµnh, më réng ®ång bé c¸c thÞ tr−êng hµng tiªu dïng, t− liÖu s¶n xuÊt, dÞch vô…tiÕp tôc ®æi míi vµ hoµn thiÖn c«ng cô qu¶n lý vÜ m« träng yÕu cña Nhµ n−íc. X©y dùng c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh quèc gia vµ thùc hiÖn c¶i c¸ch c¬ b¶n tµi chÝnh Nhµ n−íc theo h−íng thóc ®Èy khai th¸c tiÒm n¨ng tù nhiªn cña c¸c tÇng líp nh©n d©n, võa tÝch tô vèn ë ®¬n vÞ kinh tÕ võa ®¶m b¶o nguån vèn tËp trung cña Nhµ n−íc. *) Sù h×nh thµnh gi¸ c¶ trong ®iÒu kiÖn ®éc quyÒn ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -16- - sù h×nh thµnh thÞ tr−êng nhµ n−íc víi viÖc nhµ n−íc chñ ®éng më réng thÞ tr−êng trong n−íc b»ng viÖc bao mua s¶n phÈm cña c¸c xÝ nghiÖp ®éc quyÒn th«ng qua nh÷ng hîp ®ång ®−îc kÝ kÕt ® gióp t− b¶n t− nh©n kh¾c phôc ®−îc mét phÇn khã kh¨n trong thêi k× khñng ho¶ng thõa, gãp phÇn b¶o ®¶m cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt ®−îc diÔn ra b×nh th−êng. C¸c hîp ®ång kÝ kÕt víi nhµ n−íc gióp cho c¸c tæ chøc ®éc quyÒn t− nh©n võa tiªu thô ®−îc hµng ho¸ võa ®¶m b¶o lîi nhuËn æn ®Þnh võa kh¾c phôc ®−îc t×nh tr¹ng thiÕu nhiªn liÖu, nguyªn liÖu chiÕn l−îc. - sù tiªu thô cña nhµ n−íc ®−îc thùc hiÖn qua nh÷ng ®¬n ®Æt hµng cña nhµ n−íc, quan träng h¬n c¶ lµ c¸c ®¬n ®Æt hµng qu©n sù do ng©n s¸ch nhµ n−íc chi mçi ngµy mét t¨ng. C¸c hîp ®ång nµy ®¶m b¶o cho c¸c ®éc quyÒn t− nh©n kiÕm ®−îc khèi l−îng lîi nhuËn lín vµ æn ®Þnh, v× tû suÊt lîi nhuËn cña viÖc s¶n xuÊt nh÷ng hµng ho¸ ®ã cao h¬n h¼n lîi nhuËn th«ng th−êng. Trong c¬ chÕ thÞ tr−êng gi¸ c¶ n«ng phÈm kh«ng chØ ¶nh h−ëng ®Õn møc thu nhËp, møc sèng cña ng−êi n«ng d©n mµ cßn ¶nh h−ëng ®Õn s¶n l−îng n«ng s¶n, ®Õn sù æn ®Þnh x héi . Trong nh÷ng n¨m ®−îc mïa gi¸ c¶ n«ng phÈm th−êng gi¶m sót nghiªm träng , ¶nh h−ëng xÊu ®êi sèng cña nh©n d©n vµ quy m« s¶n xuÊt trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. Do ®ã nhµ n−íc cÇn quy ®Þnh gi¸ sµn ®èi víi n«ng phÈm.§Ó gi¸ sµn ®ùoc thùc hiÖn trªn thùc tÕ th× nhµ n−íc cÇn cã hç trî vÒ tµi chÝnh cho c¸c c«ng ty thu mua n«ng s¶n.Bªn c¹nh ®ã nhµ n−íc cÇn ph¶i thùc hiÖn ¸p dông gi¸ trÇn ®èi víi mét sè lo¹i hµng ho¸ nh− gi¸ x¨ng,gi¸ dÇu…nh»m tr¸nh t×nh tr¹ng mét sè doanh nghiÖp lîi dông thÞ tr−êng ®éc quyÒn ®Ó n©ng cao gi¸ c¶,hay h¹ thÊp gi¸ c¶ lµm thÞ tr−êng mÊt c©n ®èi,æn ®Þnh 2.2.Mét sè gi¶i ph¸p nh»m vËn dông tèt h¬n trong thêi gian tíi Theo em, do n−íc ta vÉn trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x héi nªn nÒn kinh tÕ n−íc ta vÉn cßn mang nÆng tÝnh n«ng nghiÖp l¹c hËu ,nªn ®Ó vËn dông tèt h¬n quy luËt gi¸ trÞ vµo nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng th× §¶ng vµ nhµ n−íc cÇn ph¶i thùc hiÖn tèt mét sè gi¶i ph¸p sau: ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -17- -§Èy m¹nh ph©n c«ng lao ®éng x héi nh»m t¨ng lùc l−îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn gióp cho s¶n xuÊt cµng ph¸t triÓn h¬n. -Ph¶i ph¸t triÓn ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý kinh tÕ vµ c¸n bé khoa häc c«ng nghÖ còng nh− c«ng nh©n cã tr×nh ®é cao -N©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n−íc ®èi víi nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng -Ph¶i t¨ng c−êng liªn kÕt c¸c quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ víi c¸c quan hÖ x héi -§Ò ra c¸c biÖn ph¸p nh»m thùc hiÖn tèt c¸c chÝnh s¸ch nh− :chÝnh s¸ch ruéng ®Êt ,chÝnh s¸ch ®Çu t−,chÝnh s¸ch thuÕ chÝnh s¸ch gi¸ c¶ vµ s¶n l−în …Nh»m t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t huy cao t¸c dông cña quy luËt gi¸ trÞ trong kinh tÕ x héi -Ph¸t triÓn ®ång bé c¸c lo¹i thÞ tr−êng nh− thÞ tr−êng tiªu dïng,dÞch vô… -Ph¶i t¹o ra m«i tr−êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng gi÷a c¸c doanh nghiÖp thuéc thµnh phÇn kinh tÕ,chØ thùc hiÖn ®äc quyÒn mét sè nghµnh,mét sè lÜnh vùc v× lîi Ých cña ®Êt n−íc,h¹n chÕ ®éc quyÒn,®Æc lîi lòng ®o¹n thÞ tr−êng ,kh¾c phôc t×nh tr¹ng kinh doanh tr¸i phÐp trèn lËu thuÕ,cÇn t¨ng c−êng kiÓm tra,kiÓm so¸t vµ xö lý nghiªm c¸c vi ph¹m lµm lµnh m¹nh thÞ tr−êng ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -18- KÕt luËn -Nh− vËy quy luËt gi¸ trÞ lµ mét quy luËt kinh tÕ quan träng ®èi víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ cña n−íc ta trong htêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x héi .§ã lµ mét quy luËt kinh tÕ c¨n b¶n cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ .Nã cã t¸c dông ®iÒu tiÕt s¶n xuÊt vµ l−u th«ng hµng ho¸ ,®ång thêi kÝch thÝch c¶i tiÕn kü thu©t ,hîp lý ho¸ s¶n xuÊt ,t¨ng n¨ng xuÊt lao ®éng ,lùc l−îng s¶n xuÊt x héi ph¸t triÓn nhanh vµ thùc hiÖ sù lùa chän tù nhiªn,ph©n ho¸ ng−êi s¶n xuÊt hµng ho¸ thµnh kÎ giµu ng−êi nghÌo .Thùc tiÔn chøng tá r»ng quy luËt gi¸ trÞ víi nh÷ng biÓu hiÖn cña nã nh− gi¸ c¶,tiÒn tÖ, gi¸ trÞ hµng ho¸…lµ lÜnh vùc t¸c ®éng rÊt lín tíi ®êi sèng kinh tÕ x héi. §èi víi n−íc ta trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x héi vÉn cßn mang nÆng tÝnh n«ng nghiÖp l¹c hËu,c¬ së vËt chÊt kü thuËt cßn phô thuéc c¸c n−íc kh¸c,tuy nhiªn §¶ng vµ nhµ n−íc ® nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ tÇm quan träng trong viÖc ®æi míi x héi còng nh− hiÓu râ vai trß vµ t¸c dông cña quy luËt gi¸ trÞ mµ tõ ®ã thùc hiÖn nhiÒu cuéc c¶i c¸ch kinh tÕ… tu©n theo nh−ng néi dung cña quy luËt gi¸ trÞ nh»m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ x héi chñ nghÜa ®a d¹ng vµ ® ®¹t ®ù¬c nh÷ng hiÖu qu¶ thµnh tùu ®¸ng kÓ ,tuy nhiªn trong thêi gian qua sù vËn dông ®ã cßn ch−a qu¸n triÖt s©u s¾c nhiÒu khi vÉn cßn dËp khu«n m¸y mãc,nªn cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc nhanh chãng nh÷ng sai lÇm. ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -19- liÖu tham kh¶o 1. Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c – LªNin, Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ Quèc gia 2002. 2. Bµi “Kinh tÕ ViÖt Nam thêi kú c¶ n−íc cïng x©y dùng x héi chñ nghÜa 1976-1995”- s¸ch lÞch sö kinh tÕ quèc d©n , NXB gi¸o dôc 1999. 3. §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n m«n lÞch sö c¸c häc thuyÕt Kinh tÕ – LÞch sö c¸c häc thuyÕt kinh tÕ – Nhµ xuÊt b¶n thèng kª1999. 4. TrÇn HËu Th− – Vai trß qu¶n lý cña Nhµ n−íc theo Òn kinh tÕ thÞ tr−êng n−íc ta, NXB chÝnh trÞ Quèc gia 1994. Môc lôc - Lêi më ®Çu. Trang 1 - CH¦¥NG I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ quy luËt gi¸ trÞ 2 vµ vai trß cña nã trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng 1.1. Néi dung quy luËt gi¸ trÞ 2 1.1.1.C¸c quan ®iÓm vÒ gi¸ trÞ 2 1.1.2.Quan ®iÓm cña M¸c vÒ gi¸ trÞ. 4 1.1.3.Yªu cÇu quy luËt gi¸ trÞ. 5 1.2. BiÓu hiÖn ho¹t ®éng quy luËt gi¸ trÞ trong ®iÒu kiÖn 5 tù do c¹nh tranh. 1.2.1.Trong ®iÒu kiÖn tù do c¹nh tranh 6 1.2.2.Trong ®IÒu kiÖn tù do ®éc quyÒn. 6 1.3. Vai trß quy luËt gi¸ trÞ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng 7 - CH¦¥NG II: Thùc tr¹ng sù vËn dông quy luËt gi¸ 9 trÞ ë n−íc ta trong thêi gian qua vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m vËn dông tèt h¬n quy luËt gi¸ trÞ ë n−íc ta trong ht t p : / / e t r i t h u c . v n TiÓu luËn kinh tÕ chÝnh trÞ Lª thÞ quyªn -20- thêi gian tíi. 2.1.Thùc tr¹ng quy luËt gi¸ trÞ trong thêi gian qua 9 2.1.1.Tr−íc n¨m 1986. 2.1.2. Sau n¨m 1986 ®Õn nay. 11 2.2. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m vËn dông tèt h¬n trong thêi gian tíi. 17 - KÕt luËn 18

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfQuy luật giá trị và vai trò của nó trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta.pdf
Luận văn liên quan