Xuất khẩu lao động của Việt Nam. Thực trạng và Giải pháp

XK lao động của VN. Thực trạng và Giải pháp lời mở đầu Trong điều kiện quốc tế hoá sản xuất và đầu tư bùng nổ vào những thập kỉ gần đây, xuất khẩu lao động đã dần trở thành một phần không thể tách khỏi của hệ thống kinh tế thế giới. Nó là một lĩnh vực hoạt động kinh tế quan trọng của các quốc gia, đã và đang đem lại những lợi ích kinh tế và xã hội đáng kể. Đối với nước ta, sự phát triển dân số và lao động (với số dân gần 80 triệu người, trong đó lực lượng lao động chiếm khoảng 60%) đã gây ra những vấn đề kinh tế - xã hội phức tạp và gay gắt không chỉ hiện nay mà còn trong nhiều năm tới. Để có thể tạo được sự cân bằng giữa khả năng về cơ sở vật chất có hạn và mức tăng dân số, nguồn lao động ở mức chênh lệch khá cao như hiện nay thì sẽ phải tạo ra thêm hàng triệu công ăn việc làm nữa cho người lao động. Trước tình hình đó, xuất khẩu lao động đóng vai trò rất quan trọng, vì nó có thể góp phần giải quyết được hai mục tiêu quan trọng của đất nước. Thứ nhất là: Mục tiêu kinh tế - xuất khẩu lao động góp phần mang lại nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia, tăng thu nhập cho người lao động và gia đình họ. Thứ hai là: Mục tiêu xã hội - nó góp phần giải quyết được việc làm cho một bộ phận không nhỏ lao động trong nước, tạo sự ổn định cho xã hội. Việc nước ta tham gia vào thị trường lao động quốc tế, mặc dù đã đem lại những kết quả bước đầu, song hiệu quả của hoạt động xuất khẩu lao động còn thấp do rất nhiều các nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau. Những năm gần đây, được sự chỉ đạo Đảng và Nhà nước, vấn đề xuất khẩu lao động đang dần được cải cách và hoàn thiện. Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng và đề ra những giải pháp nhằm đổi mới và tăng cường công tác quản lý, tổ chức xuất khẩu lao động là một vấn đề vừa có tính trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài. Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài này để làm khoá luận tốt nghiệp. Tên đề tài: “Xuất khẩu lao động của Việt Nam. Thực trạng và giải pháp”. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Với mục tiêu nghiên cứu và phân tích tình hình xuất khẩu lao động Việt Nam, khoá luận chủ yếu tập trung đi sâu vào nghiên cứu thực trạng và từ đó đề ra các giải pháp cho hoạt động xuất khẩu lao động của Việt Nam trong giai đoạn 1992 - 2002. Phương pháp nghiên cứu của khoá luận là: tổng hợp từ nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau như: phương pháp tổng hợp và phân tích; phương pháp thống kê, liệt kê, so sánh; kết hợp nghiên cứu lý luận với phân tích thực tiễn; tiếp cận hệ thống trên cơ sở tham khảo các tài liệu tham khảo có liên quan tới đề tài nghiên cứu. Khoá luận trình bày từ lý thuyết xuất khẩu lao động và tình hình xuất khẩu lao động chung của thế giới tới việc phân tích thực tiễn hoạt động này ở Việt Nam đồng thời nêu ra một số giải pháp cho xuất khẩu lao động nước ta. Nội dung của bài khoá luận: Ngoài lời mở đầu, kết luận, các phụ lục, tài liệu tham khảo, khoá luận gồm các phần sau: Chương 1. Một số vấn đề lý luận chung và đặc điểm của hoạt động xuất khẩu lao động thế giới. Chương 2. Thực trạng xuất khẩu lao động Việt Nam Chương 3. Định hướng và giải pháp nhằm nâng cao khả năng xuất khẩu lao động của Việt Nam ra nước ngoài trong những năm tới. Để hoàn thành được bài khoá luận này, tôi đã được sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của cô giáo hướng dẫn trực tiếp - Khu Thị Tuyết Mai, giảng viên trường Đại học Quốc Gia Hà Nội; TS Phạm Đỗ Nhật Tân, Phó Cục trưởng Cục quản lý lao động với nước ngoài cùng một số cô chú làm việc tại Cục quản lý lao động với nước ngoài, gia đình và bạn bè. Em xin chân thành cám ơn cô Mai và mọi người đã tạo điều kiện giúp đỡ để em có thể hoàn thành tốt được bài khoá luận này của mình. Do trình độ của người viết còn hạn chế, chắc chắn khoá luận không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự góp ý chỉ dẫn của các thầy cô và các bạn. Tôi xin chân thành cám ơn. CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG THẾ GIỚI 1.1. Cơ sở lý luận 1.1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về xuất khẩu lao động Ở các nước đang phát triển, tỉ lệ tăng dân số hàng năm vẫn còn cao, vấn đề giải quyết việc làm cho số người đến độ tuổi lao động là một gánh nặng cho các quốc gia. Do đó, xuất khẩu lao động (XKLĐ) trở thành vấn đề cấp thiết có nội dung kinh tế - xã hội (KT - XH) sâu sắc và liên quan chặt chẽ với các yếu tố KT - XH khác trong việc định hướng và phát triển nền kinh tế quốc gia. Trước hết, để có cái nhìn tổng thể và rõ ràng về vấn đề nghiên cứu của khoá luận này, chúng ta cần thống nhất một số khái niệm có liên quan trong lĩnh vực lao động, việc làm được sử dụng trong nghiên cứu: 1. Nguồn lao động: là nguồn lực về con người và được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Đầu tiên, với tư cách là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội, nguồn lao động bao gồm toàn bộ dân cư có cơ thể phát triển bình thường (không bị khiếm khuyết hay dị tật bẩm sinh). Với tư cách là một yếu tố của sự phát triển KT - XH, nguồn lao động là khả năng lao động của xã hội bao gồm nhóm dân cư trong độ tuổi lao động có khả năng lao động. Ngoài ra, còn có thể hiểu nguồn lao động là tổng hợp cá nhân những con người cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về vật chất và tinh thần được huy động vào quá trình lao động. Nguồn lao động bao gồm những người từ độ tuổi lao động trở lên (ở nước ta là tròn 15 tuổi). - Phân loại nguồn lao động: Có rất nhiều cách để phân loại nguồn lao động. Tuỳ theo giác độ nghiên cứu mà người ta tiến hành phân loại theo các tiêu thức khác nhau như: căn cứ theo nguồn gốc hình thành, căn cứ theo vai trò của từng bộ phận nguồn nhân lực tham gia vào nền sản xuất xã hội hay căn cứ vào trạng thái có việc làm hay không. Tuy nhiên trong khuôn khổ của khoá luận tốt nghiệp sẽ chỉ phân loại nguồn lao động dựa theo nguồn gốc hình thành của lực lượng lao động. Dựa theo tiêu thức này, nguồn lao động được chia thành: 1, Nguồn lao động có sẵn trong dân số (dân số hoạt động): bao gồm toàn bộ những người nằm trong độ tuổi lao động có khả năng lao động, không kể đến trạng thái có việc làm hay không có việc làm. Nguồn lao động này thường chiếm một tỉ lệ tương đối lớn trong dân số, thường từ 50% trở lên. Độ tuổi lao động là giới hạn về những điều kiện tâm sinh lý - tâm lý xã hội mà con người tham gia vào quá trình lao động. Giới hạn về độ tuổi lao động là tuỳ thuộc vào điều kiện KT - XH của từng nước và trong từng thời kì. Ở nước ta mức giới hạn này là từ 15 tuổi đến 60 tuổi (nam) và từ 15 tuổi đến 55 tuổi (nữ). 2, Nguồn nhân lực tham gia vào hoạt động kinh tế (dân số hoạt động kinh tế): đây là số người đang có công ăn việc làm, đang hoạt động trong các ngành kinh tế - văn hoá của xã hội hay không có việc làm nhưng có nhu cầu tìm kiếm việc làm. 3, Nguồn nhân lực dự trữ: bao gồm những người nằm trong độ tuổi lao động nhưng vì các lý do khác nhau họ chưa có công việc làm ngoài xã hội. Số người này đóng vai trò của một nguồn dự trữ về lao động. Họ gồm có : - Những người làm công việc nội trợ trong gia đình (thường là phụ nữ). Đây là một nguồn lao động đáng kể. Khi điều kiện kinh tế của xã hội thuận lợi, nếu bản thân họ muốn tham gia lao động ngoài xã hội, họ có thể nhanh chóng rời bỏ hoạt động nội trợ để làm công việc thích hợp ngoài xã hội. - Những người tốt nghiệp ở các trường phổ thông và các trường chuyên nghiệp được coi là nguồn nhân lực dự trữ quan trọng và có chất lượng. Đây là nguồn lực trẻ có trình độ học vấn và chuyên môn tương đối cao.

doc85 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 956 | Lượt tải: 10download
Tóm tắt tài liệu Xuất khẩu lao động của Việt Nam. Thực trạng và Giải pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
i n­íc ngoµi cña n­íc ta lµ rÊt lín, nÕu chóng ta biÕt tæ chøc vµ khai th¸c hÕt nh÷ng tiÒm n¨ng ®ã trong quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i th× sÏ thu ®­îc nguån ngo¹i tÖ ®¸ng kÓ thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn” Nguån: V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng, kho¸ VIII, th¸ng 5/1997. MÆt kh¸c, Nhµ n­íc ngoµi viÖc thu ®­îc thuÕ cña c¸c doanh nghiÖp chuyªn doanh XKL§ nép, phÇn thu quü B¶o hiÓm x· héi còng ®­îc bæ sung, tiÕt kiÖm ®­îc hµng tr¨m tØ ®ång ®Ó ®Çu t­ t¹o viÖc lµm míi cho sè lao ®éng xuÊt khÈu. Nguån thu nhËp cña ng­êi lao ®éng ë n­íc ngoµi ®· c¶i thiÖn ®­îc cuéc sèng gia ®×nh vµ hä hµng hä, lµm cho nhiÒu gia ®×nh trë nªn kh¸ gi¶, thËm chÝ cã ng­êi ®· trë thµnh c¸c nhµ ®Çu t­ vµ c¸c chñ doanh nghiÖp, t¹o viÖc lµm cho mét bé phËn lao ®éng kh¸c. §©y lµ kÕt qu¶ trùc tiÕp vµ lµ ®éng lùc thóc ®Èy m¹nh nhÊt kÝch thÝch viÖc ng­êi lao ®éng lu«n cã ý muèn t×m mäi c¸ch ®Ó ®­îc ®i XKL§. Tuy nhiªn, ®èi víi mçt thÞ tr­êng kh¸c nhau, thu nhËp cña ng­êi lao ®éng còng kh¸c nhau. 2.3.1.4. VÒ mèi quan hÖ hîp t¸c víi c¸c n­íc : XKL§ gãp phÇn lµm t¨ng c­êng sù hiÓu biÕt lÉn nhau gi÷a nh©n d©n ViÖt Nam vµ nh©n d©n c¸c n­íc, t¨ng c­êng giao l­u quèc tÕ, cñng cè céng ®ång ng­êi ViÖt Nam ë n­íc ngoµi. Th«ng qua viÖc tiÕp xóc, giao l­u víi lao ®éng n­íc ta, phÇn lín c¸c n­íc ®Òu cã ®iÒu kiÖn hiÓu thªm vÒ ViÖt Nam, vÒ phong tôc tËp qu¸n, nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam, c«ng cuéc ®æi míi vµ mong muèn muèn lµm b¹n víi c¸c n­íc cña nh©n d©n ViÖt Nam, gãp phÇn vµo viÖc thùc hiÖn ®­êng lèi ®èi ngo¹i réng më cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. MÆt kh¸c, XKL§ cßn gióp thÓ hiÖn mèi quan hÖ gióp ®ì lÉn nhau gi÷a n­íc ta vµ c¸c n­íc, ®Æc biÖt lµ qua c¸c tho¶ thuËn chÝnh thøc vµ nh÷ng tuyªn bè cña c¸c vÞ Nguyªn thñ Quèc gia, nh÷ng nhµ l·nh ®¹o cña hai n­íc trong nh÷ng dÞp tiÕp xóc, th¨m viÕng lÉn nhau. NhiÒu doanh nghiÖp n­íc ngoµi ®· thõa nhËn sù ®ãng gãp cña lao ®éng ViÖt Nam trong viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh cña hä. 2.3.1.5. VÒ tæ chøc qu¶n lý lao ®éng : Sau mét thËp kû thùc hiÖn c¬ chÕ ®æi míi vÒ XKL§, chóng ta võa tæ chøc thùc hiÖn ®­a lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi, võa rót kinh nghiÖm tõ thùc tÕ vµ tõ c¸c n­íc XKL§ truyÒn thèng, ®ång thêi tõng b­íc hoµn thiÖn c¸c chÝnh s¸ch vµ quy ®Þnh ph¸p lý vÒ XKL§. TÝnh tíi thêi ®iÓm hiÖn nay, thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc coi XKL§ lµ mét lÜnh vùc mòi nhän cÇn ph¸t huy, tõng b­íc ®­a c«ng t¸c qu¶n lý lao ®éng xuÊt khÈu trë nªn nÒ nÕp. C¸c kh©u tuyÓn chän, lµm thñ tôc, tËp huÊn tr­íc khi ®i... ®Òu ®­îc tæ chøc qu¶n lý sao cho phï hîp vµ ®¶m b¶o quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng. VÒ c¬ b¶n, chóng ta ®· h×nh thµnh ®­îc nh÷ng chÝnh s¸ch cô thÓ trong lÜnh vùc XKL§ vµ x¸c lËp ®­îc m« h×nh qu¶n lý ®éi ngò lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. HÖ thèng qu¶n lý XKL§ ®­îc h×nh thµnh ®ång bé tõ qu¶n lý Nhµ n­íc ®Õn qu¶n lý cña c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc nµy, tõ bé m¸y qu¶n lý ë trong n­íc ®Õn qu¶n lý lao ®éng ë n­íc ngoµi. ë nh÷ng n­íc tiÕp nhËn nhiÒu lao ®éng ViÖt Nam, cïng víi ®¹i diÖn qu¶n lý lao ®éng ë c¸c §¹i sø qu¸n, c¸c doanh nghiÖp XKL§ ®Òu cö c¸n bé qu¶n lý, phiªn dÞch ®Ó phèi hîp víi phÝa ®èi t¸c trong viÖc theo dâi, gi¸m s¸t kÞp thêi gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò n¶y sinh vµ b¶o vÖ quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng. 2.3 2. Nh÷ng h¹n chÕ: Bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc, thêi gian qua trong viÖc XKL§ chóng ta cßn nh÷ng tån t¹i sau ®©y : 2.3.2.1. VÒ chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch: ViÖc cô thÓ ho¸ chñ tr­¬ng, c¬ chÕ chÝnh s¸ch vµ tæ chøc thùc hiÖn ch­a phï hîp, ch­a t­¬ng xøng víi kh¶ n¨ng vÒ nguån lao ®éng trong n­íc, ch­a ®¸p øng yªu cÇu thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ. VÒ quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p cña c¸c ngµnh, c¸c cÊp vÉn cßn cã nh÷ng kh¸c nhau trong viÖc gi÷ vµ më réng thÞ tr­êng XKL§, nhÊt lµ mét sè nghÒ cã kh¶ n¨ng g©y ra nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh x· héi nh­ nghÒ gióp viÖc gia ®×nh ë n­íc ngoµi. Tuy r»ng cã chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch më réng vµ t¨ng c­êng t×m kiÕm thÞ tr­êng XKL§ nh­ng c¸c chÝnh s¸ch hç trî vÒ vèn, vÒ chØ ®¹o c¸c chÝnh s¸ch cßn ch­a thÓ hiÖn ®Çy ®ñ. Trong chØ ®¹o vÒ XKL§, nhµ n­íc ta chØ quyÕt ®Þnh ®­a lao ®éng cã chuyªn m«n kü thuËt cao ®i theo h×nh thøc nhËn thÇu, kho¸n gän x©y dùng c¸c c«ng tr×nh hoÆc dù ¸n, trong khi chóng ta ch­a ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ vèn, thiÕt bÞ n¨ng lùc qu¶n lý vµ c«ng nh©n cã tay nghÒ cao. V× vËy, chóng ta ®· bá lì rÊt nhiÒu c¬ héi th©m nhËp vµo nh÷ng thÞ tr­êng cã nhu cÇu sö dông mét lùc l­îng kh¸ lín lao ®éng n­íc ta nh­ khu vùc Trung §«ng, Hång K«ng, NhËt B¶n, c¸c ®¶o thuéc Nam Th¸i B×nh D­¬ng vµ Hoa K×.v.v... 2.3.2.2. C¬ chÕ XKL§ cßn nhiÒu h¹n chÕ : HiÖn nay c¬ chÕ XKL§ cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ ch­a phï hîp víi sù vËn ®éng cña thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ, ch­a t¹o ®­îc sù phèi hîp gi÷a c¸c ngµnh, c¸c cÊp cã liªn quan trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn. Chóng ta ch­a cã c¬ chÕ khuyÕn khÝch c¸c ®¬n vÞ XKL§ t¹o nguån lao ®éng cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®¸p øng kÞp thêi yªu cÇu cña chñ sö dông lao ®éng n­íc ngoµi. Do vËy ch­a khai th¸c hÕt, thËm chÝ k×m h·m tiÒm n¨ng to lín vÒ XKL§ cña n­íc ta. VÉn cßn cã nhiÒu hiÖn t­îng, ®èi t­îng ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi kh«ng ®­îc ph¸p luËt lao ®éng ®iÒu tiÕt, dÉn ®Õn viÖc ng­êi lao ®éng ph¶i ®Çu t­ tèn kÐm b»ng c¸c con ®­êng kh«ng hîp ph¸p nh­ ®i th¨m th©n nh©n, du lÞch. Trong gi¶i quyÕt thñ tôc xuÊt nhËp c¶nh ®· xÕp lo¹i lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi vµo nhãm ®i viÖc riªng (cïng lo¹i víi nh÷ng ng­êi ®i th¨m th©n nh©n, ®i du lÞch) nªn kh«ng ®­îc quan t©m t¹o ®iÒu kiÖn, lµm ng­êi lao ®éng ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian, tiÒn b¹c, nhiÒu hîp ®ång ph¶i huû bá bëi v× lý do chËm thñ tôc. 2.3.2.3. C«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr­êng : C«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr­êng, t×m vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p më réng thÞ tr­êng cßn nhiÒu yÕu kÐm. ThÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ ®ang cã nh÷ng biÕn ®éng theo chiÒu h­íng kh«ng cã lîi cho ta do ¶nh h­ëng cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ, tµi chÝnh - tiÒn tÖ khu vùc (1998 - 1999) lµm cho nhu cÇu tiÕp nhËn lao ®éng n­íc ngoµi t¹i c¸c quèc gia gi¶m sót ®¸ng kÓ. Thªm vµo ®ã lµ sù c¹nh tranh gay g¾t gi÷a c¸c n­íc XKL§ trong khu vùc, trong khi chÊt l­îng lao ®éng cña n­íc ta cßn non kÐm ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ. C¸c doanh nghiÖp cña ta ch­a ®Çu t­ nghiªn cøu, khai th¸c c¸c thÞ tr­êng cßn tiÒm n¨ng tiÕp nhËn lao ®éng mµ chØ tËp trung vµo mét vµi thÞ tr­êng l©n cËn cã thu nhËp cao, mÆc dï Nhµ n­íc ®· cã sù kh¶o s¸t, ®Þnh h­íng vµ t¹o më th«ng tho¸ng vÒ c¬ chÕ. 2.3.2.4. Tæ chøc thùc hiÖn : ViÖc tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c XKL§ n­íc ta cßn nhiÒu khuyÕt ®iÓm, h¹n chÕ, cô thÓ lµ : - Ta ch­a chñ ®éng vµ m¹nh d¹n ®­a lao ®éng sang mäi thÞ tr­êng cã nhu cÇu sö dông lao ®éng ViÖt Nam trªn c¬ së ®¶m b¶o an ninh vµ quyÒn lîi kinh tÕ cho lao ®éng ViÖt Nam nªn ®· bá lì nhiÒu c¬ héi tham gia vµo c¸c thÞ tr­êng míi. - §¶ng vµ Nhµ n­íc ch­a cô thÓ ho¸ chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ng­êi lao ®éng tù t×m viÖc ë n­íc ngoµi th«ng qua ng­êi nhµ, b¹n bÌ ë n­íc ngoµi b¶o l·nh hoÆc giíi thiÖu viÖc lµm nªn sè ng­êi ®i XKL§ theo h×nh thøc nµy rÊt Ýt vµ chÝnh phñ th× ch­a qu¶n lý ®­îc lo¹i h×nh nµy theo ph¸p luËt lao ®éng. - Ch­a giao nhiÖm vô cô thÓ cho c¸c ngµnh, c¸c cÊp theo thÈm quyÒn h­íng dÉn, tæ chøc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cã liªn quan ®Õn XKL§, v× vËy sù phèi hîp gi÷a c¸c ngµnh, c¸c cÊp ch­a ®ång bé. Trong c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp hiÖn nay ch­a cã sù thèng nhÊt, thËm chÝ cßn cã sù c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh, giµnh giËt thÞ tr­êng b»ng nhiÒu h×nh thøc, trong ®ã cã c¶ viÖc h¹ thÊp tiÒn l­¬ng ng­êi lao ®éng ®Ó giµnh giËt hîp ®ång, g©y thiÖt h¹i cho ng­êi lao ®éng, cho c¸c doanh nghiÖp kh¸c vµ t¹o sù xem th­êng cña ng­êi n­íc ngoµi ®èi víi sù ®oµn kÕt cña ng­êi ViÖt Nam. - Chñ tr­¬ng khuyÕn khÝch XKL§ theo h­íng nhËn thÇu c«ng tr×nh, khuyÕn khÝch XKL§ theo dù ¸n, lao ®éng kü thuËt tay nghÒ cao lµ ®óng xÐt vÒ l©u dµi. Tuy nhiªn, quan ®iÓm kh«ng ph¸t triÓn viÖc ®­a lao ®éng phæ th«ng vµ tay nghÒ thÊp ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi lµ ch­a phï hîp víi t×nh h×nh n­íc ta vµ nhu cÇu sö dông lao ®éng cña c¸c n­íc hiÖn nay. Trong khi thÞ tr­êng lao ®éng ngoµi n­íc cã nhu cÇu vÒ lo¹i h×nh lao ®éng nµy, ta cã kh¶ n¨ng ®¸p øng tèt nhu cÇu ®ã th× l¹i bÞ h¹n chÕ. - ViÖc thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña Nhµ n­íc vµ cña c¸c doanh nghiÖp ®èi víi ng­êi lao ®éng cßn nhiÒu thiÕu sãt. Mét sè doanh nghiÖp kh«ng c«ng khai nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan tíi quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña c¸c bªn trong viÖc ®i lao ®éng ë n­íc ngoµi, cßn tù ®Æt ra c¸c quy ®Þnh tr¸i víi quy ®Þnh cña Nhµ n­íc ®Ó thu tiÒn cña ng­êi lao ®éng, g©y t×nh tr¹ng ng­êi lao ®éng ph¶i chÞu c¸c chi phÝ cao kh«ng hîp lý. Bªn c¹nh ®ã, viÖc ph¸t hiÖn vµ xö lý c¸c hiÖn t­îng lõa ®¶o, kiÕm tiÒn bÊt hîp ph¸p ch­a kÞp thêi, quyÕt liÖt, th­êng xuyªn nªn ch­a chÆn ®øng ®­îc t×nh h×nh nµy. - ViÖc qu¶n lý ng­êi lao ®éng ®ang lµm viÖc ë n­íc ngoµi ch­a ®­îc Nhµ n­íc vµ c¸c doanh nghiÖp quan t©m ®óng møc, nhÊt lµ ë c¸c thÞ tr­êng míi cã Ýt lao ®éng ViÖt Nam lµm viÖc. T¹i hÇu hÕt c¸c n­íc cã lao ®éng ViÖt Nam lµm viÖc ch­a cã c¸n bé qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ lao ®éng trong c¬ quan ®¹i diÖn ViÖt Nam nªn viÖc b¶o vÖ quyÒn lîi cho ng­êi lao ®éng kh«ng ®­îc quan t©m gi¶i quyÕt kÞp thêi. - C¸c n­íc cã nhu cÇu sö dông lao ®éng vÉn cßn bÞ h¹n chÕ trong viÖc t×m hiÓu c¸c th«ng tin vÒ lao ®éng ViÖt Nam, nªn rÊt khã kh¨n cho kh¶ n¨ng tiÕp thÞ cña c¸c doanh nghiÖp n­íc ta vµo thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ. ViÖc cung cÊp c¸c th«ng tin, nhu cÇu v¨n ho¸ phÈm cho ng­êi lao ®éng ViÖt Nam ë n­íc ngoµi qu¸ yÕu, khiÕn cho mét sè ng­êi lao ®éng ë n­íc ngoµi ®· cã nh÷ng sinh ho¹t thiÕu v¨n ho¸ vµ kh«ng lµnh m¹nh, ¶nh h­ëng ®Õn b¶n s¾c d©n téc cña ViÖt Nam (vÊn ®Ò nµy trong thêi kú hîp t¸c lao ®éng n¨m 1980, cã sù chØ ®¹o cña ChÝnh phñ nªn ®­îc thùc hiÖn kh¸ tèt). - ViÖc ban hµnh c¸c v¨n b¶n thùc thi gi¶i quyÕt c¸c chÝnh s¸ch, chÕ ®é cho ng­êi lao ®éng ch­a ®­îc cô thÓ râ rµng. Ch­a cã sù thèng nhÊt ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn vµ c¬ chÕ cho ng­êi lao ®éng thuéc c¸c chÝnh s¸ch x· héi, ng­êi cã c«ng, ng­êi nghÌo ®­îc tham gia vµo ch­¬ng tr×nh viÖc lµm n­íc ngoµi. ViÖc gi¶i quyÕt c¸c chÕ ®é ®Òn bï, b¶o hiÓm x· héi cho ng­êi lao ®éng cßn lóng tóng ch­a biÕt vËn dông v¨n b¶n ph¸p quy nµo, c¬ quan nµo chÞu tr¸ch nhiÖm gi¶i quyÕt. 2.3.2.5. C«ng t¸c tuyÓn chän, ®µo t¹o vµ chuÈn bÞ nguån lao ®éng: Chóng ta ch­a ®Çu t­ vµ coi träng c«ng t¸c ®µo t¹o, chuÈn bÞ nguån lao ®éng theo ®óng yªu cÇu cña thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ, bao gåm ®µo t¹o nghÒ, ngo¹i ng÷, t¸c phong lµm viÖc c«ng nghiÖp vµ quan hÖ chñ - thî trong c¬ chÕ thÞ tr­êng, nhËn thøc vÒ tr¸ch nhiÖm ®i ®«i quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng trong thùc hiÖn hîp ®ång, vÒ phong tôc tËp qu¸n cña n­íc së t¹i. ViÖc tuyÓn chän ng­êi lao ®éng cßn qua nhiÒu trung gian g©y “®éi gi¸” cho ng­êi lao ®éng. HiÖn nay c¸c doanh nghiÖp chØ th­êng tËp trung vµo kh©u tuyÓn chän vµ ®­a lao ®éng ra n­íc ngoµi, nªn ®· xem nhÑ c«ng t¸c ®µo t¹o nghÒ vµ tËp huÊn cho ng­êi lao ®éng tr­íc khi ®i. B¶n th©n ng­êi lao ®éng coi vÊn ®Ò nµy kh«ng quan träng, kh«ng chó ý ®Õn viÖc häc tËp nªn khi ra n­íc ngoµi th­êng lóng tóng nhiÒu khi kh«ng ®¸p øng yªu cÇu cña chñ sö dông. 2.3.2.6. ChÊt l­îng nguån lao ®éng xuÊt khÈu: §éi ngò lao ®éng xuÊt khÈu cña n­íc ta sè ®«ng ®i tõ khu vùc n«ng th«n. ChÊt l­îng nguån lao ®éng xu©t khÈu kh«ng cao. ThÓ lùc cña ng­êi ViÖt Nam yÕu, tay nghÒ ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña c«ng nghÖ s¶n xuÊt hiÖn ®¹i, ý thøc tæ chøc kû luËt cßn thÊp, nhËn thøc vÒ quan hÖ chñ thî kh«ng phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng cña n­íc ngoµi, kh¶ n¨ng ngo¹i ng÷ kÐm. V× vËy søc c¹nh tranh cña lao ®éng ViÖt Nam trªn thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ cßn thÊp. ThËm chÝ cã mét bé phËn kh«ng nhá ng­êi lao ®éng tù ý bá hîp ®ång ®i “lµm chui” cho c¸c chñ sö dông lao ®éng kh«ng hîp ph¸p lµm ¶nh h­ëng xÊu ®Õn uy tÝn cña lao ®éngViÖt Nam vµ c¸c c«ng ty cña ta, bÞ ®­a vÒ n­íc, mét sè Ýt vi ph¹m ph¸p luËt n­íc së t¹i nh­ nÊu r­îu lËu, ®¸nh nhau, bu«n b¸n hµng lËu.v.v... 2.3.2.7. Kinh nghiÖm vµ th«ng tin, nhu cÇu thÞ tr­êng c¸c n­íc : C¸c doanh nghiÖp n­íc ta cho ®Õn nay vÉn ch­a cã nhiÒu kinh nghiÖm trong viÖc thùc hiÖn XKL§ ra n­íc ngoµi. Th«ng tin vÒ luËt ph¸p c¸c n­íc cßn thiÕu, ch­a t×m hiÓu ®­îc râ c¸c nhu cÇu vÒ thÞ tr­êng vµ ch­a ®ñ c¸n bé cã n¨ng lùc ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn XKL§ vµ chuyªn gia. NhiÒu hîp ®ång ký kh«ng chÆt chÏ, chØ tiªu thiªn vÒ h­íng ®­a ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. B¶n th©n c¸n bé nghiÖp vô cña doanh nghiÖp ch­a n¾m râ quy ®Þnh cña Nhµ n­íc vÒ XKL§, tr×nh ®é chuyªn m«n kÐm ®· dÉn ®Õn hËu qu¶ xÊu kh«ng chØ g©y thiÖt h¹i cho doanh nghiÖp mµ cßn cho c¶ ng­êi lao ®éng. C¸n bé qu¶n lý cña doanh nghiÖp ë n­íc ngoµi do h¹n chÕ vÒ n¨ng lùc, th­êng chØ lµm phiªn dÞch, ch­a thÓ hiÖn râ vai trß ng­êi qu¶n lý nªn kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng tranh chÊp nhá hµng ngµy, dÉn ®Õn c¸c tranh chÊp lín kh«ng thÓ gi¶i quyÕt ®­îc. 2.3.2.8. Thñ tôc hµnh chÝnh ®­a lao ®éng ra n­íc ngoµi lµm viÖc : Thñ tôc, giÊy phÐp ®­a lao ®éng ra n­íc ngoµi lµm viÖc cßn qu¸ r­ím rµ, tèn nhiÒu thêi gian, c«ng søc. NhÊt lµ thñ tôc nh©n sù, xuÊt nhËp c¶nh ch­a t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu lao ®éng cña n­íc ngoµi, nhiÒu khi g©y khã kh¨n rÊt lín cho ng­êi lao ®éng. Nã lµ nguyªn nh©n ph¸t sinh cña nhiÒu hiÖn t­îng tiªu cùc, vi ph¹m ph¸p luËt. Trªn thùc tÕ, thñ tôc nh©n sù ®Ó cÊp hé chiÕu ph¶i qua nhiÒu c¬ quan kh¸c nhau kÐo dµi ®Õn h¬n 1 th¸ng thËm chÝ ®Õn vµi th¸ng lµm ng­êi lao ®éng ph¶i chi phÝ mét kho¶n tiÒn kh¸ lín (kho¶ng1 - 2 triÖu ®Õn 4 - 5 triÖu VN§). 2.4. KÕt luËn ch­¬ng ViÖt Nam lµ mét quèc gia cã lùc l­îng lao ®éng trÎ víi d©n sè ®«ng, ®êi sèng KT - XH cßn thÊp. VÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm trong nhiÒu n¨m qua vÉn lu«n lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña toµn §¶ng vµ toµn d©n. MÆc dï quy m« XKL§ cßn rÊt khiªm tèn so víi c¸c quèc gia kh¸c trong khu vùc, sè l­îng lao ®éng ®­îc gi¶i quyÕt viÖc lµm b»ng con ®­êng XKL§ cßn nhá bÐ so víi sè ng­êi ch­a cã viÖc lµm hiÖn t¹i, nh­ng XKL§ ®· gãp phÇn thùc hiÖn ®­îc c¸c môc tiªu t¹o viÖc lµm, t¨ng thu nhËp cho ng­êi lao ®éng, t¨ng ng©n s¸ch quèc gia, thu ®­îc mét nguån lín ngo¹i tÖ vµ më réng quan hÖ hîp t¸c cña n­íc ta ®èi víi c¸c quèc gia kh¸c nhau trªn thÕ giíi... So víi giai ®o¹n 1980 - 1991, 10 n¨m võa qua, ho¹t ®éng XKL§ cña n­íc ta ®ang ngµy cµng ®­îc më réng vµ ph¸t triÓn, sè ng­êi ®­îc ®­a ®i lao ®éng ë n­íc ngoµi ngµy cµng gia t¨ng. Song song víi viÖc ®ã lµ viÖc thÞ tr­êng lao ®éng còng nh­ c¬ cÊu ngµnh nghÒ xuÊt khÈu còng ®ang tõng b­íc ®­îc më réng, mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ x· héi cao cho quèc gia. §Ó cã thÓ t¹o ®µ cho viÖc ph¸t triÓn h¬n n÷a trong nh÷ng n¨m tíi vµ chÊn chØnh l¹i nh÷ng mÆt thiÕu sãt cña ho¹t ®éng nµy trong thêi gian qua, cÇn ®­a ra ®­îc c¸c ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p cô thÓ cho ho¹t ®éng nµy vÒ tr­íc m¾t còng nh­ l©u dµi vµ ®©y còng chÝnh lµ phÇn néi dung cña Ch­¬ng 3. ch­¬ng 3 ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng XKL§ cña ViÖt Nam ra n­íc ngoµi trong nh÷ng n¨m tíi 3.1. §Þnh h­íng Do ho¹t ®éng XKL§ ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn cã vai trß quan träng, thËm chÝ mét sè n­íc ®· coi viÖc ph¸t triÓn lÜnh vùc nµy nh­ lµ mét thÕ m¹nh kinh tÕ quèc gia. V× vËy viÖc ®Ò ra nh÷ng ®Þnh h­íng vµ chñ tr­¬ng cho ho¹t ®éng nµy lµ rÊt cÇn thiÕt. ë n­íc ta, chiÕn l­îc ph¸t triÓn KT - XH cña Nhµ n­íc ®ang thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc cña §¶ng lÇn thø VIII ®· nhÊn m¹nh chñ tr­¬ng: “Trong nh÷ng n¨m tr­íc m¾t, ph¶i gi¶i quyÕt tèt mét sè vÊn ®Ò x· héi, tËp trung søc t¹o viÖc lµm... Më réng kinh tÕ ®èi ngo¹i, ®Èy m¹nh XKL§, gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ thÊt nghiÖp ë thµnh thÞ vµ thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n”. Chñ tr­¬ng nµy ®· ®­îc Héi nghÞ Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng lÇn thø 4 kho¸ VIII cô thÓ ho¸ nh­ sau : “ Më réng XKL§ trªn thÞ tr­êng ®· cã vµ thÞ tr­êng míi. Cho phÐp c¸c thµnh phÇn kinh tÕ tham gia xuÊt khÈu vµ lµm dÞch vô XKL§ trong khu«n khæ ph¸p luËt d­íi sù qu¶n lý chÆt chÏ cña Nhµ n­íc. Kiªn quyÕt chÊn chØnh nh÷ng ho¹t ®éng dÞch vô XKL§ tr¸i quy ®Þnh cña Nhµ n­íc”. Nh»m cô thÓ ho¸ thªm mét b­íc vµ ®¸nh gi¸ vai trß cña XKL§ trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, ngµy 22 th¸ng 9 n¨m 1999, Bé ChÝnh trÞ ®· ban hµnh ChØ thÞ sè 41- CT/TW kh¼ng ®Þnh : “ XKL§ vµ chuyªn gia lµ mét ho¹t ®éng KT- XH gãp phÇn ph¸t triÓn nguån nh©n lùc, gi¶i quyÕt viÖc lµm t¹o thu nhËp vµ n©ng cao tr×nh ®é tay nghÒ cho ng­êi lao ®éng, t¨ng nguån thu ngo¹i tÖ cho ®Êt n­íc vµ t¨ng c­êng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ gi÷a n­íc ta víi c¸c n­íc. Sù nç lùc t¹o thªm viÖc lµm trong n­íc vµ ngoµi n­íc chØ míi gi¶i quyÕt ®­îc mét phÇn trong khi sè lao ®éng kh«ng cã viÖc lµm ë ®« thÞ cßn kh¸ cao. HÖ sè sö dông thêi gian lao ®éng ë n«ng th«n cßn rÊt thÊp. Hµng n¨m l¹i cã h¬n mét triÖu ng­êi ®Õn tuæi lao ®éng. Tr­íc t×nh h×nh ®ã, cïng víi c¸c gi¶i ph¸p gi¶i quyÕt viÖc lµm trong n­íc lµ chÝnh, XKL§ vµ chuyªn gia cßn cã vai trß quan träng tr­íc m¾t vµ l©u dµi”. Tõ quan ®iÓm vµ chñ tr­¬ng tæng qu¸t mµ §¶ng ®· ®Ò ra, ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cña XKL§ trong thêi gian tíi sÏ bao gåm : 3.1.1. §Þnh h­íng chung - XKL§ lµ mét chiÕn l­îc quan träng, l©u dµi, lµ mét néi dung cña Ch­¬ng tr×nh quèc gia vÒ viÖc lµm, mét ho¹t ®éng KT - XH gãp phÇn ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®¸p øng nhiÖm vô c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, lµ mét bé phËn cña hîp t¸c quèc tÕ gãp phÇn t¨ng c­êng mèi quan hÖ hîp t¸c l©u dµi gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n­íc vµ cñng cè céng ®ång ng­êi ViÖt ë n­íc ngoµi. - §Èy m¹nh XKL§ tr­íc hÕt lµ tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n­íc. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc tõ Trung ¦¬ng tíi ®Þa ph­¬ng ph¶i cã sù phèi hîp ®ång bé trong viÖc ®Çu t­ më réng thÞ tr­êng, ®µo t¹o nguån nh©n lùc xuÊt khÈu, cô thÓ ho¸ chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch vµ chØ ®¹o ®Ó ®Èy m¹nh XKL§. - Ph¶i cã chiÕn l­îc vÒ më réng thÞ tr­êng XKL§, cñng cè thÞ tr­êng truyÒn thèng, gi÷ vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng hiÖn cã, khai th«ng c¸c thÞ tr­êng míi. Mçi khu vùc cÇn x©y dùng ®Ò ¸n riªng cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm vµ t×nh h×nh cña khu vùc ®ã. - Thùc hiÖn viÖc XKL§ theo quan hÖ cung - cÇu cña thÞ tr­êng lao ®éng. §a d¹ng ho¸ thÞ tr­êng XKL§, cung cÊp lao ®éng cho mäi thÞ tr­êng cÇn lao ®éng ViÖt Nam nÕu ë ®ã phï hîp víi ®­êng lèi ®èi ngo¹i cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta, ®¶m b¶o an ninh vµ quyÒn lîi kinh tÕ cho ng­êi lao ®éng. - §a d¹ng ho¸ ngµnh nghÒ, tr×nh ®é lao ®éng, cung cÊp lao ®éng víi mäi ngµnh nghÒ vµ tr×nh ®é tay nghÒ kh¸c nhau. XKL§ ph¶i ®¶m b¶o tÝnh c¹nh tranh trªn c¬ së t¨ng c­êng ®µo t¹o lùc l­îng lao ®éng kü thuËt vµ chuyªn gia, n©ng dÇn tû träng lao ®éng xuÊt khÈu...MÆt kh¸c ph¶i ®a d¹ng ho¸ thµnh phÇn tham gia XKL§, cñng cè c¸c doanh nghiÖp chuyªn XKL§, më réng diÖn c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc cã ®ñ ®iÒu kiÖn trùc tiÕp ®Ó nhËn thÇu c«ng tr×nh, ®­a lao ®éng ®i lµm viÖc t¹i c¸c thÞ tr­êng n­íc ngoµi... Bªn c¹nh ®ã ph¶i ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc ®­a lao ®éng ®i n­íc ngoµi theo c¸c h­íng ­u tiªn sau : . §i tËp thÓ, do c¸c doanh nghiÖp tæ chøc d­íi c¸c h×nh thøc nhËn thÇu cong tr×nh c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, thuû lîi, giao th«ng d©n dông... ë n­íc ngoµi. . Chuyªn gia trªn mét sè lÜnh vùc mµ ta cã ®iÒu kiÖn. . C«ng nh©n cã tay nghÒ lµm viÖc theo hîp ®ång ký gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong vµ ngoµi n­íc. . Lao ®éng phæ th«ng trong mét sè lÜnh vùc theo yªu cÇu cña phÝa n­íc ngoµi vµ theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ. - §Çu t­ ®Ó ph¸t triÓn sù nghiÖp XKL§, n©ng cao n¨ng lùc cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc, ®Çu t­ cho c¸c tæ chøc XKL§ vµ ng­êi lao ®éng. §Çu t­ ®µo t¹o vÒ ngo¹i ng÷, tay nghÒ vµ chuyªn m«n, ®¸p øng yªu cÇu thÞ tr­êng, n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ. 3.1.2. §Þnh h­íng cô thÓ Trªn thÕ giíi hiÖn nay, nh×n chung nhu cÇu sö dông lao ®éng kh«ng cßn cao nh­ thêi k× tr­íc do nhiÒu n­íc ®ang c¶i c¸ch kinh tÕ, c¸c tËp ®oµn ®æi míi s¶n xuÊt kinh doanh, ¸p dông tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ míi vµo s¶n xuÊt ®Ó tiÕt kiÖm lao ®éng. Muèn h×nh thµnh ®­îc mét hÖ thèng thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ tiÕp nhËn vµ sö dông lao ®éng ViÖt Nam ®ßi hái chóng ta ph¶i cã nh÷ng ®Þnh h­íng cô thÓ cho c¸c n¨m tr­íc m¾t vµ nç lùc thùc hiÖn nh÷ng chñ tr­¬ng, ®Þnh h­íng ®ã. §Þnh h­íng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta tõ nay ®Õn n¨m 2010 vÒ lÜnh vùc XKL§ lµ : Víi chñ tr­¬ng më réng, ®a d¹ng ho¸ trong XKL§, nh÷ng chÝnh s¸ch cëi më t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, cho ng­êi lao ®éng nh­ ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn, trong bèi c¶nh quan hÖ ngo¹i giao vµ quan hÖ hîp t¸c kinh tÕ gi÷a n­íc ta víi n­íc ngoµi ®· cã nhiÒu thuËn lîi th× kh¶ n¨ng ®­a ®­îc mét sè l­îng lín lao ®éng ra n­íc ngoµi lµm viÖc lµ mét hiÖn thùc trong nh÷ng n¨m tíi. Trong thêi gian tíi, n­íc ta phÊn ®Êu ®¹t quy m« ®­a lao ®éng ra n­íc ngoµi nh­ sau : . Tõ n¨m 2002 - 2005: b×nh qu©n hµng n¨m kho¶ng 50.000 - 100.000 ng­êi. .Tõ n¨m 2006 - 2010: trung b×nh hµng n¨m ®­a ®i kho¶ng 100.000 - 150.000 ng­êi. PhÊn ®Êu lu«n cã kho¶ng 400.000 ®Õn 500.000 lao ®éng lµm viÖc th­êng xuyªn ë n­íc ngoµi. 3.2. Gi¶i ph¸p Tõ c¸c ®Þnh h­íng nªu trªn, ®Ó thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ ho¹t ®éng XKL§ ®ßi hái ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p thiÕt thùc 3.2.1. C¸c gi¶i ph¸p vÒ c¬ chÕ qu¶n lý : 1. CÇn thiÕt lËp quan hÖ Nhµ n­íc víi c¸c n­íc cã nhu cÇu sö dông lao ®éng n­íc ngoµi: Nhµ n­íc ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh cho sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña XKL§. Ngoµi chøc n¨ng x¸c ®Þnh chñ tr­¬ng, ®Þnh h­íng chiÕn l­îc...®Ó hç trî cho XKL§ ph¸t triÓn, ChÝnh phñ cßn cã vai trß hÕt søc to lín trong më réng thÞ tr­êng lao ®éng ngoµi n­íc, còng lµ kh©u mang tÝnh quyÕt ®Þnh trong chu tr×nh XKL§ cña bÊt kú n­íc nµo. Do vËy, cÇn thiÕt lËp quan hÖ Nhµ n­íc, h×nh thµnh hÖ thèng tuú viªn lao ®éng ®Ó tham m­u, t­ vÊn cho Nhµ n­íc c¸c HiÖp ®Þnh khung hoÆc c¸c tho¶ thuËn nguyªn t¾c ®Ó më ®­êng cho c¸c doanh nghiÖp ký kÕt vµ thùc hiÖn c¸c hîp ®ång cô thÓ. §èi víi c¸c n­íc XKL§ truyÒn thèng, cã thÓ thÊy vai trß cña tuú viªn lao ®éng rÊt lín, cã tÝnh quyÕt ®Þnh cho viÖc th©m nhËp, c¹nh tranh, chiÕm lÜnh thÞ tr­êng. 2. Ph©n ®Þnh râ vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c Bé, ngµnh liªn quan vµ chÝnh quyÒn c¸c cÊp trong XKL§ cô thÓ nh­ sau : Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi lµ c¬ quan ChÝnh phñ, thèng nhÊt qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ XKL§ cã tr¸ch nhiÖm : §Èy m¹nh c«ng t¸c nghiªn cøu, khai th¸c thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ, nh»m h×nh thµnh mét hÖ thèng thÞ tr­êng sö dông lao ®éng ViÖt Nam æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn; nghiªn cøu vµ tæ chøc triÓn khai c¸c chÝnh s¸ch, chÕ ®é vÒ XKL§; tæ chøc qu¶n lý, kiÓm tra ®ång thêi chØ ®¹o vµ h­íng dÉn c¸c Bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng vµ c¸c doanh nghiÖp triÓn khai c«ng t¸c XKL§ theo ®óng luËt ph¸p lao ®éng. Bé Ngo¹i giao phèi hîp víi Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi thiÕt lËp, thóc ®Èy vµ t¨ng c­êng quan hÖ hîp t¸c song ph­¬ng víi c¸c n­íc cã kh¶ n¨ng thu hót lao ®éng vµ chuyªn gia ViÖt Nam; chØ ®¹o c¸c c¬ quan ®¹i diÖn ë n­íc ngoµi nghiªn cøu t×nh h×nh vµ cung cÊp cho Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi th«ng tin vÒ thÞ tr­êng lao ®éng n­íc ngoµi, thùc hiÖn chøc n¨ng l·nh sù, b¶o vÖ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña ng­êi lao ®éng ViÖt Nam ë n­íc ngoµi theo luËt ph¸p ViÖt Nam, luËt ph¸p n­íc së t¹i vµ luËt ph¸p quèc tÕ... Bé C«ng An phèi hîp víi Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi qu¶n lý viÖc xuÊt nhËp c¶nh cña ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi kÓ c¶ lao ®éng tù tóc, chØ ®¹o c¸c cÊp triÖt ®Ó c¶i c¸ch hµnh chÝnh trong c¸c kh©u thuéc Bé, ®¶m b¶o thuËn lîi, nhanh chãng tr¸nh phiÒn hµ cho ng­êi lao ®éng, chuyªn gia vµ tæ chøc kinh tÕ XKL§. Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t­, Bé Tµi ChÝnh, Ng©n hµng Nhµ n­íc, Bé V¨n ho¸, Bé X©y dùng, Bé C«ng nghiÖp, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n...vµ chÝnh quyÒn c¸c cÊp theo chøc n¨ng cña m×nh ®Èy m¹nh ho¹t ®éng XKL§ trong ph¹m vi thuéc Bé, ngµnh, ®Þa ph­¬ng m×nh theo quy ®Þnh cña Nhµ n­íc; chØ ®¹o c¸c tæ chøc kinh tÕ XKL§ tæ chøc tèt ®êi sèng v¨n ho¸ tinh thÇn cho ng­êi lao ®éng vµ chuyªn gia ViÖt Nam lµm viÖc ë n­íc ngoµi. Bªn c¹nh ®ã c¸c tæ chøc MÆt trËn Tæ quèc ViÖt Nam, Héi Liªn hiÖp phô n÷ ViÖt Nam, Tæng liªn ®oµn lao ®éng ViÖt Nam, §oµn thanh niªn c«ng s¶n Hå ChÝ Minh vµ c¸c tæ chøc chÝnh trÞ kh¸c nªn tæ chøc vËn ®éng, gi¸o dôc tuyªn truyÒn chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch vÒ XKL§ vµ gi¸m s¸t, triÓn khai c«ng t¸c XKL§. 3. Më réng ph¹m vi vÒ thµnh phÇn kinh tÕ tham gia XKL§, ®ång thêi ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc vµ ngµnh nghÒ ®­a ®i: Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c khu vùc kinh tÕ cïng tham gia ho¹t ®éng trong mét lÜnh vùc th× sÏ cã t¸c ®«ng hoµn thiÖn qu¸ tr×nh vµ kh«ng ngõng t¨ng hiÖu qu¶. T¨ng thµnh phÇn tham gia XKL§ sÏ gióp sè l­îng lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi t¨ng lªn, Nhµ n­íc thu hót ®­îc nguån ngo¹i tÖ lín, quyÒn lîi ng­êi lao ®éng ®­îc b¶o ®¶m h¬n do quy luËt c¹nh tranh ®iÒu tiÕt ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp. §a d¹ng ho¸ ngµnh nghÒ, c«ng viÖc trong XKL§ trong giai ®o¹n tíi ®èi víi n­íc ta lµ mét gi¶i ph¸p mang tÝnh chñ tr­¬ng lín vµ cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh cho sù ph¸t triÓn XKL§. CÇn m¹nh d¹n cho thÝ ®iÓm ®­a lao ®éng ®i phôc vô gia ®×nh (hiªn nay chñ yÕu t¹i thÞ tr­êng §µi Loan) lo¹i c«ng viÖc nµy sÏ thu hót mét sè l­îng lín lao ®éng n­íc ngoµi. Tuy nhiªn chóng ta còng cÇn ph¶i chuÈn bÞ chu ®¸o ®Ó b¶o vÖ quyÒn lîi ng­êi lao ®éng. 3.2.2. C¸c gi¶i ph¸p vÒ chÝnh s¸ch 1. §èi víi c¸c doanh nghiÖp XKL§: §Çu t­ x©y dùng c¸c doanh nghiÖp XKL§ ®ñ m¹nh ®Ó c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng quèc tÕ. Tr­íc m¾t, chóng ta cÇn ®Çu t­ vèn, ph­¬ng tiÖn ho¹t ®éng, x©y dùng bé m¸y vµ ®µo t¹o c¸n bé cã kh¶ n¨ng tiÕp cËn vµ t×m kiÕm thÞ tr­êng. C¸c c¬ quan chñ qu¶n vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cÇn hç trî vÒ vèn vµ vÒ c¸n bé ®Ó ®Çu t­ x©y dùng c¸c tæ chøc kinh tÕ tham gia vµo XKL§ trë thµnh c¸c tæ chøc kinh tÕ m¹nh, cã ®ñ kinh nghiÖm vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng XKL§ quèc tÕ, x©y dùng mét sè tæ chøc kinh tÕ thµnh c«ng ty ®Êu thÇu quèc tÕ. Ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch ­u ®·i víi c¸c doanh nghiÖp XKL§ trong c¸c lÜnh vùc tµi chÝnh, nh­ cho vay víi l·i suÊt thÊp, x©y dùng chi phÝ m«i giíi... t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp t×m ®­îc hîp ®ång XKL§. Cã thÓ xem xÐt theo ®Þnh h­íng lµ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp tham gia XKL§ th× ®­îc h­ëng ­u ®·i theo luËt thuÕ quy ®Þnh, møc ­u ®·i sÏ ®­îc Bé Tµi chÝnh quy ®Þnh cô thÓ ë c¸c v¨n b¶n d­íi luËt. Nghiªn cøu thµnh lËp HiÖp héi XKL§ vµ chuyªn gia ®Ó c¸c doanh nghiÖp ®­a lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi cã sù phèi hîp chÆt chÏ víi nhau vµ b¶o vÖ quyÒn lîi cho nhau tr­íc sù c¹nh tranh quèc tÕ trong lÜnh vùc XKL§ 2. §µo t¹o nguån lao ®éng xuÊt khÈu Nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch hç trî c¸c doanh nghiÖp ®µo t¹o nguån lao ®éng xuÊt khÈu. Kinh nghiÖm thÕ giíi ®· chØ râ víi viÖc chuÈn bÞ ®­îc lùc l­îng lao ®éng phï hîp, cã chÊt l­îng so víi yªu cÇu quèc gia sÏ cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ chiÕm gi÷ ®­îc thÞ tr­êng. ChÊt l­îng lao ®éng cµng cao th× hiÖu qu¶ cµng cao. Cho phÐp sö dông c¬ chÕ ba bªn, Nhµ n­íc - Doanh nghiÖp Ng­êi lao ®éng cïng ®Çu t­ ®Ó ®µo t¹o nguån lao ®éng cho xuÊt khÈu. KÕt hîp ®µo t¹o kü thuËt víi ®µo t¹o ngo¹i ng÷, phong tôc tËp qu¸n, kiÕn thøc ph¸p luËt cho lao ®éng. §©y còng lµ chÝnh s¸ch ®µo t¹o ®«i ngò lao ®éng kü thuËt ®Ó ®¸p øng yªu cÇu sö dông trong n­íc kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu c«ng nh©n cã kü thuËt cao ®¸p øng yªu cÇu cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. 3. Hoµn thiÖn chÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh ChÝnh s¸ch tµi chÝnh lµ ®ßn bÈy thóc ®Èy më réng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ XKL§. Trong chÝnh s¸ch tµi chÝnh, vÊn ®Ò c¬ b¶n cÇn quan t©m lµ b¶o ®¶m hµi hoµ c¸c lîi Ých: Lîi Ých cña ng­êi lao ®éng, lîi Ých cña c¸c tæ chøc XKL§, lîi Ých cña Nhµ n­íc vµ còng cÇn chó ý tíi lîi Ých cña chñ thuª lao ®éng. Nªn ph©n ®Þnh râ vµ giao c¸c chÝnh s¸ch nµy cho c¸c c¬ quan qu¶n lý chøc n¨ng cô thÓ nh­ Bé V¨n ho¸ - Th«ng tin thùc hiÖn tèt dÞch vô v¨n ho¸ tinh thÇn phôc vô céng ®ång lao ®éng cña ta ë n­íc ngoµi, c¸c ngµnh cã liªn quan nh­ ngµnh Hµng kh«ng, ThuÕ, H¶i quan cÇn ban hµnh c¸c quy chÕ ­u ®·i trong viÖc lµm thñ tôc vµ gi¸ c­íc ®èi víi s¶n phÈm dµnh cho ng­êi lao ®éng khi ®­a ra n­íc ngoµi phôc vô lao ®éng n­íc ta. 4. §èi víi ng­êi lao ®éng Nghiªn cøu qui ®Þnh hîp lý chi phÝ dÞch vô viÖc lµm ë n­íc ngoµi. PhÝ dÞch vô nµy nªn quy ®Þnh thµnh 3 møc cè ®Þnh : §èi víi lao ®éng phæ th«ng; ®èi víi lao ®éng kü thuËt vµ ®èi víi lao ®éng “chÊt x¸m”. Kh«ng nªn quy ®Þnh thµnh tØ lÖ phÇn tr¨m theo l­¬ng, sÏ g©y nªn viÖc khã tÝnh to¸n vµ khã thùc hiÖn. CÇn nghiªn cøu, ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch thuÕ hîp lý, nªn miÔn thuÕ thu nhËp cao nh»m ®¶m b¶o vµ khuyÕn khÝch ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. MÆt kh¸c, nªn söa ®æi bæ sung chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi, cho ng­êi lao ®éng tù nguyÖn tham gia b¶o hiÓm x· héi chø kh«ng nªn b¾t buéc ®ãng b¶o hiÓm x· héi nh­ hiÖn nay. Nghiªn cøu vµ söa ®æi, bæ sung chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi cho phï hîp víi ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. Nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch cho ng­êi lao ®éng ®­îc vay vèn víi l·i suÊt ­u tiªn ®Ó chi phÝ cho viÖc ®i n­íc ngoµi lµm viÖc. X©y dùng c¬ chÕ cho vay tÝn dông tõ c¸c nguån vèn quèc gia gi¶i quyÕt viÖc lµm, quü xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ c¸c nguån kh¸c ®Ó cho c¸c ®èi t­îng nghÌo vµ ®èi t­îng chÝnh s¸ch ®­îc vay víi l·i suÊt ­u ®·i. NÕu ®­îc th× sÏ t¹o t©m lý an t©m cho ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc, chÊp hµnh tèt c¸c quy ®Þnh ë n­íc ngoµi v× hä kh«ng ph¶i lo l¾ng g× vÒ nh÷ng kho¶n vay nî c¸ nh©n. TiÕn hµnh më tµi kho¶n c¸ nh©n cho ng­êi lao ®éng tr­íc khi ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. Gi¶i ph¸p nµy sÏ gi¶i quyÕt ®­îc ba vÊn ®Ò: Qu¶n lý vµ theo dâi ®­îc l­îng ngo¹i tÖ chuyÓn vµo n­íc ta, ng­êi lao ®éng an t©m khi hä biÕt ®­îc tiÒn cña hä ®­îc b¶o vÖ vµ chuyÓn vÒ n­íc an toµn, gióp ®ì ng­êi nhµ gÆp khã kh¨n khi hä cßn lµm viÖc ë n­íc ngoµi. Nªn cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ng­êi lao ®éng vµ chuyªn gia lµm viÖc ë n­íc ngoµi dïng thu nhËp ë n­íc ngoµi mµ hä kiÕm ®­îc ®Çu t­ vµo s¶n xuÊt kinh doanh, t­ vÊn viÖc lµm, ®µo t¹o l¹i cho ng­êi lao ®éng sau khi vÒ n­íc. Bªn c¹nh ®ã víi nh÷ng lao ®éng ®· hoµn thµnh hîp ®ång trë vÒ n­íc kh¸c, cÇn t¹o ®iÒu kiÖn tiÕp nhËn hä vµo lµm viÖc trong c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh v× hä cã thÕ m¹nh tay nghÒ, t¸c phong c«ng nghiÖp, ngo¹i ng÷... Nghiªn cøu ®Ó ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch th­ëng ph¹t nghiªm minh ®èi víi mäi ®èi t­îng cã liªn quan ®Õn XKL§. Cã c¸c biÖn ph¸p ng¨n chÆn t×nh tr¹ng tiªu cùc trong ho¹t ®éng cña lÜnh vùc nµy. 3.2.3. C¸c gi¶i ph¸p vÒ tæ chøc qu¶n lý 1. Hoµn thiÖn hÖ thèng qu¶n lý vµ tæ chøc bé m¸y c¸n bé qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ XKL§. §Ó phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ c¶i c¸ch nÒn hµnh chÝnh quèc gia nh»m t¨ng c­êng vµ n©ng cao n¨ng lùc cña qu¶n lý Nhµ n­íc, hÖ thèng qu¶n lý XKL§ cÇn ®­îc ®æi míi theo h­íng tinh gi¶m ®Çu mèi trung gian, tËp trung chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc vµo mét sè c¬ quan cña ChÝnh phñ. HÖ thèng tæ chøc qu¶n lý XKL§ trong thêi gian tíi cÇn bao qu¸t ®­îc c¸c néi dung qu¶n lý Nhµ n­íc trong vµ ngoµi n­íc nh­ng b¶o ®¶m tÝnh linh ho¹t vµ n¨ng ®éng. VÒ c¸n bé cÇn tËp trung ®µo t¹o kiÕn thøc kinh tÕ thÞ tr­êng, kiÕn thøc Marketing, ngo¹i ng÷, kiÕn thøc vÒ lao ®éng, luËt ph¸p, ®èi ngo¹i míi ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó lµm c«ng t¸c qu¶n lý. 2. C¸c gi¶i ph¸p vÒ tæ chøc thùc hiÖn vµ qu¶n lý §Ó thùc hiÖn thµnh c«ng chñ tr­¬ng vµ ph­¬ng h­íng XKL§ cña §¶ng vµ Nhµ n­íc, nh»m ®Èy m¹nh XKL§ trong thêi gian tíi, ngoµi c¸c gi¶i ph¸p nªu trªn, c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc cÇn tiÕn hµnh mét sè gi¶i ph¸p kh¸c ®Ó chØ ®¹o thèng nhÊt ho¹t ®éng XKL§, ®ã lµ c¸c gi¶i ph¸p sau : - X©y dùng quy tr×nh XKL§ riªng biÖt. XKL§ cña ta ®· tiÕn hµnh ®­îc gÇn 20 n¨m, nh­ng ch­a cã mét quy tr×nh tæng qu¸t, thèng nhÊt. Do ®ã sù phèi hîp gi÷a c¸c ngµnh, c¸c cÊp thiÕu ®ång bé, kh«ng nhÞp nhµng ®· ¶nh h­ëng lín ®Õn hiÖu qu¶ c«ng viÖc. Quy tr×nh XKL§ gåm ba giai ®o¹n : Giai ®o¹n mét lµ giai ®o¹n t×m kiÕm vµ ký kÕt hîp ®ång, giai ®o¹n hai lµ giai ®o¹n tuyÓn chän vµ lµm thñ tôc xuÊt c¶nh, giai ®o¹n ba lµ qu¶n lý ë n­íc ngoµi vµ thanh lý hîp ®ång. Trong giai ®o¹n hai th× viÖc tiÕn hµnh lµm thñ tôc cho lao ®éng xuÊt c¶nh cßn nhiÒu phiÒn hµ ë c¸c cÊp, c¸c ngµnh thuéc c¸c ®Þa ph­¬ng ®· lµm chËm trÔ tiÕn ®é xuÊt c¶nh ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi sù nghiÖp XKL§. ThËm chÝ, nhiÒu khi, ph¶i bá c¶ yªu cÇu cung cÊp lao ®éng cña chñ n­íc ngoµi nhÊt lµ ®èi víi thuyÒn viªn (do ph¶i dïng hai hé chiÕu) - X©y dùng hîp ®ång mÉu cho c¸c lo¹i lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi. Hîp ®ång mÉu lµ nh÷ng quy ®Þnh tèi thiÓu vÒ ®iÒu kiÖn lµm viÖc, tiÒn l­¬ng, ®iÒu kiÖn ¨n ë, b¶o hiÓm, gi¶i quyÕt tranh chÊp vµ c¸c ®iÒu kiÖn vÒ b¶o ®¶m nh©n phÈm vµ an ninh. Ban hµnh hîp ®ång mÉu lµ nh»m b¶o vÖ c¸c quyÒn lîi tèi thiÓu cña ng­êi lao ®éng khi lµm viÖc ë n­íc ngoµi, tr¸nh sù bãc lét vµ ®èi xö ph©n biÖt cña chñ ®èi víi lao ®éng - X©y dùng vµ ban hµnh møc l­¬ng tèi thiÓu cho tõng khu vùc thÞ tr­êng sö dông lao ®éng ViÖt Nam. - X©y dùng c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp XKL§. §ã lµ mét trong c¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn t¨ng c­êng qu¶n lý Nhµ n­íc, ®­a ho¹t ®éng XKL§ ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ KT - XH cao. ViÖc ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp XKL§ hµng n¨m nh»m x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng vµ hiÖu qu¶ cña XKL§, ®éng viªn khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp n¨ng ®éng, t×m tßi mäi biÖn ph¸p ®Ó më réng thÞ tr­êng vµ kÞp thêi uèn n¾n nh÷ng sai lÖch trong ho¹t ®éng XKL§ cña c¸c doanh nghiÖp. 3.3. KÕt luËn ch­¬ng Tõ nh÷ng thùc tr¹ng ho¹t ®éng XKL§ vµ ®Þnh h­íng mµ §¶ng vµ Nhµ n­íc ®· ®Ò ra trong c¸c cuéc héi th¶o, ®¹i héi §¶ng kho¸ VIII vµ kho¸ IX, c¸c cuéc tæng kÕt vµ ®¸nh gi¸ ch­¬ng tr×nh ho¹t ®éng XKL§ ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua, kho¸ luËn nªu ra mét sè c¸c gi¶i ph¸p nh»m x©y dùng XKL§ n­íc ta vÒ tr­íc m¾t còng nh­ l©u dµi. C¸c gi¶i ph¸p nµy ®­îc thÓ hiÖn mét c¸ch ®ång bé vµ thèng nhÊt tõ c¬ chÕ qu¶n lý, chÝnh s¸ch ®Õn viÖc tæ chøc qu¶n lý, nh»m gãp phÇn vµo viÖc ®Èy m¹nh ho¹t ®éng XKL§, tr¸nh nh÷ng sai sãt cã thÓ gÆp ph¶i. Bªn c¹nh ®ã, th«ng qua c¸c ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p ®Ò ra c¸c môc tiªu ng¾n h¹n vµ dµi h¹n cho XKL§ trong t­¬ng lai. Nh»m môc ®Ých ®Èy m¹nh ho¹t ®éng XKL§, t¹o thªm nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng. C¸c ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p nªu trªn ®­îc dùa trªn c¬ së tham kh¶o vµ ®¸nh gi¸ c¸c kiÕn nghÞ cña Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi vµ ®­îc x©y dùng trªn c¬ së tr×nh ®é nhËn thøc cña mét sinh viªn §¹i häc. Cã thÓ nh÷ng gi¶i ph¸p nµy ch­a thËt hoµn chØnh, nh­ng ng­êi viÕt mong muèn cã thÓ gãp mét phÇn søc m×nh vµo sù nghiÖp XKL§ nãi riªng vµ sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung cña ViÖt Nam. kÕt luËn XKL§ lµ mét ho¹t ®éng phæ biÕn trªn thÕ giíi vµ mang tÝnh KT - XH cao. Ho¹t ®éng nµy sÏ cßn tiÕp tôc ph¸t triÓn phï hîp víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña thÕ giíi. §èi víi n­íc ta, con ng­êi lu«n lµ mét vèn quý, lîi thÕ, nguån lùc quan träng nhÊt cña sù ph¸t triÓn ®Êt n­íc. Lµ mét quèc gia cã ®«ng d©n sè t¹o nªn mét nguån nh©n lùc dåi dµo, ng­êi ViÖt Nam cÇn cï, s¸ng t¹o, cã kh¶ n¨ng tiÕp thu nhanh khoa häc vµ c«ng nghÖ. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay nÒn kinh tÕ quèc gia cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, nguån vèn ®Çu t­ cßn h¹n hÑp, c¬ së kü thuËt vËt chÊt cò kü vµ ch­a ®­îc ®Çu t­ ®óng møc, víi lîi thÕ vÒ nh©n lùc chóng ta hoµn toµn cã thÓ ph¸t triÓn n©ng cao KT - XH cña n­íc m×nh th«ng qua XKL§, coi ®©y nh­ lµ mét thÕ m¹nh cña quèc gia. XKL§ ®· vµ ®ang ®ãng vai trß quan träng trong ph¸t triÓn kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt c¸c nhu cÇu X· héi. ChÝnh v× vËy khi chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang thêi kú më cöa nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng X· héi chñ nghÜa th× viÖc nghiªn cøu lÜnh vùc XKL§ nµy trë nªn mét vÊn ®Ò phøc t¹p vµ cÊp b¸ch hiÖn nay. VÒ tæng qu¸t, cuèn kho¸ luËn nµy ®· xem xÐt mét c¸c kh¸i qu¸t vÒ c¸c c¬ së lý luËn cña XKL§, t×nh h×nh XKL§ thÕ giíi nãi chung vµ ViÖt Nam nãi riªng trong h¬n mét thËp kû qua. Qua nh÷ng kinh nghiÖm cña c¸c quèc gia kh¸c trong cïng khu vùc, nghiªn cøu thùc tr¹ng vµ ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p cña n­íc ta trong nh÷ng n¨m tíi. KÕt qu¶ cña bµi viÕt nµy chñ yÕu lµ ®· ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng XKL§ trong vßng 10 n¨m qua vµ ®­a ra ®­îc nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc vÒ nh÷ng vÊn ®Ò mµ trong lý luËn vµ thùc tiÔn XKL§ cña n­íc ta cßn ®ang v­íng m¾c. Tõ viÖc ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh ®Ó rót ra ®­îc c¸c bµi häc kinh nghiÖm, víi cuèn kho¸ luËn nµy, t«i mong m×nh cã thÓ ®ãng gãp mét phÇn ý kiÕn vµo c«ng cuéc nghiªn cøu ®èi víi lÜnh vùc ®ang ®­îc ­u tiªn hiÖn nay cña n­íc ta. T«i hy väng hiÖn t¹i còng nh­ trong thêi gian tíi, XKL§ sÏ vÉn lµ mét chiÕn l­îc quan träng cña n­íc ta, ho¹t ®éng nµy lµ v× mäi ng­êi vµ v× sù thÞnh v­îng chung cho x· héi “ XKL§ võa Ých n­íc vµ võa lîi nhµ, l¹i võa cã thªm mét lùc l­îng lao ®éng cã nghÒ víi ý thøc vµ kh¶ n¨ng lao ®éng c«ng nghiÖp tèt h¬n ®Ó phôc vô sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc” (TrÝch lêi Bé tr­ëng Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh x· héi TrÇn §×nh Hoan trong bµi tr¶ lêi pháng vÊn b¸o Thanh niªn - sè 9/1997). phô lôc ch­¬ng 1 phô lôc 1.1 ®Þng h­íng thÞ tr­êng XKL§ t¹i mét sè n­íc trong khu vùc thêi kú 1991 - 1999 §¬n vÞ tÝnh: % th¸i lan ThÞ tr­êng nhËn lao ®éng 1991 1996 1999 Trung §«ng 43,5 9,9 9,3 §«ng ¸ 19,4 66,5 64,4 C¸c n­íc ph­¬ng T©y 9,7 0,8 3,1 Tæng sè % 100,0 61.200 100,0 202,300 100,0 191.735 Nguån: Bé Lao ®éng vµ Phóc lîi, Th¸i Lan. philipin ThÞ tr­êng nhËn lao ®éng 1991 1996 1999 Ch©u ¸ - ASEAN 27,1 4,0 38,2 7,0 48,3 8,4 Trung §«ng 65,1 51,6 47,1 Ch©u Mü 4,4 4,9 3,0 Ch©u ¢u 2,0 2,4 3,2 Ch©u Phi 0,4 0,8 0,7 Tæng sè % 100,0 334.883 100,0 436.884 100,0 486.627 Nguån: Côc ViÖc lµm ngoµi n­íc, Philipin in®«nªxia ThÞ tr­êng tiÕp nhËn lao ®éng 1991 1996 1999 Trung §«ng 48,5 56,6 56,0 Malaixia, Singapo 44,8 32,6 30,5 Kh¸c 6,7 10,9 13,5 Tæng sè % 100,0 86.264 100,0 176.187 100,0 235.275 Nguån: Bé lao ®éng, In®«nªxia phô lôc 1.2 Di c­ lao ®éng kh«ng theo hîp ®ång t¹i c¸c quèc gia ch©u ¸ §¬n vÞ tÝnh: ng­êi STT Lao ®éng ®i tõ n­íc ThÞ tr­êng tiÕp nhËn lao ®éng Céng NhËt Hµn Quèc §µi Loan Malaixia Th¸i lan 1 B¨ngla®es 5.864 6.939 - 246.400 - 259.203 2 C¨mpuchia - - - - 81.000 81.000 3 TrungQuèc 38.957 53.429 - - - 92.386 4 Indonexia - 1.013 2.700 475.200 - 478.913 5 HµnQuèc 52.854 - - - - 52.854 6 Malaixia 10.926 - 400 - - 11.326 7 Mianma 5.957 - - 25.600 810.000 841.557 8 Pakistan 4.766 3.350 - 12.000 - 20.116 9 Philippin 42.627 6.302 5.150 7.600 - 61.679 10 §µi Loan 9.403 - - - - 9.403 11 Th¸i Lan 38.191 2.528 6.000 8.000 - 54.719 12 ViÖt Nam - 3.181 - - - 3.181 13 Kh¸c 72.242 18.285 5.750 23.000 109.000 207.577 Céng 281.157 95.617 20.000 800.000 1.000.000 2.173,914 Nguån: Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi Phô lôc ch­¬ng 2 phô lôc 2.1 tèc ®é t¨ng d©n sè ViÖt nam §¬n vÞ tÝnh: % N¨m Tæng sè Thµnh thÞ N«ng th«n 1992/1991 101.955 103.063 101.687 1993/1992 101.936 102.957 101.685 1994/1993 101.937 103.218 101.619 1995/1994 101.814 103.988 101.265 1996/1995 101.715 103.581 101.231 1997/1996 101.641 103.610 101.118 1998/1997 101.598 107.594 99.967 1999/1998 101.573 104.189 100.807 2000/1999 101.448 102.908 101.006 Nguån: Sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª phô lôc 2.2 nh©n khÈu nam - n÷ tõ 15 tuæi trë lªn trong c¶ n­íc ho¹t ®éng kinh tÕ th­êng xuyªn chia theo tr×nh ®é chuyªn m«n §¬n vÞ tÝnh : 1000 ng­êi Tr×nh ®é chuyªn m«n 1997 1998 1999 Tæng sè Nam N÷ Tæng sè Nam N÷ Tæng sè Nam N÷ Tæng sè (1000 ng­êi) 35867 17715 18152 36296 18144 18152 37409 18688 18721 Kh«ng cã chuyªn m«n 31452 15059 16393 31838 15490 16348 32431 15750 16681 S¬ cÊp 637 313 324 546 268 278 545 259 286 C«ng nh©n kü thuËt kh«ng b»ng 762 508 254 848 557 291 968 649 319 C«ng nh©n kü thuËt cã b»ng 810 688 122 742 628 114 808 686 122 Trung häc chuyªn nghiÖp 1378 663 715 1380 657 723 1517 696 821 Cao ®¼ng vµ ®¹i häc 816 474 342 910 519 319 1110 628 482 Trªn ®¹i häc 12 10 2 17 14 3 30 20 10 Kh¸c 0 0 0 15 11 4 0 0 0 Nguån: Sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª. Phô lôc 2.3 C¬ cÊu ngµnh cña nÕn kinh tÕ theo gdp vµ lao ®éng ®¬n vÞ tÝnh: % 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 1. N«ng nghiÖp Gdp 40,6 33,9 29,9 28,7 28,4 27,1 25,8 25,8 25,4 24,2 lao ®éng 72,6 72,9 73,0 72,8 69,7 69,2 69,0 63,5 63,7 62,6 2. c«ng nghiÖp gdp 23,8 27,3 28,9 29,6 29,9 30,7 32,0 32,5 34,5 36,9 lao ®éng 13,6 13,5 13,4 13,6 13,3 12,9 12,5 11,9 12,4 13,2 3. dÞch vô gdp 35,7 38,8 41,2 41,7 41,7 42,1 42,2 41,7 40,1 39,0 lao ®éng 13,8 13,6 13,6 13,6 17,0 17,8 18,5 24,5 23,9 24,3 Nguån: Sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª. Phô Lôc 2.4 Nh©n khÈu nam n÷ tõ 15 tuæi trë lªn ë n«ng th«n cã viÖc lµm th­êng xuyªn chia theo nhãm ngµnh Kinh TÕ §¬n vÞ tÝnh: 1000 ng­êi Ngµnh kinh tÕ 1997 1998 Tæng sè Nam N÷ Tæng sè Nam N÷ Tæng sè 28443 13901 14542 27858 13775 14083 N«ng, l©m, ng­ ngiÖp 23221 11170 12051 21752 10622 11130 C«ng nghiÖp vµ x©y dùng 1942 1172 770 1910 974 936 DÞch vô 3280 1559 1721 4196 2179 2017 Nguån: Sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª Phô lôc 2.5 Sè liÖu thèng kª vÒ ng­êi lao ®éng n­íc ngoµi lµm viÖc t¹i ®µi loan §¬n vÞ tÝnh: ng­êi. N¨m Tæng sè Indonesia Malaysia Philipin Th¸i Lan ViÖt Nam 1995 151.989 6.020 2.344 38.473 105.152 - 1996 189.051 5.430 2.071 54.647 126.903 - 1997 236.555 10.206 1.489 83.630 141.230 - 1998 248.396 14.648 736 100.295 132.717 - 1999 270.620 22.058 940 114.255 133.367 - 2000 297.967 41.224 158 113.928 139.526 131 2001 Th¸ng 1 Th¸ng 2 Th¸ng 3 Th¸ng 4 Th¸ng 5 Th¸ng 6 296.569 299.763 301.447 298.633 302.157 309.424 42.522 44.995 46.762 48.776 52.031 55.779 155 147 143 117 143 136 113.875 113.591 112.859 109.937 109.076 109.297 139.661 140.188 140.133 137.589 137.923 140.487 356 842 1.550 2.214 2.984 3.743 Nguån: Uû ban Lao ®éng §µi Loan. c¸c nghÒ vµ khu vùc kh«ng ®­a ng­êi lao ®éng vµ chuyªn gia viÖt nam ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi I - NghÒ : - NghÒ vò n÷, ca sü, masage t¹i c¸c nhµ hµng, kh¸ch s¹n hoÆc c¸c trung t©m gi¶i trÝ ®èi víi lao ®éng n÷; - C«ng viÖc ph¶i tiÕp xóc víi chÊt næ, chÊt ®éc h¹i trong luyÖn quÆng kim lo¹i mµu (®ång, ch×, thuû ng©n, b¹c, kÏm), dän r¸c vÖ sinh, tiÕp xóc th­êng xuyªn víi mangan, ®i«xýt thuû ng©n; - C«ng viÖc ph¶i tiÕp xóc víi nguån phãng x¹ hë, khai th¸c quÆng phãng x¹ c¸c lo¹i; - C«ng viÖc s¶n xuÊt, bao gãi hoÆc ph¶i tiÕp xóc th­êng xuyªn víi c¸c ho¸ chÊt axÝt natric, natri sunfat, disunfua cacbon, c¸c lo¹i thuèc trõ s©u, diÖt cá diÖt chuét, s¸t trïng chèng mèi mät cã tÝnh ®éc m¹nh; - Nh÷ng c«ng viÖc s¨n b¾t thó d÷, c¸ sÊu, c¸ mËp; - Nh÷ng c«ng viÖc ph¶i ®iÒu trÞ hoÆc trùc tiÕp phôc vô bÖnh nh©n c¸c bÖnh x· héi nh­: phong (hñi), HIV, nh÷ng c«ng viÖc mæ tö thi, liÖm, m¹i t¸ng, thiªu x¸c ng­êi chÕt, bèc må m¶. II - KHU VùC : §ang cã chiÕn sù hoÆc cã nguy c¬ xÈy ra chiÕn sù; BÞ nhiÔm x¹, nhiÔm ®éc. III - §èi víi mét sè nghÒ nh­ phôc vô gia ®×nh, dÞch vô trªn c¸c tµu biÓn du lÞch ®èi víi lao ®éng n÷, c«ng viÖc ®Æc biÖt nÆng nhäc, ®éc h¹i kh¸c vµ mét sè khu vùc cã tÝnh chÊt phøc t¹p, tr­íc khi ký hîp ®ång ®­a lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi, c¸c doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o víi Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi V¨n b¶n sè 2408/L§TBXH - QLL§NN h­íng dÉn tuyÓn lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi Nh»m t¨ng c­êng c«ng t¸c qu¶n lý vµ n©ng cao chÊt l­îng tuyÓn chän lao ®éng ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi theo Th«ng t­ sè 28/2000/TT - BL§TBXH ngµy 15/11/2000 H­íng dÉn thùc hiÖn NghÞ ®Þnh sè 152/2000/N§-CP ngµy 20/9/2000 cña ChÝnh phñ, Bé Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi h­íng dÉn bæ sung nh­ sau: 1. §èi t­îng vµ nguån tuyÓn chän: - Thanh niªn ®· hoµn thµnh nghÜa vô qu©n sù trong c¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi, thanh niªn xung phong, thanh niªn t×nh nguyÖn tham gia c¸c ch­¬ng tr×nh, dù ¸n ë nh÷ng n¬i khã kh¨n (biªn giíi, h¶i ®¶o, vïng s©u, vïng xa) ®· hoµn thµnh nhiÖm vô; - Lao ®éng ®ang lµm viÖc trong c¸c c«ng ty, xÝ nghiÖp cã nhu cÇu ®i; - Häc sinh tèt nghiÖp c¸c tr­êng ®µo t¹o; - Lao ®éng ch­a cã viÖc lµm ë x·, ph­êng, thÞ trÊn; trong ®ã ­u tiªn tuyÓn con em c¸c gia ®×nh chÝnh s¸ch, lao ®éng thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n. 2. Thñ tôc tuyÓn chän: a) C¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng vµ chuyªn gia khi cã nhu cÇu tuyÓn lao ®éng th× c¨n cø vµo ngµnh nghÒ, tiªu chuÈn cã c«ng v¨n ®Ò nghÞ c¸c ®¬n vÞ, c¬ së sau ®©y ®Ó tuyÓn chän: - C¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi, c«ng an, ®éi thanh niªn xung phong, thanh niªn t×nh nguyÖn tËp trung cã cÊn bé, chiÕn sü hoµn thµnh nhiÖm vô; - C¸c doanh nghiÖp, xÝ nghiÖp s¶n xuÊt; - C¸c tr­êng, trung t©m ®µo t¹o; - Uû ban nh©n d©n c¸c x·, ph­êng, thÞ trÊn. b) Khi tuyÓn chän lao ®éng, doanh nghiÖp ph¶i xuÊt tr×nh GiÊy phÐp ho¹t ®éng chuyªn doanh; §¨ng ký hîp ®ång; kÕ ho¹ch; tiªu chuÈn tuyÓn chon; c¬ cÊu ngµnh nghÒ, giíi tÝnh; sè l­îng dù tuyÓn vµ sè l­îng tuyÓn chÝnh thøc víi Së Lao ®éng - Th­¬ng binh vµ X· héi ®ª th«ng b¸o b»ng v¨n b¶n cho c¬ së, ®¬n vÞ trªn ®Þa bµn cã nguån lao ®éng ®¸p øng yªu cÇu tuyÓn chän. c) Doanh nghiÖp trùc tiÕp tuyÓn chän lao ®éng trong sè ng­êi ®¨ng ký dù tuyÓn theo kÕ ho¹ch ®· thèng nhÊt víi c¬ së cung cÊp lao ®éng. ChËm nhÊt sau 5 ngµy kÓ tõ ngµy ng­êi lao ®éng dù tuyÓn, doanh nghiÖp ph¶i th«ng b¸o c«ng khai kÕt qu¶ cho ng­êi lao ®éng. - Sau khi ng­êi lao ®éng tróng tuyÓn, doanh nghiÖp ph¶i th«ng b¸o thêi gian dù kiÕn ®­a ®i, nÕu chËm th× ph¶i th«ng b¸o râ lý do cho ng­êi lao ®éng biÕt. 3. ChuÈn bÞ nguån lao ®éng: Doanh nghiÖp cã thÓ tuyÓn nh÷ng ng­êi ®· cã nghÒ hoÆc th«ng qua c¸c tr­êng ®µo t¹o; hoÆc chñ ®éng tæ chøc ®µo t¹o nghÒ vµ ngo¹i ng÷ phï hîp víi sè l­îng vµ c¬ cÊu ngµnh nghÒ theo kÕ ho¹ch ®­a lao ®éng ®i hµnh n¨m; kh«ng ®­îc tæ chøc ®µo t¹o trµn lan g©y tèn kÐm ®èi víi ng­êi lao ®éng. Khi chuÈn bÞ nguån lao ®éng vµ ®µo t¹o, doanh nghiÖp th«ng b¸o râ cho ng­êi lao ®éng vÒ ®iÒu kiÖn, tiªu chuÈn tuyÓn chän, c¸c kho¶ng mµ ng­êi lao ®éng ph¶i ®ãng trong ®µo t¹o víi ng­êi häc. 4. Tæ chøc thùc hiÖn: - C¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng chiÞu tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn tæ chøc tuyÓn chän lao ®éng theo ®óng quy ®Þnh cña Th«ng t­ sè 28/2000/TT - BL§TBXH ngµy 15/11/2000; NghÞ ®Þnh 152/2000/N§-CP ngµy 20/09/2000 vµ nh÷ng quy ®Þnh trªn ®©y. - C¸c Bé, ngµnh, c¬ quan Trung ¦¬ng, c¸c ®oµn thÓ, UBND c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng cã doanh nghiÖp ho¹t ®éng XKL§ chØ ®¹o, kiÓm tra, qu¶n lý c«ng t¸c tuyÓn chän lao ®éng ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi theo quy ®Þnh, b¶o ®¶m chÊt l­îng, chèng tiªu cùc, m«i giíi tr¸i ph¸p luËt; ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp tuyÓn chän lao ®éng trªn ®Þa bµn. Tæ chøc thanh tra lao ®éng c¸c cÊp ph¶i t¨ng c­êng vµ th­êng xuyªn kiÓm tra, thanh tra viÖc thùc hiÖn tuyÓn chän, ®µo t¹o vµ c¸c chÕ ®é tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c ®¬n vÞ liªn quan. tµi liÖu tham kh¶o 1. C¸c lo¹i phÝ vµ tiÒn ®Æt cäc khi ®i lao ®éng lao ®éng ë n­íc ngoµi, Thêi b¸o Kinh tÕ, 13/3/2001. 2. ChÝnh s¸ch di c­ quèc tÕ, Liªn hîp quèc, 1999. 3. CIEM - ViÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ Trung ­¬ng, Lao ®éng, viÖc lµm vµ thu nhËp, Kinh tÕ ViÖt Nam, 2001. 4. Dù th¶o: ChiÕn l­îc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn KT - XH cña n­íc ta ®Õn n¨m 2001, Nhµ xuÊt b¶n Sù thËt.HN,1991. 5. §Ò ¸n ®Èy m¹nh XKL§ vµ CG giai ®o¹n 1999 - 2010, Bé Lao ®éng vµ Th­¬ng binh x· héi, ngµy 24/8/1999. 6. Kim ho-Jin, HÖ thèng giÊy phÐp lao ®éng ®èi víi ng­êi n­íc ngoµi, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, Sè 2/2002. 7. Lª Trung, Nh×n l¹i vÊn ®Ò viÖc lµm sau 15 n¨m ®æi míi, T¹p chÝ Th«ng tin thÞ tr­êng lao ®éng, sè 1/2002. 8. L­¬ng §øc Long, KÕt qu¶ b­íc ®Çu cña lao ®éng ViÖt Nam ë thÞ tr­êng §µi Loan, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 5/2001. 9. Manuel Imson, Kinh nghiÖm cña Philipin trong t×m kiÕm viÖc lµm n­íc ngoµi, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 4/2001. 10. Niªn gi¸m thèng kª 2001, Nhµ xuÊt b¶n Thèng kª. 11. Niªn gi¸m thèng kª Lao ®éng vµ Th­¬ng binh x· héi 2000, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia. 12. NghÞ ®Þnh sè 370/H§BT ngµy 9/11/1992 cña Héi §ång Bé tr­ëng. 13. NghÞ ®Þnh sè 07/CP ngµy 20/1/1996 cña ChÝnh phñ. 14. NghÞ ®Þnh sè 152/2000/N§-CP ngµy 20/9/2000 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh viÖc ng­êi lao ®éng vµ chuyªn gia ViÖt Nam ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi. 15. NguyÔn Ngäc Quúnh, ThÞ tr­êng XKL§ vµ mét vµi suy nghÜ vÒ më réng thÞ tr­êng, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 3/2001. 16. NguyÔn Quang Vinh, XuÊt khÈu lao ®éng nh×n tõ ®µo t¹o, t¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 4/2001. 17. NguyÔn Xu©n L­u, Nh÷ng thuËn lîi khã kh¨n trong viÖc héi nhËp vµ c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng lao ®éng quèc tÕ, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 2/2001. 18. Paul R.Krugman vµ Maurice Obstfeld, Kinh tÕ häc quèc tÕ lý thuyÕt vµ chÝnh s¸ch, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia, 1997. 19. PGS. TS Ph¹m §øc Thµnh vµ TS Mai Quèc Ch¸nh, Kinh tÕ lao ®éng, tr­êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n, Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc, 1999. 20. PGS. TS TrÇn §¾c Söu, XuÊt khÈu thuyÒn viªn ViÖt Nam, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè5/2001. 21. Phan thÞ BÐ, X©y dùng c¬ chÕ tµi chÝnh phï hîp víi ho¹t ®éng XKL§, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 6 /2000. 22. Quý Hµo, Lao ®éng ë n­íc ngoµi ph¶i nép thuÕ thu nhËp, Thêi b¸o Kinh TÕ, 6/3/2001. 23. S¬ kÕt viÖc XKL§, B¸o Nh©n D©n, 19/12/2001. 24. Th«ng b¸o kÕt qu¶ héi nghÞ toµn quèc vÒ XKL§, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 3/2001. 25. ThS. NguyÔn L­¬ng Ph­¬ng, Nh÷ng ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p nh»m ®Èy m¹nh XKL§ trong t×nh h×nh míi, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 6/2001. 26. Tin kinh tÕ ngµy 16/9/2001, T×nh h×nh lao ®éng ë Ch©u ¸, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 5/2001. 27. TrÇn V¨n Hoan, §µo t¹o ng­êi lao ®éng t¹i c¸c doanh nghiÖp ë mét sè khu vùc thi tr­êng lao ®éng, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 5/2001. 28. TS. Cao V¨n S©m, T¨ng c­êng ®µo t¹o ngo¹i ng÷ cho lao ®éng xuÊt khÈu vµ chuyªn gia, T¹p chÝ ViÖc lµm víi n­íc ngoµi, Côc Qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 1/2002. 29. TS. Ph¹m §ç NhËt T©n, ThÞ tr­êng lao ®éng ngoµi n­íc. Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p æn ®Þnh, ph¸t triÓn thÞ tr­êng, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 6/2001. 30. TS. TrÇn V¨n H»ng, Ho¹t ®éng XKL§ vµ chuyªn gia n¨m 2001. NhiÖm vô vµ ®Þnh h­íng c«ng t¸c n¨m 2002, T¹p chÝ ViÖc lµm n­íc ngoµi, Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi, sè 6/2000. 31. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII,1997. 32. ViÖn chiÕn l­îc ph¸t triÓn, C¬ së khoa häc cña mét sè vÊn ®Ò trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn KT - XH ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 vµ tÇm nh×n 2020, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia, HN, 2002.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docXuất khẩu lao động của Việt Nam Thực trạng và Giải pháp.doc
Luận văn liên quan