Thiết kế hệ thống câu hỏi cho giờ dạy: Đọc – Hiểu văn bản

A PHẦN MỞ ĐẦU Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực ,chủ động của học sinh là một định hướng đổi mới đã được áp dụng ở nước ta từ nhiều năm nay . Đặc biệt là từ tháng 9 năm 2002khi bộ sách giáo khoa biên soạn theo chương trình mới đưa vào dạy đại trà trong cả nước thì việc đổi mới phương pháp dạy học trở thành yêu cầu cấp bách đối với mỗi giáo viên . Theo đó ở tất cả các bộ môn nói chung và môn Ngữ văn nói riêng ,cấu trúc của một bài học kiểu mới không phải là thứ sân khấu độc thoại của thầy mà sân khấu đối thoại của thầy và trò . ở đó người dạy tạo ra các việc làm và người học đáp lại bằng các hoạt động trí tuệ và cảm xúc .Phương thức hoạt động hô ứng này tất phải tìm đến một biện pháp dạy học tương ứng đó là dạy học bằng câu hỏi . Để thực hiện được mục tiêu bài học ,thực tế cho thấy các phương pháp và biện pháp dạy học chủ yếu phải thông qua câu hỏi mới thực sự có hiệu quả .Nếu các môn học khác câu hỏi chỉ được dùng như một biện pháp dạy học bổ sung thì ở môn Ngữ văn ,câu hỏi trở thành biện pháp hàng đầu của hoạt động đọchiểu văn bản . Hệ thống câu hỏi hợp lí khoa học không chỉ góp phần vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy mà nó còn là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của giờ -dạy văn . Nhận thức được rất rõ những điều trên, là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn ,trong quá trình thực hiện nhiệm vụ ,bản thân tôi nhận thấy khâu thiết kế giáo án lên lớp mà cụ thể là xây dựng một hệ thống câu hỏi cho tiết đọc hiểu văn bản là khâu khó nhất ,mất nhiều thời gian nhất .Đây cũng là những băn khoăn trăn trở của không ít đồng nghiệp trước mỗi giờ lên lớp . Làm thế nào để có thể nâng cao chất lượng của giờ dạy ? Làm thế nào để có thể đáp ứng những nhu cầu mà bài học đặt ra ?Cũng từ thực tế ấy tôi đã tìm tòi ,học hỏi và quan tâm nhiều hơn đến việc thiết kế hệ thống câu hỏi trong đó áp dụng kết hợp các loại câu hỏi và hình thức hỏi khác nhau . Khi áp dụng giải pháp này tôi thấy đã có được những kết quả khá khả quan .Tôi quyết định chọn đề tài “Thiết kế hệ thống câu hỏi cho giờ dạy: Đọc –Hiểu văn bản “để trình bày với mục đích được trao đổi với đồng nghiệp những kinh nghiệm giảng dạy của mình về một khâu khá quan trọng trong tiến trình dạy học một tiết đọc –hiểu văn bản .

doc9 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 2582 | Lượt tải: 8download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thiết kế hệ thống câu hỏi cho giờ dạy: Đọc – Hiểu văn bản, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
A PhÇn më ®Çu Ph­¬ng ph¸p d¹y häc ph¸t huy tÝnh tÝch cùc ,chñ ®éng cña häc sinh lµ mét ®Þnh h­íng ®æi míi ®· ®­îc ¸p dông ë n­íc ta tõ nhiÒu n¨m nay . §Æc biÖt lµ tõ th¸ng 9 n¨m 2002khi bé s¸ch gi¸o khoa biªn so¹n theo ch­¬ng tr×nh míi ®­a vµo d¹y ®¹i trµ trong c¶ n­íc th× viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc trë thµnh yªu cÇu cÊp b¸ch ®èi víi mçi gi¸o viªn . Theo ®ã ë tÊt c¶ c¸c bé m«n nãi chung vµ m«n Ng÷ v¨n nãi riªng ,cÊu tróc cña mét bµi häc kiÓu míi kh«ng ph¶i lµ thø s©n khÊu ®éc tho¹i cña thÇy mµ s©n khÊu ®èi tho¹i cña thÇy vµ trß . ë ®ã ng­êi d¹y t¹o ra c¸c viÖc lµm vµ ng­êi häc ®¸p l¹i b»ng c¸c ho¹t ®éng trÝ tuÖ vµ c¶m xóc .Ph­¬ng thøc ho¹t ®éng h« øng nµy tÊt ph¶i t×m ®Õn mét biÖn ph¸p d¹y häc t­¬ng øng ®ã lµ d¹y häc b»ng c©u hái . §Ó thùc hiÖn ®­îc môc tiªu bµi häc ,thùc tÕ cho thÊy c¸c ph­¬ng ph¸p vµ biÖn ph¸p d¹y häc chñ yÕu ph¶i th«ng qua c©u hái míi thùc sù cã hiÖu qu¶ .NÕu c¸c m«n häc kh¸c c©u hái chØ ®­îc dïng nh­ mét biÖn ph¸p d¹y häc bæ sung th× ë m«n Ng÷ v¨n ,c©u hái trë thµnh biÖn ph¸p hµng ®Çu cña ho¹t ®éng ®ächiÓu v¨n b¶n . HÖ thèng c©u hái hîp lÝ khoa häc kh«ng chØ gãp phÇn vµo viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y mµ nã cßn lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña giê -d¹y v¨n . NhËn thøc ®­îc rÊt râ nh÷ng ®iÒu trªn, lµ gi¸o viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y m«n Ng÷ v¨n ,trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn nhiÖm vô ,b¶n th©n t«i nhËn thÊy kh©u thiÕt kÕ gi¸o ¸n lªn líp mµ cô thÓ lµ x©y dùng mét hÖ thèng c©u hái cho tiÕt ®äc hiÓu v¨n b¶n lµ kh©u khã nhÊt ,mÊt nhiÒu thêi gian nhÊt .§©y còng lµ nh÷ng b¨n kho¨n tr¨n trë cña kh«ng Ýt ®ång nghiÖp tr­íc mçi giê lªn líp . Lµm thÕ nµo ®Ó cã thÓ n©ng cao chÊt l­îng cña giê d¹y ? Lµm thÕ nµo ®Ó cã thÓ ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu mµ bµi häc ®Æt ra ?Còng tõ thùc tÕ Êy t«i ®· t×m tßi ,häc hái vµ quan t©m nhiÒu h¬n ®Õn viÖc thiÕt kÕ hÖ thèng c©u hái trong ®ã ¸p dông kÕt hîp c¸c lo¹i c©u hái vµ h×nh thøc hái kh¸c nhau . Khi ¸p dông gi¶i ph¸p nµy t«i thÊy ®· cã ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¸ kh¶ quan .T«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “ThiÕt kÕ hÖ thèng c©u hái cho giê d¹y: §äc –HiÓu v¨n b¶n “®Ó tr×nh bµy víi môc ®Ých ®­îc trao ®æi víi ®ång nghiÖp nh÷ng kinh nghiÖm gi¶ng d¹y cña m×nh vÒ mét kh©u kh¸ quan träng trong tiÕn tr×nh d¹y häc mét tiÕt ®äc –hiÓu v¨n b¶n . B : PhÇn néi dung I / C¸c c¬ së cña ®Ò tµi 1/ C¬ së lÝ luËn C¸c nhµ gi¸o häc ph¸p quan niÖm : HÖ thèng c©u hái kh«ng ®¬n thuÇn lµ mét lo¹i c©u hái ®­îc hái nhiÒu lÇn mµ hÖ thèng c©u hái gåm nhiÒu lo¹i c©u hái ®­îc thiÕt kÕ theo mét m¹ch l« gÝc,®­îc nªu ra ®óng lóc ,c©u nä khëi nguån cho c©u kia vµ ®­îc ®an xen mét c¸ch nhÞp nhµng .Trªn c¬ së ®ã, mäi gi¸o viªn cÇn nhËn thøc ®­îc r»ng hÖ thèng c©u hái lµ mét ph­¬ng tiÖn ®¾c lùc gãp phÇn t¹o cho viÖc vËn dông linh ho¹t c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc bé m«n mét c¸ch tèt nhÊt .Víi ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa míi ,ë m«n Ng÷ v¨n, phÇn ®äc –hiÓu v¨n b¶n lµ phÇn quan träng vµ trùc tiÕp nhÊt gióp häc sinh ®¹t kÕt qu¶ häc v¨n trong môc tiªu Ng÷ v¨n tÝch hîp nãi chung khi häc mét v¨n b¶n .V× vËy c¸ch lµm chñ yÕu vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt vÉn lµ nªu c©u hái h­íng dÉn víi ph­¬ng ch©m ®Ò cao ho¹t ®éng cña häc sinh nh»m t×m hiÓu v¨n b¶n theo ba h­íng : §äc - hiÓu ,suy nghÜ - vËn dông ,liªn t­ëng -tÝch luü cña c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn ®¹i C¸c lo¹i c©u hái ®­îc sö dông trong tiÕt ®äc- hiÓu v¨n b¶n gåm nhiÒu lo¹i. Theo nghiªn cøu ph©n tÝch cña c¸c nhµ khoa häc, c¸c lo¹i c©u hái cã thÓ sö dông trong tiÕt ®äc- hiÓu v¨n b¶n lµ: C©u hái ph¸t hiÖn, c©u hái t­ëng t­îng, c©u hái nªu vÊn ®Ò, c©u hái c¶m xóc vµ c©u hái quan ®iÓm. Mçi lo¹i c©u hái lµ mét yªu cÇu vµ cÇn mét c¸ch thøc hái kh¸c nhau. Nh­ vËy vÒ mÆt lÝ luËn, ng­êi gi¸o viªn ph¶i n¾m v÷ng ®­îc b¶n chÊt cña hÖ thèng c©u hái vµ sù cÇn thiÕt ph¶i x©y dùng mét hÖ thèng c©u hái phï hîp, ®Æc biÖt lµ c¸ch thøc hái ®Ó tiÕt d¹y thªm hÊp dÉn, g©y ®­îc høng thó häc tËp cho häc sinh, thùc hiÖn tèt môc tiªu bµi häc. 2. C¬ së thùc tiÔn: Thùc tÕ cho thÊy, trong khi thùc hiÖn c¸c tiÕt d¹y häc ®äc- hiÓu v¨n b¶n cã kh«ng Ýt gi¸o viªn ch­a ®Ó t©m nhiÒu tíi viÖc x©y dùng hÖ thèng c©u hái b¶o ®¶m tÝnh khoa häc. ChÝnh tõ sù kh«ng ý thøc nh­ ®· nªu ë trªn, trong nhiÒu tiÕt d¹y, gi¸o viªn hoÆc lµ chØ sö dông mét lo¹i c©u hái ph¸t hiÖn xu«i chiÒu hoÆc lµ nh÷ng c©u hái tù ph¸t nÕu kh«ng muèn nãi lµ tù tiÖn. ThËm chÝ cã nh÷ng vÊn ®Ò khã, gi¸o viªn cßn lóng tóng kh«ng biÕt sÏ lµm c¸ch nµo ®Ó häc sinh hiÓu mµ tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh, ®Ó ®¶m b¶o thêi gian cña tiÕt d¹y. Trong mét sè giê d¹y, cßn xuÊt hiÖn nh÷ng kiÓu c©u hái mµ trong c©u hái hoÆc lµ ®· cã c©u tr¶ lêi hoÆc lµ qu¸ khã ®èi víi tr×nh ®é cña häc sinh, thËm chÝ lµ ngay c¶ víi ®ång nghiÖp ngåi dù giê. Nh÷ng tiÕt d¹y nh­ vËy th­êng dÉn ®Õn t×nh tr¹ng: HoÆc lµ ®¬n ®iÖu kh«ng g©y ®­îc høng thó, kh«ng t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh ®­îc béc lé suy nghÜ, quan ®iÓm( Mét ®iÒu v« cïng cÇn thiÕt ®èi víi m«n Ng÷ v¨n). HoÆc lµ nÆng nÒ, g©y t©m lý bi quan, ch¸n n¶n khi ®øng tr­íc nh÷ng vÊn ®Ò qu¸ khã víi häc sinh mµ gi¸o viªn kh«ng biÕt c¸ch h­íng dÉn c¸c em kh¸m ph¸ b»ng c¸c c©u hái gîi më hoÆc tr¾c nghiÖm. V× vËy, cã thÓ nãi, dï ®· cã mét hÖ thèng ph­¬ng ph¸p hiÖn ®¹i, nh­ng nÕu thiÕu mét ph­¬ng tiÖn quan träng lµ" HÖ thèng c©u hái” khoa häc th× ch¾c ch¾n kh«ng thÓ cã nh÷ng tiÕt d¹y ®¹t hiÖu qu¶ cao. II/ C¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn: §Ó thùc hiÖn tèt viÖc x©y dung mét hÖ thèng c©u hái khoa häc, phï hîp víi giê d¹y ®äc- hiÓu v¨n b¶n, theo t«i ng­êi ThÇy ph¶i quan t©m tíi nh÷ng vÊn ®Ò quan träng sau ®©y: - HiÓu râ b¶n chÊt cña tõng lo¹i c©u hái( Môc ®Ých, d¹ng thøc, c¸c h×nh thøc hái). - N¾m ch¾c môc tiªu cña tiÕt häc( VÒ kiÕn thøc, kÜ n¨ng, th¸i ®é) vµ yªu cÇu tÝch hîp cña bµi häc( Víi phÇn TiÕng ViÖt vµ TËp lµm v¨n, víi phÇn v¨n trong toµn cÊp vµ víi c¸c m«n häc kh¸c). - C¶m nhËn s©u s¾c t¸c phÈm v¨n ch­¬ng sÏ d¹y(§äc v¨n b¶n nhiÒu lÇn, ®Æt v¨n b¶n vµo thêi ®iÓm lÞch sö g¾n liÒn víi t¸c gi¶ vµ ®Ò tµi mµ t¸c phÈm ph¶n ¸nh; ®èi chiÕu, so s¸nh, liªn hÖ víi c¸c v¨n b¶n kh¸c trªn cïng b×nh diÖn) - N¾m ch¾c tr×nh ®é häc sinh ®Ó x©y dùng hÖ thèng c©u hái phï hîp. - §Æc biÖt vÒ hÖ thèng c©u hái, theo t«i, gi¸o viªn cÇn n¾m ch¾c lµ hÖ thèng c©u hái sau: 1. C©u hái ph¸t hiÖn: Lµ lo¹i c©u hái yªu cÇu häc sinh nhËn diÖn ®­îc c¸c chi tiÕt , h×nh ¶nh,tõ ng÷, biÖn ph¸p tu tõ thuéc mét ®o¹n th¬ hay ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n, hoÆc x¸c ®Þnh c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t cña v¨n b¶n... C¸ch thøc cÊu t¹o lo¹i c©u hái nµy cã d¹ng: -H·y t×m trong ®o¹n (c©u ) hay v¨n b¶n nh÷ng chi tiÕt ,h×nh ¶nh thÓ hiÖn …hoÆc : - H·y ph¸t hiÖn nh÷ng tÝn hiÖu nghÖ thuËt trong c©u th¬ hay ®o¹n th¬ ( v¨n ) ? VÝ dô : Khi h­íng dÉn häc sinh t×m hiÓu khæ th¬ ®Çu trong v¨n b¶n” L­îm” (Ng÷ v¨n 6 ) cã thÓ ®Æt c©u hái : X¸c ®Þnh ph­¬ng thøc biÓu ®¹t chÝnh cña ®o¹n th¬ ? Nh÷ng chi tiÕt nµo thÓ hiÖn d¸ng vÎ bÒ ngoµi cña L­îm ? Ph¸t hiÖn tÝn hiÖu nghÖ thuËt trong ®o¹n th¬ ? 2 C©u hái t­ëng t­îng : lµ loaÞ c©u hái tõ nh÷ng d÷ kiÖn vèn cã, t­¬ng ®ång hoÆc lÊy sù t­¬ng ®ång ®Ó häc sinh h×nh thµnh ra c¸i míi. Lo¹i c©u hái nµy cã thÓ chia lµm 2 lo¹i nhá : - T­ëng t­îng t¸i t¹o ( T¶ l¹i b»ng c¶m nhËn ) - T­ëng t­îng s¸ng t¹o( T¶ l¹i theo lèi h×nh dung riªng ). C©u hái nµy th­êng cã d¹ng nh­ sau : + Qua c¸c chi tiÕt ,h×nh ¶nh hoÆc cö chØ h·y h×nh dung c¶nh vµ ng­êi trong hoµn c¶nh ®ã nh­ thÕ nµo ? VÝ dô : Khi d¹y bµi : “Bµi ca nhµ tranh bÞ giã thu ph¸” cña §ç Phñ ( Ng÷ v¨n 7 ) cã thÓ ®Æt c©u hái nh­ sau : + H·y h×nh dung vµ t¶ l¹i b»ng c¶m nhËn cña em vÒ h×nh ¶nh vµ t©m tr¹ng nhµ th¬ trong ®o¹n th¬ thø 2 ? 3/ C©u hái nªu vÊn ®Ò : Lµ lo¹i c©u hái mµ qua ®ã häc sinh ®­îc tham gia tÝch cùc vµo qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vÊn ®Ò tiÒm Èn trong t¸c phÈm Lo¹i c©u hái nµy cã d¹ng : + Theo em ,nÕu sù viÖc ,hiÖn t­îng Êy x¶y ra (..) hoÆc kh«ng x¶y ra (…)Th× chuyÖn g× sÏ ®Õn ? HoÆc : + Theo em t¹i sao l¹i thÕ nµy mµ kh«ng thÕ kh¸c ? VÝ dô khi d¹y bµi Luîm (Ng÷ v¨n 6 ) Cã thÓ nªu vÊn ®Ò b»ng c©u hái sau : + Theo em bµi bµi th¬ cã thÓ dõng laÞ ë c©u th¬ “ Hån bay gi÷a ®ång “ ®­îc kh«ng ? V× Sao ? ViÖc lÆp l¹i khæ th¬ ®Çu ë cuèi bµi th¬ cã ý nghÜa g× ? HoÆc : +V× sao miªu t¶ c¸i chÕt cã ®æ m¸u ,t¸c gi¶ l¹i miªu t¶ nh­ mét giÊc ngñ b×nh yªn cña trÎ th¬ gi÷a ®ång quª th¬m h­¬ng lóa ? 4. C©u hái c¶m xóc: lµ lo¹i c©u hái xuËt ph¸t tõ trùc c¶m cña häc sinh cã t¸c dông kh¬i gîi nh÷ng dung ®éng cña c¸c em vÒ mét hiÖn t­îng nµo ®ã trong t¸c phÈm cßn gäi lµ rung ®éng thÈm mü ®èi víi ng­êi tiÕp nhËn t¸c phÈm. D¹ng thøc phæ biÕn cña c©u hái nµy lµ: + Chi tiÕt, h×nh ¶nh… gîi cho em c¶m xóc, suy nghÜ g×? VÝ dô: Khi d¹y bµi “ NgÉu nhiªn viÕt nh©n buæi míi vÒ quª” ( Ng÷ V¨n 7), ®Ó gîi c¶m xóc cho häc sinh , gi¸o viªn cã thÓ ®Æt c©u hái: + H×nh ¶nh mét ng­êi xa quª khi trë vÒ lµng sau h¬n 50 n¨m trêi ®­îc ®ãn tiÕp nh­ mét kh¸ch l¹ ®· gîi cho em c¶m xóc g×? 5. C©u hái quan ®iÓm: Lµ lo¹i c©u hái cã tÝnh chÊt b×nh gi¸ c¸ nh©n ®Ó kh¼ng ®Þnh râ nhËn thøc cña häc sinh, v× thÕ nã gióp häc sinh ®¸nh gi¸ vÊn ®Ò vµ ®Ò xuÊt nh÷ng c¸ch ®¸nh gi¸ vÊn ®Ò hoÆc lý gi¶i vÊn ®Ò theo c¸ch riªng, lµ c¬ héi ®Ó kÝch thÝch s¸ng t¹o cho c¸c em. Lo¹i c©u hái nµy th­êng cã d¹ng: + ý kiÕn cña em vÒ vÊn ®Ò nµy nh­ thÕ nµo? V× sao em l¹i cho r»ng nh­ thÕ? VÝ dô: khi d¹y bµi” ChuyÖn ng­êi con g¸i Nam X­¬ng” cña NguyÔn D÷(Ng÷ V¨n 9) cã thÓ nªu c©u hái: + Cã nhiÒu ý kiÕn cho r»ng viÖc Vò N­¬ng t×m ®Õn c¸i chÕt lµ mét viÖc lµm d¹i dét, v× ®ã kh«ng ph¶i lµ c¸ch gi¶i quyÕt tèt nhÊt. Quan ®iÓm cña em vÒ vÊn ®Ò nµy nh­ thÕ nµo? + Ngoµi viÖc n¾m v÷ng môc ®Ých, d¹ng thøc cña tõng lo¹i c©u hái, gi¸o viªn cung cÇn ph¶i biÕt linh ho¹t khi sö dông c¸c h×nh thøc hái. NÕu gÆp nh÷ng vÊn ®Ò qu¸ khã víi nhËn thøc chung cña häc sinh hoÆc häc sinh hiÓu nh­ng khã diÔn ®¹t, gi¸o viªn cã thÓ sö dông c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ®Ó gióp häc sinh høng thó h¬n víi néi dung phÇn häc, tr¸nh ®­îc t×nh tr¹ng c¨ng th¼ng nÆng nÒ, ®¶m b¶o thêi gian cho phÐp. Vµ ®iÒu ®Æc biÖt quan träng trong viÖc x©y dùng hÖ thèng c©u hái cho giê d¹y ®äc- hiÓu v¨n b¶n lµ gi¸o viªn ph¶i c¨n cø vµo tr×nh ®é chung cña líp häc vµ môc tiªu chung cña bµi häc ®Ó thiÕt kÕ c¸c c©u hái sao cho võa ®¶m b¶o sù ph©n ho¸ dÔ - khã l¹i võa ®¶m b¶o ®­îc tÝnh tÝch hîp cña ch­¬ng tr×nh, bµi häc. III/ ¸p dông" ThiÕt kÕ hÖ thèng c©u hái” cho mét giê d¹y cô thÓ. Bµi 22-TiÕt 89,90: v¨n b¶n: Buæi häc cuèi cïng ( An- ph«ng- x¬- §«- ®ª) M«n Ng÷ V¨n 6 C¨n cø vµo môc tiªu cña bµi häc vµ c¨n cø vµo tr×nh ®é cña häc sinh, t«i thiÕt kÕ hÖ thèng c©u hái cho bµi d¹y nh­ sau: PhÇn 1: §äc v¨n b¶n vµ t×m hiÓu chó thÝch: Sau khi cho häc sinh tiÕp cËn v¨n b¶n b»ng viÖc ®äc toµn bé néi dung v¨n b¶n, gi¸o viªn ®Æt nh÷ng c©u hái ®Ó häc sinh t×m hiÓu vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm Nh÷ng yÕu tè ngoµi v¨n b¶n vµ mét sè tõ ng÷ khã trong v¨n b¶n ®Æc biÖt lµ c¸c tõ tiÕng Ph¸p: H: Qua phÇn chó thÝch trong SGK, h·y tr×nh bµy nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuéc ®êi vµ sù ghiÖp v¨n th¬ cña An- ph«ng-x¬- §«- ®ª? H: ChuyÖn buæi häc cuèi cïng ®­îc viÕt vµo thêi kú nµo? Em biÕt g× vÒ hoµn c¶nh lÞch sö cña n­íc Ph¸p thêi kú Êy? TiÕp theo phÇn nµy, gi¸o viªn cã thÓ yªu cÇu häc sinh gi¶i thÝch mét sè tõ ng÷ TiÕng Ph¸p ®­îc sö dông trong bµi theo néi dung chó thÝch SGK PhÇn 2: H­íng dÉn häc sinh t×m hiÓu v¨n b¶n: Dùa vµo c¸c c©u hái ®Þnh h­íng trong SGK vµ phÇn môc tiªu cÇn ®¹t, kÕt hîp víi phÇn ghi nhí, ®· x©y dùng hÖ thèng c©u hái ®Ó h­íng dÉn c¸c em th©m nhËp v¨n b¶n: H: Em h·y cho biÕt v¨n b¶n" Buæi häc cuèi cïng" sö dông c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo? ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo ®­îc sö dông chñ yÕu? H: Theo dâi c©u chuyÖn, em thÊy chuyÖn ®­îc kÓ theo ng«i thø mÊy? T¸c dông cña ng«i kÓ ®ã lµ g×? em cã thÓ kÓ tªn mét sè truyÖn ®· häc cã cïng ng«i kÓ víi v¨n b¶n buæi häc cuèi cïng? H: ChuyÖn cã bao nhiªu nh©n vËt? §ã lµ nh÷ng nh©n vËt nµo? H: VÒ c¸c nh©n vËt trong truyÖn, cã b¹n nãi Thµy Ha- men lµ nh©n vËt chÝnh nh­ng cã b¹n l¹i cho r»ng Phr¨ng míi lµ nh©n vËt chÝnh. Em ®ång ý víi ý kiÕn nµo v× sao? H: C©u truyÖn cña Thµy trß Phr¨ng diÔn ra trong hoµn c¶nh vïng And¸t cña Ph¸p r¬i vµo tay n­íc Phæ. Tõ ®©y, c¶ vïng nµy sÏ kh«ng ®­îc häc TiÕng Ph¸p n÷a. Víi hoµn c¶nh ®ã, em hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ nhan ®Ò cña v¨n b¶n" Buæi häc cuèi cïng"? H: Theo em truyÖn cã thÓ chia lµm mÊy phÇn? Sù viÖc chÝnh ®­îc kÓ ë mçi phÇn lµ g×? Sau khi häc sinh ®· ®Þnh h×nh ®­îc bè côc cña v¨n b¶n, gi¸o viªn tiÕp tôc sö dông nh÷ng c©u hái ph¸t hiÖn, gîi t×m, t­ëng t­îng, nªu vÊn ®Ò vµ ®¸nh gi¸ ®Ó h­íng dÉn häc sinh kh¸m ph¸ néi dung vµ nghÖ thuËt cña truyÖn: * PhÇn t×m hiÓu vÒ buæi häc TiÕng Ph¸p cuèi cïng cña Phr¨ng vµ còng lµ t×m hiÓu vÒ Phr¨ng- Mét trong 2 nh©n vËt chÝnh, t«i sö dông c¸c c©u hái sau: H: Tr­íc khi diÔn ra buæi häc TiÕng Ph¸p cuèi cïng, cËu bÐ Phr¨ng ®· thÊy cã rÊt nhiÒu ®iÒu l¹ x¶y ra: - Trªn ®­êng tíi tr­êng - Quang c¶nh ë tr­êng - Kh«ng khÝ trong líp häc Em h·y quan s¸t ®o¹n ®Çu v¨n b¶n vµ t×m nh÷ng chi tiÕt thÓ hiÖn ®iÒu ®ã H: Nh÷ng ®iÒu mµ Phr¨ng c¶m nhËn ®­îc ®ã b¸o hiÖu sù viÖc g× sÏ s¶y ra? H: Nh©n vËt Phr¨ng trong v¨n b¶n ®­îc kh¾c ho¹ chñ yÕu qua th¸i ®é víi viÖc häc tiÕng Ph¸p vµ víi thµy gi¸o Hamen. Th¸i ®é ®ã diÔn ra theo hai qu¸ tr×nh - Tõ l¬ lµ ®Õn thiÕt tha, lo l¾ng cho viÖc häc. - Tõ sî h·i ®Õn th©n thiÕt, quÝ träng thµy Hamen. Em h·y t×m ra trong v¨n b¶n c¸c chi tiÕt thÓ hiÖn ®iÒu nµy? H: Qua c¸c chi tiÕt miªu t¶ Phr¨ng, chi tiÕt nµo gîi cho em c¶m nghÜ nhÊt? §ã lµ nh÷ng c¶m nghÜ g×? H: Qua c¸c chi tiÕt miªu t¶ em t­ëng t­îng Phr¨ng lµ mét cËu bÐ nh­ thÕ nµo? H: Th¸i ®é ®èi víi tiÕng Ph¸p vµ víi thµy Hamen trong buæi häc cuèi cïng ®· béc lé t×nh c¶m g× cña cËu bÐ Phr¨ng? H: NÕu nãi Phr¨ng lµ mét cËu bÐ cã lßng yªu n­íc Ph¸p em thÊy ®iÒu ®ã cã ®óng kh«ng? ý kiÕn cña em nh­ nµo? * PhÇn t×m hiÓu vÒ buæi d¹y tiÕng Ph¸p cuèi cïng cña thµy Hamen vµ còng lµ h­íng dÉn häc sinh t×m hiÓu vÒ thµy Hamen, nh©n vËt chÝnh cßn l¹i cña truyÖn, t«i ®· h­íng dÉn häc sinh b»ng hÖ thèng c©u hái nh­ sau : H : Nh©n vËt thÇy Hamen ®­îc miªu t¶ qua nhiÒu ph­¬ng diÖn : Trang phôc ,th¸i ®é ,lêi nãi ,hµnh ®éng ,cö chØ . Em h·y t×m c¸c chi tiÕt miªu t¶ qua c¸c ph­¬ng diÖn trªn ? H : Theo em t¹i sao th¸i ®é cña thÇy Hamen h«m nay l¹i kh¸c h¼n víi mäi ngµy ? H»ng ngµy thÇy nghiªm kh¾c thÕ cã ph¶i thÇy kh«ng th­¬ng yªu häc trß vµ Phr¨ng kh«ng ? H : H·y t×m vµ ®äc diÔn c¶m ®o¹n v¨n thÓ hiÖn nh÷ng lêi nãi cña thÇy Hamen víi häc trß vÒ tiÕng Ph¸p ? Cho biÕt ®o¹n v¨n ®­îc viÕt theo ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo ? c¸ch nãi cña thÇy Hamen cã g× ®Æc biÖt ? Em thÊy môc ®Ých cña c¸ch nãi Êy lµ g× ? H : Em thö h×nh dung xem khi nãi víi häc trß cña m×nh vÒ tiÕng Ph¸p trong hoµn c¶nh Êy ,t×nh c¶m vµ th¸i ®é cña thÇy Hamen sÏ nh­ thÕ nµo ? H : Lêi nãi cña thÇy Hamen vÒ tiÕng Ph¸p ®· gîi cho em nghÜ ®Õn ®iÒu g× ? H : Trong ®o¹n v¨n kÓ vÒ thÇy Hamen nãi víi häc sinh vÒ tiÕng Ph¸p cã mét c©u nãi rÊt h×nh ¶nh : “ Khi mét d©n téc r¬i vµo vßng n« lÖ …chèn lao tï " .Em hiÓu c©u nãi ®ã nh­ thÕ nµo ? X¸c ®Þnh ®©y lµ c©u hái khã víi häc sinh líp 6 ®Æc biÖt lµ trong c¸ch diÔn ®¹t t«i ®· sö dông h×nh thøc tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ®Ó häc sinh lùa chän theo c¸ch hiÓu cña c¸c em : * Hái : VÒ ý nghÜa cña c©u nãi trªn, theo em c¸ch lÝ gi¶i nµo lµ chÝnh x¸c nhÊt trong c¸c c¸ch lÝ gi¶i sau ? A : TiÕng nãi lµ c«ng cô giao tiÕp, nhê tiÕng nãi cña d©n téc míi cã thÓ liªn l¹c víi nhau vµ tæ chøc tranh ®Êu ®Ó giµnh ®éc lËp . B : Dïng tiÕng nãi thèng nhÊt míi gi÷ ®­îc ®éc lËp ,tù do cña d©n téc C : Gi÷ tiÕng nãi cña d©n téc sÏ kh«ng bao giê quªn ®­îc tæ quèc, sÏ lu«n Êp ñ nhiÖt t×nh yªu n­íc , tõ ®ã dÊy lªn nh÷ng cuéc ®Êu tranh giµnh l¹i l·nh thæ ®· mÊt vµ b¶o vÖ ®­îc truyÒn thèng v¨n ho¸ thiªng liªng cña d©n téc. ( Häc sinh lùa chän ph­¬ng ¸n C, cã nghÜa lµ c¸c em ®· hiÓu ®­îc ý cña c©u nãi). Sau phÇn nµy, gi¸o viªn b×nh vÒ gi¸ trÞ thiªng liªng vµ søc m¹nh to lín cña tiÕng nãi d©n téc trong cuéc ®Êu tranh giµnh ®éc lËp tù do( cã liªn hÖ víi sù ph¸t triÓn cña TiÕng ViÖt trong tr­êng kú lÞch sö cña d©n téc ViÖt). H: T×m c¸c chi tiÕt miªu t¶ cö chØ, hµnh ®éng cña thµy Hamen khi buæi häc s¾p kÕt thóc? Nh÷ng chi tiÕt ®ã cho em h×nh dung nh­ thÕ nµo vÒ t©m tr¹ng cña thµy Hamen lóc nµy? Theo em, t¹i sao thµy Hamen l¹i hµnh ®éng nh­ vËy? Dßng ch÷" N­íc Ph¸p mu«n n¨m” mµ thµy Hamen ®· d»n m¹nh viªn phÊn viÕt to trªn b¶ng cã ý nghÜa g×? H: Cã ý kiÕn cho r»ng t×nh yªu n­íc Ph¸p cña thµy Hamen vµ trß Phr¨ng cã ®iÓm gièng nhau. Nã ®Òu thÓ hiÖn b»ng t×nh yªu tiÕng Ph¸p. Nh­ng còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau. Em cã thÓ cho biÕt sù kh¸c nhau ®ã lµ g×?( T×nh yªu n­íc cña cËu bÐ Phr¨ng Ýt nhiÒu mang c¶m tÝnh, nã chØ ®­îc thÓ hiÖn do t¸c ®éng cña buæi häc cuèi cïng. Cßn víi thµy Hamen, t×nh yªu tiÕng nãi d©n téc, t×nh yªu n­íc Ph¸p lµ mét t×nh yªu ®Çy tr¶i nghiÖm. Nã xuÊt ph¸t tõ tr¸i tim cña mét ng­êi ®· tr­ëng thµnh, mét c«ng d©n ®· ®ñ hiÓu biÕt vÒ gi¸ trÞ cña ®éc lËp tù do vµ cuéc sèng n« lÖ.) H: Trong phót gi©y cuèi cïng, Phr¨ng c¶m thÊy" Ch­a bao giê thÇy lín lao ®Õn thÕ”. Em cã c¶m nhËn ®ã víi Phr¨ng kh«ng? V× sao? H: Trong c¸c chi tiÕt miªu t¶ vÒ thµy Hamen, gîi cho em h×nh dung vÒ mét ng­êi thµy gi¸o nh­ thÕ nµo?( Yªu trß, yªu nghÒ d¹y häc, yªu n­íc Ph¸p, tin t­ëng vµo t­¬ng lai cña Tæ quèc m×nh) H: Theo dâi c©u truyÖn em thÊy, cã ®iÒu g× kh¸c nhau trong c¸ch miªu t¶ 2 nh©n vËt Phr¨ng vµ thµy Hamen cña nhµ v¨n An- ph«ng-x¬-§«-®ª?( Phr¨ng miªu t¶ ý nghÜa t©m tr¹ng; Hamen miªu t¶ qua ngo¹i h×nh, cö chØ, lêi nãi, trang phôc) H: Em h·y t×m c¸c chi tiÕt miªu t¶ cô giµ H«de vµ d©n lµng? Theo em sù xuÊt hiÖn cña c¸c nh©n vËt nµy cã t¸c dông g×?( Lµm cho buæi häc cuèi cïng trë lªn thiªng liªng h¬n, thÓ hiÖn t×nh yªu tiÕng Ph¸p, lßng yªu n­íc Ph¸p cña ng­êi d©n vïng And¸t) Sau phÇn nµy gi¸o viªn giíi thiÖu víi HS vÒ ph­¬ng ph¸p t¶ ng­êi c¸c em sÏ häc ë tiÕt sau. H: Trong c¸c chi tiÕt miªu t¶ cô giµ H«de vµ d©n lµng, chi tiÕt nµo khiÕn em c¶m ®éng nhÊt? V× sao? * PhÇn ghi nhí, t«i sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm ®Ó gióp c¸c em kh¸i qu¸t kiÕn thøc ®· ®­îc t×m hiÓu vÒ t¸c phÈm: C©u hái: §¸nh dÊu x vµo tr­íc c©u em cho lµ ®óng? 1. NÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt v¨n b¶n buæi häc cuèi cïng? - Sö dông ng«i kÓ thø nhÊt lêi kÓ dung dÞ nhÑ nhµng. - Miªu t¶ t©m lÝ trÎ th¬ sinh ®éng vµ cuèn hót. - T×nh huèng truyÖn phøc t¹p, c¨ng th¼ng - Miªu t¶ nh©n vËt qua ngo¹i h×nh, lêi nãi, cö chØ, ý nghÜ vµ t©m tr¹ng. - Cèt truyÖn ®¬n gi¶n - Cã nhiÒu yÕu tè kú l¹. 2. Néi dung chÝnh cña truyÖn ng¾n buæi häc cuèi cïng lµ: - ThÓ hiÖn lßng c¨m thï cña d©n lµng And¸t víi qu©n Phæ x©m l­îc. - ThÓ hiÖn sù tiÕc nuèi cña Phr¨ng v× kh«ng ®­îc ®i häc. - ThÓ hiÖn t×nh yªu tiÕng Ph¸p, yªu Tæ quèc Ph¸p vµ tin t­ëng vµo t­¬ng lai, tù do cña n­íc Ph¸p. - ThÓ hiÖn sù yªu quÝ, tr©n träng vµ gi÷ g×n tiÕng nãi d©n téc khi ®Êt n­íc r¬i vµo vßng n« lÖ. PhÇn 3. LuyÖn tËp H : Trong truyÖn ng¾n “ Buæi häc cuèi cïng “ ,nh©n vËt nµo ®· ®Ó l¹i trong em Ên t­îng s©u s¾c nhÊt ? H·y cho biÕt t×nh c¶m cña em vÒ nh©n vËt ®ã? * Bµi tËp viÕt ®o¹n H·y viÕt ®o¹n v¨n ng¾n tõ 4 ®Õn 6 c©u miªu t¶ thÇy Hamen theo c¶m nhËn cña em ? C : KÕt LuËn Víi viÖc x©y dung hÖ thèng c©u hái phï hîp ,®¶m b¶o tÝnh khoa häc mçi tiÕt häc chØ cÇn sö dông 13-15 c©u hái ë c¸c d¹ng kh¸c nhau ,t«i c¶m thÊy môc tiªu bµi häc ®­îc thùc hiÖn mét c¸ch kh¸ tèt . §iÒu quan träng lµ tÊt c¶ häc sinh ®Òu ®­îc tham gia ho¹t ®éng kh¸ tÝch cùc ,tr¸nh ®­îc hiÖn t­îng n¶n chÝ ,tù ti th­êng x¶y ra víi nh÷ng em häc sinh yÕu kÐm vµ t×nh tr¹ng chñ quan coi th­êng ,nhµm ch¸n ®èi víi häc sinh kh¸ giái . ChÊt l­îng giê häc ®­îc d¸nh gi¸ b»ng kÕt qu¶ kiÓm tra tr¾c nghiÖm cuèi giê vµ kiÓm tra bµi cò ë tiÕt häc sau cho thÊy tõ 87%-92% häc sinh c¶m thô ®­îc néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n b¶n .Cã tõ 10-15 häc sinh c¶m thô t¸c phÈm mét c¸ch s©u s¾c .VÊn ®Ò quan träng h¬n lµ giê häc ph¸t huy ®­îc tÝnh chñ ®éng tÝch cùc ,s¸ng t¹o cña häc sinh ,c¸c em thùc sù høng thó tr­íc nh÷ng c©u hái võa søc ,m¹nh d¹n béc lé quan ®iÓm cña m×nh vÒ nh÷ng vÇn ®Ò gîi ra trong t¸c phÈm . Trªn ®©y lµ phÇn tr×nh bµy cña t«i vÒ vÊn ®Ò “:ThiÕt kÕ hÖ thèng c©u hái cho giê d¹y ®äc -hiÓu v¨n b¶n “.Ba× viÕt ch¾c ch¾n sÏ cßn thiÕu sãt rÊt mong ®uîc sù gãp ý ch©n thµnh cña ®ång nghiÖp . T©y S¬n ngµy 10 /04/2010 -

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThiết kế hệ thống câu hỏi cho giờ dạy- Đọc –Hiểu văn bản.doc
Luận văn liên quan