Thực trạng và giải pháp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay

I. PHẦN MỞ ĐẦU CNH, HĐH là con đường tất yếu phải tiến hành đối với tất cả các nước muốn xây dựng nền kinh tế phát triển hiện đại, đặc biệt là với các nước có xuất phát điểm từ nền nông nghiệp kém phát triển. Với thực tiễn Việt Nam là một quốc gia lạc hậu, hơn 80% dân số sống ở nông thôn với một cơ cấu kinh tế độc canh thuần nông, năng suất lao động thấp . thì CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng nền kinh tế phát triển, tạo việc làm và tăng thu nhập cho dân cư nông thôn, giải quyết các vấn đề chính trị - xã hội của đất nước. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã xác định: đã xác định phải "đặc biệt coi trọng CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn". Trong những năm gần đây nhờ có CNH, HĐH mà bộ mặt nông thôn đã có nhiều bước chuyển chuyển biến đáng kể. Tuy vậy nông nghiệp, nông thôn hiện nay vẫn đang đứng trước những thách thức to lớn, nhiều vấn đề về sản xuất và đời sống của nông dân đang nổi lên gay gắt. Do vậy đẩy nhanh tiến độ thực hiện chủ trương này của Đảng và Nhà nước là nhu cầu rất cấp thiết. Xuất phát từ thực tế cấp bách đó, với vốn kiến thức đã học, cùng với sự hướng dẫn nhiệt tình của cô giáo, giảng viên Đông Thị Hồng. Em mạnh dạn nghiên cứu đề tài: Thực trạng và giải pháp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay . Do thời gian và trình độ có hạn nên các vấn đề em trình bày không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được nhận xét, đánh giá của thầy cô để bài tiểu luận của em được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn. II. PHẦN NỘI DUNG 1. Vai trò của nông nghiệp, nông thôn: Nông nghiệp theo nghĩa hẹp là ngành sản xuất ra của cải vật chất mà con người phải dựa vào quy luật sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi để tạo ra sản phẩm như lương thực, thực phẩm .để thoả mãn các nhu cầu củ minh. Còn theo nghĩa rộng còn bao gồm cả lâm, ngư nghiệp. ở các nước nước kém phát triển và đang phát triển, nông nghiệp thường chiếm tỷ trọng khá lớn trong GDP và thu hút một bộ phận quan trọng lao động xã hội. Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn. Năm 1961 trong cuốn sách " Vai trò của nông nghiệp trong phát triển Kinh tế " hai nhà kinh tế học Johnston và Meller đã giới thiệu năm vai trò chủ yếu của nông nghiệp, nông thôn. Có thể khái quát các vai trò đó là: Cung cấp lương thực, thực phẩm cho xã hội: Độ co dãn của thu nhập với cầu về lương thực ở các nước đang phát triển khá cao, tức là khi mức sống tăng lên thì nhu cầu tiêu dung lương thực tăng nhanh. Trong tình hình đó nếu sản xuất nông nghiệp nội địa không tự đáp ứng được thì bản thân các nước sẽ phải bỏ ngoại tệ để nhập khẩu lương thực thay vì nhập khẩu khoa học kỹ thuật để phát triển công nghiệp. Cung cấp nguyên liệu để phát triển công nghiệp nhẹ. Quy mô, tốc độ tăng trưởng của các nguồn nguyên liệu là nhân tố quan trọng quyết định quy mô, tốc độ tăng trưởng của các ngành công nghiệp này. Tạo ra một lượng vốn thặng dư để đầu tư cho quá trình CNH, HĐH. Là thị trường quan trọng của các ngành công nghiệp và dịch vụ. nông nghiệp, nông thôn tập trung phần lớn lao động và dân cư do đó đây là thị trường quan trọng của công nghiệp và dịch vụ. Phát triển nông nghiệp, nông thôn là cơ sở ổn định kinh tế, chính trị, xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn là cơ sở ổn định, phát triển nền kinh tế quốc dân. Mặt khác, phát triển nông thôn trực tiếp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho dân cư nông thôn. Do đó phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng là cơ sở ổn định chính trị, xã hội. 2. Khái niệm CNH,HĐH nông nghiệp, nông thôn: 2.1. Khái niệm CNH-HĐH nói chung: CNH-HĐH là một quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế từ sử dụng sức lao động là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ khoa học kỹ thuật, tao ra năng suất lao đông cao Đảng ta xác định CNH phải gắn với HĐH. Sở dĩ như vậy là vì trên thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, một số nước phát triển đã bắt đầu chuyển sang nền kinh tế tri thức 2.2. Khái niệm CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn: CNH - HĐH nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá lớn, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường, thực tiễn cơ khí hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, ứng dụng các thành tưu khoa học, công nghệ, trước hết là công nghệ sinh học, thiết bị, kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào các khẩu sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá trên thị trường. CNH - HĐH nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái, tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp, xây dựng nền dân chủ, công bằng, văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân ở nông thôn. Khái niệm trên càng khẳng định tầm quan trọng của CNH - HĐH nông nghiệp,nông thôn - nó là con đường tất yếu phải tiến hành đối với bất cứ nước nào, nhất là những nước có điểm xuất phát từ nền kinh tế nông nghiệp kém phát triển, muốn xây dựng nền kinh tế phát triển hiện đại. Ở Việt Nam, hiện nay có khoảng 80% dân số làm nghề nông, tuyệt đại bộ phận dân cư và lao động xã hội sống ở nông thôn, sản xuất nhỏ lẻ với năng suất thấp đời sống còn nhiều khó khăn, bản thân nền kinh tế của nước ta còn chậm phát triển. Vì vậy muốn tăng trưởng kinh tế với nhịp độ cao và bền vững đất nước ta phải từng bước tiến hành CNH - HĐH đất nước đặc biệt là CNH - HĐH nông nghịêp và nông thôn. Kinh nghiệm thực tiễn của các nước trên thế giới đã chỉ ra rằng không phát triển nông nghiệp, nông thôn thì không một nước nào có thể phát triển bền vững, ổn định với tốc độ cao được. Chính vì vậy trong giai đoạn hiện nay vấn đề nông nghiệp, nông thôn ở nước ta là vấn đề luôn được quan tâm. Tại Đại hội lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định đường lối CNH - HĐH ở nước ta trong đó nêu rõ việc phải đặc biệt coi trọng CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn trong những năm trước mắt. 3. Thực trạng nông nghiệp, nông thôn hiện nay: 3.1. Thực trạng chung: a. Những thành tựu đã đạt được: Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn chồng chất như thiên tai, dịch bệnh, áp lực cạnh tranh .song trong những năm gần đây nông nghiệp, nông thôn Việt Nam vẫn là một trong những gam màu sáng trong tổng thể bức tranh tổng thể của kinh tế Việt Nam. So với giai đoạn trước, hiện nay diện tích lúa giảm trên 338.000 ha nhưng sản lượng vẫn tăng hơn 2triệu tấn, cao su tăng 39.000 ha, hồ tiêu 23.000 ha, điều 56.000 ha, diện tích chè tăng 23.000 ha và mức tăng trưởng sản lượng tương ứng là 33%, 67.5%, 237%, 26%. Diện tích cây ăn quả đạt 650.000 ha, sản lượng 3.2 triệu tấn/năm; cơ cấu nuôi trồng thuỷ sản có bước chuyển biến tích cực theo hướng đẩy mạnh nuôi trông tôm, cá nước ngọt, chăn nuôi về cơ bản được điều chỉnh khá hiệu qủa theo hướng hàng hoá tập trung. Mốc đánh dấu quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn là việc thực hiện cơ chế khoán trong nông nghiệp. Thành quả đạt được từ các chính sách khoán 100, khoán 10 đem lại là vô cùng to lớn, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội và tiến trình đổi mới. Vùng sản xuất hàng hoá tập trung, quy mô lớn đã được hình thành,phát huy thế mạnh tiềm năng của các địa phương: vùng sản xuất lúa gạo ở đồng bằng s.Cửu Long, vùng trồng cà phê ở Tây Nguyên, vùng cây ăn quả, bông vải ở Nam Bộ, cao su ở Đông Nam Bộ, chăn nuôi gia súc, chế biên sở miền núi phía Bắc, Tây Nguyên . Đây là một thực tế đáng mừng của việc gia tăng mô hình trồng trọt, chăn nuôi có quy mô lớn gắn với nền sản xuất hàng hoá. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Hình thành nhiều hộ vừa sản xuất hàng hoá vừa kinh doanh dịch vụ (buôn bán vật tư nông nghiệp, tiêu thụ nông sản). Đến nay, cả nước có 3.599 đơn vị (chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân chiếm 70.15%), có tới 77.000 trang trại, tăng 11.000 trang trại so với năm 2001, đa sô tập trung ở khu vực Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, đồng bằng s,Cửu Long. ở khu vực phía Bắc hình thành các làng nghề dịch vụ nông nghiệp hoặc phi nông nghiệp như Bắc Ninh, Hà Tây, Vĩnh Phúc, Hưng Yên . Bộ mật nông thôn có nhiều nét khởi sắc, đời sống vật chất cũng như tinh thần của đại bộ phân dân cư nông thôn đã được cải thiện, hệ thống cơ sở hạ tầng được quan tâm phát triển, vấn đề chăm sóc sức khoẻ cho bà con cũng được chú trọng hơn trước b. Những hạn chế còn tồn tại: Tuy đã đạt được một số thành tựu đáng kể nhưng nông nghiệp, nông thôn nước ta hiện nay vẫn còn tồn tại những hạn chế, mâu thuẫn không nhỏ - đây là một rào cản lớn trên bước đường hội nhập. Hiện nay, khu vực nông thôn đang ở trong tình trạng xuất phát thấp khi bước đầu chuyển sang giai đoạn mới: GDP từ nông nghiệp chỉ chiếm 30% tổng sản phẩm quốc nội, thu nhập bình quân một lao động trên tháng khoảng 100.000đ thấp hơn rất nhiều so với thành thị. Thêm vào đó là tình trạng phân hoá lớn giữa các khu vực thuần nông và phi thuần nông. Đặc biệt ta cần lưu tâm đến một thực tế là tỷ lệ người nghèo ở khu vực nông thôn quá lớn so với thành thị. Tại các đô thị lớn tỷ lệ này cũng chỉ ở mức 2.4% trong khi đó có ở khu vực nông thôn tỷ lệ này là 30% - 40%, đặc biệt ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa . Bản thân trong khu vực nông thôn cũng diễn ra sự phân hoá mạnh mẽ. Tốc độ phát triển của các giữa các khu vực nông thôn khá chênh lệch. Ngoài ba khu vực là đồng bằng s.Hồng, đồng bằng s.Cửu Long và miền Đông Nam Bộ có tốc độ phát triển tương đối nhanh còn lại là các khu vực chậm phát triển. Ngoài ra sự phát triển bùng nổ các ngành nghề mới ở nông thôn đã làm xuất hiện nhiều mối hiểm hoạ tiềm tàng với môi trường sinh thái khu vực này: ô mhiễm môi trường, tài nguyên bị khai thác bừa bãi Mặt khác kinh nghiệm của người nông dân trong lĩnh vực phi nông nghiệp còn hạn chế, chưa dám chấp nhận rủi ro và mạnh dạn đầu tư, kinh doanh, sản xuất. Có thể kể ra một số hạn chế nữa đó là: Thị trường nông thôn chậm phát triển với cơ câu manh mún, phân tán, chất lượng sản phẩm hàng hoá còn thấp, sức cạnh trạnh yếu. Cơ sở hạ tầng nông thôn tuy đã được quan tâm đầu tư, nâng cấp song chưa thể đáp ứng được với nhu cầu phát triển. Cơ chế quản lý tập trung bao cấp vẫn tồn tại. Trình độ sản xuất không đồng đều, việc ứng dụng tiến bộ của khoa học công nghệ vào sản xuất còn rất hạn chế . Có thể nói những hạn chế trên đây chính là thách thức nhưng đồng thời đó cũng là động lực để Đảng và Nhà nứơc ta quyết tâm đẩy mạnh CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn trong thời gian tới. 3.2.Thực trạng CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn hiện nay: a. Thành tựu: Trong những năm vừa qua nước ta đã đạt được một số thành tựu trong việc chuyển dịch các ngành kinh tế ở nông thôn theo hướng CNH, HĐH. Bước đầu ta đã giảm được tỷ trọng của nông nghiệp và tăng dần tỷ trọng của tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến và dịch vụ. Không những vậy mà ta đã phá được thế độc canh trong nông nghiệp , đa dạng hoá sản xuất nông nghiệp, hình thành nên các vùng chuyên canh quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho công nghiệp nhẹ và xuất khẩu. Trong nông nghiệp đang hình thành và phát triển các vùng nông nghiệp sản xuất hàng hoá như : Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và miền núi, trung du phía Bắc chuyên môn hoá về trồng và chế biến cây công nghiệp, đồng bằng s.Cửu Long và đồng bằng s.Hồng chuyên môn hoá về lương thực - thực phẩm . Đặc biệt trong thời gian gần đây việc CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn nước ta còn đạt được rất nhiều thành tựu trong việc đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ. Nước ta đã đạt được một số bước tiến nhất định trong quá trình cơ giới hoá nông nghiệp. Đến năm 1997 cả nước có hơn 115. 487 máy kéo các loại sử dụng trong nông nghiệp với tổng công suất hơn 2 triệu CV, tăng gấp 1,5 lần so với năm 1985. đặc biệt máy kéo nhỏ thích hợp với quy mô hộ gia đình tăng rất nhanh, từ 17880 cái với 19,60 nghìn CV năm 1990 tăng lên 71208 cái với công suất 810027 CV năm 1995 và 83.289 cái với công suất hơn 863 nghìn CV năm 1997. Công việc cơ giới hoá vận chuyển trong nông nghiệp cũng có nhiều khởi sắc. Trong nông thôn hiện nay có 22.000 ô tô các loại (không kể máy kéo và các loại xe công nông) trong đó có hơn 15.000 xe tải (90% là của hộ gia đình nông dân) tăng gấp 2 lần năm 1990. Các khâu công việc khác như xay xát lúa gạo, chế biến thức ăn gia súc, cưa xẻ gỗ, cũng được từng bước cơ giới hoá cùng với sự phát triển của nguồn điện lực quốc gia .Nhà nước ta đã chú trọng đầu tư xây dựng hệ thống thuỷ lợi. Tính đến 1/10/1996 cả nước đã có 20.644 công trình thuỷ lợi lớn nhỏ trong đó có 20.502 công trình thuỷ nông (6727 hồ, đập chứa nước, 5899 cống, 2363 trạm bơm điện, 671 trạm bơm dầu, 4.842 công trình phụ thuộc, 162 trạm thuỷ điện kết hợp thuỷ nông) các công trình này đã đảm bảo tưới tiêu cho 3 triệu ha diện tích đất canh tác (chiếm 53% tổng số) tiêu trên 2 triệu ha, ngăn mặn 0,7 triệu ha và chống lũ cho 2 triệu ha.Thời gian vừa qua việc ứng dụng công nghệ sinh học vào nông nghiệp nước ta đã đạt được nhiều thành tựu, trước hết là việc tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi mới, đồng thời ta cũng đã sản xuất được nhiều loại phân bón, thuốc trừ sâu vi sinh. Những thành tựu của tiến bộ khoa học- kỹ thuật trong nông nghiệp, nhất là trong việc ứng dụng các giống cây trồng, vật nuôi mới đã tạo ra những tiền đề hết sức quan trọng cho bước nhảy vọt về năng suất và chât lượng nông sản . Bên cạnh đó là sự chuyển biến tích cực trong việc xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp. Hiện nay nông nghiệp nông thôn nước ta đang có sự tồn tại đan xen của nhiều lợi hình quan hệ sản xuất như : kinh tế hộ gia đình, kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân. Vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp nông thôn cũng đạt được những thành tựu nhất định. Nhà nước ta không chỉ chú trọng nâng cao trình độ của người lao động ở nông thôn mà còn chú trọng đến việc đào tạo một đội ngũ cử nhân, kỹ sư trình độ Đại học và trên Đại học có lòng yêu nghề, muốn gắn bó với nông nghiệp nông thôn, chú trọng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục, có chính sách giáo dục đào tạo riêng cho nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa . b. Hạn chế: Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì việc CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn ở nước ta hiện nay còn tồn tại rất nhiều hạn chế.Tuy bước đầu đã có sự chuyển dịch trong cơ cấu kinh tế ở nông nghiệp nông thôn nhưng sự chuyển dịch này diễn ra rất chậm và gặp nhiều khó khăn. Tỷ lệ lao động thuần nông hiện còn ở mức cao so với lao động phi thuần nông. Trong khi đó việc phát triển tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến, dịch vụ lại đang có nhiều hạn chế mà nguyên nhân là do: Thiếu vốn, mạng lưới tín dụng nông thôn chưa phát triển, tín dụng ngoài quốc doanh nông thôn chưa nhiều, nghèo nàn, trình độ cán bộ thấp. Các ngành nghề được ưu tiên phát triển nhất là các ngành nghề tiểu thủ công truyền thống nhưng vấn đề môi trường cũng lại được đặt ra cấp thiết . Bên cạnh đó còn là những hạn chế trong công tác ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ trong nông nghiệp nông thôn. Hiện nay công tác cơ giới hoá nông nghiệp thực sự đang gặp phải rất nhiều khó khăn. Đất đai manh mún gây khó khăn cho cơ giới hoá sản xuất, quy mô ruộng đất phân tán, nhỏ lẻ làm cho việc sử dụng máy kéo, xe vận tải và máy móc nông nghiệp khó phát huy tác dụng, chi phí cao trong khi hiệu quả thu được thấp. Có thể nói, vấn đề cơ giới hoá nông nghiệp ở nước ta hiện nay vẫn đang trong tình trạng mâu thuẫn giữa yêu cầu của HĐH với lực lượng lao động dư thừa ở nông thôn. Nếu như xét trên góc độ kỹ thuật thì máy móc gần như luôn đạt hiệu quả( nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm ), nhưng để có hiệu quả trên góc độ kinh tế thì phải xét tới chi phi của nó, thiết bị mới không phải là yếu tố quyết định; chính khả năng lợi nhuận trong phần lớn các trường hợp và nó chỉ góp phần nhỏ trong việc nâng cao cạnh tranh, máy móc thiết bị sẽ trở thành gánh nặng nếu không quản lý tốt. Nông dân chưa mạnh dạn đưa cơ giới vào sản xuất nông nghiệp vì lo ngại sẽ làm tăng chi phí. Mặt khác giá cả máy móc, nhiên liệu chưa thực sự khuyến khích nông dân sử dụng cơ giới . Công tác thuỷ lợi hoá cũng đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn: chất lượng các công trình thuỷ lợi còn thấp, khả năng tưới tiêu của thuỷ lợi mới đáp ứng được khoảng 50% yêu cầu về nước cho sản xuất nông nghiệp. Một số công trình đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng thiếu vốn để duy trì, bảo dưỡng, nên công suất thực tế tưới tiêu chỉ đạt khoảng 30% so với thiết kế .Như vậy điều đặt ra cho chúng ta hiện nay là cần tiếp tục tìm ra những giải pháp để đầu tư, bổ sung, nâng cấp và xây dựng mới. So với yêu cầu CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn mà Đảng và Nhà nước ta đề ra thì trong giai đoạn hiện nay công nghệ sinh học vẫn chưa đáp ứng được. Tỷ lệ áp dụng công nghệ sinh học còn rất thấp. Đây cũng là một thách thức trong quá trình đổi mới nông nghiệp nông thôn ở nước ta. Không những vậy mà do dân trí của con người nông thôn thấp, không được đào tạo cụ thể để có những hiểu biết nhất định nên hậu quả tất yếu là càng phát triển mạnh công nghiệp nông thôn thì mức độ ô nhiễm môi trường càng trở nên trầm trọng. Do thiếu vốn đầu tư sản xuất mà khả năng của người nông dân cũng có hạn do không được đào tạo một cách chính quy và cơ bản nên ở hầu hết các địa bàn nông thôn các quá trình sản xuất và chế biến đều trải qua nhiều công đoạn nhỏ và phân tán. Sản xuất theo quy mô nhỏ, đơn sơ, thủ công là chính thì các hộ gia đình khó có điều kiện có được công nghệ tinh chế tốt nhất bởi vậy chất lượng sản phẩm mới trở nên thấp kém, không đủ tiêu chuẩn phân phối trong nước hoặc xuất khẩu ra nước ngoài. Có thể nói hiện nay CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn nước ta đang đứng trước những thách thức lớn bên cạnh những cơ hội. * Thuận lợi: Trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn. Kết quả là ngành nông nghiệp đã có chuyển biến tích cực. Nông nghiệp đã đảm bảo đủ nhu cầu lương thực cho nhu cầu an toàn lương thực,trở thành một trong những thế mạnh xuất khẩu thu ngoại tệ cho đất nước; đất đã được sử dụng có hiệu quả hơn cả về số lượng lẫn chất lượng khai thác; đời sống nông dân từng bước được cải thiện và nâng cao . Chúng ta có một thuận lợi nữa cho quá trình CNH - HĐH nông nghiệp là hiện nay nước ta đang thực hiện chính sách mở cửa nền kinh tế quan hệ với các nước trong khu vực và ngoài thế giới, nên có thể tiếp thu được những kinh nghiệm, những tiến bộ khoa học mới vận dụng vào trong nông nghiệp của mình. Mặt khác hiện nay ở nước ta vai trò của kinh tế hộ ngày càng được khẳng định, nó là đơn vị kinh tế tự chủ, rất năng động, sáng tạo trong việc tiếp thu những tiến bộ khoa học công nghệ mới vào trong sản xuất nông nghiệp. * Khó khăn, thách thức: Khó khăn trước hết là hiện nay nền nông nghiệp nước ta vẫn mang một nền nông nghiệp sản xuất nhỏ là phổ biến, việc cơ giới hoá thì chậm phát triển, diện tích đất nông nghiệp thì còn manh mún, phân tán, điều kiện đất đai canh tác bình quân trên đầu người còn thấp và đặc biệt ở nông thôn, trình độ về phát triển kinh tế, trình độ về khoa học và công nghệ còn yếu kém và chuyển biến chậm. Vai trò của kinh tế hộ tuy đã được khẳng định, nhưng khả năng về mặt tài chính của họ thì còn rất eo hẹp và nhỏ bé. Trên đây cũng là những khó khăn cơ bản mà nó đã không gây sự kìm hãm nhỏ đối với quá trình CNH - HĐH nông nghiệp hiện nay. Khác với nhiều nước trong khu vực, sự phát triển sản xuất ở Việt Nam lại diễn ra trong bối cảnh mức tăng dân số và tỷ lệ đói nghèo cao. Công tác giáo dục và đào tạo, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi cao còn nhiều khó khăn, hạn chế. Hệ thống phúc lợi công cộng, cơ sở vật chất kỹ thuật và các vấn đề xã hội khác còn một khoảng cách xa với yêu cầu. Tỷ lệ người nghèo, hộ nghèo tuy có xu hướng giảm nhưng mức sống còn rất thấp. Chênh lệch mức sống vật chất và văn hoá giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng ngày càng tăng. Căng thẳng xã hội về nguồn nhân lực dư thừa ngày càng nóng bỏng. Bên cạnh đó, trong nhiều năm chiến lược phát triển kinh tế xã hội chưa chú ý đúng mức tới bảo vệ môi trường, môi trường sống trong lành ở nông thôn cũng đang bị suy thoái nghiêm trọng . 4.Giải pháp CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn: Đứng trước những thành tựu đã đạt được và những khó khăn, thách thức vừa phân tích ở trên, yêu cầu đặt ra đối với chúng ta là cần phải sáng suốt đề ra những định hướng, những giải pháp đúng đắn, kịp thời để khắc phục và đổi mới, tiếp tục đưa sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn vững bước tiến lên, giữ vững mục tiêu và quan điểm của Đảng, Nhà Nước đã đề ra. 4.1. Giải pháp trước mắt: Đầu tiên phải phát triển lực lượng sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Thực hiện cơ giới hoá các khâu sản xuất trứơc hết là các khâu nặng nhọc, độc hại, cơ giới hoá các khâu sau thu hoạch để nâng cao năng suất lao động, phát triển các cơ sở công nghiệp chế biến gắn với vùng nguyên liệu. Hướng dẫn, khuyến khích và hỗ trợ các cơ sở ngành nghề thôn thôn sử dụng máy móc, công cụ cải tiến, thực hiện cơ khí hoá các khâu sản xuất nâng cao năng suất và chất lượng, hạ giá thành để có khả năng cạnh tranh tốt trên thị trường trong nước và quốc tế. Nhà nước đưa ra những chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển mạnh các ngành công nghiệp về nông thôn để thu hút và thực hiện việc phân công lao động ngay trên địa bàn, trước hết là các ngành sử dụng nguyên liệu tại chỗ, cần nhiều lao động như: chế biến nông lâm thuỷ sản, sản xuất vật liệu xây dựng Hình thành ngay các khu công nghiệp ở nông thôn gắn kết ngay từ đầu lợi ích kinh tế giữa người sản xuất nguyên liệu với các cơ sở thu mua chế biến kinh doanh nông lâm thuỷ sản . Xây dựng được mối quan hệ sản xuất phù hợp kinh tế hộ nông dân và nền kinh tế nhiều thành phần tồn tại lâu dài trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn. Mọi thành phần kinh tế đều có vai trò quan trọng và đều được phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Phát triển kết cấu hạ tầng và đô thị hoá nông thôn. Nhà nước ưu tiên phát triển hệ thống thuỷ lợi theo hướng sử dụng tài nguyên nước, khai thác lưu vực sông để cấp nước cho sản xuất nông nghiệp nuôi trồng thuỷ sản, phòng chống và giảm nhẹ thiên tai. Phát triển nhanh hệ thống giao thông nông thôn: Nâng cấp tuyến đường đã có, phải có giao thông thuận lợi thì việc vận chuyển hàng hoá từ vùng này tới vùng kia mới được cải thiện rõ rệt, từ đó hình thành nên các vùng công nghiệp lớn ở nông thôn. Ngoài ra điện cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng để vận hành máy móc, thiết bị vì vậy phải phát triển hệ thống điện nông thôn các dịch vụ bưu chính viễn thông và các điểm văn hoá đến hầu hết các xã, cung cấp có hiệu quả chất lượng cao cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt ở nông thôn. Công tác quy hoạch phải được coi là nhiệm vụ hàng đầu bởi CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phải được tiến hành theo từng vùng để phát triển theo một hướng cụ thể. Ngoài ra phải có một chính sách thoả đáng để quy hoạch cơ sở hạ tầng và đô thị, quy hoạch bố trí lại dân cư, xây dựng làng xã nhưng phải gắn với bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc . 4.2.Giải pháp lâu dài: Ngoài những giải pháp có tính cấp thiết để giải quyết những hạn chế, khó khăn trước mắt thì ta còn cần đưa ra được những giải pháp có tính lâu dài, phục vụ mục tiêu đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn mà Đảng và Nhà nước đề ra. a. Khoa học, công nghệ: Đẩy mạnh việc nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học, công nghệ cho sản xuất, coi đây là khâu đột phá quan trọng nhất để thúc đẩy phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn. Trước hết cần tập trung vao công nghệ sinh học, chương trình giống cây trồng, vật nuôi, công nghệ bảo quản và công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản. Dành kinh phí để nhập khẩu công nghệ cao, thiết bị hiện đại và các loại giống tốt. Đầu tư hiện đai hoá hệ thống viện trường, nâng cao năng lực đào tạo cán bộ khoa học, nghiên cứu và tiếp thu khoa học, công nghệ tiên tiến, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của nông nghiệp và nông thôn theo hướng CNH, hiện đại hóa. Đổi mới cơ chế quản lý khoa học, nhất là cơ chế quản lý tài chính, nhân sự nâng cao hiệu quả nghiên cứu và chuyển giao khoa học, công nghệ cho nông dân. Nhà nước có chính sách khuyến khích, hỗ trợ các thành phần kinh tế tham gia nghiên cứu phát triển khoa học, công nghệ phục vụ nông nghiệp, nông thôn và thực hiện xã hội hóa để mở rộng hệ thống khuyến nông đến cơ sở. b. Các chính sách: Về đất đai: Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để nông dân thực hiện đầy đủ, đúng pháp luật các quyền về sử dụng đất đai; khuyến khích nông dân thực hiện “dồn điền đổi thửa’’ trên cơ sở tự nguyện; nông dân được sử dụng giá trị quyền sử dụng đất để góp vốn cổ phần tham gia phát triển sản xuất, kinh doanh, liên doanh, liên kết Tạo điều kiện cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Khẩn trương tổng kết tình hình quản lý, sử dụng đất nông, lâm, ngư, diêm nghiệp làm cơ sở bổ sung, sửa đổi luật đất đai và sớm thể chế hoá thành các quy định cụ thể để thực hiện một cách chặt chẽ hơn. Về tài chính, tín dung: Nhà nước cân đối các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư thích đáng cho phát triển nông, lâm, ngư nghiệp và điều chỉnh cơ cấu đầu tư theo hướng phục vụ cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Các tổ chức tín dụng ( ngân hàng thương mại quốc doanh ngân hàng thương mại cổ phần ) hoạt động dưới nhiều hình thức đa dạng ở nông thôn với lãi suất thỏa thuận; tăng mức vay đối với người sản xuất và các tổ chức kinh tế ở nông thôn. Người sản xuất, các tổ chức kinh doanh được thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay để vay vốn ngân hàng, được vay vốn bằng tín chấp và vay theo dự án sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Khuyến khích phát triển quỹ tín dụng nhân dân ở các xã, hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng cho vay nặng lãi ở nông thôn. Thực hiện chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp mở rộng các hình thức bán trả góp vật tư, máy móc, thiết bị nông nghiệp cho nông dân; ứng vốn cho dân vay sản xuất nguyên liệu phục vụ cho công nghiệp chế biến và ngành nghề nông thôn.Khuyến khích người sản xuất, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia xây dựng quỹ bảo hiểm ngành hàng để trợ giúp nhau khi gặp rủi ro. Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp trong hạn điền cho nông dân đến năm 2010. Điều chỉnh bổ sung các chính sách thuế nhằm khuyến khích doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đầu tư phát triển kinh tế nông thôn. Về lao động và việc làm: Dành vốn đầu tư nâng cấp các cơ sở dạy nghề của Nhà nước, đồng thời có các cơ chế chính sách khuyến khích xã hội hoá; phát triển các hình thức dạy nghề đa dạng, bảo đảm hàng năm đào tạo nghề cho khoảng 1 triệu lao động, đưa tỷ lệ được đào tạo nghề lên khoảng 30% vào năm 2010. Nhà nước có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư khai hoang mở thêm đất mới, trồng rừng trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, phát triển chăn nuôi, nuôi trồng và đánh bắt thuỷ sản, chế biến nông,lâm, thuỷ sản, phát triển ngành nghề và dịch vụ nhằm tạo thêm nhiều việc làm cho nông dân. Về thương mại và hội nhập kinh tế: Thực hiện chính sách hỗ trợ và bảo hộ hợp lý một số ngành có triển vọng nhưng còn khó khăn như: chăn nuôi, rau quả bằng nhiều hình thức để ( thông tin thị trường, giống, thú y ) nông dân phát triển sản xuất và hạn chế những rủi ro trong quá trình thực hiện cam kết hội nhập kinh tế quốc tế. Nhà nước hỗ trợ một phần và có các chính sách thích hợp huy động các nguồn vốn để đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng phục vụ cho thương mại( bến cảng, kho tàng, chợ bán buôn bán lẻ ), tăng cường thông tin thị trường tiếp xúc thương mại, tổ chức quản lý chất lượng, xây dựng và bảo vệ thương hiệu hàng hóa Việt Nam; khuyến khích hình thành các hiệp hội ngành hàng, các quỹ hỗ trợ xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế tranh thủ vôn đầu tư, công nghệ, thiết bị và thị trường nhằm thúc đẩy nhanh công nghiệp hóa- HĐH nông nghiệp và nông thôn. Phát triển kinh tế- xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân ở nông thôn Tăng ngân sách cho giáo dục- đào tạo, đặc biệt là đối với vùng sâu, vùng xa, tạo điều kiện để người nghèo ở nông thôn được học tập và phát triển. c.Xây dựng đời sống văn hóa- xã hội và phát triển nguồn nhân lực: Đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, xã văn hoá, phục hồi và phát triển văn hóa truyền thống, phát huy tình làng nghĩa xóm, giúp đỡ và hỗ trợ nhau phát triển trong cộng đồng dân cư nông thôn. Phát triển công tác thông tin đai chúng và các hoạt động văn hoá, khuyến khích động viên những nhân tô mới, kịp thời phê phán các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, bảo vệ thuần phong mỹ tục ở nông thôn. Cùng với việc nhà nước tăng cường mở rộng các trường dạy nghề ở các khu vực nông thôn, cần khuyến khích các cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài mở trường lớp dạy nghề, hướng dẫn phổ biến khoa học kỹ thuật, quản lý, kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh cho nông dân. Xoá xã "trắng" về trạm y tế, nâng cao chất lượng phục vụ của mạng lưới y tế, văn hoá cơ sở, thực hiện xã hội hoá các hoạt động y tế, văn hoá, thể dục thể thao, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em, tăng tuổi thọ bình quân, động viên toàn dân hăng hái tham gia lao động sản xuất, tăng tích luỹ cho sự nghiệp CNH, HĐH . III. PHẦN KẾT LUẬN CNH, HĐH nói chung và CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là con đường tất yếu để đưa nước ta đi lên từ một nước nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu tiến lên một nước phát triển, hướng tới mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh. Qua phân tích toàn diện cả nội dung, thực trạng và biện pháp của quá trình CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn Việt Nam trong những năm đổi mới vừa qua, ta có thể khẳng định: công nghiệp hóa, HĐH nông nghiệp, nông thôn nước ta là một quá trình hoàn thiện phương thức tổ chức, quản lý và ứng dụng những thành tựu tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn phù hợp với mục tiêu, chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong từng thời kỳ và luôn giữ vững định hướng của Đảng và Nhà nước đã đặt ra. Rút kinh nghiệm từ bài học không thành công của thời bao cấp, trong những năm đổi mới vừa qua vấn đề CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn đã được điều chỉnh cả về mục tiêu, nội dung, phương pháp cho phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Tuy vậy, tình hình CNH - HĐH trong nông nghiệp, nông thôn nước ta hiện nay còn tồn tại nhiều vấn đề, chưa hoàn thiện hết do vậy quá trình đó diễn ra phải từ thấp đến cao, từ thí điểm đến mở rộng các mô hình khác nhau và mỗi mô hình đều dựa trên những điều kiện kinh tế và kỹ thuật nhất định của ngành, địa phương hoặc vùng lãnh thổ, đồng thời tham khảo kinh nghiệm của thế giới, nhất là các nước trong khu vực đã tiến hành CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn. Tuy còn nhiều thiếu sót nhưng hy vọng rằng bài tiểu luận đã làm sáng tỏ được phần nào thực trạng và những giải pháp cho CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay. MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT I. PHẦN MỞ ĐẦU .1 II. PHẦN NỘI DUNG .2 1. Vai trò nông nghiệp, nông thôn 2 2. Khái niệm CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn .3 2.1 Khái niệm CNH, HĐH nói chung 3 2.2 Khái niệm CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn .3 3. Thực trạng nông nghiệp, nông thôn hiện nay 4 3.1 Thực trạng chung .4 a. Những thành tựu đã đạt được .4 b. Những hạn chế còn tồn tại 5 3.2 Thực trạng CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn 6 a. Thành tựu 6 b. Khó khăn 7 4. Giải pháp thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn: .10 4.1 Giải pháp trước mắt 10 4.2 Giải pháp lâu dài 11 a. Khoa học công nghệ 11 b. Các chính sách 11 c. Xây dựng đời sống văn hoá - xã hội và phát triển nguồn nhân lực .13 III. PHẦN KẾT LUẬN .14 MỤC LỤC .15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 16 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin Nhà xuất bản chính trị quốc gia - 2004. 2. Văn kiện Đại hội địa biểu toàn quốc lần thứ VIII Nhà xuất bản chính trị quốc gia 3. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Số 1/2001 và Số 2/2001. 4. CNH- HĐH nông nghiệp, nông thôn. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn NXB chính trị quốc gia 5. Thực trạng CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn Việt Nam NXB thống kê Hà Nội - 1998

doc16 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 7495 | Lượt tải: 43download
Tóm tắt tài liệu Thực trạng và giải pháp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
I. PhÇn më ®Çu CNH, H§H lµ con ®­êng tÊt yÕu ph¶i tiÕn hµnh ®èi víi tÊt c¶ c¸c n­íc muèn x©y dùng nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn hiÖn ®¹i, ®Æc biÖt lµ víi c¸c n­íc cã xuÊt ph¸t ®iÓm tõ nÒn n«ng nghiÖp kÐm ph¸t triÓn. Víi thùc tiÔn ViÖt Nam lµ mét quèc gia l¹c hËu, h¬n 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n víi mét c¬ cÊu kinh tÕ ®éc canh thuÇn n«ng, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp... th× CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n lµ mét chñ tr­¬ng lín cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta nh»m thùc hiÖn môc tiªu x©y dùng nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, t¹o viÖc lµm vµ t¨ng thu nhËp cho d©n c­ n«ng th«n, gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò chÝnh trÞ - x· héi cña ®Êt n­íc. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII ®· x¸c ®Þnh: ®· x¸c ®Þnh ph¶i "®Æc biÖt coi träng CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n". Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y nhê cã CNH, H§H mµ bé mÆt n«ng th«n ®· cã nhiÒu b­íc chuyÓn chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ. Tuy vËy n«ng nghiÖp, n«ng th«n hiÖn nay vÉn ®ang ®øng tr­íc nh÷ng th¸ch thøc to lín, nhiÒu vÊn ®Ò vÒ s¶n xuÊt vµ ®êi sèng cña n«ng d©n ®ang næi lªn gay g¾t. Do vËy ®Èy nhanh tiÕn ®é thùc hiÖn chñ tr­¬ng nµy cña §¶ng vµ Nhµ n­íc lµ nhu cÇu rÊt cÊp thiÕt. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ cÊp b¸ch ®ã, víi vèn kiÕn thøc ®· häc, cïng víi sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña c« gi¸o, gi¶ng viªn §«ng ThÞ Hång. Em m¹nh d¹n nghiªn cøu ®Ò tµi: Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp, n«ng th«n ë n­íc ta hiÖn nay . Do thêi gian vµ tr×nh ®é cã h¹n nªn c¸c vÊn ®Ò em tr×nh bµy kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®­îc nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ cña thÇy c« ®Ó bµi tiÓu luËn cña em ®­îc hoµn chØnh h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n. II. PhÇn néi dung 1. Vai trß cña n«ng nghiÖp, n«ng th«n: N«ng nghiÖp theo nghÜa hÑp lµ ngµnh s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt mµ con ng­êi ph¶i dùa vµo quy luËt sinh tr­ëng cña c©y trång, vËt nu«i ®Ó t¹o ra s¶n phÈm nh­ l­¬ng thùc, thùc phÈm...®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu cñ minh. Cßn theo nghÜa réng cßn bao gåm c¶ l©m, ng­ nghiÖp. ë c¸c n­íc n­íc kÐm ph¸t triÓn vµ ®ang ph¸t triÓn, n«ng nghiÖp th­êng chiÕm tû träng kh¸ lín trong GDP vµ thu hót mét bé phËn quan träng lao ®éng x· héi. N«ng th«n lµ kh¸i niÖm dïng ®Ó chØ mét ®Þa bµn mµ ë ®ã s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chiÕm tû träng lín. N¨m 1961 trong cuèn s¸ch " Vai trß cña n«ng nghiÖp trong ph¸t triÓn Kinh tÕ " hai nhµ kinh tÕ häc Johnston vµ Meller ®· giíi thiÖu n¨m vai trß chñ yÕu cña n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Cã thÓ kh¸i qu¸t c¸c vai trß ®ã lµ: Cung cÊp l­¬ng thùc, thùc phÈm cho x· héi: §é co d·n cña thu nhËp víi cÇu vÒ l­¬ng thùc ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸ cao, tøc lµ khi møc sèng t¨ng lªn th× nhu cÇu tiªu dung l­¬ng thùc t¨ng nhanh. Trong t×nh h×nh ®ã nÕu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp néi ®Þa kh«ng tù ®¸p øng ®­îc th× b¶n th©n c¸c n­íc sÏ ph¶i bá ngo¹i tÖ ®Ó nhËp khÈu l­¬ng thùc thay v× nhËp khÈu khoa häc kü thuËt ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp. Cung cÊp nguyªn liÖu ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp nhÑ. Quy m«, tèc ®é t¨ng tr­ëng cña c¸c nguån nguyªn liÖu lµ nh©n tè quan träng quyÕt ®Þnh quy m«, tèc ®é t¨ng tr­ëng cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nµy. T¹o ra mét l­îng vèn thÆng d­ ®Ó ®Çu t­ cho qu¸ tr×nh CNH, H§H. Lµ thÞ tr­êng quan träng cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. n«ng nghiÖp, n«ng th«n tËp trung phÇn lín lao ®éng vµ d©n c­ do ®ã ®©y lµ thÞ tr­êng quan träng cña c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. Ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n lµ c¬ së æn ®Þnh kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi. Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n lµ c¬ së æn ®Þnh, ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ quèc d©n. MÆt kh¸c, ph¸t triÓn n«ng th«n trùc tiÕp n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho d©n c­ n«ng th«n. Do ®ã ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n còng lµ c¬ së æn ®Þnh chÝnh trÞ, x· héi. 2. Kh¸i niÖm CNH,H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n: 2.1. Kh¸i niÖm CNH-H§H nãi chung: CNH-H§H lµ mét qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, dÞch vô vµ qu¶n lý kinh tÕ tõ sö dông søc lao ®éng lµ chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ ph­¬ng tiÖn vµ ph­¬ng ph¸p tiªn tiÕn hiÖn ®¹i dùa trªn sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ vµ tiÕn bé khoa häc kü thuËt, tao ra n¨ng suÊt lao ®«ng cao §¶ng ta x¸c ®Þnh CNH ph¶i g¾n víi H§H. Së dÜ nh­ vËy lµ v× trªn thÕ giíi ®ang diÔn ra cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, mét sè n­íc ph¸t triÓn ®· b¾t ®Çu chuyÓn sang nÒn kinh tÕ tri thøc 2.2. Kh¸i niÖm CNH-H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n: CNH - H§H n«ng nghiÖp lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp theo h­íng s¶n xuÊt hµng ho¸ lín, g¾n víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ thÞ tr­êng, thùc tiÔn c¬ khÝ ho¸, ®iÖn khÝ ho¸, thuû lîi ho¸, øng dông c¸c thµnh t­u khoa häc, c«ng nghÖ, tr­íc hÕt lµ c«ng nghÖ sinh häc, thiÕt bÞ, kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµo c¸c khÈu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh»m n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng, hiÖu qu¶, søc c¹nh tranh cña n«ng s¶n hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng. CNH - H§H n«ng nghiÖp lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo h­íng t¨ng nhanh tû träng gi¸ trÞ s¶n phÈm vµ lao ®éng c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ dÞch vô, gi¶m dÇn tû träng s¶n phÈm vµ lao ®éng n«ng nghiÖp, x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ - x· héi, quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n, b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i, tæ chøc l¹i s¶n xuÊt vµ x©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp, x©y dùng nÒn d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh, kh«ng ngõng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cña nh©n d©n ë n«ng th«n. Kh¸i niÖm trªn cµng kh¼ng ®Þnh tÇm quan träng cña CNH - H§H n«ng nghiÖp,n«ng th«n - nã lµ con ®­êng tÊt yÕu ph¶i tiÕn hµnh ®èi víi bÊt cø n­íc nµo, nhÊt lµ nh÷ng n­íc cã ®iÓm xuÊt ph¸t tõ nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp kÐm ph¸t triÓn, muèn x©y dùng nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn hiÖn ®¹i. ë ViÖt Nam, hiÖn nay cã kho¶ng 80% d©n sè lµm nghÒ n«ng, tuyÖt ®¹i bé phËn d©n c­ vµ lao ®éng x· héi sèng ë n«ng th«n, s¶n xuÊt nhá lÎ víi n¨ng suÊt thÊp ®êi sèng cßn nhiÒu khã kh¨n, b¶n th©n nÒn kinh tÕ cña n­íc ta cßn chËm ph¸t triÓn. V× vËy muèn t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi nhÞp ®é cao vµ bÒn v÷ng ®Êt n­íc ta ph¶i tõng b­íc tiÕn hµnh CNH - H§H ®Êt n­íc ®Æc biÖt lµ CNH - H§H n«ng nghÞªp vµ n«ng th«n. Kinh nghiÖm thùc tiÔn cña c¸c n­íc trªn thÕ giíi ®· chØ ra r»ng kh«ng ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n th× kh«ng mét n­íc nµo cã thÓ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, æn ®Þnh víi tèc ®é cao ®­îc. ChÝnh v× vËy trong giai ®o¹n hiÖn nay vÊn ®Ò n«ng nghiÖp, n«ng th«n ë n­íc ta lµ vÊn ®Ò lu«n ®­îc quan t©m. T¹i §¹i héi lÇn thø VIII §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· kh¼ng ®Þnh ®­êng lèi CNH - H§H ë n­íc ta trong ®ã nªu râ viÖc ph¶i ®Æc biÖt coi träng CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n trong nh÷ng n¨m tr­íc m¾t. 3. Thùc tr¹ng n«ng nghiÖp, n«ng th«n hiÖn nay: 3.1. Thùc tr¹ng chung: a. Nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc: MÆc dï ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu khã kh¨n chång chÊt nh­ thiªn tai, dÞch bÖnh, ¸p lùc c¹nh tranh...song trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y n«ng nghiÖp, n«ng th«n ViÖt Nam vÉn lµ mét trong nh÷ng gam mµu s¸ng trong tæng thÓ bøc tranh tæng thÓ cña kinh tÕ ViÖt Nam. So víi giai ®o¹n tr­íc, hiÖn nay diÖn tÝch lóa gi¶m trªn 338.000 ha nh­ng s¶n l­îng vÉn t¨ng h¬n 2triÖu tÊn, cao su t¨ng 39.000 ha, hå tiªu 23.000 ha, ®iÒu 56.000 ha, diÖn tÝch chÌ t¨ng 23.000 ha vµ møc t¨ng tr­ëng s¶n l­îng t­¬ng øng lµ 33%, 67.5%, 237%, 26%. DiÖn tÝch c©y ¨n qu¶ ®¹t 650.000 ha, s¶n l­îng 3.2 triÖu tÊn/n¨m; c¬ cÊu nu«i trång thuû s¶n cã b­íc chuyÓn biÕn tÝch cùc theo h­íng ®Èy m¹nh nu«i tr«ng t«m, c¸ n­íc ngät, ch¨n nu«i vÒ c¬ b¶n ®­îc ®iÒu chØnh kh¸ hiÖu qña theo h­íng hµng ho¸ tËp trung. Mèc ®¸nh dÊu quan träng trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n lµ viÖc thùc hiÖn c¬ chÕ kho¸n trong n«ng nghiÖp. Thµnh qu¶ ®¹t ®­îc tõ c¸c chÝnh s¸ch kho¸n 100, kho¸n 10 ®em l¹i lµ v« cïng to lín, gãp phÇn t¹o nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cho sù æn ®Þnh x· héi vµ tiÕn tr×nh ®æi míi. Vïng s¶n xuÊt hµng ho¸ tËp trung, quy m« lín ®· ®­îc h×nh thµnh,ph¸t huy thÕ m¹nh tiÒm n¨ng cña c¸c ®Þa ph­¬ng: vïng s¶n xuÊt lóa g¹o ë ®ång b»ng s.Cöu Long, vïng trång cµ phª ë T©y Nguyªn, vïng c©y ¨n qu¶, b«ng v¶i ë Nam Bé, cao su ë §«ng Nam Bé, ch¨n nu«i gia sóc, chÕ biªn së miÒn nói phÝa B¾c, T©y Nguyªn... §©y lµ mét thùc tÕ ®¸ng mõng cña viÖc gia t¨ng m« h×nh trång trät, ch¨n nu«i cã quy m« lín g¾n víi nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸. Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, c¬ cÊu lao ®éng ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn râ nÐt. H×nh thµnh nhiÒu hé võa s¶n xuÊt hµng ho¸ võa kinh doanh dÞch vô (bu«n b¸n vËt t­ n«ng nghiÖp, tiªu thô n«ng s¶n). §Õn nay, c¶ n­íc cã 3.599 ®¬n vÞ (chñ yÕu lµ doanh nghiÖp t­ nh©n chiÕm 70.15%), cã tíi 77.000 trang tr¹i, t¨ng 11.000 trang tr¹i so víi n¨m 2001, ®a s« tËp trung ë khu vùc T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé, ®ång b»ng s,Cöu Long. ë khu vùc phÝa B¾c h×nh thµnh c¸c lµng nghÒ dÞch vô n«ng nghiÖp hoÆc phi n«ng nghiÖp nh­ B¾c Ninh, Hµ T©y, VÜnh Phóc, H­ng Yªn... Bé mËt n«ng th«n cã nhiÒu nÐt khëi s¾c, ®êi sèng vËt chÊt còng nh­ tinh thÇn cña ®¹i bé ph©n d©n c­ n«ng th«n ®· ®­îc c¶i thiÖn, hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng ®­îc quan t©m ph¸t triÓn, vÊn ®Ò ch¨m sãc søc khoÎ cho bµ con còng ®­îc chó träng h¬n tr­íc.... b. Nh÷ng h¹n chÕ cßn tån t¹i: Tuy ®· ®¹t ®­îc mét sè thµnh tùu ®¸ng kÓ nh­ng n«ng nghiÖp, n«ng th«n n­íc ta hiÖn nay vÉn cßn tån t¹i nh÷ng h¹n chÕ, m©u thuÉn kh«ng nhá - ®©y lµ mét rµo c¶n lín trªn b­íc ®­êng héi nhËp. HiÖn nay, khu vùc n«ng th«n ®ang ë trong t×nh tr¹ng xuÊt ph¸t thÊp khi b­íc ®Çu chuyÓn sang giai ®o¹n míi: GDP tõ n«ng nghiÖp chØ chiÕm 30% tæng s¶n phÈm quèc néi, thu nhËp b×nh qu©n mét lao ®éng trªn th¸ng kho¶ng 100.000® thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi thµnh thÞ. Thªm vµo ®ã lµ t×nh tr¹ng ph©n ho¸ lín gi÷a c¸c khu vùc thuÇn n«ng vµ phi thuÇn n«ng. §Æc biÖt ta cÇn l­u t©m ®Õn mét thùc tÕ lµ tû lÖ ng­êi nghÌo ë khu vùc n«ng th«n qu¸ lín so víi thµnh thÞ. T¹i c¸c ®« thÞ lín tû lÖ nµy còng chØ ë møc 2.4% trong khi ®ã cã ë khu vùc n«ng th«n tû lÖ nµy lµ 30% - 40%, ®Æc biÖt ë vïng cao, vïng s©u, vïng xa... B¶n th©n trong khu vùc n«ng th«n còng diÔn ra sù ph©n ho¸ m¹nh mÏ. Tèc ®é ph¸t triÓn cña c¸c gi÷a c¸c khu vùc n«ng th«n kh¸ chªnh lÖch. Ngoµi ba khu vùc lµ ®ång b»ng s.Hång, ®ång b»ng s.Cöu Long vµ miÒn §«ng Nam Bé cã tèc ®é ph¸t triÓn t­¬ng ®èi nhanh cßn l¹i lµ c¸c khu vùc chËm ph¸t triÓn. Ngoµi ra sù ph¸t triÓn bïng næ c¸c ngµnh nghÒ míi ë n«ng th«n ®· lµm xuÊt hiÖn nhiÒu mèi hiÓm ho¹ tiÒm tµng víi m«i tr­êng sinh th¸i khu vùc nµy: « mhiÔm m«i tr­êng, tµi nguyªn bÞ khai th¸c bõa b·i..MÆt kh¸c kinh nghiÖm cña ng­êi n«ng d©n trong lÜnh vùc phi n«ng nghiÖp cßn h¹n chÕ, ch­a d¸m chÊp nhËn rñi ro vµ m¹nh d¹n ®Çu t­, kinh doanh, s¶n xuÊt. Cã thÓ kÓ ra mét sè h¹n chÕ n÷a ®ã lµ: ThÞ tr­êng n«ng th«n chËm ph¸t triÓn víi c¬ c©u manh món, ph©n t¸n, chÊt l­îng s¶n phÈm hµng ho¸ cßn thÊp, søc c¹nh tr¹nh yÕu. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n tuy ®· ®­îc quan t©m ®Çu t­, n©ng cÊp song ch­a thÓ ®¸p øng ®­îc víi nhu cÇu ph¸t triÓn. C¬ chÕ qu¶n lý tËp trung bao cÊp vÉn tån t¹i. Tr×nh ®é s¶n xuÊt kh«ng ®ång ®Òu, viÖc øng dông tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt cßn rÊt h¹n chÕ... Cã thÓ nãi nh÷ng h¹n chÕ trªn ®©y chÝnh lµ th¸ch thøc nh­ng ®ång thêi ®ã còng lµ ®éng lùc ®Ó §¶ng vµ Nhµ nø¬c ta quyÕt t©m ®Èy m¹nh CNH - H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n trong thêi gian tíi. 3.2.Thùc tr¹ng CNH - H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n hiÖn nay: a. Thµnh tùu: Trong nh÷ng n¨m võa qua n­íc ta ®· ®¹t ®­îc mét sè thµnh tùu trong viÖc chuyÓn dÞch c¸c ngµnh kinh tÕ ë n«ng th«n theo h­íng CNH, H§H. B­íc ®Çu ta ®· gi¶m ®­îc tû träng cña n«ng nghiÖp vµ t¨ng dÇn tû träng cña tiÓu thñ c«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ dÞch vô. Kh«ng nh÷ng vËy mµ ta ®· ph¸ ®­îc thÕ ®éc canh trong n«ng nghiÖp , ®a d¹ng ho¸ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, h×nh thµnh nªn c¸c vïng chuyªn canh quy m« lín nh»m ®¸p øng nhu cÇu nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp nhÑ vµ xuÊt khÈu. Trong n«ng nghiÖp ®ang h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c vïng n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng ho¸ nh­ : T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé vµ miÒn nói, trung du phÝa B¾c chuyªn m«n ho¸ vÒ trång vµ chÕ biÕn c©y c«ng nghiÖp, ®ång b»ng s.Cöu Long vµ ®ång b»ng s.Hång chuyªn m«n ho¸ vÒ l­¬ng thùc - thùc phÈm... §Æc biÖt trong thêi gian gÇn ®©y viÖc CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n n­íc ta cßn ®¹t ®­îc rÊt nhiÒu thµnh tùu trong viÖc ®Èy m¹nh øng dông tiÕn bé khoa häc - c«ng nghÖ. N­íc ta ®· ®¹t ®­îc mét sè b­íc tiÕn nhÊt ®Þnh trong qu¸ tr×nh c¬ giíi ho¸ n«ng nghiÖp. §Õn n¨m 1997 c¶ n­íc cã h¬n 115. 487 m¸y kÐo c¸c lo¹i sö dông trong n«ng nghiÖp víi tæng c«ng suÊt h¬n 2 triÖu CV, t¨ng gÊp 1,5 lÇn so víi n¨m 1985. ®Æc biÖt m¸y kÐo nhá thÝch hîp víi quy m« hé gia ®×nh t¨ng rÊt nhanh, tõ 17880 c¸i víi 19,60 ngh×n CV n¨m 1990 t¨ng lªn 71208 c¸i víi c«ng suÊt 810027 CV n¨m 1995 vµ 83.289 c¸i víi c«ng suÊt h¬n 863 ngh×n CV n¨m 1997. C«ng viÖc c¬ giíi ho¸ vËn chuyÓn trong n«ng nghiÖp còng cã nhiÒu khëi s¾c. Trong n«ng th«n hiÖn nay cã 22.000 « t« c¸c lo¹i (kh«ng kÓ m¸y kÐo vµ c¸c lo¹i xe c«ng n«ng) trong ®ã cã h¬n 15.000 xe t¶i (90% lµ cña hé gia ®×nh n«ng d©n) t¨ng gÊp 2 lÇn n¨m 1990. C¸c kh©u c«ng viÖc kh¸c nh­ xay x¸t lóa g¹o, chÕ biÕn thøc ¨n gia sóc, c­a xÎ gç, còng ®­îc tõng b­íc c¬ giíi ho¸ cïng víi sù ph¸t triÓn cña nguån ®iÖn lùc quèc gia...Nhµ n­íc ta ®· chó träng ®Çu t­ x©y dùng hÖ thèng thuû lîi. TÝnh ®Õn 1/10/1996 c¶ n­íc ®· cã 20.644 c«ng tr×nh thuû lîi lín nhá trong ®ã cã 20.502 c«ng tr×nh thuû n«ng (6727 hå, ®Ëp chøa n­íc, 5899 cèng, 2363 tr¹m b¬m ®iÖn, 671 tr¹m b¬m dÇu, 4.842 c«ng tr×nh phô thuéc, 162 tr¹m thuû ®iÖn kÕt hîp thuû n«ng) c¸c c«ng tr×nh nµy ®· ®¶m b¶o t­íi tiªu cho 3 triÖu ha diÖn tÝch ®Êt canh t¸c (chiÕm 53% tæng sè) tiªu trªn 2 triÖu ha, ng¨n mÆn 0,7 triÖu ha vµ chèng lò cho 2 triÖu ha. Thêi gian võa qua viÖc øng dông c«ng nghÖ sinh häc vµo n«ng nghiÖp n­íc ta ®· ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tùu, tr­íc hÕt lµ viÖc t¹o ra nhiÒu gièng c©y trång, vËt nu«i míi, ®ång thêi ta còng ®· s¶n xuÊt ®­îc nhiÒu lo¹i ph©n bãn, thuèc trõ s©u vi sinh. Nh÷ng thµnh tùu cña tiÕn bé khoa häc- kü thuËt trong n«ng nghiÖp, nhÊt lµ trong viÖc øng dông c¸c gièng c©y trång, vËt nu«i míi ®· t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò hÕt søc quan träng cho b­íc nh¶y vät vÒ n¨ng suÊt vµ ch©t l­îng n«ng s¶n... Bªn c¹nh ®ã lµ sù chuyÓn biÕn tÝch cùc trong viÖc x©y dùng quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp. HiÖn nay n«ng nghiÖp n«ng th«n n­íc ta ®ang cã sù tån t¹i ®an xen cña nhiÒu lîi h×nh quan hÖ s¶n xuÊt nh­ : kinh tÕ hé gia ®×nh, kinh tÕ nhµ n­íc, kinh tÕ tËp thÓ vµ kinh tÕ t­ nh©n. VÊn ®Ò ®µo t¹o nguån nh©n lùc cho n«ng nghiÖp n«ng th«n còng ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh tùu nhÊt ®Þnh. Nhµ n­íc ta kh«ng chØ chó träng n©ng cao tr×nh ®é cña ng­êi lao ®éng ë n«ng th«n mµ cßn chó träng ®Õn viÖc ®µo t¹o mét ®éi ngò cö nh©n, kü s­ tr×nh ®é §¹i häc vµ trªn §¹i häc cã lßng yªu nghÒ, muèn g¾n bã víi n«ng nghiÖp n«ng th«n, chó träng ®Õn viÖc n©ng cao chÊt l­îng gi¸o dôc, cã chÝnh s¸ch gi¸o dôc ®µo t¹o riªng cho n«ng nghiÖp, n«ng th«n, ®Æc biÖt lµ vïng s©u, vïng xa... b. H¹n chÕ: Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc th× viÖc CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n ë n­íc ta hiÖn nay cßn tån t¹i rÊt nhiÒu h¹n chÕ.Tuy b­íc ®Çu ®· cã sù chuyÓn dÞch trong c¬ cÊu kinh tÕ ë n«ng nghiÖp n«ng th«n nh­ng sù chuyÓn dÞch nµy diÔn ra rÊt chËm vµ gÆp nhiÒu khã kh¨n. Tû lÖ lao ®éng thuÇn n«ng hiÖn cßn ë møc cao so víi lao ®éng phi thuÇn n«ng. Trong khi ®ã viÖc ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp chÕ biÕn, dÞch vô l¹i ®ang cã nhiÒu h¹n chÕ mµ nguyªn nh©n lµ do: ThiÕu vèn, m¹ng l­íi tÝn dông n«ng th«n ch­a ph¸t triÓn, tÝn dông ngoµi quèc doanh n«ng th«n ch­a nhiÒu, nghÌo nµn, tr×nh ®é c¸n bé thÊp. C¸c ngµnh nghÒ ®­îc ­u tiªn ph¸t triÓn nhÊt lµ c¸c ngµnh nghÒ tiÓu thñ c«ng truyÒn thèng nh­ng vÊn ®Ò m«i tr­êng còng l¹i ®­îc ®Æt ra cÊp thiÕt... Bªn c¹nh ®ã cßn lµ nh÷ng h¹n chÕ trong c«ng t¸c øng dông tiÕn bé khoa häc - c«ng nghÖ trong n«ng nghiÖp n«ng th«n. HiÖn nay c«ng t¸c c¬ giíi ho¸ n«ng nghiÖp thùc sù ®ang gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n. §Êt ®ai manh món g©y khã kh¨n cho c¬ giíi ho¸ s¶n xuÊt, quy m« ruéng ®Êt ph©n t¸n, nhá lÎ lµm cho viÖc sö dông m¸y kÐo, xe vËn t¶i vµ m¸y mãc n«ng nghiÖp khã ph¸t huy t¸c dông, chi phÝ cao trong khi hiÖu qu¶ thu ®­îc thÊp. Cã thÓ nãi, vÊn ®Ò c¬ giíi ho¸ n«ng nghiÖp ë n­íc ta hiÖn nay vÉn ®ang trong t×nh tr¹ng m©u thuÉn gi÷a yªu cÇu cña H§H víi lùc l­îng lao ®éng d­ thõa ë n«ng th«n. NÕu nh­ xÐt trªn gãc ®é kü thuËt th× m¸y mãc gÇn nh­ lu«n ®¹t hiÖu qu¶( n©ng cao n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng s¶n phÈm ), nh­ng ®Ó cã hiÖu qu¶ trªn gãc ®é kinh tÕ th× ph¶i xÐt tíi chi phi cña nã, thiÕt bÞ míi kh«ng ph¶i lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh; chÝnh kh¶ n¨ng lîi nhuËn trong phÇn lín c¸c tr­êng hîp vµ nã chØ gãp phÇn nhá trong viÖc n©ng cao c¹nh tranh, m¸y mãc thiÕt bÞ sÏ trë thµnh g¸nh nÆng nÕu kh«ng qu¶n lý tèt. N«ng d©n ch­a m¹nh d¹n ®­a c¬ giíi vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp v× lo ng¹i sÏ lµm t¨ng chi phÝ. MÆt kh¸c gi¸ c¶ m¸y mãc, nhiªn liÖu ch­a thùc sù khuyÕn khÝch n«ng d©n sö dông c¬ giíi... C«ng t¸c thuû lîi ho¸ còng ®ang ph¶i ®èi mÆt víi rÊt nhiÒu khã kh¨n: chÊt l­îng c¸c c«ng tr×nh thuû lîi cßn thÊp, kh¶ n¨ng t­íi tiªu cña thuû lîi míi ®¸p øng ®­îc kho¶ng 50% yªu cÇu vÒ n­íc cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Mét sè c«ng tr×nh ®· xuèng cÊp nghiªm träng nh­ng thiÕu vèn ®Ó duy tr×, b¶o d­ìng, nªn c«ng suÊt thùc tÕ t­íi tiªu chØ ®¹t kho¶ng 30% so víi thiÕt kÕ...Nh­ vËy ®iÒu ®Æt ra cho chóng ta hiÖn nay lµ cÇn tiÕp tôc t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó ®Çu t­, bæ sung, n©ng cÊp vµ x©y dùng míi. So víi yªu cÇu CNH - H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n mµ §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®Ò ra th× trong giai ®o¹n hiÖn nay c«ng nghÖ sinh häc vÉn ch­a ®¸p øng ®­îc. Tû lÖ ¸p dông c«ng nghÖ sinh häc cßn rÊt thÊp. §©y còng lµ mét th¸ch thøc trong qu¸ tr×nh ®æi míi n«ng nghiÖp n«ng th«n ë n­íc ta. Kh«ng nh÷ng vËy mµ do d©n trÝ cña con ng­êi n«ng th«n thÊp, kh«ng ®­îc ®µo t¹o cô thÓ ®Ó cã nh÷ng hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh nªn hËu qu¶ tÊt yÕu lµ cµng ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp n«ng th«n th× møc ®é « nhiÔm m«i tr­êng cµng trë nªn trÇm träng. Do thiÕu vèn ®Çu t­ s¶n xuÊt mµ kh¶ n¨ng cña ng­êi n«ng d©n còng cã h¹n do kh«ng ®­îc ®µo t¹o mét c¸ch chÝnh quy vµ c¬ b¶n nªn ë hÇu hÕt c¸c ®Þa bµn n«ng th«n c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn ®Òu tr¶i qua nhiÒu c«ng ®o¹n nhá vµ ph©n t¸n. S¶n xuÊt theo quy m« nhá, ®¬n s¬, thñ c«ng lµ chÝnh th× c¸c hé gia ®×nh khã cã ®iÒu kiÖn cã ®­îc c«ng nghÖ tinh chÕ tèt nhÊt bëi vËy chÊt l­îng s¶n phÈm míi trë nªn thÊp kÐm, kh«ng ®ñ tiªu chuÈn ph©n phèi trong n­íc hoÆc xuÊt khÈu ra n­íc ngoµi. Cã thÓ nãi hiÖn nay CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n n­íc ta ®ang ®øng tr­íc nh÷ng th¸ch thøc lín bªn c¹nh nh÷ng c¬ héi. ThuËn lîi: Trong nh÷ng n¨m qua §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· cã nh÷ng chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, n«ng th«n. KÕt qu¶ lµ ngµnh n«ng nghiÖp ®· cã chuyÓn biÕn tÝch cùc. N«ng nghiÖp ®· ®¶m b¶o ®ñ nhu cÇu l­¬ng thùc cho nhu cÇu an toµn l­¬ng thùc,trë thµnh mét trong nh÷ng thÕ m¹nh xuÊt khÈu thu ngo¹i tÖ cho ®Êt n­íc; ®Êt ®· ®­îc sö dông cã hiÖu qu¶ h¬n c¶ vÒ sè l­îng lÉn chÊt l­îng khai th¸c; ®êi sèng n«ng d©n tõng b­íc ®­îc c¶i thiÖn vµ n©ng cao... Chóng ta cã mét thuËn lîi n÷a cho qu¸ tr×nh CNH - H§H n«ng nghiÖp lµ hiÖn nay n­íc ta ®ang thùc hiÖn chÝnh s¸ch më cöa nÒn kinh tÕ quan hÖ víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ ngoµi thÕ giíi, nªn cã thÓ tiÕp thu ®­îc nh÷ng kinh nghiÖm, nh÷ng tiÕn bé khoa häc míi vËn dông vµo trong n«ng nghiÖp cña m×nh. MÆt kh¸c hiÖn nay ë n­íc ta vai trß cña kinh tÕ hé ngµy cµng ®­îc kh¼ng ®Þnh, nã lµ ®¬n vÞ kinh tÕ tù chñ, rÊt n¨ng ®éng, s¸ng t¹o trong viÖc tiÕp thu nh÷ng tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ míi vµo trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Khã kh¨n, th¸ch thøc: Khã kh¨n tr­íc hÕt lµ hiÖn nay nÒn n«ng nghiÖp n­íc ta vÉn mang mét nÒn n«ng nghiÖp s¶n xuÊt nhá lµ phæ biÕn, viÖc c¬ giíi ho¸ th× chËm ph¸t triÓn, diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp th× cßn manh món, ph©n t¸n, ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai canh t¸c b×nh qu©n trªn ®Çu ng­êi cßn thÊp vµ ®Æc biÖt ë n«ng th«n, tr×nh ®é vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ, tr×nh ®é vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ cßn yÕu kÐm vµ chuyÓn biÕn chËm. Vai trß cña kinh tÕ hé tuy ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh, nh­ng kh¶ n¨ng vÒ mÆt tµi chÝnh cña hä th× cßn rÊt eo hÑp vµ nhá bÐ. Trªn ®©y còng lµ nh÷ng khã kh¨n c¬ b¶n mµ nã ®· kh«ng g©y sù k×m h·m nhá ®èi víi qu¸ tr×nh CNH - H§H n«ng nghiÖp hiÖn nay. Kh¸c víi nhiÒu n­íc trong khu vùc, sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt ë ViÖt Nam l¹i diÔn ra trong bèi c¶nh møc t¨ng d©n sè vµ tû lÖ ®ãi nghÌo cao. C«ng t¸c gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, ®Æc biÖt ë nh÷ng vïng s©u, vïng xa, vïng miÒn nói cao cßn nhiÒu khã kh¨n, h¹n chÕ. HÖ thèng phóc lîi c«ng céng, c¬ së vËt chÊt kü thuËt vµ c¸c vÊn ®Ò x· héi kh¸c cßn mét kho¶ng c¸ch xa víi yªu cÇu. Tû lÖ ng­êi nghÌo, hé nghÌo tuy cã xu h­íng gi¶m nh­ng møc sèng cßn rÊt thÊp. Chªnh lÖch møc sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ gi÷a n«ng th«n vµ thµnh thÞ, gi÷a c¸c vïng ngµy cµng t¨ng. C¨ng th¼ng x· héi vÒ nguån nh©n lùc d­ thõa ngµy cµng nãng báng. Bªn c¹nh ®ã, trong nhiÒu n¨m chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ch­a chó ý ®óng møc tíi b¶o vÖ m«i tr­êng, m«i tr­êng sèng trong lµnh ë n«ng th«n còng ®ang bÞ suy tho¸i nghiªm träng... 4. Gi¶i ph¸p CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n: §øng tr­íc nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc vµ nh÷ng khã kh¨n, th¸ch thøc võa ph©n tÝch ë trªn, yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi chóng ta lµ cÇn ph¶i s¸ng suèt ®Ò ra nh÷ng ®Þnh h­íng, nh÷ng gi¶i ph¸p ®óng ®¾n, kÞp thêi ®Ó kh¾c phôc vµ ®æi míi, tiÕp tôc ®­a sù nghiÖp CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n v÷ng b­íc tiÕn lªn, gi÷ v÷ng môc tiªu vµ quan ®iÓm cña §¶ng, Nhµ N­íc ®· ®Ò ra. 4.1. Gi¶i ph¸p tr­íc m¾t: §Çu tiªn ph¶i ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. Thùc hiÖn c¬ giíi ho¸ c¸c kh©u s¶n xuÊt trø¬c hÕt lµ c¸c kh©u nÆng nhäc, ®éc h¹i, c¬ giíi ho¸ c¸c kh©u sau thu ho¹ch ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, ph¸t triÓn c¸c c¬ së c«ng nghiÖp chÕ biÕn g¾n víi vïng nguyªn liÖu. H­íng dÉn, khuyÕn khÝch vµ hç trî c¸c c¬ së ngµnh nghÒ th«n th«n sö dông m¸y mãc, c«ng cô c¶i tiÕn, thùc hiÖn c¬ khÝ ho¸ c¸c kh©u s¶n xuÊt n©ng cao n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng, h¹ gi¸ thµnh ®Ó cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh tèt trªn thÞ tr­êng trong n­íc vµ quèc tÕ. Nhµ n­íc ®­a ra nh÷ng chÝnh s¸ch hç trî, khuyÕn khÝch ph¸t triÓn m¹nh c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vÒ n«ng th«n ®Ó thu hót vµ thùc hiÖn viÖc ph©n c«ng lao ®éng ngay trªn ®Þa bµn, tr­íc hÕt lµ c¸c ngµnh sö dông nguyªn liÖu t¹i chç, cÇn nhiÒu lao ®éng nh­: chÕ biÕn n«ng l©m thuû s¶n, s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng… H×nh thµnh ngay c¸c khu c«ng nghiÖp ë n«ng th«n g¾n kÕt ngay tõ ®Çu lîi Ých kinh tÕ gi÷a ng­êi s¶n xuÊt nguyªn liÖu víi c¸c c¬ së thu mua chÕ biÕn kinh doanh n«ng l©m thuû s¶n... X©y dùng ®­îc mèi quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp kinh tÕ hé n«ng d©n vµ nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn tån t¹i l©u dµi trong qu¸ tr×nh CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n. Mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu cã vai trß quan träng vµ ®Òu ®­îc ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng vµ ®« thÞ ho¸ n«ng th«n. Nhµ n­íc ­u tiªn ph¸t triÓn hÖ thèng thuû lîi theo h­íng sö dông tµi nguyªn n­íc, khai th¸c l­u vùc s«ng ®Ó cÊp n­íc cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nu«i trång thuû s¶n, phßng chèng vµ gi¶m nhÑ thiªn tai. Ph¸t triÓn nhanh hÖ thèng giao th«ng n«ng th«n: N©ng cÊp tuyÕn ®­êng ®· cã, ph¶i cã giao th«ng thuËn lîi th× viÖc vËn chuyÓn hµng ho¸ tõ vïng nµy tíi vïng kia míi ®­îc c¶i thiÖn râ rÖt, tõ ®ã h×nh thµnh nªn c¸c vïng c«ng nghiÖp lín ë n«ng th«n. Ngoµi ra ®iÖn còng ®ãng vai trß v« cïng quan träng ®Ó vËn hµnh m¸y mãc, thiÕt bÞ v× vËy ph¶i ph¸t triÓn hÖ thèng ®iÖn n«ng th«n c¸c dÞch vô b­u chÝnh viÔn th«ng vµ c¸c ®iÓm v¨n ho¸ ®Õn hÇu hÕt c¸c x·, cung cÊp cã hiÖu qu¶ chÊt l­îng cao cho nhu cÇu s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t ë n«ng th«n. C«ng t¸c quy ho¹ch ph¶i ®­îc coi lµ nhiÖm vô hµng ®Çu bëi CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n ph¶i ®­îc tiÕn hµnh theo tõng vïng ®Ó ph¸t triÓn theo mét h­íng cô thÓ. Ngoµi ra ph¶i cã mét chÝnh s¸ch tho¶ ®¸ng ®Ó quy ho¹ch c¬ së h¹ tÇng vµ ®« thÞ, quy ho¹ch bè trÝ l¹i d©n c­, x©y dùng lµng x· nh­ng ph¶i g¾n víi b¶o vÖ m«i tr­êng vµ gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc... 4.2.Gi¶i ph¸p l©u dµi: Ngoµi nh÷ng gi¶i ph¸p cã tÝnh cÊp thiÕt ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng h¹n chÕ, khã kh¨n tr­íc m¾t th× ta cßn cÇn ®­a ra ®­îc nh÷ng gi¶i ph¸p cã tÝnh l©u dµi, phôc vô môc tiªu ®Èy m¹nh CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n mµ §¶ng vµ Nhµ n­íc ®Ò ra. a. Khoa häc, c«ng nghÖ: §Èy m¹nh viÖc nghiªn cøu, øng dông vµ chuyÓn giao khoa häc, c«ng nghÖ cho s¶n xuÊt, coi ®©y lµ kh©u ®ét ph¸ quan träng nhÊt ®Ó thóc ®Èy ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n. Tr­íc hÕt cÇn tËp trung vao c«ng nghÖ sinh häc, ch­¬ng tr×nh gièng c©y trång, vËt nu«i, c«ng nghÖ b¶o qu¶n vµ c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng, l©m, thuû s¶n. Dµnh kinh phÝ ®Ó nhËp khÈu c«ng nghÖ cao, thiÕt bÞ hiÖn ®¹i vµ c¸c lo¹i gièng tèt. §Çu t­ hiÖn ®ai ho¸ hÖ thèng viÖn tr­êng, n©ng cao n¨ng lùc ®µo t¹o c¸n bé khoa häc, nghiªn cøu vµ tiÕp thu khoa häc, c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n theo h­íng CNH, hiÖn ®¹i hãa. §æi míi c¬ chÕ qu¶n lý khoa häc, nhÊt lµ c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh, nh©n sù n©ng cao hiÖu qu¶ nghiªn cøu vµ chuyÓn giao khoa häc, c«ng nghÖ cho n«ng d©n. Nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ tham gia nghiªn cøu ph¸t triÓn khoa häc, c«ng nghÖ phôc vô n«ng nghiÖp, n«ng th«n vµ thùc hiÖn x· héi hãa ®Ó më réng hÖ thèng khuyÕn n«ng ®Õn c¬ së. b. C¸c chÝnh s¸ch: VÒ ®Êt ®ai: Nhµ n­íc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó n«ng d©n thùc hiÖn ®Çy ®ñ, ®óng ph¸p luËt c¸c quyÒn vÒ sö dông ®Êt ®ai; khuyÕn khÝch n«ng d©n thùc hiÖn “dån ®iÒn ®æi thöa’’ trªn c¬ së tù nguyÖn; n«ng d©n ®­îc sö dông gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt ®Ó gãp vèn cæ phÇn tham gia ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh, liªn doanh, liªn kÕt…T¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông ®Êt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. KhÈn tr­¬ng tæng kÕt t×nh h×nh qu¶n lý, sö dông ®Êt n«ng, l©m, ng­, diªm nghiÖp lµm c¬ së bæ sung, söa ®æi luËt ®Êt ®ai vµ sím thÓ chÕ ho¸ thµnh c¸c quy ®Þnh cô thÓ ®Ó thùc hiÖn mét c¸ch chÆt chÏ h¬n. VÒ tµi chÝnh, tÝn dung: Nhµ n­íc c©n ®èi c¸c nguån vèn ®Ó ­u tiªn ®Çu t­ thÝch ®¸ng cho ph¸t triÓn n«ng, l©m, ng­ nghiÖp vµ ®iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t­ theo h­íng phôc vô cho chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp, n«ng th«n C¸c tæ chøc tÝn dông ( ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh ng©n hµng th­¬ng m¹i cæ phÇn…) ho¹t ®éng d­íi nhiÒu h×nh thøc ®a d¹ng ë n«ng th«n víi l·i suÊt tháa thuËn; t¨ng møc vay ®èi víi ng­êi s¶n xuÊt vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ ë n«ng th«n. Ng­êi s¶n xuÊt, c¸c tæ chøc kinh doanh ®­îc thÕ chÊp b»ng tµi s¶n h×nh thµnh tõ vèn vay ®Ó vay vèn ng©n hµng, ®­îc vay vèn b»ng tÝn chÊp vµ vay theo dù ¸n s¶n xuÊt, kinh doanh cã hiÖu qu¶. KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn quü tÝn dông nh©n d©n ë c¸c x·, h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt t×nh tr¹ng cho vay nÆng l·i ë n«ng th«n. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch hç trî c¸c doanh nghiÖp më réng c¸c h×nh thøc b¸n tr¶ gãp vËt t­, m¸y mãc, thiÕt bÞ n«ng nghiÖp cho n«ng d©n; øng vèn cho d©n vay s¶n xuÊt nguyªn liÖu phôc vô cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn vµ ngµnh nghÒ n«ng th«n.KhuyÕn khÝch ng­êi s¶n xuÊt, c¸c doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ tham gia x©y dùng quü b¶o hiÓm ngµnh hµng ®Ó trî gióp nhau khi gÆp rñi ro. MiÔn thuÕ sö dông ®Êt n«ng nghiÖp trong h¹n ®iÒn cho n«ng d©n ®Õn n¨m 2010. §iÒu chØnh bæ sung c¸c chÝnh s¸ch thuÕ nh»m khuyÕn khÝch doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Çu t­ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n. VÒ lao ®éng vµ viÖc lµm: Dµnh vèn ®Çu t­ n©ng cÊp c¸c c¬ së d¹y nghÒ cña Nhµ n­íc, ®ång thêi cã c¸c c¬ chÕ chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch x· héi ho¸; ph¸t triÓn c¸c h×nh thøc d¹y nghÒ ®a d¹ng, b¶o ®¶m hµng n¨m ®µo t¹o nghÒ cho kho¶ng 1 triÖu lao ®éng, ®­a tû lÖ ®­îc ®µo t¹o nghÒ lªn kho¶ng 30% vµo n¨m 2010. Nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Çu t­ khai hoang më thªm ®Êt míi, trång rõng trång c©y c«ng nghiÖp, c©y ¨n qu¶, ph¸t triÓn ch¨n nu«i, nu«i trång vµ ®¸nh b¾t thuû s¶n, chÕ biÕn n«ng,l©m, thuû s¶n, ph¸t triÓn ngµnh nghÒ vµ dÞch vô nh»m t¹o thªm nhiÒu viÖc lµm cho n«ng d©n. VÒ th­¬ng m¹i vµ héi nhËp kinh tÕ: Thùc hiÖn chÝnh s¸ch hç trî vµ b¶o hé hîp lý mét sè ngµnh cã triÓn väng nh­ng cßn khã kh¨n nh­: ch¨n nu«i, rau qu¶… b»ng nhiÒu h×nh thøc ®Ó ( th«ng tin thÞ tr­êng, gièng, thó y…) n«ng d©n ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ h¹n chÕ nh÷ng rñi ro trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn cam kÕt héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Nhµ n­íc hç trî mét phÇn vµ cã c¸c chÝnh s¸ch thÝch hîp huy ®éng c¸c nguån vèn ®Ó ®Çu t­ ph¸t triÓn kÕt cÊu h¹ tÇng phôc vô cho th­¬ng m¹i( bÕn c¶ng, kho tµng, chî b¸n bu«n b¸n lÎ ), t¨ng c­êng th«ng tin thÞ tr­êng tiÕp xóc th­¬ng m¹i, tæ chøc qu¶n lý chÊt l­îng, x©y dùng vµ b¶o vÖ th­¬ng hiÖu hµng hãa ViÖt Nam; khuyÕn khÝch h×nh thµnh c¸c hiÖp héi ngµnh hµng, c¸c quü hç trî xuÊt khÈu n«ng, l©m, thñy s¶n. T¨ng c­êng më réng hîp t¸c quèc tÕ tranh thñ v«n ®Çu t­, c«ng nghÖ, thiÕt bÞ vµ thÞ tr­êng nh»m thóc ®Èy nhanh c«ng nghiÖp hãa- H§H n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n. Ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña ng­êi d©n ë n«ng th«n T¨ng ng©n s¸ch cho gi¸o dôc- ®µo t¹o, ®Æc biÖt lµ ®èi víi vïng s©u, vïng xa, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ng­êi nghÌo ë n«ng th«n ®­îc häc tËp vµ ph¸t triÓn. c. X©y dùng ®êi sèng v¨n hãa- x· héi vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc: §Èy m¹nh phong trµo x©y dùng lµng, x· v¨n ho¸, phôc håi vµ ph¸t triÓn v¨n hãa truyÒn thèng, ph¸t huy t×nh lµng nghÜa xãm, gióp ®ì vµ hç trî nhau ph¸t triÓn trong céng ®ång d©n c­ n«ng th«n. Ph¸t triÓn c«ng t¸c th«ng tin ®ai chóng vµ c¸c ho¹t ®éng v¨n ho¸, khuyÕn khÝch ®éng viªn nh÷ng nh©n t« míi, kÞp thêi phª ph¸n c¸c hiÖn t­îng tiªu cùc trong x· héi, b¶o vÖ thuÇn phong mü tôc ë n«ng th«n. Cïng víi viÖc nhµ n­íc t¨ng c­êng më réng c¸c tr­êng d¹y nghÒ ë c¸c khu vùc n«ng th«n, cÇn khuyÕn khÝch c¸c c¸ nh©n, tæ chøc trong n­íc vµ n­íc ngoµi më tr­êng líp d¹y nghÒ, h­íng dÉn phæ biÕn khoa häc kü thuËt, qu¶n lý, kinh nghiÖm s¶n xuÊt, kinh doanh cho n«ng d©n. Xo¸ x· "tr¾ng" vÒ tr¹m y tÕ, n©ng cao chÊt l­îng phôc vô cña m¹ng l­íi y tÕ, v¨n ho¸ c¬ së, thùc hiÖn x· héi ho¸ c¸c ho¹t ®éng y tÕ, v¨n ho¸, thÓ dôc thÓ thao, gi¶m tû lÖ suy dinh d­ìng ë trÎ em, t¨ng tuæi thä b×nh qu©n, ®éng viªn toµn d©n h¨ng h¸i tham gia lao ®éng s¶n xuÊt, t¨ng tÝch luü cho sù nghiÖp CNH, H§H... III. phÇn kÕt luËn CNH, H§H nãi chung vµ CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n lµ con ®­êng tÊt yÕu ®Ó ®­a n­íc ta ®i lªn tõ mét n­íc n«ng nghiÖp nghÌo nµn, l¹c hËu tiÕn lªn mét n­íc ph¸t triÓn, h­íng tíi môc tiªu d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng d©n chñ v¨n minh. Qua ph©n tÝch toµn diÖn c¶ néi dung, thùc tr¹ng vµ biÖn ph¸p cña qu¸ tr×nh CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m ®æi míi võa qua, ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh: c«ng nghiÖp hãa, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n n­íc ta lµ mét qu¸ tr×nh hoµn thiÖn ph­¬ng thøc tæ chøc, qu¶n lý vµ øng dông nh÷ng thµnh tùu tiÕn bé khoa häc, kü thuËt vµ c«ng nghÖ vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n phï hîp víi môc tiªu, chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc trong tõng thêi kú vµ lu«n gi÷ v÷ng ®Þnh h­íng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ®· ®Æt ra. Rót kinh nghiÖm tõ bµi häc kh«ng thµnh c«ng cña thêi bao cÊp, trong nh÷ng n¨m ®æi míi võa qua vÊn ®Ò CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n ®· ®­îc ®iÒu chØnh c¶ vÒ môc tiªu, néi dung, ph­¬ng ph¸p cho phï hîp víi yªu cÇu cña thùc tiÔn. Tuy vËy, t×nh h×nh CNH - H§H trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n n­íc ta hiÖn nay cßn tån t¹i nhiÒu vÊn ®Ò, ch­a hoµn thiÖn hÕt do vËy qu¸ tr×nh ®ã diÔn ra ph¶i tõ thÊp ®Õn cao, tõ thÝ ®iÓm ®Õn më réng c¸c m« h×nh kh¸c nhau vµ mçi m« h×nh ®Òu dùa trªn nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ vµ kü thuËt nhÊt ®Þnh cña ngµnh, ®Þa ph­¬ng hoÆc vïng l·nh thæ, ®ång thêi tham kh¶o kinh nghiÖm cña thÕ giíi, nhÊt lµ c¸c n­íc trong khu vùc ®· tiÕn hµnh CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Tuy cßn nhiÒu thiÕu sãt nh­ng hy väng r»ng bµi tiÓu luËn ®· lµm s¸ng tá ®­îc phÇn nµo thùc tr¹ng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p cho CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n ë n­íc ta hiÖn nay. Môc lôc Danh môc ch÷ viÕt t¾t PhÇn më ®Çu...........................................................................................1 PhÇn néi dung.......................................................................................2 Vai trß n«ng nghiÖp, n«ng th«n....................................................................2 Kh¸i niÖm CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n...........................................3 Kh¸i niÖm CNH, H§H nãi chung..............................................................3 Kh¸i niÖm CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n.........................................3 Thùc tr¹ng n«ng nghiÖp, n«ng th«n hiÖn nay..............................................4 3.1 Thùc tr¹ng chung.......................................................................................4 a. Nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc.......................................................................4 b. Nh÷ng h¹n chÕ cßn tån t¹i............................................................................5 3.2 Thùc tr¹ng CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n........................................6 a. Thµnh tùu......................................................................................................6 b. Khã kh¨n......................................................................................................7 4. Gi¶i ph¸p thùc hiÖn CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n:.........................10 4.1 Gi¶i ph¸p tr­íc m¾t..................................................................................10 4.2 Gi¶i ph¸p l©u dµi......................................................................................11 a. Khoa häc c«ng nghÖ....................................................................................11 b. C¸c chÝnh s¸ch............................................................................................11 c. X©y dùng ®êi sèng v¨n ho¸ - x· héi vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc...............13 PhÇn kÕt luËn.....................................................................................14 Môc lôc.............................................................................................................15 Tµi liÖu tham kh¶o......................................................................................16 Tµi liÖu tham kh¶o Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c - Lªnin Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - 2004. V¨n kiÖn §¹i héi ®Þa biÓu toµn quèc lÇn thø VIII Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia T¹p chÝ N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Sè 1/2001 vµ Sè 2/2001. 4. CNH- H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn NXB chÝnh trÞ quèc gia 5. Thùc tr¹ng CNH - H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n ViÖt Nam NXB thèng kª Hµ Néi - 1998

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThực trạng và giải pháp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay.DOC
Luận văn liên quan