Văn hóa xứ Thanh - Một vấn đề có sức hấp dẫn từ du khách đến Thanh Hóa

Được mệnh danh là vùng đất địa linh nhân kiệt, vùng đất “Tam vua, nhị chúa” với nhiều bậc anh hùng hào kiệt nổi tiếng lịch sử: Bà Triệu, Lê Hoàn, Lê Văn Hưu, Lê Lợi, Đào Duy Từ.Nhận xét sau đây về vùng đất, con người Thanh Hoá tuy ngắn mà đầy đủ của sử gia Phan Huy Chú: “Vẻ non sông tươi tốt nên chung đúc sinh ra nhiều bậc vương tướng, khí tinh hoa tụ họp lại, nảy sinh nhiều văn nho. Đến những sản vật quý cũng khác mọi nơi. Bởi vì đất thiêng thì người giỏi, nên nảy sinh ra những bậc phi thường; vượng khí chung đúc, nên xứng đáng đứng đầu cả nước” [Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí]. Với những thế mạnh văn hoá không phải nơi nào cũng có, đó là một “xứ” khép kín cả về địa lý lẫn nhân văn; nhiều báu vật thiên nhiên trao tặng; một hệ thống di sản khổng lồ, các nét thú vị về con người và tiếng nói.Chúng sẽ là tài sản vô giá có sức lôi cuốn lớn hấp dẫn du khách đến với tỉnh Thanh.

doc4 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 2160 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Văn hóa xứ Thanh - Một vấn đề có sức hấp dẫn từ du khách đến Thanh Hóa, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
§Æc tr­ng v¨n ho¸ xø Thanh- mét vÊn ®Ò cã søc hÊp dÉn du kh¸ch ®Õn Thanh Ho¸ Du lÞch ®i t×m c¸i míi trong tinh thÇn, vËt chÊt lµ xu h­íng trong ho¹t ®éng du lÞch ngµy nay. ë ®©y bµn vÒ c¸i míi trong ho¹t ®éng v¨n ho¸ thuéc ph¹m trï tinh thÇn. Lµm thÕ nµo ®Ó du lÞch Thanh Ho¸ ph¸t triÓn b»ng c¸c s¶n phÈm v¨n ho¸ cã liªn quan ®Õn ®Æc tr­ng v¨n ho¸ xø Thanh, ®©y chÝnh lµ môc ®Ých mµ chuyªn ®Ò h­íng ®Õn. VÊn ®Ò t¹o nªn tÝnh kh¸c biÖt cña v¨n ho¸ xø Thanh lµ tÝnh ®éc ®¸o. TÝnh ®éc ®¸o nµy ®­îc nh×n nhËn ë ba khÝa c¹nh: + TÝnh ®éc ®¸o vÒ ®Þa lý tù nhiªn + TÝnh ®éc ®¸o vÒ di s¶n v¨n ho¸ + TÝnh ®éc ®¸o vÒ tÝnh c¸ch, con ng­êi xø Thanh NÕu biÕt thai th¸c nh÷ng thÕ m¹nh nh­ vËy th× sÏ t¹o ra nh÷ng kh¸c biÖt ®éc ®¸o cho du lÞch Thanh Ho¸. VÒ mÆt ®Þa lý tù nhiªn, Thanh Ho¸ lµ mét tØnh t­¬ng ®èi khÐp kÝn. PhÝa B¾c ®­îc ¸n ng÷ bëi ngän Tam §iÖp, phÝa Nam kÕt thóc bëi d·y Hoµng Mai, phÝa T©y lµ khu vùc rõng giµ víi nh÷ng ngän nói cao chãt vãt, phÝa §«ng lµ biÓn xanh b¸t ng¸t. Thanh Ho¸ nh­ mét vïng ®· ®­îc tù nhiªn ®Þnh s½n, cã kh¶ n¨ng tån t¹i ®éc lËp cao. §Þa h×nh mang tÝnh chuyÓn tiÕp minh chøng râ nÐt cho c©u “khu bèn ®Èy ra, khu ba ®Èy vµo” dï n»m gi÷a ®ång b»ng B¾c Bé vµ vïng B¾c Trung Bé. Do cã tÝnh ®Æc biÖt vÒ kiÕn t¹o ®Þa h×nh, nhÊt lµ sù ®a d¹ng vÒ kiÓu d¹ng ®Þa h×nh (nói, s«ng, biÓn) t¹o cho xø Thanh nhiÒu “b¸u vËt thiªn nhiªn”: Pï Lu«ng, Pï Hu (B¸ Th­íc, Quan Ho¸), BÕn En (Nh­ Thanh), Hßn Väng Phu (§«ng S¬n), Hßn Trèng M¸i (SÇm S¬n), Hµm Rång (Tp Thanh Ho¸)... Trong ®Þa h×nh Êy, s«ng M· lµ trôc chÝnh gÇn nh­ chi phèi c¸c nh¸nh s«ng, t¹o ra mét ®­êng huyÕt m¹ch, nu«i sèng toµn bé vïng. Kh«ng nh÷ng gi÷ vÞ trÝ quan yÕu vÒ kinh tÕ, th­¬ng m¹i mµ cßn ®ãng vai trß thóc ®Èy vµ h×nh thµnh c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa ®Æc tr­ng. Tõ ®Çu c«ng nguyªn, khi ch­a xuÊt hiÖn con ®­êng thiªn lý, trôc giao th­¬ng, giao l­u chÝnh t¹i n¬i nµy lÊy trôc ®«ng- t©y lµm chñ ®¹o. T¹i ®ã, kinh tÕ, v¨n hãa ®­îc chuyªn chë bëi dßng s«ng; mËt ®é ®Ëm ®Æc nhÊt vÉn lµ ven ®«i bê s«ng M·. Nãi mét c¸ch h×nh t­îng, v¨n hãa xø Thanh võa ®­îc chuyªn chë võa ®­îc båi ®¾p bëi chÝnh dßng s«ng nµy. Khëi nguån tõ trªn cao tiÕn xuèng miÒn ®ång B»ng, s«ng M· ®i c¶ mét hµnh tr×nh dµi v­ît qua nhiÒu ghÒnh th¸c tr­íc khi trë nªn hiÒn hoµ ë h¹ l­u ®Ó tiÕn ra biÓn. S«ng M· lµ t¸c nh©n quan träng h×nh thµnh c¸c th¾ng c¶nh, phøc hÖ sinh th¸i, nh©n v¨n hai bªn bê. VÒ mÆt lÞch sö, Thanh Ho¸ ®­îc kh¼ng ®Þnh lµ mét trong nh÷ng vïng ®Êt khëi nguån cña ng­êi ViÖt cæ, lµ n¬i ®· ph¸t hiÖn ®­îc c¸c di chØ kh¶o cæ häc thuéc hÇu hÕt c¸c thêi ®¹i kh¶o cæ häc lín cña n­íc ta thêi tiÒn sö vµ s¬ sö. Víi Nói §ä, hang Con Moong, §a Bót, Hoa Léc mµ ®Ønh cao nhÊt lµ §«ng S¬n-nÒn v¨n ho¸ tiªu biÓu cho thêi ®¹i kim khÝ. C¸c di chØ kh¶o cæ §«ng S¬n ®­îc t×m thÊy nhiÒu nhÊt trªn ®Êt Thanh Ho¸, víi c¸c hiÖn vËt phong phó (®å dïng s¶n xuÊt, ®å dïng sinh ho¹t, nh¹c khÝ, tuú t¸ng, vò khÝ, trang søc...) thÓ hiÖn tr×nh ®é ph¸t triÓn cao trong kü thuËt chÕ t¸c ®ång thau cña ng­êi ViÖt cæ. V¨n minh §«ng S¬n-V¨n ho¸ s«ng M·- v¨n ho¸ xø Thanh lµ dßng ch¶y xuyªn suèt, vÉn ®ang hiÖn h÷u tr­êng tån. VÒ hÖ thèng di s¶n v¨n ho¸, víi c¸c ®Òn, ®×nh, chïa, l¨ng tÈm, thµnh qu¸ch... cßn m·i víi thêi gian. Chóng võa lµ bµi häc lÞch sö, võa lµ tµi s¶n cña «ng cha, lµ n¬i ®Ó göi g¾m t×nh c¶m, ­íc väng, t©m hån, tÝnh c¸ch... cña biÕt bao thÕ hÖ con ng­êi, m¶nh ®Êt xø Thanh l©u ®êi. Kh«ng nh÷ng së h÷u hÖ thèng di tÝch dµy ®Æc (trªn 1.500 di tÝch), ®­îc mÖnh danh lµ nh÷ng “b¶o tµng di s¶n” khæng lå lÉn khuÊt trong c¸c lµng x·, chóng cßn kÕt tinh gi¸ trÞ thÈm mü ®éc ®¸o, trë thµnh nh÷ng biÓu t­îng, niÒm tù hµo cho mü thuËt xø Thanh. Nh÷ng “t¸c phÈm” kiÕn tróc ®iªu kh¾c gç hoµn mü nh­: B¶ng M«n §×nh (Ho»ng Léc- Ho»ng Ho¸), Lý Th­êng KiÖt (Hµ Ngäc- Hµ Trung); TrÇn Kh¸t Ch©n (VÜnh ThÞnh- VÜnh Léc)...lµ nh÷ng di s¶n cßn b¶o l­u kh¸ nguyªn vÑn c¸c hiÖn vËt gèc cña thÕ kû XVII-XVIII, th«ng qua c¸c m¶ng ch¹m kh¾c trªn c¸c cÊu kiÖn cña c«ng tr×nh. NghÖ thuËt ch¹m kh¾c ®· ®¹t tíi ®é tinh x¶o vµ hoµn mü, phñ kÝn trªn c¸c cÊu kiÖn. Néi dung ph¶n ¸nh ngoµi c¸c biÓu t­îng mang tinh thÇn Nho gi¸o nh­ tø linh, tø quý cßn ph¶ng phÊt yÕu tè d©n gian, sinh ho¹t héi hÌ - ¶nh h­ëng phong c¸ch nghÖ thuËt M¹c mang ®Æc tÝnh phãng kho¸ng, d©n d·. C¸c c«ng tr×nh nµy võa kh¼ng ®Þnh sù tµi hoa, ®iªu luyÖn cña nghÖ thuËt ch¹m kh¾c truyÒn thèng Thanh Ho¸, võa gãp tiÕng nãi quan träng trong nÒn nghÖ thuËt cæ truyÒn ng­êi ViÖt. Bªn c¹nh ®iªu kh¾c gç, th× nghÖ thuËt trong ch¹m kh¾c ®¸ còng rÊt ®iÓn h×nh ë xø Thanh. §¸ lµ nguån nguyªn liÖu ®­îc ng­êi thî sö dông nhiÒu trong x©y dùng kiÕn tróc, ®Æc biÖt lµ trong ch¹m kh¾c t­îng ng­êi, linh thó ë c¸c l¨ng mé, thµnh qu¸ch... Thµnh nhµ Hå cßn ®ã nh­ mét chøng tÝch lÞch sö, vÉn cßn ®Ó l¹i cho hËu thÕ sù ng­ìng phôc vÒ kü thuËt x©y thµnh, sù kh«ng ®ång lßng trªn d­íi dÉn ®Õn x· t¾c nguy nan. Di tÝch Lam Kinh lµ minh chøng sèng ®éng cho qu¸ tr×nh ph¸t tÝch cña nhµ Lª s¬ víi nh÷ng chiÕn c«ng hiÓn h¸ch trong viÖc ®¸nh ®uæi qu©n x©m l­îc Minh, h×nh thµnh nªn nhµ n­íc phong kiÕn cùc thÞnh trong gÇn 100 n¨m (1428-1527). LÞch sö Êy ®· g¾n víi nh÷ng «ng vua tµi ba, næi tiÕng nh­ Lª Th¸i Tæ, Lª Th¸i T«ng, Lª Nh©n T«ng, Lª Th¸nh T«ng, Lª HiÕn T«ng. Víi hÖ thèng l¨ng tÈm lín (tËp trung ë Lam Kinh víi c¸c vua thêi Lª s¬, Yªn §Þnh víi c¸c l¨ng chóa TrÞnh cïng c¸c l¨ng quËn c«ng, quan l¹i xø Thanh næi tiÕng....) lµ nh÷ng di vËt ®Æc biÖt gi¸ trÞ, chóng lµ minh chøng duy nhÊt thÓ hiÖn cho v¨n ho¸ t«n gi¸o xø Thanh. VÒ mÆt nh©n v¨n, tÝnh chuyÓn tiÕp vÒ ®Þa lý, sù æn ®Þnh vÒ v¨n ho¸ cña mét vïng ®Êt cã lÞch sö l©u ®êi ®­îc xem nh­ lµ ®iÒu kiÖn chÝnh ¶nh h­ëng ®Õn tÝnh c¸ch, con ng­êi xø Thanh. Xø Thanh lµ mét trong nh÷ng vïng ®Êt b¶o l­u nhiÒu gi¸ trÞ trong tiÕng nãi vµ ©m ng÷ ViÖt cæ. Tho¸ng qua, ©m ng÷ xø Thanh cã mét tÝnh ®Æc biÖt (giao thoa gi÷a tiÕng nãi mÒm m¹i, m­ît mµ cña B¾c Bé víi tiÕng trä trÑ cña khu vùc miÒn trung). TiÕng nãi nhiÒu thanh ngang lµ mét ®iÓm lý thó trong ph­¬ng ng÷ xø Thanh. §­îc mÖnh danh lµ vïng ®Êt ®Þa linh nh©n kiÖt, vïng ®Êt “Tam vua, nhÞ chóa” víi nhiÒu bËc anh hïng hµo kiÖt næi tiÕng lÞch sö: Bµ TriÖu, Lª Hoµn, Lª V¨n H­u, Lª Lîi, §µo Duy Tõ...NhËn xÐt sau ®©y vÒ vïng ®Êt, con ng­êi Thanh Ho¸ tuy ng¾n mµ ®Çy ®ñ cña sö gia Phan Huy Chó: “VÎ non s«ng t­¬i tèt nªn chung ®óc sinh ra nhiÒu bËc v­¬ng t­íng, khÝ tinh hoa tô häp l¹i, n¶y sinh nhiÒu v¨n nho. §Õn nh÷ng s¶n vËt quý còng kh¸c mäi n¬i. Bëi v× ®Êt thiªng th× ng­êi giái, nªn n¶y sinh ra nh÷ng bËc phi th­êng; v­îng khÝ chung ®óc, nªn xøng ®¸ng ®øng ®Çu c¶ n­íc” [Phan Huy Chó, LÞch triÒu hiÕn ch­¬ng lo¹i chÝ]. Víi nh÷ng thÕ m¹nh v¨n ho¸ kh«ng ph¶i n¬i nµo còng cã, ®ã lµ mét “xø” khÐp kÝn c¶ vÒ ®Þa lý lÉn nh©n v¨n; nhiÒu b¸u vËt thiªn nhiªn trao tÆng; mét hÖ thèng di s¶n khæng lå, c¸c nÐt thó vÞ vÒ con ng­êi vµ tiÕng nãi...Chóng sÏ lµ tµi s¶n v« gi¸ cã søc l«i cuèn lín hÊp dÉn du kh¸ch ®Õn víi tØnh Thanh.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVăn hóa xứ Thanh- một vấn đề có sức hấp dẫn từ du khách đến Thanh Hóa.doc
Luận văn liên quan