Vấn đề phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay

Vấn đề phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay(20 trang) LỜI MỞ ĐẦU Vào cuối những năm 80 của thế kỷ 20, về cơ bản nền kinh tế nước ta sản xuất nhỏ vẫn còn là phổ biến, trạng thái kinh tế tự nhiên hiện vật, tự cung, tự cấp còn chiếm ưu thế. Xã hội Việt Nam vẫn dựa trên nền tảng của văn minh nông nghiệp lúa nước, nông dân chiếm đại đa số. Vì vậy Việt Nam vẫn là nước nghèo nàn, lạc hậu và kém phát triển, Do đó phát triển trở thành nhiệm vụ, mục tiêu số 1 đối với toàn Đảng, toàn dân ta trong những bước đường đi tới. Muốn vậy phải chuyển nền kinh tế quốc dân sang trạng thái của sự phát triển, là phát triển nền kinh tế thị trường cùng với nó là thực hiện công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Để làm được điều đó chúng ta cần phải phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN. Đây là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay. Chuyển nền kinh tế từ hoạt động theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung, hành chính, quan liêu bao cấp sang phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng XHCN là nội dung, bản chất và đặc điểm khái quát nhất đối với nền kinh tế của nước ta trong hiện tại và trong tương lai để đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá để huy động sức mạnh của toàn dân vào việc khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng xa, cần phải phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN. Đó là chủ trương có tính chiến lược trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay mà Đảng và nhà nước ta đã xác định. Vấn đề phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay được giải quyết ở trong tiểu luận này với những nội dung chính như sau: I. Cơ sở lý luận của việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên XHCN nói chung. II. Tính tất yếu khách quan phải phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở nước ta. III. Những giải pháp để phát triển kinh tế hàng hoá Việt Nam TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Giáo trình kinh tế chính trị học Mác Lênin. NXB Chính trị Quốc gia 1999 2. Văn kiện Đại hội Đảng VI, VII, VIII 3. Giáo trình kinh tế chính trị Mác –Lênin Đại học kinh tế quốc dân NXB Giáo dục 1998, tập I, tập II 4. Tạp chí Cộng sản 5. Thông tin lí luận MỤC LỤC Trang Lời mở đầu 1 I. Cơ sở lý luận của việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ đi lên XHCN nói chung 2 II. Tính tất yếu khách quan phải phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở nước ta 9 III. những giải pháp để phát triển kinh tế hàng hoá Việt Nam 12 Kết luận 19 Tài liệu tham khảo 20

doc21 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 453 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Vấn đề phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
XHCN. §ã lµ chñ tr­¬ng cã tÝnh chiÕn l­îc trong c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña n­íc ta hiÖn nay mµ §¶ng vµ nhµ n­íc ta ®· x¸c ®Þnh. VÊn ®Ò ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó chuyÓn tõ s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín ë n­íc ta hiÖn nay ®­îc gi¶i quyÕt ë trong tiÓu luËn nµy víi nh÷ng néi dung chÝnh nh­ sau: I. C¬ së lý luËn cña viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é lªn XHCN nãi chung. II. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta. III. Nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ ViÖt Nam I. c¬ së lý luËn cña viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é ®i lªn cnxh nãi chung. 1. Lý luËn cña chñ nghÜa M¸c Lªnin vÒ sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ kinh tÕ hµng ho¸, sù kh¸c biÖt gi÷a chóng ®Ó lµm râ vÊn ®Ò ®· nªu ë trªn. Tr­íc khi ®i vµo nghiªn cøu s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ kinh tÕ hµng ho¸ ta cÇn hiÓu râ hµng ho¸ lµ g×? - Hµng ho¸ lµ s¶n phÈm cña søc lao ®éng trong ®ã: Mét lµ: nã cã thÓ tho¶ m·n ®­îc nhu cÇu nµo ®ã cña con ng­êi. Hai lµ: nã ®­îc s¶n xuÊt ra kh«ng ph¶i ®Ó ng­êi s¶n xuÊt ra nã tiªu dïng mµ lµ ®Ó b¸n. V× vËy hµng ho¸ tr­íc hÕt lµ mét ®èi t­îng bªn ngoµi, lµ mét vËt nhê cã thuéc tÝnh cña nã mµ tho¶ m·n ®­îc bÊt cø lo¹i nhu cÇu nµo cña con ng­êi, th× tÝnh chÊt cña nh÷ng nhu cÇu ®ã kh«ng lµm cho vÊn ®Ò thay ®æi g× c¶. - Hµng ho¸ cã hai thuéc tÝnh: gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. Trong ®ã gi¸ trÞ sö dông lµ thuéc tÝnh tù nhiªn cßn gi¸ trÞ lµ thuéc tÝnh x· héi cña hµng ho¸, hai thuéc tÝnh lµ hai mÆt ®èi lËp cïng tån t¹i trong hµng ho¸. + Gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸: §ã lµ nh÷ng c«ng dông kh¸c nhau do thuéc tÝnh tù nhiªn cña vËt mang l¹i cã thÓ tho¶ m·n mét nhu cÇu nµo ®ã cña con ng­êi. VÝ dô: c¬m ®Ó ¨n, ¸o ®Ó mÆt, m¸y mãc, thiÕt bÞ nguyªn nhiªn vËt liÖu ®Ó s¶n xuÊt. Gi¸ trÞ sö dông cña vËt phÈm chØ ®­îc thÓ hiÖn ra khi ®em tiªu dïng chóng. Khoa häc kü thuËt vµ c«ng nghÖ cµng ph¸t triÓn th× dÇn dÇn ng­êi ta sÏ t×m ra nhiÒu tÝnh cã Ých cña c¸c vËt phÈm. Gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ rÊt phong phó nã võa tho¶ m·n nhu cÇu vËt chÊt ®ång thêi nã cßn tho¶ m·n nhu cÇu tinh thÇn: nh­ s¸ch b¸o, b¨ng h×nh, b¨ng tiÕng... gi¸ trÞ sö dông lµ mét ph¹m trï vÜnh viÔn nh­ng trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ th× gi¸ trÞ sö dông ®ång thêi lµ mét vËt mang gi¸ trÞ trao ®æi tøc lµ nã cã thÓ ®­îc ®æi lÊy v©t kh¸c. Hµng ho¸ ph¶i cã gi¸ trÞ sö dông nh­ng kh«ng ph¶i mäi vËt cã gi¸ trÞ sö dông l¹i lµ hµng ho¸. VÝ dô: kh«ng khÝ, ¸nh s¸ng.. + Gi¸ trÞ cña hµng ho¸: gi¸ trÞ cña hµng ho¸ lµ mét ph¹m trï rÊt tr×u t­îng bëi v× nã lµ thuéc tÝnh x· héi cña hµng ho¸ vµ muèn hiÓu ®­îc gi¸ trÞ cña hµng ho¸ chóng ta ph¶i xuÊt ph¸t tõ viÖc nghiªn cøu gi¸ trÞ trao ®æi. Kh¸i niÖm gi¸ trÞ trao ®æi: Gi¸ trÞ trao ®æi ®ã lµ quan hÖ tû lÖ vÒ l­îng mµ mét gi¸ trÞ sö dông nµy ®­îc trao ®æi víi mét gi¸ trÞ sö dông kh¸c mµ ph­¬ng thøc biÓu hiÖn gi¸ trÞ trao ®æi cã d¹ng. VÝ dô nh­: 1 r×u = 20kg thãc. Tõ ph­¬ng thøc nµy th× cã hai vÊn ®Ò cÇn ®­îc gi¶i ®¸p: V× sao hµng ho¸ cã c«ng dông kh¸c nhau l¹i ®­îc trao ®æi víi nhau. T¹i sao hai hµng ho¸ l¹i ®­îc trao ®æi víi nhau theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh (nh­ 1 =20). Gi¶i ®¸p Hai hµng ho¸ cã c«ng dông kh¸c nhau mµ ®­îc trao ®æi lÉn nhau, v× vËy gi÷a chóng ph¶i cã c¬ së chung. C¸i chung ®ã kh«ng ph¶i lµ thuéc tÝnh tù nhiªn cña vËt phÈm. NÕu lo¹i trõ ®iÒu ®ã ra th× c¸c hµng ho¸ mang ra trao ®æi chØ cßn mét thuéc tÝnh chung duy nhÊt ®ã lµ chóng ®Òu lµ s¶n phÈm cña lao ®éng con ng­êi vµ nhê thuéc tÝnh nµy chóng ®­îc trao ®æi víi nhau. ViÖc trao ®æi hµng ho¸ ®ã chÝnh lµ viÖc trao ®æi lao ®éng cña ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ ®· ®­îc kÕt tÝnh trong hµng ho¸. Trong ph­¬ng tr×nh trªn th× thêi gian lao ®éng ®Ó lµm ra mét r×u b»ng thêi gian lao ®éng lµm ra 20 kg thãc v× vËy tû lÖ nµy lµ 1 vµ 20. Tãm l¹i: Th«ng qua trao ®æi hµng ho¸ (gi¸ trÞ trao ®æi) th× chóng ta ph¸t hiÖn ra ®­îc thuéc tÝnh thø hai cña hµng ho¸ ®ã lµ gi¸ trÞ. KÕt luËn vÒ thùc thÓ gi¸ trÞ: Thùc thÓ cña gi¸ trÞ hµng ho¸ (chÊt cña gi¸ trÞ hµng ho¸) ®ã lµ lao ®éng cña ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ ®­îc kÕt tinh ë trong hµng ho¸, gi¸ trÞ biÓu hiÖn quan hÖ s¶n xuÊt gi÷a nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ hay cã thÓ nãi gi¸ trÞ chÝnh lµ mét quan hÖ x· héi. Mét vËt kh«ng ph¶i lµ s¶n phÈm cña lao ®éng th× vËt ®ã kh«ng cã gi¸ trÞ. Kh«ng ph¶i bÊt kú lao ®éng nµo còng t¹o thµnh thùc thÓ cña gi¸ trÞ mµ chØ trong kinh tÕ hµng ho¸ th× lao ®éng cña con ng­êi míi t¹o thµnh thùc thÓ lao ®éng. a. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt hµng ho¸: -Qu¸ tr×nh chuyÓn tõ s¶n xuÊt tù cung tù cÊp lªn s¶n xuÊt hµng ho¸. + Kh¸i niÖm s¶n xuÊt tù cung tù cÊp: §ã lµ mét kiÓu tæ chøc s¶n xuÊt mµ trong ®ã s¶n phÈm cña lao ®éng lµm ra ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng cña néi bé cña tõng hé gia ®×nh, tõng c«ng x· hay tõng c¸ nh©n riªng lÎ. S¶n xuÊt tù cung tù cÊp hay cßn ®­îc gäi lµ s¶n xuÊt tù tóc tù cÊp hoÆc nÒn kinh tÕ tù nhiªn. §©y lµ kiÓu tæ chøc khÐp kÝn tøc lµ kh«ng cã sù giao l­u víi bªn ngoµi v× vËy nã th­êng g¾n liÒn víi sù b¶o thñ, tr× trÖ, bÞ giíi h¹n bëi nhu cÇu h¹n hÑp, kü thuËt th« s¬ l¹c hËu. NÒn kinh tÕ tù nhiªn tån t¹i trong c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn thÊp cña x· héi: thêi nguyªn thuû, n« lÖ, phong kiÕn. Nh­ng ë n­íc ta hiÖn nay th× kinh tÕ tù nhiªn vÉn cßn tån t¹i ë c¸c vïng s©u, vïng xa, vïng nói phÝa b¾c, t©y nguyªn,vïng ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè. + Sù xuÊt hiÖn cña s¶n xuÊt hµng ho¸. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c«ng cô dÇn dÇn ®­îc c¶i tiÕn, lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn lµm cho s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ®­îc nhiÒu h¬n, ®iÒu ®ã dÉn tíi viÖc trao ®æi hµng ho¸ vµ dÉn tíi sù ra ®êi cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸. S¶n xuÊt hµng ho¸ lµ nÒn s¶n xuÊt trong ®ã ng­êi ta s¶n xuÊt ra nh÷ng s¶n phÈm ®Ó mang ra trao ®æi trªn thÞ tr­êng. S¶n xuÊt hµng ho¸ ®­îc ra ®êi khi cã ®Çy ®ñ 2 ®iÒu kiÖn sau: Thø nhÊt: Ph¶i cã sù ph©n c«ng lao ®éng s¶n xuÊt, ®ã lµ viÖc mçi ng­êi s¶n xuÊt hoÆc mçi ngµnh s¶n xuÊt chØ chuyªn m«n s¶n xuÊt ra mét lo¹i s¶n phÈm nµo ®ã cho nhu cÇu cña x· héi. Cho ®Õn nay trong lÞch sö ®· diÔn ra ba cuéc ph©n c«ng lín ®ã lµ: lµm cho viÖc ch¨n nu«i ra khái trång trät, lµm cho thñ c«ng nghiÖ t¸ch ra khái n«ng nghiÖp h×nh thµnh c¸c ngµnh s¶n xuÊt ®éc lËp nh­: rÌn, gèm,.. DÉn tíi lµm xuÊt hiÖn ngµnh th­¬ng nghiÖp. Sù ph©n c«ng lao ®éng dÉn tíi kÕt qu¶ lµ t¹o nªn sù phô thuéc lÉn nhau gi÷a nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt bëi v× mçi ng­êi s¶n xuÊt chØ lµm ra mét lo¹i s¶n phÈm nhÊt ®Þnh nh­ng trong ®êi sèng cña ng­êi ®ã ph¶i cÇn ®Õn nhiÒu lo¹i s¶n phÈm v× vËy hä cã nhu cÇu cÇn trao ®æi s¶n phÈm cña m×nh víi s¶n phÈm cña nh÷ng ng­êi kh¸c. VÝ dô: trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt tù cung, tù cÊp mét gia ®×nh võa trång lóa, võa t¹o ra c¸c c«ng cô lao ®éng s¶n xuÊt nh­: xÎng, cuèc, cµy, bõa. Khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi ng­êi n«ng d©n chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt cßn viÖc chÕ t¹o ra c«ng cô s¶n xuÊt th× do ng­êi thî rÌn ®¶m nhiÖm. Ng­êi n«ng d©n kh«ng chØ cÇn cã l­¬ng thùc ®Ó ¨n, mµ cßn ph¶i cã c«ng cô ®Ó s¶n xuÊt, ng­êi thî rÌn còng vËy hä kh«ng thÓ sèng b»ng xÎng, cuèc, cµy, bõa mµ cÇn cã lóa g¹o. §iÒu ®ã lµm cho ng­êi n«ng d©n vµ ng­êi thî rÌn ph¶i cã mèi liªn hÖ trao ®æi s¶n phÈm cho nhau vµ phô thuéc vµo nhau. Thø hai: ChÕ ®é t­ h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt, tøc lµ t­ liÖu s¶n xuÊt thuéc quyÒn së h÷u cña tõng c¸ nh©n vµ v× vËy ng­êi ta cã quyÒn chi phèi ®èi víi s¶n phÈm lµm ra. ChÕ ®é t­ h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt ®· lµm cho nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt trë thµnh ®éc lËp víi nhau trong ®iÒu kiÖn ®ã ®Ó tho¶ m·n c¸c nhu cÇu kh¸c cña m×nh th× ng­êi s¶n xuÊt cã quyÒn sö dông s¶n phÈm cña m×nh ®Ó trao ®æi víi c¸c s¶n phÈm kh¸c. Hai ®iÒu kiÖn trªn lµm cho nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt võa phô thuéc lÉn nhau vµ võa ®éc lËp ®èi víi nhau. §©y lµ mét quan hÖ mang tÝnh thuÉn vµ ®Ó gi¶i quyÕt m©u thuÉn nµy ng­êi ta ph¶i tiÕn hµnh trao ®æi hµng ho¸. V× vËy muèn cã s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¶i cã ®Çy ®ñ c¶ hai ®iÒu kiÖn nªu trªn. - ¦u thÕ cña s¶n xuÊt hµng ho¸. + S¶n xuÊt hµng ho¸ lµm cho ph©n c«ng lao ®éng ngµy cµng ph¸t triÓn. Lµm cho tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸, hîp t¸c ho¸ ngµy cµng n©ng cao. ThiÕt lËp mèi liªn hÖ gi÷a c¸c ngµnh, c¸c vïng, c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt nh­ vËy nã sÏ xo¸ bá ®­îc tÝnh tù tóc tù cÊp sù b¶o thñ tr× trÖ vµ gãp phÇn vµo viÖc ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸. + S¶n xuÊt hµng ho¸ buéc nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt ph¶i c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng b»ng c¸ch ph¶i c¶i tiÕn kü thuËt, hîp lý ho¸ s¶n xuÊt ®Ó h¹ gi¸ thµnh. N©ng cao chÊt l­îng hµng ho¸. Nh÷ng viÖc lµm ®ã cã t¸c dông thóc ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. S¶n xuÊt hµng ho¸ cµng ph¸t triÓn quy m« cña nã cµng lín th× hiÖu qu¶ kinh tÕ cña nã ®èi víi x· héi cµng lín vµ ­u thÕ cña nã so víi s¶n xuÊt nhá còng t¨ng lªn. + S¶n xuÊt hµng ho¸ gãp phÇn vµo viÖc thóc ®Èy qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung s¶n xuÊt më réng giao l­u kinh tÕ trong n­íc vµ n­íc ngoµi, hoµ nhËp vµo kinh tÕ thÕ giíi. Víi nh÷ng t¸c dông kÓ trªn hiÖn nay trªn thÕ giíi cã nhiÒu n­íc (trong ®ã cã n­íc ta) tËp trung vµo ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸. b. Sù tån t¹i kh¸ch quan cña kinh tÕ hµng ho¸ trong thêi kú qu¸ ®é nãi chung vµ ë ViÖt Nam - ë Anh, §øc kinh tÕ hµng ho¸ xuÊt hiÖn tõ cuèi chÕ ®é céng s¶n nguyªn thuû vµ ph¸t triÓn tíi ngµy nay. ë mçi n­íc tÝnh chÊt vµ ph¹m vi cña kinh tÕ hµng ho¸ cã møc ®é kh¸c nhau. HiÖn nay hÇu hÕt trªn thÕ giíi c¸c n­íc ®Òu thùc hiÖn kinh tÕ hµng ho¸ ®ã lµ m« h×nh kinh tÕ mµ giai ®o¹n ph¸t triÓn cao lµ kinh tÕ thÞ tr­êng. Kinh tÕ hµng ho¸: Lµ mét kiÓu tæ chøc kinh tÕ x· héi mµ trong ®ã h×nh th¸i phæ biÕn cña s¶n xuÊt lµ s¶n xuÊt ra s¶n phÈm ®Ó b¸n, ®Ó trao ®æi trªn thÞ tr­êng. §©y còng chÝnh lµ nh÷ng ®iÓm hoµn toµn kh¸c biÖt gi÷a s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ kinh tÕ hµng ho¸ muèn cã kinh tÕ hµng ho¸ ph¶i cã s¶n xuÊt hµng ho¸. Sù tån t¹i kh¸ch quan cña kinh tÕ hµng ho¸ thêi kú qu¸ ®é cña ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng tÊt yÕu kh¸c quan v× ®iÒu kiÖn ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng ho¸ vÉn ®­îc duy tr× hoµn toµn gièng nh­ trªn chØ kh¸c lµ ViÖt Nam ®i tõ thêi kú phong kiÕn lªn CNXH. Ph©n c«ng lao ®éng víi t­ c¸ch lµ c¬ së cña sù trao ®æi. - NÒn kinh tÕ ®a vµ ®ang tån t¹i nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm lao ®éng. C«ng nghÖ míi, tr×nh ®é qu¶n lý nh»m t¹o c¬ së ®Ó ph¸t triÓn hµng ho¸. Trong thêi kú qu¸ ®é tõ TBCN lªn XHCN, xÐt vÒ mÆt së h÷u ®ã lµ qu¸ tr×nh chuyÓn tõ së h÷u t­ nh©n vÒ TLSX lªn së h÷u x· héi vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. Cho nªn trong nÒn kinh tÕ sÏ tån t¹i nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau. Do vËy øng víi nã lµ nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn do ®Æc ®iÓm cña thêi kú qu¸ ®é: §Æc ®iÓm næi bËt nhÊt cña nÒn kinh tÕ lµ sù tån t¹i cña nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn vµ øng víi nã lµ mét x· héi cã nhiÒu giai cÊp. + Thµnh phÇn kinh tÕ: ®ã lµ nh÷ng tæng thÓ kinh tÕ bao gåm nh÷ng c¬ së vÒ nÒn kinh tÕ víi nh÷ng quan hÖ kinh tÕ cã nh÷ng ®Æc tr­ng nhÊt ®Þnh vµ nh÷ng quan hÖ kinh tÕ nµy lµ do chÕ ®é së h÷u TLSX quyÕt ®Þnh. Khi c¸ch m¹ng v« s¶n thµnh c«ng th× chóng ta ph¶i c¶i t¹o nÒn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é t­ h÷u. Bao gåm hai lo¹i chÝnh sau: T­ b¶n lín: Nguyªn t¾c c¶i t¹o: ph¶i quèc h÷u ho¸ c¸c t­ liÖu s¶n xuÊt vµ ph¶i tiÕn hµnh qua nhiÒu giai ®o¹n trong 1 thêi gian dµi, tiÕn hµnh b»ng nhiÒu biÖn ph¸p thÝch hîp. V× vËy trong thêi kú qu¸ ®é vÉn tån t¹i thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n vµ ng­êi ta h­íng thµnh phÇn nµy theo con ®­êng CNTB nhµ n­íc. T­ h÷u nhá: Lµ t­ h÷u cña nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt c¸ thÓ, nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá. Víi lo¹i nµy vÒ nguyªn t¾c th× kh«ng tÞch thu c¸c TLSX cña hä mµ c¶i t¹o hä mét c¸ch dÇn dÇn th«ng qua c«ng cuéc hîp t¸c ho¸. V× vËy trong thêi kú qu¸ ®é tån t¹i nÒn kinh tÕ hîp t¸c x·. HiÖn nay ë n­íc ta cßn tån t¹i nhiÒu tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt: hiÖn ®¹i cã, th« s¬ cã, nöa c¬ khÝ cã. V× vËy viÖc thiÕt lËp quan hÖ së h÷u ®èi víi TLSX còng ph¶i ®a d¹ng do ®ã ë n­íc ta cßn nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng nªn kinh tÕ míi th× cã thÓ xuÊt hiÖn thªm mét sè thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c: kinh tÕ nhµ n­íc, kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc. + C¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ trong thêi kú qu¸ ®é ë n­íc ta. Theo t­ t­ëng cña Lªnin vµ c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ cña n­íc ta, t¹i §¹i héi VIII cña §¶ng th× ë n­íc ta ®ang tån t¹i 5 thµnh phÇn kinh tÕ: Thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc (kinh tÕ quèc doanh) Thµnh phÇn kinh tÕ hîp t¸c x· Thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc Thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ vµ tiÓu thñ Thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n. Thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc Kh¸i niÖm: ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ tån t¹i dùa trªn chÕ ®é së h÷u nhµ n­íc ®èi víi t­ liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu. Kinh tÕ nhµ n­íc bao gåm 3 bé phËn sau: C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc: ®©y lµ bé phËn quan träng vµ chñ yÕu nhÊt cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc, c¸c doanh nghiÖp nµy trùc tiÕp s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt cho x· héi. C¸c ngµnh kinh tÕ thuéc së h÷u nhµ n­íc: nh÷ng ngµnh nµy th× nã cung cÊp hµng ho¸ hoÆc dÞch vô cho x· héi. Bao gåm: hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng: giao th«ng, b­u ®iÖn. Nã bao gåm toµn bé hÖ thèng ng©n hµng, tµi chÝnh, b¶o hiÓm, c¸c xÝ nghiÖp liªn doanh víi c¸c n­íc ngoµi trong ®ã vèn cña nhµ n­íc chiÕm tû lÖ khèng chÕ 51% trë lªn. Nh÷ng lùc l­îng vËt chÊt thuéc së h÷u nhµ n­íc nh­ lµ ®Êt ®ai, c¸c nguån tµi nguyªn, kho¸ng s¶n, c¸c vïng trêi, vïng biÓn thuéc chñ quyÒn cña ViÖt Nam. Sù h×nh thµnh: c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ®­îc h×nh thµnh nh­ sau: Nhµ n­íc ®Çu t­ vèn ®Ó x©y dùng míi hoµn toµn tõ ®Çu. Nhµ n­íc gãp vèn ®Ó liªn doanh víi n­íc ngoµi víi tû lÖ 51% trë lªn. Nhµ n­íc quèc h÷u ho¸ c¸c xÝ nghiÖp t­ b¶n t­ nh©n. Vai trß cña kinh tÕ nhµ n­íc: trong thêi kú qu¸ ®é vµ trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn th× thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc cÇn ph¶i gi÷ ®­îc vai trß chñ ®¹o: kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i trë thµnh ®ßn bÈy ®Ó ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héi. Kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i gi÷ vai trß lµ ng­êi më ®­êng h­íng dÉn vµ hç trî cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c cïng ph¸t triÓn. Kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i trë thµnh lùc l­îng vËt chÊt chñ yÕu ®Ó nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý vÜ m« toµn bé nÒn kinh tÕ. Kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i t¹o ®­îc nÒn t¶ng cho chÕ ®é x· héi míi tøc lµ ph¶i trë thµnh mÉu mùc vÒ mäi mÆt. N¨ng suÊt lao ®éng cao, ph¶i tËn dông hÕt c«ng suÊt, m¸y mãc, c«ng cô, lµm ®ñ tr¸ch nhiÖm víi nhµ n­íc, b¶o vÖ tèt m«i tr­êng. Kinh tÕ nhµ n­íc ë n­íc ta hiÖn nay mÆc dï lµ n¾m gi÷ mét l­îng tµi s¶n t­¬ng ®èi lín (chiÕm 2/3 tµi s¶n quèc gia, 80% lùc l­îng lao ®éng lµnh nghÒ) nh­ng kinh tÕ nhµ n­íc ho¹t ®éng ch­a hiÖu qu¶: n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, ch­a sö dông hÕt m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhiÒu xÝ nghiÖp lµ ¨n thua lç, ph¸ s¶n lµm thÊt tho¸t vèn cña nhµ n­íc. HiÖn nay n­íc ta cã 600 doanh nghiÖp nhµ n­íc, 35% lµm ¨n cã l·i cßn l¹i 60% lµm ¨n kh«ng cã l·i trong ®ã 25% liªn tôc bÞ lç. V× vËy ®Ó cñng cè thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc th×: nhµ n­íc ph¶i ®Çu t­ mét c¸ch ®ång bé c¶ vèn, c«ng nghÖ, nh©n lùc cho nh÷ng nh©n lùc kinh tÕ ®ang n¾m nh÷ng kh©u then chèt cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. VÝ dô: ngµnh ®iÖn, dÇu khÝ… Thµnh lËp c¸c Tæng c«ng ty nhµ n­íc ®Ó t¹o thµnh nh÷ng ngµnh mòi nhän trong nÒn kinh tÕ. TÝch cùc ®Èy nhanh tiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸ mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc. BiÕn doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh c¸c c«ng ty cæ phÇn. §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp th­êng xuyªn lµm ¨n thua lç th× gi¶i quyÕ b»ng b¸n hoÆc cho thuª hoÆc cho tæ chøc ®Êu thÇu, kho¸n. Thµnh phÇn kinh tÕ hîp t¸c Kh¸i niÖm: ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é së h÷u tËp thÓ vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt nã bao gåm c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ do c¸ nh©n nh÷ng ng­êi lao ®éng tù nguyÖn gãp vèn, gãp søc kinh doanh theo nguyªn t¾c tù nguyÖn, d©n chñ vµ cïng cã lîi. Nã tån t¹i d­íi c¸c d¹ng sau: hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, hîp t¸c x· tiÓu thñ c«ng nghiÖp, hîp t¸c x· mua b¸n, hîp t¸c x· tÝn dông. §Æc ®iÓm: c¸c hîp t¸c x· ®­îc h×nh thµnh víi nh÷ng quy m« vµ møc ®é kh¸c nhau tuú theo sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Ng­êi lao ®éng th× ®­îc tù do trong viÖc tham gia còng nh­ rót lui khái hîp t¸c x·. NÕu xÐt vÒ hiÖu qu¶ kinh tÕ th× hîp t¸c x· ë n­íc ta lµm ¨n hiÖu qu¶ h¬n. NhiÒu hîp t¸c x· cã doanh thu lín, thu nhËp x· viªn cao, hµng ho¸ cã søc c¹nh tranh. Tuy nhiªn ë n­íc ta hiÖn nay vÉn cßn nh÷ng hîp t¸c x· lµm ¨n thua lç, hiÖu qu¶ kÐm, thu nhËp thÊp, nhiÒu tiªu cùc tron qu¶n lý. Ph­¬ng ph¸p cñng cè: ph¶i gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng vÊn ®Ò t­ h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. NhÊt lµ ®Êt ®ai trong n«ng nghiÖp ph¶i thùc hiÖn giao quyÒn sö dông l©u dµi ®èi víi ®Êt, rõng, mÆt n­íc cho c¸c hé sö dông. Ph¸t triÓn c¸c h×nh thøc hîp t¸c ®a d¹ng trong nhiÒu lÜnh vùc: giao th«ng vËn t¶i, x©y dùng chÕ biÕn n«ng l©m h¶i s¶n… Më réng c¸c h×nh thøc kinh tÕ hîp t¸c nh­ng ph¶i triÖt ®Ó theo ®óng nguyªn t¾c tù nguyÖn, b×nh ®¼ng d©n chñ vµ viÖc tæ chøc c¸c hîp t¸c x· nµy ph¶i theo ®óng luËt hîp t¸c míi ban hµnh n¨m 1997. Nhµ n­íc cã nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt hç trî, gióp ®ì c¸c hîp t¸c x· vÒ vèn, vÒ nh©n lùc, vÒ tiªu thô s¶n phÈm. Thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ. Kh¸i niÖm: ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn së h÷u t­ nh©n vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt dùa trªn lao ®éng cña b¶n th©n ng­êi s¶n xuÊt nªn kh«ng cã hiÖn t­îng bãc lét lao ®éng. Thµnh phÇn nµy chÞu sù t¸c ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ vµ t¸c ®éng cña thÞ tr­êng. §Æc ®iÓm: do lµm chñ vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng nªn thµnh phÇn nµy cã thÓ nãi lµ hä rÊt n¨ng ®éng, linh ho¹t dÔ thÝch nghi víi thÞ tr­êng, v× vËy thµnh phÇn nµy cã thÓ khai th¸c triÖt ®Ó c¸c thÕ m¹nh vÒ vèn, vÒ lao ®éng, vÒ tay nghÒ cña tõng c¸ nh©n, tõng gia ®×nh hoÆc tõng céng ®ång ®Ó lµm ra nhiÒu hµng ho¸ trong x· héi. VÞ trÝ: trong suèt thêi kú qu¸ ®é th× thµnh phÇn nµy gi÷ mét vÞ trÞ rÊt quan träng nã cïng víi mét sè ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ kh¸c cung cÊp nh÷ng mÆt hµng tiªu dïng thiÕt yÕu cho nh©n d©n: l­¬ng thùc, thùc phÈm, ®å dïng gia ®×nh… Thùc tr¹ng ph¸t triÓn: tr­íc n¨m 1986 thµnh phÇn nµy bÞ ph©n biÖt ®èi xö do ®ã kh«ng ®­îc ph¸t triÓn. Sau n¨m 1986 thµnh phÇn nµy ®­îc coi träng vµ ®­îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn víi tÒn gäi lµ kinh tÕ gia ®×nh. Thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n t­ nh©n Kh¸i niÖm: ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ dùa trªn chÕ ®é t­ h÷u t­ b¶n vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt cã thuª m­ín lao ®éng nªn cã hÖ thèng bãc lét lao ®éng lµm thuª: C¸c xÝ nghiÖp t­ nh©n cña ng­êi ViÖt Nam, c¸c xÝ nghiÖp t­ nh©n cña ng­êi ViÖt Nam vµ ng­êi n­íc ngoµi cïng céng t¸c, c¸c c«ng ty vµ c¸c tæ chøc lµm dÞch vô. ThÕ m¹nh: qu¸ nhiÒu ph­¬ng ph¸p linh ho¹t ®Ó huy ®éng vèn phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh. Nã cã kh¶ n¨ng sö dông khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ míi vµ ®æi míi nhanh c¸c thiÕt bÞ. Nã cã tr×nh ®é qu¶n lý cao, cã kinh nghiÖm trong viÖc ®iÒu hµnh s¶n xuÊt v× vËy cã thÓ nãi thµnh phÇn nµy cã vai trß lín trong viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Nh­îc ®iÓm: do ch¹y theo lîi nhuËn tèi ®a nªn nhiÒu doanh nghiÖp t­ b¶n t­ nh©n cã viÖc lµm tr¸i ph¸p luËt: bãc lét c«ng nh©n qu¸ møc, b¾t c«ng nh©n lµm qu¸ giê, t¨ng ca. Hä kinh doanh nh÷ng mÆt hµng tr¸i víi ®¨ng ký trong giÊy phÐp, trèn thuÕ, gian lËn trong th­¬ng m¹i. Th¸i ®é cña nhµ n­íc ta: Mét mÆt vÉn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn nh­ng mÆt kh¸c cÇn ph¶i t¨ng c­êng kiÓm so¸t, gi¸m s¸t nh÷ng hµnh ®éng cña thµnh phÇn nµy ®­a c¸c thµnh phÇn nµy theo con ®­êng chñ nghÜa t­ b¶n nhµ n­íc. Thµnh phÇn kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc Kh¸i niÖm: ®©y lµ thµnh phÇn kinh tÕ ®­îc ra ®êi dùa trªn lý luËn vÒ chñ nghÜa t­ b¶n nhµ n­íc cña Lªnin. Sù h×nh thµnh: ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së nhµ n­íc vµ c¸c t­ b¶n cïng gãp vèn kinh doanh vµ nã tån t¹i d­íi c¸c d¹ng sau: C¸c xÝ nghiÖp c«ng ty hîp doanh tån t¹i ë n­íc ta sau n¨m 1954 ë MiÒn B¾c vµ sau 1975 ë MiÒn Nam. C¸c liªn doanh n­íc ngoµi: s¶n xuÊt « t«, l¾p r¸p xe m¸y, s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng ®iÖn tö. Nhµ n­íc cho thuª tµi s¶n: cho thuª ®Êt. Vai trß vµ t¸c dông: trong thêi kú qu¸ ®é ë n­íc ta thµnh phÇn nµy gi÷ vai trß lµ nh÷ng h×nh thøc kinh tÕ gi÷ sinh ra ®Ó chuyÓn biÕn tõ nh÷ng thµnh phÇn kinh tÕ phi XHCN thµnh thµnh phÇn kinh tÕ XHCN: nã t¹o thªm c«ng ¨n viÖc lµm, lµm t¨ng thªm s¶n phÈm x· héi vµ nã lµ ®iÒu kiÖn ®Ó chóng ta tiÕp xóc víi c«ng nghÖ míi, c¸ch thøc qu¶n lý míi vµ qua ®©y ta hoµ nhËp ®­îc víi thÕ giíi. ii. tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta §¹i héi VI §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam ®· x¸c ®Þnh: "cÇn cã chÝnh s¸ch sö dông vµ c¶i t¹o c¸c thµnh phÇn kinh tÕ …§ã lµ gi¶i ph¸p cã ý nghÜa chiÕn l­îc, lµ sù vËn dông quan ®iÓm cña Lªnin coi nÒn kinh tÕ cã c¬ cÊu nhiÒu thµnh phÇn lµ mét ®Æc tr­ng cña thêi kú qu¸ ®é". Héi nghÞ lÇn thø 6, §¶ng ta x¸c ®Þnh râ h¬n: "chÝnh s¸ch kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã ý nghÜa chiÕn l­îc l©u dµi cã tÝnh quy luËt tõ s¶n xuÊt nhá ®i lªn XHCN…" Tíi §¹i héi toµn quèc lÇn thø VII qua thùc tiÕn 5 n¨m ®æi míi, §¶ng ta kh¼ng ®Þnh: "Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc" coi ®ã lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng h­íng mµ §¶ng vµ nhµ n­íc ta n¾m v÷ng trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc.Tæng kÕt 10 n¨m ®æi míi, t¹i §¹i héi §¶ng lÇn thø VIII, §¶ng ta mét lÇn n÷a l¹i kh¼ng ®Þnh: "tiÕp tôc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN" NÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë n­íc ta lµ tÊt yÕu kh¸ch quan bëi v×: nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn lµ mét c¸i tån t¹i kh¸ch quan cña lÞch sö vµ trong thêi kú qu¸ ®é th× cã nh÷ng thµnh phÇn kinh tÕ vÉn cã lîi cho sù ph¸t triÓn ®Êt n­íc: kinh tÕ c¸ thÓ. Ph¸t triÓn nh­ vËy nh»m thùc hiÖn nhu cÇu cña quy luËt mµ lµ quan hÖ s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tÝnh chÊt vµ sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta lµ nh»m cho s¶n xuÊt ph¸t triÓn liªn tôc kh«ng bÞ gi¸n ®o¹n. Ph¸t triÓn nh­ vËy lµ nh»m t¹o ra sù c¹nh tranh gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong c¬ chÕ thÞ tr­êng hiÖn nay 1. Do yªu cÇu cña viÖc ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt vµ thùc chÊt cña nã lµ chuyÓn tõ s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín (XHCN). VÒ ph­¬ng diÖn kinh tÕ, cã thÓ kh¸i qu¸t r»ng lÞch sö ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng x· héi cña nh©n lo¹i ®· vµ ®ang tr¶i qua hai kiÓu tæ chøc kinh tÕ thÝch øng víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi, hai thêi ®¹i kinh tÕ kh¸c h¼n nhau vÒ chÊt. §ã lµ thêi ®¹i kinh tÕ tù nhiªn, tù cung, tù cÊp; vµ thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸. Kinh tÕ tù nhiªn lµ kiÓu tæ chøc kinh tÕ x· héi ®Çu tiªn cña nh©n lo¹i. §ã lµ ph­¬ng thøc sinh ho¹t kinh tÕ ë tr×nh ®é thÊp ban ®Çu lµ sö dông nh÷ng tÆng vËt cña tù nhiªn vµ sau ®ã ®­îc thùc hiÖn th«ng qua nh÷ng t¸c ®éng trùc tiÕp vµo tù nhiªn ®Ó t¹o ra nh÷ng gi¸ trÞ sö dông trong viÖc duy tr× cña con ng­êi. Nã ®­îc bã hÑp trong mçi quan hÖ tuÇn hoµn khÐp kÝn gi÷a con ng­êi vµ tù nhiªn. kinh tÕ tù nhiªn lÊy quan hÖ trùc tiÕp gi÷a con ng­êi vµ tù nhiªn mµ tiªu biÓu lµ gi÷a lao ®éng vµ ®Êt ®ai lµm nÒn t¶ng. Ho¹t ®éng kinh tÕ ®ã g¾n liÒn víi x· héi sinh tån, víi kinh tÕ n«ng nghiÖp, tù cung, tù cÊp. Nã ®· tån t¹i vµ thèng trÞ trong c¸c x· héi: Céng s¶n nguyªn thuû, n« lÖ, phong kiÕn vµ tuy kh«ng cßn gi÷ ®Þa vÞ kinh tÕ. Kinh tÕ tù nhiªn, hiÖn vËt,sinh tån, tù cung, tù cÊp, g¾n liÒn víi kÐm ph¸t triÓn vµ l¹c hËu. Kinh tÕ hµng ho¸ b¾t ®Çu b»ng kinh tÕ hµng ho¸ ®¬n gi¶n, ra ®êi tõ khi chÕ ®é c«ng s¶n nguyªn thuû, dùa trªn hai tiÒn ®Ò c¬ b¶n ®ã lµ cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ cã sù t¸ch biÖt vÒ kinh tÕ do chÕ ®é së h÷u kh¸c nhau vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. ChuyÓn tõ kinh tÕ tù nhiªn, tù cung, tù cÊp sang kinh tÕ hµng ho¸ lµ ®¸nh dÊu b­íc ph¸t triÓn rÊt lín cña lùc l­îng s¶n xuÊt, b­íc chuyÓn sang thêi ®¹i kinh tÕ cña sù ph¸t triÓn, thêi ®¹i v¨n minh cña nh©n lo¹i. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng ho¸ lµ qu¸ tr×nh kinh tÕ kh¸ch quan. Nã b¾t ®Çu khi kinh tÕ tù nhiªn ph¸t triÓn víi tr×nh ®é lµm xuÊt hiÖn nh÷ng tiÒn ®Ò cña kinh tÕ hµng ho¸. Trong lÞch sö nh÷ng quan hÖ hiÖn vËt, tù nhiªn vµ quan hÖ hµng ho¸ tån t¹i ®an xen vµ m©u thuÉn víi nhau. Sù xuÊt hiÖn cña kinh tÕ hµng ho¸ còng chÝnh lµ sù xuÊt hiÖn tiÒn ®Ò phñ ®Þnh kinh tÕ tù nhiªn vµ kh¼ng ®Þnh kinh tÕ hµng ho¸. Mçi b­íc ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng ho¸ lµ mét b­íc ®Èy lïi kinh tÕ tù nhiªn. Nh­ vËy, trong qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ ®· phñ ®Þnh dÇn kinh tÕ tù nhiªn nh­ vËy trong qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn, kinh tÕ hµng ho¸ ®· phñ ®Þnh dÇn kinh tÕ tù nhiªn vµ kh¼ng ®Þnh m×nh lµ mét kiÓu tæ chøc kinh tÕ x· héi ®éc lËp. Qu¸ tr×nh xuÊt hiÖn, vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng ho¸ diÔn ra víi sù t¸c ®éng m¹nh mÏ cña nh÷ng tiÒn ®Ò sau: ph©n c«ng lao ®éng x· héi, sù ®éc lËp t­¬ng ®èi vÒ kinh tÕ gi÷a mäi ng­êi, l­u th«ng hµng ho¸ vµ l­u th«ng tiÒn tÖ, hÖ thèng th«ng tin vµ giao th«ng vËn t¶i. 2. Do n­íc ta hiÖn nay tån t¹i nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. NÒn kinh tÕ n­íc ta tr­íc §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI g¾n liÒn víi viÖc thùc thi chÝnh s¸ch c«ng céng ho¸, hiÖn vËt ho¸ trong c¬ chÕ qu¶n lý hµnh chÝnh tËp trung. Cïng víi thêi gian, tÝnh chÊt vµ c¬ chÕ qu¶n lý ®ã ngµy cµng béc lé thªm nhiÒu khuyÕm khuyÕt. V× vËy, ®Õn §¹i héi VII, quan ®iÓm ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ®­îc thùc hiÖn trªn thùc tÕ trong chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ®æi míi. §­êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn tÊt yÕu ®­a ®Õn sù cÊu tróc l¹i nÒn kinh tÕ, tõng b­íc chuyÓn nÒn kinh tÕ thuÇn khiÕt chñ yÕu víi hai thµnh phÇn kinh tÕ lµ nhµ n­íc vµ tËp thÓ sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hçn hîp gåm nhiÒu thµnh phÇn, nhiÒu khu vùc kinh tÕ vµ nhiÒu h×nh thøc së h÷u tån t¹i ®an xen lÉn nhau. Së dÜ n­íc ta hiÖn nay tån t¹i nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ v×: hiÖn nay ë n­íc ta cßn tån t¹i nhiÒu tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt: hiÖn ®¹i cã, th« s¬ cã, nöa c¬ khÝ cã v× vËy viÖc thiÕt lËp quan hÖ së h÷u víi t­ liÖu s¶n xuÊt còng ph¶i ®a d¹ng do ®ã ë n­íc ta cßn nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ míi th× cã thÓ xuÊt hiÖn thªm mét sè thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c: kinh tÕ nhµ n­íc, kinh tÕ t­ b¶n nhµ n­íc. ë n­íc ta hiÖn nay, quan hÖ, h×nh thøc, quy m« së h÷u ®èi víi t­ liÖu s¶n xuÊt lu«n lµ c¨n cø cho viÖc ph©n ®Þnh c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau. ë d¹ng tæng qu¸t nhÊt, cã thÓ nãi r»ng trong nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang tån t¹i 3 h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n: së h÷u nhµ n­íc (toµn d©n), së h÷u t­ nh©n vµ së h÷u hçn hîp (gåm gi÷a nhµ n­íc víi n­íc ngoµi, gi÷a nhµ n­íc víi t­ nh©n n­íc ngoµi vµ trong n­íc, gi÷a nhµ n­íc vµ t­ nh©n trong n­íc, gi÷a t­ nh©n víi t­ nh©n, gi÷a nhµ n­íc vãi t­ nh©n vµ ng­êi lao ®éng..). Tõ ba h×nh thøc së h÷u t­ b¶n ®ã ®· h×nh thµnh nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vµ nh÷ng lo¹i h×nh doanh nghiÖp ®a d¹ng vµ phong phó. 3. Ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta nã ®ßi hái ph¶i n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n: MÆc dï nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang n»m trong t×nh tr¹ng l¹c hËu vµ kÐm ph¸t triÓn nh­ng khi n­íc ta chuyÓn sang ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸, kinh tÕ thÞ tr­êng th× thÕ giíi ®· chuyÓn sang giai ®o¹n kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i. Bëi vËy chóng ta kh«ng thÓ vµ kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i tr¶i qua giai ®o¹n kinh tÕ hµng ho¸ gi¶n ®¬n vµ giai ®o¹n kinh tÕ thÞ tr­êng tù do mµ ®i th¼ng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i. §©y lµ néi dung vµ sù yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn rót ng¾n. MÆt kh¸c thÕ giíi vÉn ®ang n»m trong thêi ®¹i qóa ®é tõ CNTB lªn CNXH, cho nªn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n­íc ta ph¶i theo ®Þnh h­íng XHCN lµ cÇn thiÕt, kh¸ch quan vµ còng lµ néi dung, yªu cÇu cña sù rót ng¾n. Sù nghiÖp "d©n giÇu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh" võa lµ môc tiªu, võa lµ néi dung nhiÖm vô cña viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc, theo ®inh h­íng XHCN ë n­íc ta. §¶ng vµ nhµ n­íc khuyÕn khÝch mäi ng­êi d©n trong x· héi lµm giÇu mét c¸ch hîp ph¸p. D©n cã giÇu th× n­íc míi m¹nh, nh­ng d©n giÇu ph¶i lµm cho n­íc m¹nh, ®¶m b¶o ®éc lËp, tù chñ vµ toµn vÑn l·nh thæ cña quèc gia. Nhµ n­íc ta qu¶n lý nªn kinh tÕ lµ nhµ n­íc ph¸p quyÒn XHCN lµ nhµ n­íc cña d©n do d©n vµ v× d©n. Thµnh tè quan träng mang tÝnh quyÕt ®Þnh trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vËn hµnh trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i lµ nhµ n­íc tham gia vµo c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ. Nh­ng kh¸c víi nhµ n­íc cña nhiÒu nÒn kinh tÕ trªn thÕ giíi, nhµ n­íc ta lµ nhµ n­íc cña d©n, do d©n vµ v× d©n, nhµ n­íc c«ng n«ng. Nhµ n­íc cña ®¹i ®a sè nh©n d©n lao ®éng, ®Æt d­íc sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. Nã cã ®ñ bµn lÜnh, kh¶ n¨ng vµ ®ang ®æi míi ®Ó b¶o ®¶m vµ gi÷ v÷ng ®Þnh h­íng XHCN trong viÖc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i ë n­íc ta. Sù kh¸c biÖt vÒ b¶n chÊt nhµ n­íc lµ mét néi dung vµ lµ mét ®iÒu kiÖn, mét tiÒn ®Ò cho sù kh¸c biÖt vÒ m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta so víi nhiÒu m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng kh¸c hiÖn cã trªn thÕ giíi. Më cöa, héi nhËp nÒn kinh tÕ trong n­íc víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi trªn c¬ së gi÷ v÷ng ®éc lËp, tù chñ vµ toµn vÑn l·nh thæ cña quèc gia lµ mét néi dung quan träng cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña nã ®i liÒn víi x· héi ho¸ nÒn s¶n xuÊt x· héi. TiÕn tr×nh x· héi ho¸ trªn c¬ së ph¸t triÓn cña kinh tÕ thÞ tr­êng ®i liÒn víi x· héi ho¸ nÒn s¶n xuÊt x· héi. TiÕn tr×nh x· héi ho¸ trªn c¬ së cña ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng lµ kh«ng cã biªn giíi quèc gia vÒ ph­¬ng diÖn kinh tÕ. Mét trong nh÷ng ®Æc tr­ng quan träng cña kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i lµ viÖc më réng giao l­u kinh tÕ víi n­íc ngoµi. Xu h­íng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ víi nh÷ng khu vùc ho¸ vµ toµn cÇu ho¸ ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn vµ trë thµnh xu thÕ tÊt yÕu trong thêi ®¹i cña cuéc c¸ch m¹nh khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn nay. TÊt c¶ c¸c n­íc trªn thÕ giíi, dï muèn hay kh«ng muèn ph¶i Ýt nhiÒu ®Òu bÞ l«i cuèn, thu hót vµo c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ. Tranh thñ thuËn lîi vµ c¬ héi, tr¸nh nguy c¬ tôt hËu xa h¬n vµ v­ît qua th¸ch thøc lµ yªu cÇu nhÊt thiÕt ph¶i thùc hiÖn. §Ó ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i. ViÖt Nam kh«ng thÓ ®ãng cöa, khÐp kÝn nÒn kinh tÕ trong tr¹ng th¸i tù cung, tù cÊp mµ ph¶i më cöa, héin nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Sù më cöa, héi nhËp ®­îc thùc hiÖn trªn 3 néi dung chÝnh lµ: th­¬ng m¹i, ®Çu t­ vµ chuyÓn giao khoa häc c«ng nghÖ. Tuy nhiªn, sù më cöa héi nhËp kh«ng cã nghÜa lµ sù hoµ tan, ®¸nh mÊt m×nh mµ ph¶i trªn c¬ së ph¸t huy lîi thÕ so s¸nh vµ kh«ng ngõng n©ng cao søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ, gi÷ v÷ng ®éc lËp, tù chñ vµ toµn vÑn l·nh thæ quèc gia. III -Nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ ViÖt Nam 1-Néi dung cña kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ChuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta sang nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ yªu cÇu kh¸ch quan, ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi. Qu¸ tr×nh ®ã phï hîp víi xu thÕ cña thêi ®¹i vµ phï hîp víi nguyÖn väng cña nh©n d©n ta. Qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta sang kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, theo ®inh h­íng x· héi chñ nghÜa tÊt yÕu ®ßi hái ph¶i nghiªn cøu nh÷ng ®Æc tr­ng cña m« h×nh kinh tÕ h­íng tíi qu¸ tr×nh h×nh thµnh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta lµ mét quan hÖ phøc t¹p, cã nhiÒu khã kh¨n, kh«ng nªn quan niÖm gi¶n ®¬n vµ nãng véi, cÇn ph¶i tu©n thñ nh÷ng tÝnh quy luËt cña qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng. Qu¸ tr×nh ®ã tr¶i qua c¸c giai ®o¹n sau ®©y: -Giai ®o¹n qu¸ ®é chuyÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta . VÒ mÆt lÞch sö giai ®o¹n nµy ®­îc b¾t ®Çu tõ n¨m 1979 víi mèc lÞch sö rÊt quan träng lµ nghÞ quyÕt héi nghÞ BCH tr­ng ­¬ng lÇn thø VI ( kho¸ VI ) th¸ng 9 n¨m 1979. VÒ mÆt logic, giai ®o¹n nµy b¾t ®Çu tõ viÖc h×nh thµnh vµ cñng cè nh÷ng ®¬n vÞ s¶n xuÊt hµng ho¸ theo ®óng nghÜa nh»m t¹o ra mèi quan hÖ võa tù chñ, võa lÖ thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c chñ thÓ s¶n xuÊt. Néi dung chñ yÕu cña giai ®o¹n nµy lµ kh¾c phôc tÝnh hiÖn vËt cña quan hÖ trao ®æi, h×nh thµnh quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ trªn thÞ tr­êng . Néi dung trªn ®­îc thùc hiÖn víi nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu sau: Mét lµ: H×nh thµnh vµ cñng cè nh÷ng ®¬n vÞ s¶n xuÊt hµng ho¸ nh»m chuyÓn quan hÖ trao ®æi cã tÝnh hiÖn vËt sang quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ. C¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ®Òu cho thÊy kh«ng thÓ cã ®­îc nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nÕu nh­ kh«ng cã ®¬n vÞ s¶n xuÊt hµng ho¸. Nh÷ng t­ëng kinh tÕ quan träng cña héi nghÞ TW VI ( kho¸ VI ) cã liªn quan tíi gi¶i ph¸p trªn lµ: Thõa nhËn thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n vµ thÞ tr­êng tù do lµ bé phËn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ cña thÞ tr­êng x· héi . B¶o ®¶m quyÒn tù chñ vÒ tµi chÝnh cho c¸c c¬ së kinh tÕ. Nhµ n­íc ®Ó nh÷ng c¬ së nµy ®­îc chñ ®éng ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ l­u th«ng hµng ho¸. NhÊn m¹nh lîi Ých c¸ nh©n ng­êi lao ®éng vµ lîi Ých cña c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt c¬ së. B·i bá chÕ ®é giao nép n«ng s¶n ®èi víi n«ng d©n, chuyÓn sang chÕ ®é thu mua n«ng s¶n theo hîp ®ång 2 chiÒu. Thùc hiÖn nghÞ quyÕt héi nghÞ Trung ­¬gn VI s¶n xuÊt ®­îc bung ra kÓ c¶ s¶n xuÊt cña quèc doanh, tËp thÓ, t­ nh©n. Tuy nhiªn trong lÜnh vùc l­u th«ng hµng ho¸ vÉn ch­a cã nh÷ng thay ®æi ®¸ng kÓ. Hai lµ: §Èy m¹nh ph©n c«ng lao ®éng x· héi nh»m më réng thÞ tr­êng Ba lµ: ChuyÓn quan hÖ së h÷u cã tÝnh ®¬n nhÊt sang quan hÖ së h÷u cã tÝnh ®a d¹ng víi nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau. Quan hÖ së h÷u vÒ TLSX ®­îc coi lµ mét ®iÒu kiÖn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc cña ®iÒu kiÖn tån t¹i vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸. ë n­íc ta ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng v« chñ, l·i gi¶, lç thËt trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc, ®Ó t¹o ra sù tù do kinh tÕ vµ h×nh thµnh nhiÒu nhµ kinh doanh giái thÝch øng víi c¬ chÕ thÞ tr­êng, tÊt yÕu ph¶i ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u. Nã b¾t nguån tõ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi vµ xu h­íng chung cña thÕ giíi. Trong ®iÒu kiÖn cña n­íc ta chóng ta ®· ®iÒu chØnh c¬ cÊu së h÷u theo nh÷ng h­íng sau: Ph¸t huy h×nh thøc kinh tÕ hé n«ng d©n, thî thñ c«ng b»ng c¸ch t¹o thÞ tr­êng cho chóng, tr­íc hÕt lµ thÞ tr­êng n«ng th«n réng lín. X©y dùng khu vùc kinh tÕ c«ng céng víi chøc n¨ng lµ b¶o ®¶m sù æn ®Þnh vµ lµ c¬ së cho sù ph¸t triÓn c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Kh­ vùc kinh tÕ c«ng céng tËp trung nh÷ng ngµnh kinh tÕ then chèt: n¨ng l­îng, dÇu khÝ, hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i, th«ng tin, an ninh quèc gia, b¶o vÖ m«i tr­êng… c¬ cÊu cña khu vùc kinh tÕ nµy kh«ng ph¶i lµ cè ®Þnh, nh­ng nã ph¶i lu«n lu«n cã tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ tr×nh ®é qu¶n lÝ tèt. H×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c c«ng ty cæ phÇn. §©y lµ xu thÕ kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. ë n­íc ta h×nh thøc c«ng ty cæ phÇn cßn ph¸t sinh tõ qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc. Bèn lµ: §æi míi chÝnh s¸ch kinh tÕ nh»m chuyÓn c¸c quan hÖ kinh tÕ theo chiÒu däc sang c¸c quan hÖ kinh tÕ theo chiÒu ngang. Trong c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ chóng ta ®· ®Æc biÖt quan t©m chÝnh s¸ch gi¸ c¶, ®· tõng b­íc thùc hiÖn tù do ho¸ gi¸ c¶. Thùc chÊt cña viÖc ®iÒu chØnh gi¸ c¶ á n­íc ta trong nh÷ng n¨m 80 lµ thay c¬ chÕ 2 gi¸ b»ng c¬ chÕ 1 gi¸, c¬ chÕ 2 gi¸ thùc chÊt lµ 2 c¬ chÕ xö lý gi¸ c¶: Mét lµ, c¬ chÕ xö lý gi¸ c¶ trªn c¬ së tËp trung tÝnh to¸n gi¸ c¶ vµ ®iÒu chØnh gi¸ theo luËt hµnh chÝnh. Hai lµ, c¬ chÕ sö lý gi¸ c¶ trong quan hÖ h¹ch to¸n theo nguyªn t¾c tho¶ thuËn trªn thÞ tr­êng. C¶ hai c¬ chÕ ®ã ®Òu ®¹t ®­îc môc tiªu lµm chñ gi¸ c¶. Nh­ng chóng kh¸c nhau vÒ c¸ch thùc hiÖn. C¬ chÕ ®ã dùa vµo quyÒn lùc hµnh chÝnh lµ chñ yÕu, cßn c¬ chÕ thø hai l¹i dùa vµo quan hÖ thÞ tr­êng lµ chñ yÕu. Môc ®Ých cña viÖc ®iÒu chØnh gi¸ c¶ lµ nh»m tõ bá c¬ chÕ cò chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng. §©y lµ kh©u quan träng t¹o tiÒn ®Ò cho ®æi míi c¬ chÕ trong c¸c lÜnh vùc kh¸c nh­ tµi chÝnh tiÒn tÖ, tiÒn l­¬ng, qu¶n lý thÞ tr­êng. ViÖc tù do ho¸ gi¸ c¶ lµm cho s¶n xuÊt thÝch øng nh¹y c¶m víi nhu cÇu thÞ tr­êng vµ ®em l¹i søc sèng míi cho s¶n xuÊt. -Giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN: §¹i héi VI cña ®¶ng n¨m 1986 ®· ®Æt nÒn mãng v÷ng ch¾c cho quan ®iÓm ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta quan ®iÓm nµy ®­îc t¸i kh¶ng ®Þnh râ h¬n ë ®¹i héi lÇn thø VII vµ lÇn thø VIII cña ®¶ng ta. Néi dung chñ yÕu cña giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta lµ: Ph¸t triÓn vµ më réng quan hÖ hµng ho¸ tiÒn tÖ t¹o tiÒn ®Ò cho kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn. - Giai ®o¹n h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN: Néi dung chñ yÕu cña giai ®o¹n nµy lµ tiÒn tÖ ho¸ c¸c quan hÖ kinh tÕ t¹o lËp c¬ së kinh tÕ cho c¸c quy luËt kinh tÕ cña kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t huy t¸c dông mét c¸ch ®Çy ®ñ, ph¸t triÓn kinh tÕ trong n­íc vµ hoµ nhËp ví kinh tÕ thÕ giíi. Néi dung nµy ®­îc thùc hiÖn víi nh÷ng gi¶i ph¸p then chèt sau ®©y: + Ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ më nh»m hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n. ®©y lµ gi¶i ph¸p cã tÝnh thêi ®¹i. CÇn lùa chän c¸c dù ¸n ®Çu t­ n­íc ngoµi trªn c¸c mÆt: kinh tÕ, m«i tr­êng, c«ng nghÖ theo h­íng b¶o ®¶m lîi thÕ so s¸nh vµ chñ quyÒn cña n­íc ta. + Hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng c¸c yÕu tè s¶n xuÊt nh»m ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn, vÒ søc lao ®éng vµ c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt kh¸c cho s¶n xuÊt; CÇn t¹o c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó t¨ng nhanh tÝnh c¬ ®éng cña c¸c nguån nh©n lùc. Nhµ n­íc chñ ®éng ®iÒu tiÕt vµ kiÓm so¸t c¸c nguån nh©n lùc th«ng qua kÕ ho¹ch ®µo t¹o vµ c¸c quy chÕ vÒ tiÒn l­¬ng, vÒ thuÕ thu nhËp vµ luËt lao ®éng. CÇn h×nh thµnh nhanh chãng thÞ tr­êng tiÒn vèn. + Lùa chän chÝnh s¸ch khoa häc c«ng nghÖ v× môc tiªu ph¸t triÓn. CÇn quan niÖm khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ biÕn sè cã ý nghÜa chiÕn l­îc cña sù ph¸t triÓn. Tiªu chuÈn quan träng ®Ó lùa chän c¬ cÊu c«ng nghÖ lµ phï tÝnh phï hîp vµ tÝnh hiÖu qu¶. H­íng c«ng nghÖ ®­îc lùa chän ë tÇm quèc gia lµ c«ng nghÖ ®iÖn tö, tin häc, c«ng nghÖ sinh häc vµ gia c«ng vËt liÖu. H­íng c«ng nghÖ nµy sÏ kh¾c phôc sù khan hiÕm c¸c nguån lùc vµ ®­a nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo chiÒu s©u trong ®ã lao ®éng trÝ tuÖ trë thµnh ®Æc tr­ng næi bËt. 2. Thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ hµng ho¸ cña n­íc ta hiÖn nay. Khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng, chóng ta ®øng tr­íc mét thùc tr¹ng lµ: ®Êt n­íc ®· vµ ®ang tõng b­íc qu¸ ®é lªn CNXH tõ mét x· héi vèn lµ théc ®Þa nöa phong kiÕn víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi rÊt thÊp. ®Êt n­íc l¹i tr¶i qua hµng trôc n¨m chiÕn tranh, hËu qu¶ ®Ó l¹i rÊt nÆng nÒ, nh÷ng tµn d­ thùc d©n phong kiÕn cßn nhiÒu, l¹i chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. Víi nh÷ng ®iÓm xuÊt ph¸t nh­ trªn cã thÓ thÊy r»ng: NÒn kinh tÕ n­íc ta kh«ng cßn kh«ng cßn hoµn toµn lµ kinh tÕ tù nhiªn, tù cÊp, tù tóc nh­ng vÉn ch­a ph¶i lµ kinh tÕ hµng ho¸ theo nghÜa ®Çy ®ñ. MÆt kh¸c, do cã sù ®æi míi vÒ mÆt kinh tÕ cho nªn cho nªn nÒn kinh tÕ n­íc ta cµng kh«ng cßn lµ nÒn kinh tÕ chØ huy. Cã thÓ nãi thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ n­íc ta khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng lµ nÒn kinh tÕ hµng ho¸ kÐm ph¸t triÓn cßn mang nÆng tÝnh chÊt tù tóc, tù cÊp vµ chÞu ¶nh h­ën nÆng nÒ cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. Thùc tr¹ng ®ã ®­îc biÓu hiÖn ë c¸c mÆt sau ®©y. - Kinh tÕ hµng ho¸ cßn kÐm ph¸t triÓn, nÒn kinh tÕ cßn mang nÆng tÝnh chÊt tù cÊp, tù tóc. Sù yÕu kÐm cña kinh tÕ hµng ho¸ n­íc ta ®­îc thÓ hiÖn ë nh÷ng dÊu hiÖu cã tÝnh ®iÓn h×nh d­íi ®©y: + Tr×nh ®é c¬ së vËt chÊt, kü thuËt vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt cßn thÊp kÐm. + HÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng dÞch vô s¶n xuÊt vµ dÞch vô x· héi ch­a dñ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ë trong n­íc vµ ch­a cã kh¶ n¨ng ®Ó má réng giao l­u víi thÞ tr­êng quèc tÕ. + C¬ cÊu kinh tÕ cßn mÊt c©n ®èi vµ kÐn hiÖu qu¶. Tõ ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp, nÒn kinh tÕ cßn phæ biÕn lµ s¶n xuÊt nhá cho nªn c¬ cÊu kinh tÕ n­íc ta cßn mang nÆng ®Æc tr­ng cña métt c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. HiÖn t­îng ®éc canh c©y lóa vÉn cßn tån t¹i. Ngµnh nghÒ ch­a ph¸t triÓn. Tõ §¹i héi lÇn thø VI cña §¶ng ®Õn nay, tuy c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh vµ c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ ®· cã nhiÒu thay ®æi, nh­ng vÉn ch­a h×nh thµnh ®­îc mét c¬ cÊu kinh tÕ míi hîp lý vµ cã hiÖu qu¶. Mét c¬ cÊu kinh tÕ ®­îc coi lµ hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ khi nã ph¶n ¸nh ®óng yªu cÇu cña quy luËt kh¸ch quan, khi nã cho phÐp khai th¸c mäi n¨ng lùc cña ®Êt n­íc vµ thùc hiÖn ®­îc sù ph©n c«ng, hîp t¸c quèc tÕ. + Ch­a cã thÞ tr­êng theo ®óng nghÜa cña nã: NÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta ®· ®­îc h×nh thµnh vµ ®ang ph¸t triÓn, v× vËy thÞ tr­êng ë n­íc ta còng ®ang ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Xem xÐt mét c¸ch kh¸i qu¸t vÒ thÞ tr­êng ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m võa qua th× thÊy thÞ tr­êng ë n­íc ta cßn lµ thÞ tr­êng ë tr×nh ®é thÊp, tÝnh chÊt cña nã cßn hoang s¬. Dung l­îng thÞ tr­êng cßn thiÕu vµ cã phÇn rèi lo¹n. chóng ta míi tõng b­íc cã thÞ tr­êng hµng ho¸ nãi chung, tr­íc hÕt lµ thÞ tr­êng hµng tªu dïng th«ng th­êng víi hÖ gi¸ c¶ vµ quan hÖ mua b¸n b×nh th­êng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. VÒ c¬ b¶n n­íc ta vÉn ch­a cã thÞ tr­êng søc lao ®éng hoÆc chØ míi cã thÞ tr­êng nµy ë khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh víi h×nh thøc thuª m­ín cßn th« s¬. Trong khu vùc kinh tÕ n­íc ngoµi vÒ c¬ b¶n cßn sè ®«ng chÕ ®é lao ®éng theo biªn chÕ. Chóng ta vÉn ch­a cã thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ thÞ tr­êng tiÒn vèn hoÆc chØ cã thÞ tr­êng ë khu vùc ngoµi quèc doanh víi h×nh thøc thuª m­ín cßn th« s¬. Khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc vÉn sö dông l·i suÊt, trÞ gi¸ vµ quan hÖ tc tiÒn tÖ do nhµ n­íc quy ®Þnh. Ch­a cã l·i suÊt, tû gi¸ vµ tÝn dông thùc sù theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. Thùc tr¹ng trªn cña thÞ tr­êng n­íc ta lµ hËu qu¶ cña nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau: - VÒ mÆt kh¸ch quan ®ã lµ do tr×nh ®é ph¸t triÓn cña phÇn c«ng lao ®éng x· héi cßn thÊp. NÒn kinh tÕ con mang nÆng tÝnh tù cÊp, tù tóc. - VÒ mÆt chñ quan lµ do nh÷ng nhËn thøc ch­a ®óng ®¾n vÒ nÒn kinh tÕ XHCN, do sù ph©n biÖt duy ý chÝ gi÷a thÞ tr­êng cã tæ chøc vµ thÞ tr­êng tù do. Mét thêi gian kh¸ dµi ë n­íc ta ®· tån t¹i quan niÖm cho r»ng nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt l­u chuyeern trong néi bé c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh lµ nh÷ng hµng ho¸ ®Æc biÖt. Nã kh«ng ®­îc mua b¸n mét c¸ch tù do vµ së dÜ nh­ vËy lµ v× vai trß ®Æc biÖt quan träng cña nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt. NÕu TLSX r¬i vµo t­ nh©n nã sÏ trë thµnh ph­¬ng tiÖn n« dÞch lao ®éng cña ng­êi kh¸c. Sè lao ®éng thÞ tr­êng vèn cïng ®­îc quan niÖm kh«ng ph¶i lµ hµng ho¸, MÆt kh¸c, do qu¶n lý theo chiÒu däc, theo chøc n¨ng kinh doanh cña tõng ngµnh (c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp vËn t¶i, néi th­¬ng, ngo¹i th­¬ng) mét c¸ch m¸y mãc, cho nªn ®· dÉn tíi hiÖn t­îng cöa quyÒn, c¾t ®øt mèi liªn hÖ tù nhiªn gi÷a c¸c ngµnh dÉn tíi thÞ tr­êng bÞ chia c¾t vµ manh món. §iÒu cÇn thiÕt ph¶i rót ra tõ thùc tr¹ng cña thÞ tr­êng trªn ®©y lµ: víi tÊt c¶ tÝnh phøc t¹p vµ c¸c mÆt tiªu cùc ®· x¶y ra trªn thÞ tr­êng, viÖc chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vÉn ch­a tíi b­íc tiÕn bé vÒ mÆt kü thuËt h¬n h¼n tr­íc ®©y vµ t¹o ra kh¶ n¨ng dÉn tíi b­íc ngoÆt quyÕt ®Þnh. NhiÖm vô ®Æt ra hiÖn nay lµ ph¶i tiÕp tôc thóc ®Èy qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn thèng nhÊt trªn ph¹m vi c¶ n­íc, g¾n thÞ tr­êng trong n­íc víi thÞ tr­êng thÕ giíi. + N¨ng suÊt L§X· HÉI vµ thu nhËp quèc d©n tÝnh theo ®Çu ng­êi cßn thÊp. PhÇn nµy ph¶n ¸nh tæng hîp thùc tr¹ng kinh tÕ hµng ho¸ cßn kÐm ph¸t triÓn. Do c¬ së vËt chÊt kü thuËt vµ c«ng nghÖ cßn thÊp, kÕt cÊu h¹ tÇng dÞch vô s¶n xuÊt vµ dÞch vô x· héi cßn kÐm, c¬ cÊu kinh tÕ cßn mÊt c©n ®èi, thÞ tr­êng trong n­íc ch­a ph¸t triÓn cho nªn n¨ng suÊt lao ®éng x· héi vµ thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi ë n­íc ta tÊt yÕu vÉn cßn thÊp. Theo sè liÖu thèng kª cña Ng©n hµng thÕ giíi n¨m 1991 th× møc thu nhËp b×nh qu©n tÝnh theo ®Çu ng­êi cña n­íc ta so víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn ë §«ng Nam ¸ vµo lo¹i thÊp nhÊt. Theo sù tÝnh to¸n cña c¸c nhµ kinh tÕ ViÖt Nam th× møc GDP/ng­êi cña n­íc ta hiÖn nay lµ trªn 200 USD. Trong khi ®ã GDP/ng­êi cña Trung Quèc lµ 370 USD, Th¸i Lan: 1420 USD, Malayxia: 2320 USD, Nam triÒu tiªn 5400 USD. - Do nhËn thøc chñ quan duy ý chÝ vÒ nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa cho nªn trong nhiÒu thËp kû võa qua ë n­íc ta ®· tån t¹i m« h×nh kinh tÕ chØ huy víi c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. Thùc tiÔn ho¹t ®éng kinh tÕ ®· chøng minh m« h×nh nµy cã nhiÒu. Nã gÇn nh­ ®èi lËp víi kinh tÕ hµng ho¸ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. 3. C¸c gi¶i ph¸p cô thÓ §Ó thùc hiÖn ®­îc néi dung nãi trªn, chóng ta ®· vµ ®ang thùc hiÖn nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu d­íi ®©y: Thø nhÊt: ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Yªu cÇu cña viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ lµ: ViÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i b¶o ®¶m cho nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn, b¶o ®¶m sù æn ®Þnh cña hÖ thèng kinh tÕ quèc d©n còng nh­ sù æn ®Þnh vÒ mÆt chÝnh trÞ x· héi, b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi vµ sù v÷ng bÒn cña m«i tr­êng. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i b¶o ®¶m sù ph¸t triÓn, t¨ng tr­ëng ®ång bé vµ c©n ®èi, t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy nh÷ng ngµnh träng ®iÓm mòi nhän nh»m t¹o ra tÝch luü tõ néi bé nÒn kinh tÕ. ViÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i dÉn tíi sù gi¶i phãng søc s¶n xuÊt x· héi, khai th¸c cã hiÖu qu¶ nh÷ng tiÒm n¨ng cña ®Êt n­íc, thu hót ®­îc nguån vèn ®Çu t­ tõ bªn ngoµi ®Ó t¹o ra nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i ®¸p øng tèi ®a nhu cÇu cña thÞ tr­êng trong vµ ngoµi n­íc, ®ång thêi h¹n chÕ sù ph¸t triÓn tù ph¸t dÉn theo lîi nhuËn tr­íc m¾t ph¸ huû m«i tr­êng sinh th¸i trong qu¸ tr×nh kinh doanh. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn thùc hiÖn nÒn kinh tÕ më, tranh thñ nh÷ng thµnh tùu míi cña khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn ®¹i nh»m ®­a l¹i n¨ng xuÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. §Ó b¶o ®¶m thùc hiÖn nh÷ng yªu cÇu nãi trªn, viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®· ®­îc thùc hiÖn c¶ vÒ c¬ cÊu ngµnh, c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ, c¬ cÊu vïng kinh tÕ vµ c¬ cÊu kinh tÕ h­íng ngo¹i. Thø hai: Chñ ®éng t¹o ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó x©y dùng ®ång bé c¸c yÕu tè cña thÞ tr­êng, ph¸t huy nh÷ng ­u thÕ vµ ®éng lùc cña thÞ tr­êng, ®ång thêi h¹n chÕ nh÷ng mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng ho¸ ®­îc ph¶n ¸nh qua tr×nh ®é ph¸t triÓn cña c¸c quan hÖ thÞ tr­êng. Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng l¹i thóc ®Èy hµng ho¸ ph¸t triÓn h¬n. ThÞ tr­êng võa lµ ®iÒu kiÖn, võa lµ m«i tr­êng cña s¶n xuÊt. Mét mÆt nã cung cÊp c¸c yÕu tè cho s¶n xuÊt, mÆt kh¸c nã tiªu thô nh÷ng s¶n phÈm do s¶n xuÊt t¹o ra. Do vËy thÞ tr­êng thóc ®Èy qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. HiÖn nay ë thÞ tr­êng ®Çu ra cña s¶n xuÊt, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng néi ®Þa cßn kÐm. V× vËy cÇn chó ý gi¶i quyÕt 2 vÊn ®Ò: n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm hµng ho¸ vµ phÊn ®Êu gi¶m gi¸ c¶ hµng ho¸. Tõ ®ã t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng néi ®Þa. ë thÞ tr­êng ®Çu vµo cña s¶n xuÊt, cÇn h×nh thµnh nhanh chãng thÞ tr­êng tiÒn vèn vµ thÞ tr­êng søc lao ®éng. Thø ba: Hoµn thiÖn vµ t¨ng c­êng vËn dông c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ nh»m t¹o nguån vèn vµ thùc hiÖn viÖc ®Çu t­ vèn theo môc tiªu ph¸t triÓn, ph©n phèi vµ ph©n phèi l¹i thu nhËp quèc d©n t¹o lËp sù æn ®Þnh tiÒn tÖ, vÒ gi¸ c¶ vµ tû gi¸ hèi ®o¸i, qua ®ã t¹o m«i tr­êng thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt hµng ho¸ phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng. Thø t­: Båi d­ìng vµ ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lÝ kinh doanh theo yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ tr­êng. Gi¶i ph¸p nµy cã liªn quan ®Õn nh©n tè con ng­êi, ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Chóng ta ®· kÕt hîp gi÷a viÖc më réng quy m« ®µo t¹o vµ n©ng cao d©n trÝ víi viÖc coi träng chÊt l­îng nh»m ®µo t¹o nh©n tµi. ViÖc ®µo t¹o nh÷ng c¸n bé qu¶n lÝ kinh doanh kh«ng chØ chó ý ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu cña khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc, mµ cßn ph¶i quan t©m tíi khu vùc ngoµi quèc doanh còng nh­ kinh tÕ n«ng th«n vµ miÒn nói. Thø n¨m: T¨ng c­êng vai trß qu¶n lÝ cña nhµ n­íc nh»m ph¸t huy nh÷ng ­u thÕ vµ kh¾c phôc nh÷ng khuyÕt tËt cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. X©y dùng nhµ n­íc ph¸p quyÒn, ®Èy m¹nh viÖc c¶i c¸ch, hoµn chØnh, gi¶m bít thñ tôc trong kinh doanh. KÕt luËn Ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó chuyÓn tõ s¶n xuÊt nhá sang s¶n xuÊt lín ë n­íc ta hiÖn nay. Héi nghÞ lÇn thø VI ban chÊp hµnh trung ­¬ng kho¸ VI §¶ng ®· x¸c ®Þnh râ: ChÝnh s¸ch kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã ý nghÜa chiÕn l­îc l©u dµi cã tÝnh quy luËt tõ s¶n xuÊt nhá ®i lªn CNXH. Tíi §¹i héi toµn quèc lÇn thø VII qua thùc tiÔn 5 n¨m ®æi míi ®¶ng ta kh¶ng ®Þnh: Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc. §¶ng vµ nhµ n­íc ta coi ®ã lµ mét ph­¬ng h­íng quan träng trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc. ®Ó chuyÓn tõ s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín th× n­íc ta ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN ®©y lµ ®iÒu tÊt yÕu kh¸ch quan ®èi víi mäi quèc gia nÕu nh­ muèn ®­a nÒn kinh tÕ tiÕn lªn. §Ó thùc hiÖn ®iÒu ®ã ®¶ng ®· ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn víi c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n ®Ó ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, ®­a n­íc ta thµnh n­íc c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i. V× vËy ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®inh h­íng XHCN lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó chuyÓn tõ s¶n xuÊt nhá sang s¶n xuÊt lín ë n­íc ta hiÖn nay. Tõ sù nhËn thøc vÒ sù tån t¹i kh¸ch quan cã nhiÒu h×nh thøc së h÷u vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. §Ó tõ ®ã cã chÝnh s¸ch phï hîp khuyÕn khÝch s¶n xuÊt hµng ho¸ t¹o m«i tr­êng cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn lµnh m¹nh. Ph¶i biÕt khai th¸c thÕ m¹nh cña s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Ó gi¶i phãng søc s¶n xuÊt, t¨ng NSL§ t¹o nhiÒu s¶n phÈm cho x· héi, gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm. Nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch ®óng ®¾n ®Ó qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau, thÊy ®­îc xu h­íng ph¸t triÓn, yÕu ®iÓm cña tõng thµnh phÇn ®Ó h¹n chÕ ng¨n chÆn c¸c tiªu cùc trong x· héi. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc. ë n­íc ta ph¶i lµ qu¸ tr×nh thùc hiÖn d©n giÇu n­íc m¹nh, tiÕn lªn hiÖn ®¹i ho¸ trong mét x· héi nh©n d©n lµm chñ, nh©n ¸i, cã v¨n ho¸, cã kû c­¬ng, xo¸ bá ¸p bøc bÊt c«ng, t¹o ®iÒu kiÖn cho mäi ng­êi cã cuéc sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc. Tµi liÖu tham kh¶o Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ häc M¸c Lªnin. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia 1999 V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng VI, VII, VIII Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c –Lªnin §¹i häc kinh tÕ quèc d©n NXB Gi¸o dôc 1998, tËp I, tËp II T¹p chÝ Céng s¶n Th«ng tin lÝ luËn môc lôc Trang Lêi më ®Çu 1 I. C¬ së lý luËn cña viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn trong thêi kú qu¸ ®é ®i lªn XHCN nãi chung 2 II. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta 9 III. nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ ViÖt Nam 12 KÕt luËn 19 Tµi liÖu tham kh¶o 20

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVấn đề phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta .DOC
Luận văn liên quan