Đề tài Các liên kết giữa trường đại học và viện nghiên cứu với các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Các kháI niệm cơ bản về liên kết giữa tr−ờng đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp 5 2. Các liên kết giữa tr−ờng đại học/viện nghiên cứu và doanh nghiệp tại Việt Nam 9 2.1. Đánh giá các UREL hiện tại tại Việt Nam 9 2.2. Phân tích các đối tác trong UREL tại Việt Nam 15 2.2.1. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa 15 2.2.2. Các tr−ờng đại học và viện nghiên cứu . 24 2.2.3. Điều kiện môi tr−ờng đối với UREL 31 3. Các kiến nghị thúc đẩy UREL tại Việt Nam .41 3.1. Các kiến nghị đối với các tr−ờng đại học và viện nghiên cứu.41 3.2. Các kiến nghị đối với doanh nghiệp 44 3.3 Các kiến nghị đối với Chính phủ . 45

pdf51 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2290 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Các liên kết giữa trường đại học và viện nghiên cứu với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
nghÖ nh»m t¹o c¬ së khoa häc cho viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch, ph¸p luËt, t¹o ra kÕt qu¶ khoa häc vµ c«ng nghÖ míi cã tÇm quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ b¶o ®¶m an ninh, quèc phßng vµ ®µo t¹o c¸c c¸n bé khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c tæ chøc R&D cÊp bé vµ cÊp tØnh chñ yÕu thùc hiÖn c¸c môc tiªu cña ngµnh vµ ®Þa ph−¬ng vµ ®µo t¹o c¸n bé khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c tæ chøc R&D cÊp c¬ së chñ yÕu thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ theo môc tiªu vµ nhiÖm vô ®−îc x¸c ®Þnh bëi tæ chøc hoÆc c¸ nh©n thµnh lËp. C¸c tr−êng ®¹i häc cã nhiÖm vô thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ, kÕt hîp ®µo t¹o víi nghiªn cøu khoa häc, s¶n xuÊt còng nh− c¸c dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c tr−êng ®¹i häc còng thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô nghiªn cøu c¬ b¶n còng nh− c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ träng t©m cña nhµ n−íc vµ thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu gi¶ng d¹y. C¸c tæ chøc dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ cã chøc n¨ng thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng dÞch vô nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ; c¸c ho¹t ®éng liªn quan tíi së h÷u trÝ tuÖ vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ; vµ cung cÊp dÞch vô th«ng tin, t− vÊn vµ ®µo t¹o vµ ph¸t triÓn nh©n lùc, qu¶ng b¸ vµ vËn dông kiÕn thøc khoa häc vµ c«ng nghÖ. §Õn nay, cã kho¶ng 1.100 tæ chøc nghiªn cøu khoa häc ®· ®−îc thµnh lËp, trong ®ã 600 tæ chøc thuéc së h÷u nhµ n−íc vµ gÇn 200 tr−êng cao ®¼ng vµ ®¹i häc. Cã thÓ thÊy tõ B¶ng 12 r»ng tû lÖ lín (28,6%) c¸c tæ chøc nghiªn cøu tiÕn hµnh c¸c nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò x· héi vµ nh©n v¨n. NhiÖm vô cña c¸c tæ chøc nµy lµ tiÕn hµnh c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n nh»m t¹o luËn cøu khoa häc ®Ó thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch c«ng hoÆc c¸c nghiªn cøu chÝnh s¸ch nh»m trùc tiÕp x©y dùng c¸c chiÕn l−îc vµ chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ngµnh vµ quèc gia. Ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy h−íng tíi khu vùc nhµ n−íc h¬n lµ khu vùc t− nh©n. Nhãm tiÕp theo (25%) lµ c¸c viÖn nghiªn cøu thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n vÒ khoa häc tù nhiªn. NhiÒu viÖn nghiªn cøu trong sè ®ã chØ thùc hiÖn c¸c dù ¸n nghiªn cøu mang tÝnh chÊt lý thuiyÕt vµ kh«ng cã quan hÖ chÆt chÏ tíi ho¹t ®éng cña c¸c doanh C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 26 nghiÖp. Cã thÓ nãi r»ng ho¹t ®éng cña cÊc viÖn nghiªn cøu nµy h−íng tíi céng ®ång nghiªn cøu hoÆc khu vùc nhµ n−íc h¬n lµ khu vùc doanh nghiÖp. Nh− vËy, cã Ýt nhÊt 53,6% viÖn nghiªn cøu cã nhiÖm vô chñ yÕu h−íng tíi khu vùc nhµ n−íc hoÆc céng ®ång nghiªn cøu. B¶ng 12. Ph©n bæ c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ c¸c viÖn nghiªn cøu, 2002 LÜnh vùc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn C¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ C¸c viÖn nghiªn cøu Khoa häc tù nhiªn 18,1 25,0 Y d−îc 5,0 8,9 N«ng nghiÖp 16,4 14,3 Quy ho¹ch 5,6 0,0 B¶o vÖ m«I tr−êng 4,1 1,8 C¸c khoa häc tù nhiªn kh¸c 28,9 8,0 X· héi vµ nh©n v¨n 8,0 28,6 C«ng nghÖ 13,9 13,4 Nguån: TÝnh tãan cña chóng t«I dùa trªn Tæng ®iÒu tra c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, hμnh chÝnh, sù nghiÖp, 2002 C¸c tÝnh tãan dùa trªn cuéc Tæng ®iÒu tra c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, hµnh chÝnh vµ sù nghiÖp n¨m 2002 cho thÊy c¸c viÖn nghiªn cøu ®· ®−îc nhµ n−íc cÊp 1.343 tû ®ång ®Ó tµi trî cho ho¹t ®éng, trong ®ã 49,4% tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc, 37,7% tõ dÞch vô vµ 11,9% tõ nguån nuíc ngoµi. Cã thÓ thÊy tõ B¶ng 13 r»ng c¸c viÖn nghiªn cøu tronh lÜnh vùc quy ho¹ch c¬ b¶n, x· héi vµ nh©n v¨n, n«ng nghiÖp phô thuéc nhiÒu vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc, trong khi ®ã c¸c viÖn nghiªn cøu c«ng nghÖ th× dÞch vô lµ nguån cung cÊp tµi chÝnh C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 27 chñ yÕu. §¸ng chó ý lµ 65,6% c¸c viÖn nghiªn cøu x· héi vµ nh©n v¨n cho biÕt nguån tµi chÝnh cho ho¹t ®éng chñ yÕu lµ hoµn toµn tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc. §iÒu râ rµng lµ c¸c tæ chøc nµy cã c¸c nguån thu nhËp kh¸c nh−ng kh«ng ®−îc thÓ hiÖn trong c©n ®èi ng©n s¸ch chÝnh thøc cña c¬ quan. §iÒu nµy thÓ hiÖn thùc tÕ lµ nhiÒu quan hÖ t¹o thu nhËp lµ c¸c quan hÖ c¸ nh©n. GÇn 60% c¸c viÖn nghiªn cøu cã nguån tµi chÝnh tõ nhµ n−íc chiÕm 70% ng©n s¸ch cña tæ chøc. C¸c sè liÖu nµy cho thÊy ho¹t ®éng cña c¸c viÖn nghiªn cøu ®−îc trî cÊp m¹nh bëi ng©n s¸ch nhµ n−íc. Nãi c¸ch kh¸c, mèi liªn kÕt víi khu vùc doanh nghiÖp ch−a ph¶i lµ nguån tµi chÝnh lín ®èi víi c¸c viÖn nghiªn cøu. B¶ng 13. Ph©n phèi doanh thu cña c¸c tæ chøc nghiªn cøu theo nguån, 2002 LÜnh vùc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn C¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ C¸c viÖn nghiªn cøu LÜnh vùc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn Khoa häc tù nhiªn 50,0 44,4 5,5 Y d−îc 43,8 13,6 42,5 N«ng nghiÖp 64,1 31,5 4,4 Quy ho¹ch 88,0 0,0 12,0 C¸c khoa häc tù nhiªn kh¸c 58,6 35,6 5,9 X· héi vµ nh©n v¨n 82,5 8,1 9,3 C«ng nghÖ 20,4 74,4 0,2 TÝnh chung 49,4 37,7 11,9 Nguån: TÝnh tãan cña chóng t«I dùa trªn Tæng ®iÒu tra c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, hμnh chÝnh, sù nghiÖp, 2002 Mét sè tr−êng ®¹i häc lín ®· thµnh lËp c¸c viÖn nghiªn cøu trùc thuéc víi môc ®Ých g¾n nghiªn cøu khoa häc víi gi¶ng d¹y vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ n©ng cao chÊt l−îng gi¶ng d¹y. HiÖn t¹i cã kháang 30 viÖn nghiªn cøu thuéc sù qu¶n lý cña c¸c tr−êng. Trong sè ®ã, bèn viÖn ®−îc thµnh lËp bëi chÝnh phñ, 23 tæ chøc ®−îc thµnh lËp bëi c¸c bé vµ 3 viÖn do tr−êng thµnh lËp. Trong sè 22 viÖn cã b¸o c¸o, cã kháang 36% cã thÓ tù C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 28 trang tr¶I ho¹t ®éng, 45,4% trang tr¶I ®−îc 30-80% chi phÝ ho¹t ®éng vµ 18,2% dùa hßan tßan vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc ®Ó chi tr¶ chi phÝ ho¹t ®éng. C¸c viÖn nµy cã h¬n 1.200 c¸n bé víi trªn 50% cã b»ng sau ®¹i häc. Sè l−îng c¸c céng t¸c viªn nhiÒu gÊp 3 lÇn sè c¸n bé th−êng xuyªn. Trªn thùc tÕ, c¸c viÖn thuéc tr−êng lµ tæ chøc chñ yÕu cña tr−êng ®¹i häc thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc nghiªn cøu vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ. Trong thêi kú 2001-05 c¸c viÖn nµy ®· thùc hiÖn 460 ®Ò tµi nghiªn cøu víi tæng nguån kinh phÝ lµ 60 tû ®ång. C¸c viÖn nµy còng thùc hiÖn 960 hîp ®ång chuyÓn giao c«ng nghÖ víi tæng trÞ gi¸ 46 tû ®ång. Còng trong giai ®o¹n nµy, c¸c viÖn ®· ®µo t¹o 6.200 sinh viªn trong ®ã h¬n 500 th¹c sü vµ 50 tiÕn sü. ‰ C¸c h¹n chÕ ®èi víi c¸c viÖn, tr−êng trong UREL Cã nhiÒu nguyªn nh©n vÒ phÝa c¸c tr−êng, viÖn ®· h¹n chÕ nç lùc t¨ng c−êng sù hîp t¸c gi÷a c¸c tr−êng, viÖn vµ doanh nghiÖp. C¸c tr−êng ®¹i häc ch−a chó ý ®óng møc tíi c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu. Cho ®Õn nay cã sù ph©n ®Þnh phæ biÕn lµ viÖc gi¶ng d¹y vµ ®µo t¹o lµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c tr−êng ®¹i häc, trong khi ®ã viÖc nghiªn cøu lµ c«ng viÖc cña c¸c viÖn nghiªn cøu. NhiÒu tr−êng ®¹i häc coi nghiªn cøu khoa häc lµ nhiÖm vô thø yÕu vµ chØ ®−îc sö dông cho môc ®Ých gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. HËu qu¶ lµ ng©n s¸ch dµnh cho c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu rÊt h¹n chÕ, chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc nghiªn cøu chËm ®−îc ®æi míi vµ hÇu hÕt c¸c chÝnh s¸ch nh©n sù lµ −u tiªn gi¶ng d¹y h¬n nghiªn cøu. C¸c khuyÕn khÝch nghiªn cøu t¹i tr−êng ®¹i häc cßn yÕu. C¬ cÊu kÝch thÝch hiÖn t¹i d−êng nh− khuyÕn khÝch c¸c gi¶ng viªn gi¶ng d¹y h¬n lµ nghiªn cøu. Thu nhËp tõ ho¹t ®éng gi¶ng d¹y th−êng cao h¬n nhiÒu so víi ho¹t ®éng nghiªn cøu ®· khuyÕn khÝch c¸c gi¶ng viªn −u tiªn gi¶ng d¹y vµ giµnh nhiÒu thêi gian cho gi¶ng d¹y h¬n lµ nghiªn cøu. Hëu qu¶ lµ hÇu hÕt c¸c gi¶ng viªn kh«ng tiÕn hµnh nghiªn cøu vµ hä ®−îc gäi lµ “m¸y d¹y”. H¬n n÷a, chÝnh s¸ch kh«ng râ rµng ®èi víi ho¹t ®éng nghiªn cøu cña gi¶ng viªn ®· C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 29 dÉn tíi thùc tÕ lµ nh÷ng ng−êi tËp trung vµo nghiªn cøu th× kh«ng ®−îc mêi gi¶ng d¹y trong khi nh÷ng ng−êi gi¶ng d¹y th× l¹i kh«ng ®−îc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó nghiªn cøu. MÊt c©n ®èi gi÷a nhiÖm vô gi¶ng d¹y vμ nghiªn cøu t¹i c¸c tr−êng ®¹i häc. C¸c tr−êng ®¹i häc nhËn thÊy r»ng kh«ng thÓ n©ng cao chÊt l−îng gi¸o dôc mµ kh«ng tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu. Tuy nhiªn, ®¸p øng nhu cÇu ngµy mét t¨ng vÒ gi¸o dôc ®¹i häc, c¸c tr−êng ®¹i häc ®· t¨ng quy m« vµ lo¹i h×nh ®µo t¹o. KÕt qu¶ lµ, c¸c gi¶ng viªn th−êng bÞ qu¸ t¶i trong gi¶ng d¹y. So víi thêi gian gi¶ng d¹y quy ®Þnh, c¸c gi¶ng viªn th−êng cã thêi gian gi¶ng d¹y cao gÊp 3-5 lÇn. HÖ sè ph©n bæ thêi gian gi¶ng d¹y – nghiªn cøu – dÞch vô cña c¸c tr−êng ®¹i häc ViÖt Nam lµ 7 – 2 – 1, trong khi hÖ sè nµy ë c¸c n−íc ph¸t triÓn ladf 5-4-1 vµ c¸c tr−êng ®¹i häc nghiªn cøu lµ 2-6-2. Nh− vËy râ rµng lµ viÖc më réng c¸c ngµnh gi¸o dôc nh− hiÖn nay ®ang lµm gi¶m n¨ng lùc nghiªn cøu cña c¸c tr−êng ®¹i häc. Sù hîp t¸c gi÷a c¸c tr−êng vμ c¸c viÖn ®¹i häc cßn yÕu. Do viÖc qu¸ t¶i trong gi¶ng d¹y, sù hîp t¸c gi÷a c¸c tr−êng ®¹i häc vµ c¸c viÖn nghiªn cøu lµ gi¶i ph¸p quan träng ®Ó gi¶m sù qu¸ t¶i cña c¸c gi¶ng viªn vµ khai th¸c kiÕn thøc hiÖn ®¹i vµ thiÕt bÞ hiÖn ®¹i. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ mèi quan hÖ nµy vÉn cßn yÕu. Lý do chÝnh lµ tiÒn thï lao gi¶ng d¹y cña c¸c tr−êng ®¹i häc qu¸ thÊp. ThiÕu tinh thÇn kinh doanh. §Ó th−¬ng m¹i hãa kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc, yªu cÇu c¸c nhµ khoa häc ph¶i hiÓu ®−îc nh÷ng vÊn ®Ò cô thÓ mµ c¸c doanh nghiÖp gÆp ph¶i. ChØ cã thÓ lµm nh− vËy, c¸c nhµ khoa häc míi hy väng c¸c nghiªn cøu cña hä sÏ ®−îc chÊp thuËn vµ ®−îc c¸c doanh nghiÖp mua. H¬n n÷a, c¸c nhµ khoa häc cÇn tiÕp thÞ c¸c ý t−ëng cña m×nh tíi c¸c doanh nghiÖp cã quan t©m. Tuy nhiªn, hÇu hÕt c¸c nhµ khoa häc kh«ng cã kü n¨ng kinh doanh vµ kh¶ n¨ng tiÕp thÞ. §iÒu nµy t¸c ®éng tíi kh¶ n¨ng cña c¸c tr−êng ®¹i häc trong viÖc xóc tݪn c¸c ý t−ëng tíi nh÷ng ®èi t−îng sö dông tiÒm n¨ng hoÆc c¸c nhµ ®Çu t− vµ lµm cho c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cã thÓ øng dông ®−îc. C¸c nhµ khoa häc th−êng kh«ng biÕt nh÷ng diÔn biÕn trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt cã thÓ liªn quan tíi lÜnh vùc nghiªn cøu cña m×nh. NhiÒu doanh nghiÖp ®· ®Çu t− nhiÒu tiÒn cho c«ng nghÖ nhËp khÈu mµ c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ trong n−íc cã thÓ cung C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 30 øng ®−îc. ViÖc thiÕu tinh thÇn kinh doanh t¹i c¸c tr−êng ®¹i häc vµ kiÕn thøc qu¶n lý nhÊt lµ ®èi víi c¸c nhµ nghiªn cøu khoa häc tù nhiªn vµ c«ng nghÖ, lµ rµo c¶n lín ®èi víi viÖc th−¬ng m¹i hãa s¶n phÈm khoa häc. Nguån lùc tμi chÝnh h¹n chÕ. Mét h¹n chÕ lín ®ã lµ thiÕu nguån tµi chÝnh tõ chÝnh phñ. C«ng viÖc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn ®ßi hái ®Çu t− ®¸ng kÓ cho ph−¬ng tiÖn nghiªn cøu, chi phÝ ®i l¹i,... Kh«ng cã c¸c kháan kinh phÝ trªn, c¸c nhµ khoa häc khã cã thÓ tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu. Trªn thùc tÕ, c¸c ph−¬ng tiÖn vµ c¬ së nghiªn cøu cña c¸c tr−êng vµ viÖn lµ rÊt thiÕu vµ l¹c hËu. ThiÕu c¸c v−ên −¬m doanh nghiÖp trong c¸c tr−êng ®¹i häc vµ c¸c viÖn nghiªn cøu còng lµ mét trë ng¹i. Nh÷ng v−ên −¬m doanh nghiÖp nh− vËy nÕu tån t¹i sÏ t¹o thuËn lîi cho viÖc th−¬ng m¹i hãa c«ng nghÖ vµ chuyÓn giao cho c¸c doanh nghiÖp. ThiÕu chÝnh s¸ch ®Ó thóc ®Èy hîp t¸c gi÷a c¸c tr−êng, viÖn vμ doanh nghiÖp còng lµ mét trë ng¹i lín ®èi víi sù ph¸t triÓn quan hÖ tr−êng vµ doanh nghiÖp. HÇu hÕt c¸c tr−êng vµ viÖn kh«ng cã chÝnh s¸ch thóc ®Èy hîp t¸c víi c¸c doanh nghiÖp. KÕt qu¶ lµ kh«ng cã c¸c thÓ chÕ (vÝ dô nh− v¨n phßng liªn l¹c) ®Ó thóc ®Èy sù ®èi tho¹i gi÷a tr−êng vµ viÖn. §iÒu nµy t¸c ®éng tíi n¨ng lùc cña c¸c nhµ khoa häc trong viÖc tiÕp thÞ ý t−ëng cña m×nh. Nhµ khoa häc ph¶i tù ho¹t ®éng mµ kh«ng cã søc m¹nh tõ c¸c hç trî thÓ chÕ. C¸c tr−êng, viÖn cung cÊp c¸c dÞch vô kh«ng phï hîp. C¸c nghiªn cøu ®−îc thùc hiÖn t¹i c¸c tr−êng ®¹i häc ®−îc thùc hiÖn chñ yÕu dùa trªn së thÝch, kü n¨ng vµ kiÕn thøc cña b¶n th©n gi¶ng viªn. H¬n n÷a, c¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c khoa th−êng bÞ t¸c ®éng rÊt lín bëi ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y vµ lÞch d¹y. C¸c khoa th−êng coi xuÊt b¶n Ên phÈm lµ s¶n phÈm nghiªn cøu quan träng nhÊt. ViÖc t¹o ra vµ truyÒn ®¹t c¸c kiÕn thøc lµ ®Ých tíi cña c¸c häc gi¶, trong khi ®ã c¸c doanh nghiÖp l¹i quan t©m tíi viÖc sö dông kiÕn thøc ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò tøc th× nh»m tèi ®a hãa lîi nhuËn. Sù kh¸c nhau vÒ träng t©m nµy gi÷a c¸c tr−êng vµ doanh nghiÖp ®· c¶n trë viÖc x©y dùng UREL. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 31 ThiÕu quyÒn tù chñ. C¸c tr−êng th−êng kh«ng ph©n cÊp víi ®Çy ®ñ quyÒn tù chñ vÒ lËp kÕ ho¹ch, nguån nh©n lùc vµ hîp t¸c quèc tÕ ®Ó thóc ®Èy sù n¨ng ®éng, s¸ng t¹o vµ c¸c liªn kÕt giø nghiªn cøu, ®µo t¹o, s¶n xuÊt vµ kinh doanh. 2.2.3. §iÒu kiÖn m«i tr−êng ®èi víi UREL ‰ Khung khæ ph¸p lý Khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc xem lµ nÒn t¶ng vµ ®éng lùc ®Ó ®Èy nhanh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa cña ViÖt Nam. Ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc Nhµ n−íc kh¼ng ®Þnh lµ chÝnh s¸ch hµng ®Çu cña quèc gia . LuËt Khoa häc vμ c«ng nghÖ 2000: Trong sè c¸c néi dung kh¸c, LuËt nµy quy ®Þnh quyÒn cña c¸c tr−êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu vµ mét sè biÖn ph¸p thóc ®Èy ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ ë ViÖt Nam. C¸c viÖn vµ tr−êng cã quyÒn tù chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ ®· ®¨ng ký; thùc hiÖn c¸c hîp ®ång khoa häc vµ c«ng nghÖ; ®µo t¹o c¸n bé vµ nu«i d−ìng c¸c tµi n¨ng khoa häc vµ c«ng nghÖ; vµ ®¨ng ký tham gia tuyÓn chän thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c tr−êng vµ viÖn ®−îc phÐp thµnh lËp c¸c tæ chøc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn ®éc lËp, c¸c tæ chøc vµ doanh nghiÖp cung cÊp dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c tr−êng vµ viÖn còng ®−îc phÐp tham gia hîp t¸c quèc tÕ hoÆc liªn doanh víi c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n th«ng qua ®ãng gãp b»ng tiÒn, tµi s¶n s¶n hoÆc gi¸ trÞ quyÒn së h÷u trÝ tuyÖ nh»m thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ còng nh− c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ kinh doanh. QuyÒn së h÷u trÝ tuÖ cña c¸c tr−êng vµ viÖn ®−îc ph¸p luËt b¶o hé. LuËt chuyÓn giao c«ng nghÖ 2006: LuËt chuyÓn giao c«ng nghÖ quy ®Þnh mét sè biÖn ph¸p ®ét ph¸ nh»m t¹o c¬ chÕ tµi chÝnh vµ ®éng c¬ ®Ó ®èi víi c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n trong c¸c ho¹t ®éng chuyÓn giao c«ng nghÖ. LuËt cho phÐp thµnh lËp Quü hç trî ®æi míi c«ng nghÖ quèc gia nh»m hç trî c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ, c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c nhµ ®Çu t− trong chuyÓn giao c«ng nghÖ, ®æi míi kü thuËt vµ sö dông c¸c kü C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 32 thuËt tiªn tiÕn. C¸c doanh nghiÖp cã thÓ sö dông 10% lîi nhuËn t¨ng lªn tõ viÖc sö dông vµ ®æi míi c«ng nghÖ ®−îc t¹o ra trong n−íc trong vßng 3 n¨m ®Ó th−ëng cho nh÷ng ng−êi ®ãng gãp trùc tiÕp vµo sö dông vµ ®æi míi c«ng nghÖ. C¸c t¸c gi¶ t¹o ra c«ng nghÖ ®−îc h−ëng tõ 20% - 30% thu nhËp tõ chuyÓn giao c«ng nghÖ. LuËt còng quy ®Þnh mét sè chÝnh s¸ch vµ biÖn ph¸p hç trî chuyÓn giao c«ng nghÖ nh− t¹o m«i tr−êng thuËn lîi cho c¸c chuyªn gia cÊp cao lµ ng−êi n−íc ngoµi hoÆc ViÖt Nam ®ang sinh sèng t¹i n−íc ngoµi lµm viÖc trong c¸c dù ¸n ¸p dông vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ vµo ViÖt Nam, cö c¸c chuyªn gia kü thuËt ViÖt Nam ra n−íc ngoµi ®Ó thu nhËp chuyÓn giao c«ng nghªk; cã chÝnh s¸ch −u ®·i vÒ thuÕ, tÝn dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp sö dông vµ ®æi míi c«ng nghÖ. NhiÒu chÝnh s¸ch cô thÓ vÒ ph¸t triÓn c¸c tiÒm n¨ng vµ ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý khoa häc vµ c«ng nghÖ ®· ®−îc ban hµnh. C¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn thÞ tr−êng khoa häc vμ c«ng nghÖ. Nh»m g¾n kÕt h¬n n÷a gi÷a c¸c tr−êng, viÖn víi c¸c doanh nghiÖp, Thñ t−íng chÝnh phñ ®· th«ng qua ®Ò ¸n ph¸t triÓn thÞ tr−êng khoa häc vµ c«ng nghÖ ®Õn n¨m 2010. §Ò ¸n nµy h−íng tíi thiÕt lËp vµ hßan thiÖn c¸c thÓ chÕ c¬ b¶n cña thÞ tr−êng khoa häc vµ c«ng nghÖ, t¹o m«i tr−êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng, ®ång thêi thóc ®Èy vµ hç trî c¸c doanh nghiÖp vÒ ®æi míi c«ng nghÖ, t¨ng sè l−îng vµ chÊt l−îng c¸c giao dÞch víi tèc ®é hµng n¨m lµ 10% cho giai ®o¹n 2006-2010. ‰ §Çu t− trùc tiÕp cña ChÝnh phñ trong ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ Chi cña ng©n s¸ch nhμ n−íc cho ho¹t ®éng khoa häc vμ c«ng nghÖ. C¸c n−íc tµi trî cho viÖc thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ −u tiªn vµ träng ®iÓm, nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ v× lîi Ých céng ®ång, vµ c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n; duy tr× vµ ph¸t triÓn c¸c tiÒm n¨ng khoa häc vµ c«ng nghÖ; x©y dùng nÒn t¶ng vËt chÊt vµ kü thuËt cho C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 33 c¸c tæ ch−c khoa häc vµ c«ng nghÖ nhµ n−íc; vµ hç trî c¸c doanh nghiªp thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu øng dông vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ trong c¸c lÜnh vùc then chèt vµ −u tiªn. ChÝnh phñ cam kÕt duy tr× chi ng©n s¸ch ë møc 2% tæng chi ng©n s¸ch. Do vËy, chi ng©n s¸ch cho khoa häc vµ c«ng nghÖ ®· t¨ng nhanh qua thêi gian cïng víi tèc ®é t¨ng chi ng©n s¸ch vµ ®¹t 4.270 tû ®ång vµo n¨m 2005 (xem B¶ng 14). Chi khoa häc vµ c«ng nghÖ bao gåm chi ®Çu t− ph¸t triÓn (chi cho h¹ tÇng) vµ chi th−êng xuyªn (chi vÒ l−¬ng vµ chi phÝ ho¹t ®éng. Cã thÓ thÊy tõ B¶ng 14, mÆc dï c¶ chi ®Çu t− vµ chi th−êng cuyªn t¨ng, nh−ng tû träng cña chi th−êng xuyªn ®· liªn tôc gi¶m trong m−êi n¨m qua tõ 86,7% n¨m 1996 xuèng 59% n¨m 2005. Sù thay ®æi vÒ c¬ cÊu nµy ph¶n ¸nh sù thay ®æi vÒ chÝnh s¸ch tµi chÝnh cña chÝnh phñ vÒ ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ: Nhµ n−íc khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ nhµ n−íc tù chñ vÒ tµi chÝnh vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm tµi chÝnh; tõng b−íc gi¶m trî cÊp cho c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ, tr−íc hÕt th«ng qua gi¶m chi ng©n s¸ch nhµ n−íc cho c¸c kháan l−¬ng; ph©n bæ l¹i chi khoa häc vµ c«ng nghÖ cho c¸c nhiÖm vô khoa häc träng ®iÓm cÊp bé vµ cÊp nhµ n−íc. B¶ng 14. Chi ng©n s¸ch nhµ nuíc cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Tæng 876 1885 2322 2814 3126 3727 4270 Chi ®Çu t− 154 535 722 1004 1114 1431 1750 Chi th−êng xuyªn 722 1350 1600 1810 2012 2296 2520 % tæng chi ng©n s¸ch 1,13 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 % GDP 0,43 0,48 0,53 0,51 0,52 0,51 Nguån: Bé Khoa häc vμ C«ng nghÖ vμ tÝnh tãan cña chóng t«i MÆc dï chi ng©n s¸ch cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ t¨ng, nh−ng t¸c ®éng cña viÖc chi nµy tíi UREL ch−a m¹nh. HÇu hÕt c¸c kho¶n chi khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 34 ph©n bæ vµo khu vùc nhµ n−íc hay nãi c¸ch kh¸c lµ bªn cung øng cña UREL. T¸c ®éng cña chi ng©n s¸ch tíi c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ ch−a ®−îc nh− mong muèn. B¶ng 6 cho thÊy mÆc dï chi khoa häc vµ c«ng nghÖ cña nhµ n−íc t¨ng trong nh÷ng n¨m qua, nh−ng tû träng trong GDP vÉn thÊp vµ t¨ng chËm. ChØ cã kho¶ng 25% chi ®Çu t− cho khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc sö dông cho c¸c ph−¬ng tiÖn nghiªn cøu. VÝ dô, n¨m 2003 chØ cã kháang 300 tû ®ång chi ®Çu t− trong tæng sè 1.114 tû ®ång ®−îc chi vµo n©ng cÊp c¸c ph−¬ng tiÖn nghiªn cøu, vµ kho¶n chi cßn l¹i ®−îc ph©n bæ cho c¸c ho¹t ®éng quy ho¹ch. KÕt qu¶ lµ mÆc dï chi ®Çu t− t¨ng nhanh trong nh÷ng n¨m qua, nh−ng c¸c ®iÒu kiÖn vÒ ph−¬ng tiÖn nghiªn cøu vÉn nghÌo nµn vµ ch−a ®¸p øng ®−îc c¸c nhiÖm vô nghiªn cøu khoa häc. Cuéc kh¶o s¸t 50 tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ ph¸t hiÖn ra r»ng chi cho ph−¬ng tiÖn nghiªn cøu trªn mét nhµ khoa häc kh«ng cao: trung binh lµ 121 triÖu ®ång ë c¸c tr−êng ®¹i häc vµ 139 triÖu ®ång ®èi víi c¸c viÖn nghiªn cøu vµ 492 triÖu ®ång t¹i doanh nghiÖp. H¬n n÷a, chi cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ còng ch−a ®¸p øng ®−îc nhu cÇu. Chi tiªu hµng n¨m cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ trªn mét nhµ khoa häc lµ rÊt thÊp: trung b×nh lµ 48,57 triÖu ®ång ®èi víi c¸c tr−êng ®¹i häc, 110,02 triÖu ®ång ®èi víi c¸c viÖn nghiªn cøu vµ 11,25 triÖu ®ång ®èi víi c¸c doanh nghiÖp (xem B¶ng 15). B¶ng 15. Chi cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ Mét nhµ khoa häc (triÖu ®ång/ng−êi/n¨m) C¸c tæ chøc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn Trung b×nh 1 tæ chøc (triÖu ®ång/n¨m) Trung b×nh Tèi ®a Tèi thiÓu C¸c tr−êng ®¹i häc 874 48,57 50,44 3,54 C¸c viÖn nghiªn cøu 3.171 110,02 92,40 11,66 C¸c doanh nghiÖp 1.223 11,25 18,00 0,42 Nguån: Bé Khoa häc vμ C«ng nghÖ C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 35 C¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu träng ®iÓm quèc gia. Mét trong c¸c kªnh qua ®ã c¸c doanh nghiÖp cã thÓ tiÕp cËn tíi hç trî tµi chÝnh tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc lµ c¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu träng ®iÓm cÊp quèc gia ®−îc x¸c ®Þnh cho tõng thêi kú n¨m n¨m. C¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu träng ®iÓm quèc gia thêi kú 2000-2005 cung cÊp vèn cho c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn ho¹t ®éng s¶n xuÊt thö nghiÖm còng nh− c¸c dù ¸n nghiªn cøu khoa häc vµ c«ng nghÖ víi quan ®iÓm ®Èy nhanh viÖc ®−a c¸c kÕt qu¶ vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. Trong sè 342 c¸c dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghiÖp thuéc ch−¬ng tr×nh, c¸c doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn 65 dù ¸n, trong ®ã c¸c viÖn nghiªn cøu cña nhµ n−íc thùc hiÖn 227 dù ¸n vµ c¸c tr−êng ®¹i häc 50 dù ¸n. C¸c ch−¬ng tr×nh ®· t¹o ra 1.064 c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ 325 kÕt qu¶ trong ®ã ®· ®−îc øng dông vµo s¶n xuÊt. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh, gÇn 90 ng−êi ®· ®−îc ®µo t¹o bËc tiÕn sü vµ 285 th¹c sü. MÆc dï c¸c ch−¬ng tr×nh ®· t¹o ra nh÷ng kÕt qu¶ tÝch cùc, nh−ng t¸c ®éng tíi UREL cßn h¹n chÕ v× c¸c nguyªn nh©n sau ®©y: - HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ thuéc c¸c ch−¬ng tr×nh lµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc quy m« lín, th−êng lµ c¸c tæng c«ng ty, do vËy kh«ng t¹o ra lîi Ých trùc tiÕp cho c¸c doanh nghiÖp nhá vµ võa; - ViÖc ®−a c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµo s¶n xuÊt ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu. Ngo¹i trõ c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c dù ¸n nghiªn cøu, nhiÒu doanh nghiÖp kh¸c kh«ng chÊp nhËn hoÆc kh«ng vËn dông nghiªm tóc c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. Cã nhiÒu nguyªn nh©n dÉn tíi thùc tÕ nµy. Thø nhÊt, mét sè doanh nghiÖp, hÇu hÕt lµ doanh nghiÖp nhµ n−íc, vÉn cßn ®−îc nhµ n−íc b¶o hé vµ do vËy ch−a ®èi diÖn víi c¹nh tranh trªn thÞ tr−êng. Do vËy, c¸c doanh nghiÖp kh«ng thùc sù chó ý tíi ®æi míi c«ng nghÖ v× sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña m×nh. Thø hai, nhiÒu doanh nghiÖp cè g¾ng t×m kiÕm c¸c hç trî chÝnh s¸ch cña nhµ n−íc ®Ó duy tr× s¶n xuÊt cña m×nh thay v× ®Çu t− ®æi míi c«ng nghÖ. Thø ba, nhiÒu doanh nghiÖp kh«ng cã th«ng tin vÒ c¸c kÕt qu¶ cña ®Ò tµi. KÕt qu¶ lµ nhiÒu doanh nghiÖp vÉn ®Çu t− mét sè l−îng lín tiÒn vµo nhËp C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 36 khÈu c«ng nghÖ n−íc ngßai mµ trªn thùc tÕ c¸c nhµ khoa häc trong n−íc cã thÓ cung cÊp ®−îc. - C¸c c¬ quan qu¶n lý ch−a cã c¬ chÕ h÷u hiÖu ®Ó b¶o ®¶m lùa chän ®óng c¸c øng cö viªn thùc hiÖn c¸c dù ¸n nghiªn cøu vµ chÊt l−îng nghiªn cøu. C¸c doanh nghiÖp kh«ng muèn vËn dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cøu cã chÊt l−îng thÊp hoÆc ch−a ®¹t yªu cÇu. Ch−a cã c¬ chÕ hç trî c¸c doanh nghiÖp lµ nh÷ng tæ chøc ®Çu tiªn ¸p dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. Ch−a cã c¬ chÕ phï hîp ®Ó th−¬ng m¹i hãa c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. Quü ph¸t triÓn khoa häc vμ c«ng nghÖ quèc gia. Quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ do chÝnh phñ thµnh lËp nh»m hç trî tµi chÝnh cho c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n, c¸c nhiÖm vô khoa häc khÈn cÊp hoÆc ph¸t sinh vµ c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ cã triÓn väng nh−ng còng rÊt rñi ro vµ tÝn dông l·I suÊt thÊp hoÆc kh«ng l·I suÊt cho viÖc ¸p dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vµ ph¸t triÓn c«ng nghª vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. CÇn chó ý r»ng Quü cung cÊp tµi chÝnh hoÆc tÝn dông −u ®·i cho c¸c dù ¸n nghiªn cøu do c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n trùc tiÕp tr×nh. Quü sÏ cung cÊp 200 triÖu ®ång tõ ng©n s¸ch trong n¨m ®Çu vµ 200 n¨m cho c¸c n¨m tiÕp theo. Ngoµi ®ãng gãp cña ng©n s¸ch nhµ n−íc, Quü còng dù ®Þnh huy ®éng vèn tõ c¸c nguån kh¸c. C¸c bé vµ c¸c tØnh còng ®−îc yªu cÇu thµnh lËp c¸c quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ nh»m ®¸p øng c¸c yªu cÇu c¸c yªu cÇu vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ cña m×nh. C¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n ®−îc khuyÕn khÝch thµnh lËp c¸c quü khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c quü khoa häc vµ c«ng nghÖ nµy lµ c¸c tæ chøc phi lîi nhuËn cung cÊp vèn kh«ng hoµn l¹i hoÆc c¸c kho¶n vay cã l·I suÊt thÊp hoÆc kh«ng cã l·I suÊt nh»m hç trî c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n liªn quan ®Õn ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ sÏ cung cÊp vèn cho c¸c dù ¸n nghiªn cøu trªn c¬ së c¹nh tranh. Trë ng¹i hiÖn nay lµ thùc thi trªn thùc tÕ. Quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ quèc gia ®−îc thµnh lËp n¨m 2003 theo NghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ; tuy nhiªn cho ®Õn nay quü vÊn ch−a ho¹t ®éng chñ yÕu lµ do thiÕu c¸c v¨n b¶n h−íng dÉn, C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 37 c¸ thñ tôc vµ c¸c ®iÒu kiÖn cô thÓ ®Ó nhËn ®−îc sù hç trî vÒ tµi chÝnh. Do vËy, c¸c quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ vÉn ch−a cã t¸c ®éng tíi c¸c doanh nghiÖp, kÓ c¶ DNNVV. C¸c khuyÕn khÝch cña ChÝnh phñ ®èi víi ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghª ChÝnh phñ ®· ®−a ra nhiÒu khuyÕn khÝch cho c¸c doanh nghiÖp ®Çu t− ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ d−íi c¸c h×nh thøc thuÕ, tÝn dông vµ c¸c khuyÕn khÝch kh¸c. LuËt Khoa häc vµ C«ng nghÖ quy ®Þnh c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch d−íi c¸c h×nh thøc thuÕ, tÝn dông, c¬ së h¹ tÇng vµ th«ng tin ®Ó ®Èy m¹nh ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c hîp ®ång nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn ®−îc miÔn thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, m¸y mãc thiÕt bÞ, c¸c bé phËn rêi, ph−¬ng tiÖn vËn t¶I ch−a s¶n xuÊt ®−îc trong n−íc hoÆc sö dông c¸c c«ng nghÖ míi ®−îc miÔn thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng. C¸c −u ®·I vÒ thuÕ còng ¸p dông ®èi víi c¸c s¶n phÈm ®ang trong giai ®o¹n s¶n xuÊt thö nghiÖm, c¸c dÞch vô t− vÊn khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ c¸c doanh nghiÖp ®æi míi c«ng nghÖ hoÆc t¨ng c¸c tiªu chuÈn c«ng nghÖ. VÒ tÝn dông, c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n vay vèn trung h¹n vµ dµi h¹n ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ sÏ ®−îc h−ëng c¸c ®iÒu kiÖn vay vèn vµ l·I suÊt −u ®·i. C¸c ch−¬ng tr×nh, ®Ò tµi hoÆc dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ cã nhu cÇu lín vÒ vèn sÏ ®−îc −u tiªn xem xÐt trong viÖc sö dông viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc. ChÝnh phñ ®ãng vai trß x©y dùng c¬ së h¹ tÇng cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ. Cô thÓ, ChÝnh phñ ®Çu t− vµo x©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ kü thuËt cña c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ quan träng; x©y dùng c¸c phßng thÝ nghiÖm quan träng ®¹t tiªu chuÈn khu vùc vµ quèc tÕ; x©y dùng hÖ thèng th«ng tin khoa häc vµ c«ng nghÖ, ®¶m b¶o th«ng tin ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c vµ kÞp thêi vÒ nh÷ng kÕt qu¶ khoa häc vµ c«ng nghÖ quan träng. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 38 C¸c doanh nghiÖp ®Çu t− vµo ph¸t triÓn khoa häc vµ coong nghÖ ®−îc phÐp gi÷ mét phÇn vèn ®Çu t− cña m×nh cho ®Çu t− ph¸t triÓn khoa hÞc vµ c«ng nghÖ nh»m ®æi míi c«ng nghÖ vµ t¨ng n¨ng lùc c¹nh tranh cña s¶n phÈm. C¸c kho¶n ®Çu t− nµy ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt. C¸c doanh nghiÖp cã thÓ thµnh lËp c¸c quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ ®Ó ®−a c¸c s¸ng kiÕn vµo ®Çu t− ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c doanh nghiÖp ®Çu t− nghiªn cøu khoa häc vµ c«ng nghÖ trong c¸c lÜnh vùc träng ®iÓm cña nhµ n−íc sÏ ®−îc xem xÐt hç trî mét phÇn tµi chÝnh cho nghiªn cøu. C¸c trë ng¹i lín cña c¸c khuyÕn khÝch chÝnh s¸ch hiÖn hµnh lµ quy ®Þnh cßn thiÕu vµ thùc thi ch−a hiÖu qu¶. NhiÒu doanh nghiÖp cho r»ng c¸c chÝnh s¸ch hiÖn hµnh ch−a ®ñ m¹nh ®Ó khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ. Ngoµi ra, c¸c doanh nghiÖp cßn nhËn thÊy viÖc tiÕp cËn tíi c¸c khuyÕn khÝch chÝnh s¸ch cßn khã kh¨n. Trªn thùc tÕ, c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ trong nghiªn cøu c¬ b¶n hoÆc c¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn thay thÕ nhËp khÈu khã tiÕp cËn tíi c¸c nguån tÝn dông ng©n hµng. ‰ C¸c thÓ chÕ trung gian Bªn c¹nh c¸c tr−êng ®¹i häc, c¸c viÖn nghiªn cøu bªn phÝa cung vµ c¸c doanh nghiÖp bªn phÝa cÇu, cßn cã c¸c trung gian khoa häc vµ c«ng nghÖ. C¸c trung gian khoa häc vµ c«ng nghÖ cã thÓ lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ, së h÷u trÝ tuÖ, t− vÊn ph¸p lý, chøng thùc c«ng nghÖ, tµi chÝnh, qu¶ng c¸o, héi trî th−¬ng m¹i vµ c¸c dÞch vô kh¸c. C¸c trung gian nµy ®ãng vai trß quan träng trong viÖc thµnh lËp, tæ chøc ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn thÞ tr−êng khoa häc vµ c«ng nghÖ, kÝch thÝch quan hÖ cung vµ cÇu vµ truyÒn b¸ c«ng nghÖ. C¸c trung gian nµy ®Æc biÖt quan träng ®èi víi c¸c DNNVV ë ViÖt Nam trong UREL v× c¸c DNNVV th−êng thiÕu n¨ng lùc t×m kiÕm c¸c nhµ cung øng c«ng nghÖ. T¹i ViÖt Nam, c¸c trung gian khoa häc vµ c«ng nghÖ vÉn ë giai ®o¹n ®Çu ph¸t triÓn. C¸c dÞch vô trung gian khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ c¸c dÞch vô m«I giíi th−êng lµ thiÕu hoÆc yÕu. N¨ng lùc cña c¸c tæ chøc dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ ®¸p øng nhu cÇu vÒ s¶n phÈm c«ng nghÖ cßn h¹n chÕ. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 39 DÞch vô t− vÊn, chøng nhËn vµ ®¸nh gi¸ c¸c giao dÞch c«ng nghÖ vÉn ch−a ph¸t triÓn. C¸c dÞch vô v−êm −¬m doanh nghiÖp ®ang ë giai ®o¹n nghiªn cøu vµ thö nghiÖm. DÞch vô tµi chÝnh hç trî v−ên −¬m c«ng nghÖ vµ th−¬ng m¹i hãa c¸c kÕt qu¶ khoa häc vµ c«ng nghÖ nh− ®Çu t− m¹o hiÓm, quü ®Çu t− ®æi míi vµ c¸c qòy hç trî khoa häc vµ c«ng nghÖ trªn thùc tÕ ch−a thùc sù ho¹t ®éng. C¸c dÞch vô vÒ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ vÉn cßn h¹n chÕ. HiÖn nay cã h¬n 20 tæ chøc ®−îc cÊp phÐp ®¹i diÖn quyÒn së h÷u trÝ tuÖ ®ang cung cÊp c¸c dÞch vô cho kh¸ch hµng n−íc ngoµi. H¬n n÷a, hÇu nh− ch−a cã sù hîp t¸c gi÷a c¸c trung gian khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ ®iÒu nµy dÉn tíi c¸c dÞch vô khoa häc c«ng nghÖ ch−a hÊp dÉn vµ cã gi¸ trÞ thÊp. ThÞ tr−êng khoa häc vµ c«ng nghª (Techmart). Techmart lµ thÞ tr−êng c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ. ThÞ tr−êng nµy ®−îc tæ chøc trªn c¬ së thu thËp th«ng tin vÒ nhu cÇu vµ cung øng c«ng nghÖ tõ c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n tham gia c¸c giao dÞch c«ng nghÖ. Teachmart ®−îc xem lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p cÇn thiÕt ®Ó t¹o dùng c¸c mçi liªn kÕt gi÷a c¸c tr−êng ®¹i häc, viÖn nghiªn cøu, doanh nghiÖp vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc. Techmart ®−îc tæ chøc lÇn ®Çu tiªn n¨m 1999. kÓ tõ ®ã 30 Techmart ®· ®−îc tæ chøc t¹i nhiÒu tØnh vµ thµnh phè. Quy m« cña Techmart ngµy cµng më réng. Hµng ngµn c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ, c¸c gi¶I ph¸p phÇn mÒm, dÞch vô c«ng nghÖ ®· ®−îc b¸n víi gi¸ trÞ ngµn ngh×n tû ®ång. Online Techmart gÇn ®©y ®· ®−îc më cöa. §−îc hç trî bëi c¸c kü thuËt th«ng tin vµ viÔn th«ng, thÞ tr−êng nµy më réng nhanh chãng vÒ ®Þa ®iÓm vµ thêi gian. Online Techmart còng lµ c«ng cô h÷u hiÖu ®Ó c¸c tr−êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu thóc ®Èy chuyÓn giao c«ng nghÖ, c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu tíi c¸c doanh nghiÖp vµ qu¶ng b¸ c¸c kÕt qu¶ khoa häc vµ c«ng nghÖ. Online Techmart còng gi¶m ®¸ng kÓ chi phÝ qu¶ng c¸o, tiÕp thÞ vµ c¸c giao dÞch c«ng nghÖ. C¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n cã thÓ tiÕp cËn c¸c th«ng tin míi nhÊt, nhanh chãng t×m ®−îc c¸c ®èi t¸c; t¨ng kh¶ n¨ng chän c¸c c«ng nghÖ thÝch hîp vµ hoµn thiÖn c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. N¨m 2005, cã kháang trªn 1,8 triÖu l−ît ng−êi tiÕp cËn tíi Online Techmart, trong sè ®ã 2500 ng−êi ®· cã nhu cÇu thùc sù vµ 1500 ®· hoµn tÊt giao dÞch. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 40 Tuy vËy, vÉn cßn nh÷ng khã kh¨n vÒ chuyªn gia, c¬ së h¹ tÇng (®Þa ®iÓm tæ chøc Techmart, h¹ tÇng th«ng tin vµ c¸c thiªt bÞ kh¸c ), vµ tµi chÝnh ®ang h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña Techmart vµ Online Techmart. H¹n chÕ chñ yÕu cña Techmart lµ Techmart kh«ng ®−îc tæ chøc th−êng xuyªn vµ réng kh¾p vµ chØ tån t¹i trong kho¶ng thêi gian ng¾n tõ 3 ®Õn 4 ngµy. Online Techmart cã thÓ gi¶I quyÕt c¸c vÊn ®Ò nµy nh−ng l¹i cã nh÷ng h¹n chÕ kh¸c ®ã lµ kh«ng ph¶I tÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu cã thÓ tiÕp cËn internet. Trung t©m mua b¸n c«ng nghÖ còng míi ®−îc thµnh lËp gÇn ®©y. Trung t©m ®−îc kú väng cung cÊp ®Þa ®iÓm cè ®Þnh vµ th−êng xuyªn cho c¸c giao dÞch c«ng nghÖ vµ cã tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm cña Techmart nh−ng kh«ng bÞ h¹n chÕ vÒ kh«ng gian vµ thêi gian. Trung t©m cã ba chøc n¨ng: giíi thiÖu c¸c s¶n phÈm c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ, tiÕp cËn Online Techmart, cung cÊp c¸c dÞch vô t− vÊn vµ hç trî c¸c doanh nghiÖp trong ®µm ph¸n, ký kÕt c¸c hîp ®ång c«ng nghÖ. Sau mét th¸ng ho¹t ®éng, ®· cã 50 liªn kÕt cung cÇu vµ 100 truy cËp Online Techmart. C¸c trung t©m mua b¸n c«ng nghÖ kh¸c sÏ ®−îc thµnh lËp t¹i Hµ Néi, thµnh phè Hå ChÝ Minh, §µ N½ng, vµ H¶I Phßng trong thêi gian tíi. C¸c khu c«ng nghÖ cao C¸c doanh nghiÖp cã dù ¸n ®Çu t− trong c¸c khu c«ng nghÖ cao sÏ nhËn ®−îc c¸c −u ®·i vÒ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, miÔn tiÒn thuª ®Êt, b¶o l·nh tÝn dông, −u ®·I l·I suÊt sau ®Çu t−, tÝn dông −u ®·i ®èi víi xuÊt khÈu trùc tiÕp vµ th−ëng xuÊt khÈu. Khu c«ng nghÖ cao ®−îc xem lµ c«ng cô h÷u dông ®Ó khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp ®Çu t− vµo khoa häc vµ c«ng nghÖ. Tuy nhiªn, hiÖn nay hai khu c«ng nghÖ cao ë Hµ Néi vµ Thµnh phè Hå ChÝ Minh vÉn ch−a ®I vµo ho¹t ®éng. Do vËy, ch−a thÓ ®¸nhgi¸ ®−îc t¸c ®éng thùc tÕ cña c¸c khu c«ng nghÖ cao nµy. Quü ®Çu t− m¹o hiÓm C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 41 Trªn thÕ giíi, c¸c quü ®Çu t− m¹o hiÓm ®ãng vai trß tÝch cùc trong viÖc nu«I d−ìng c¸c s¸ng kiÕn, nhÊt lµ vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ. HiÖn nay, ®· cã mét sè quü ®Çu t− m¹o hiÖn ®ang ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam. IDGVF ®−îc thµnh lËp n¨m 2004 cã môc tiªu ®Çu t− vµo c«ng nghÖ th«ng tin víi sè vèn ban ®Çu 100 triÖu ®« la Mü. Tuy nhiªn, cho tíi nay chØ cã 4 doanh nghiÖp ViÖt Nam ®−îc quü nµy ®Çu t− víi sè vèn nhá bÐ. Quü Mekong ®Çu t− trong lÜnh vùc xuÊt khÈu vµ trªn thùc tÕ quü nµy ®· cung cÊp vèn cho 3 doanh nghiÖp. Nh×n chung, c¸c DNNVV ViÖt Nam ch−a ®¸p øng ®−îc tiªu chuÈn ®Ó nhËn ®Çu t− trung h¹n vµ dµi h¹n tõ quü ®Çu t− m¹o hiÓm v× kh«ng cã chiÕn l−îc dµi h¹n vÒ ®æi míi c«ng nghÖ, ngo¹i trõ mét sè doanh nghiÖp trong lÜnh vùc xuÊt khÈu vµ c«ng nghÖ th«ng tin. Thùc tÕ cã qua Ýt quü ®Çu t− m¹o hiÓm t¹i ViÖt Nam ph¶n ¸nh nh÷ng yÕu kÐm cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam: thiÕu c¸c doanh nghiÖp c«ng nghÖ cao, thiÕu c¸c v−ên −¬m, khung khæ ph¸p luËt ch−a ®Çy ®ñ, thÞ tr−êng chøng khãan h¹n chÕ vµ c¸c chÝnh s¸ch hç trî c¸c quü ®Çu t− cßn thiÕu. Do vËy, trong thêi gian ng¾n khã cã thÓ cã nhiÒu quü ®Çu t− thùc sù t¹i ViÖt Nam. 3. C¸c kiÕn nghÞ thóc ®Èy UREL t¹i ViÖt Nam 3.1. C¸c kiÕn nghÞ ®èi víi c¸c tr−êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu ‰ Xem xÐt l¹i nhiÖm vô vμ chiÕn l−îc ph¸t triÓn ¾ T¹o c©n ®èi hîp lý gi÷a c¸c chøc n¨ng truyÒn thèng lµ ®µo t¹o vµ nghiªn cøu c¬ b¶n víi c¸c chøc n¨ng hiÖn ®¹i lµ øng dông thùc tÕ . ‰ Hîp lý hãa c¬ cÊu tæ chøc nh»m t¹o thuËn lîi cho UREL C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 42 ¾ Thµnh lËp c¸c ®¬n vÞ ph¸t triÓn kinh doanh ®éc lËp n»m trong tr−êng ®¹i häc ®Ó t¹o thuËn lîi cho viÖc th−¬ng m¹i hãa c«ng nghÖ. C¸c ®¬n vÞ nµy cã thÓ tån t¹i d−íi c¸c h×nh thøc ph¸p lý kh¸c nhau tõ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc khoa cho tíi lµ mét doanh nghiÖp hoµn toµn hoÆc së h÷u mét phÇn bëi tr−êng ®¹i häc. C¸c ®¬n vÞ nµy bao gåm: V¨n phßng liªn l¹c doanh nghiÖp cã nhiÖm vô liªn kÕt c¸c doanh nghiÖp víi c¸c c«ng nghÖ chÝnh cña tr−¬ng ®¹i häc ; C¸c v−ên −¬m khoa häc lµ cÇu nèi gi÷a tr−êng ®¹i häc vµ doanh nghiÖp . Thµnh lËp c¸c c¬ quan s¸ng chÕ cã tr¸ch nhiÖm ¸p dông c¸c s¸ng chÕ, chuyÓn giao c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu, x¸c ®Þnh tiÒm n¨ng th−¬ng m¹i cña c¸c s¸ng chÕ vµ ®µm ph¸p s¸ng chÕ. C¬ quan nµy t¹o thuËn lîi cho viÖc ®µm ph¸n cña doanh nghiÖp vÒ hîp ®ång vµ c¸c quyÒn së h÷u trÝ tuÖ víi tr−êng ®¹i häc vµ gi¶i phãng c¸c nhµ khoa häc khái c¸c c«ng viÖc hµnh chÝnh. ‰ Thay ®æi c¸ch thøc gi¶ng d¹y vμ nghiªn cøu ¾ §Þnh h−íng gi¸o dôc tíi ®µo t¹o kü s−, ®Æc biÖt nhÊn m¹nh tíi ®µo t¹o ng¾n h¹n vµ ¸p dông thùc tiÔn vµ t¹o ra c¸c sinh viªn ®−îc ®µo t¹o mang tÝnh thùc hµnh cao. ¾ §æi míi néi dung gi¶ng d¹y theo h−íng: nghiªn cøu c¬ b¶n vµ øng dông. Lùa chän vµ sö dông mét sè ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y hiÖn ®¹i vµ gi¸o tr×nh khoa häc tù nhiªn, c«ng nghÖ vµ kinh tÕ. Mêi c¸c gi¸o s− n−íc ngoµi vµ ng−êi ViÖt Nam ë n−íc ngoµi tham gia ho¹t ®éng gi¶ng d¹y hoÆc qu¶n lý gi¸o dôc. ¾ X©y dùng c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o chÝnh quy míi víi sù tham gia cña nh÷ng ng−êi tõ khu vùc doanh nghiÖp. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 43 ¾ T¹o c¸c kÝch thÝch m¹nh mÏ ®Ó khuyÕn khÝch c¸c gi¶ng viªn thay ®æi ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y vµ kÕt hîp c«ng viÖc nghiªn cøu víi c«ng viÖc gi¶ng d¹y; vÝ dô c¸c gi¶ng viªn kh«ng thùc hiÖn nghiªn cøu sÏ kh«ng ®−îc phÐp gi¶ng d¹y. ¾ ChuyÓn tõ gi¸o dôc nhÊn m¹nh tíi tµi n¨ng sang gi¸o dôc nhÊn m¹nh tíi céng ®ång, ®ång thêi vÉn duy tr× ®µo t¹o c¸c sinh viªn cã tr×nh ®é cao cho c¸c ngµnh kinh tÕ. Thay ®æi c¸ch søc tuyÓn sinh. ¾ T¨ng c−êng gi¸o dôc th−êng xuyªn nh»m cËp nhËp nh÷ng thay ®æi vÒ c«ng nghÖ. ¾ §æi míi c¬ chÕ qu¶n lý vµ chÝnh s¸ch khoa häc vµ c«ng nghÖ t¹i c¸c tr−êng ®¹i häc, nhÊt lµ trong viÖc ®¸nh gi¸ c¸c dù ¸n nghiªn cøu; dµnh −u tiªn cao cho ho¹t ®éng nghiªn cøu cã kh¶ n¨ng øng dông cao trong cuéc sèng hoÆc gi¶ng d¹y. ¾ C¸c nhµ khoa häc cÇn thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu theo nhu cÇu. Nghiªn cøu nµy ®−îc thùc hiÖn theo yªu cÇu cña ng−êi sö dông tiÒm n¨ng hoÆc ®−îc x¸c ®Þnh th«ng qua tham kh¶o c¸c kh¸ch hµng tiÒm n¨ng. ‰ T¹o lËp tinh thÇn kinh doanh ¾ T×m c¸c c¸ch t¨ng c−êng tiÕp xóc víi c¸c doanh nghiÖp: héi chî c«ng nghª, trung t©m liªn l¹c gi÷a tr−êng, viÖn vµ c¸c doanh nghiÖp, ¾ Mêi ®¹i diÖn doanh nghiÖp, c¸c nhµ ®Çu t− m¹o hiÓm tham gia c¸c héi ®ång quan träng x©y dùng ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o vµ nghiªn cøu. §iÒu nµy sÏ khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp vµ nh÷ng ng−êi sö dông c«ng nghÖ kh¸c tham gia vµo viÖc x©y dùng ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu. ¾ T¹o t¸c phong cã tÝnh kû luËt h¬n ®èi víi c¸c nhµ khoa häc vµ gi¶ng viªn trong viÖc tu©n thñ thêi h¹n nghiªn cøu. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 44 ‰ T¹o c¸c khuyÕn khÝch thóc ®Èy UREL ¾ §−a ra c¸c kÝch thÝch ®èi víi c¸c nhµ khoa häc liªn quan ®Õn UREL: thµnh c«ng trong chuyÓn giao c«ng nghÖ còng nh− cung cÊp dÞch vù t− vÊn ®−îc xem xÐt khi ®¸nh gi¸ gi¶ng viªn. ¾ Thay ®æi v¨n hãa cña tr−êng ®¹i häc th«ng qua viÖc tuyªn truyÒn lîi Ých cña viÖc thiÕt lËp c¸c quan hÖ víi c¸c doanh nghiÖp nh− cã thªm nguån tµi chÝnh, t¹o c¬ héi míi cho sinh viªn vµ ph−¬ng h−íng míi cho nghiªn cøu. ‰ T¹o m«i tr−êng v¨n hãa hç trî UREL ¾ T¹o sù linh ho¹t ®èi víi c¸c gi¶ng viªn hoÆc nhµ khoa häc trong viÖc lùa chän thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng khoa häc c«ng nghÖ mang tÝnh th−¬ng m¹i hay kh«ng, ®ång thêi ®−a ra c¸c kÝch thÝch ®èi víi nh÷ng nguêi t¨ng c−êng quan hÖ víi c¸c doanh nghiÖp . ‰ Thμnh lËp c¸c doanh nghiÖp c«ng nghÖ 3.2. C¸c kiÕn nghÞ ®èi víi doanh nghiÖp ¾ NhËn thøc vÒ tÇm quan träng vµ tÝnh h÷u dông cña c¸c c«ng nghÖ ®Þa ph−¬ng. ¾ T¨ng c−êng hç trî tµi chÝnh cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ; xem xÐt ký kÕt c¸c hîp ®ång víi c¸c tæ chøc nghiªn cøu trong n−íc, hç trî tµi chÝnh cho c¸c héi trî c«ng nghÖ do c¸c tæ chøc khoa häc tæ chøc. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 45 ¾ KhuyÕn khÝch c¸c nhãm nghiªn cøu cña doanh nghiÖp tÝch cùc t¹o lËp c¸c mèi quan hÖ tr−êng, viÖn vµ doanh nghiÖp . ¾ Cung cÊp c¬ héi thùc tËp cho c¸c sinh viªn vµ x©y dùng c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c theo ®ã c¸c sinh viªn cã thÓ lµm viÖc mét n¨m hoÆc l©u h¬n trong c¸c c«ng ty trong thêi gian häc tËp t¹i tr−êng ®¹i häc. C¸c tr−êng ®¹i häc nªn cho phÐp chÝnh viªn tham gia vµo c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c nµy. 3.3 C¸c kiÕn nghÞ ®èi víi ChÝnh phñ ChÝnh phñ cÇn t¹o lËp m«i tr−êng thuËn lîi cho UREL th«ng qua: (1) kÝch thÝch bªn cÇu cña UREL; (2) thóc ®Èy bªn cung cña UREL; vµ (3) t¨ng c−êng c¸c ®iÒu kiÖn thuéc vÒ m«i tr−êng ho¹t ®éng cña UREL. ‰ KhuyÕn khÝch bªn cÇu ¾ T¹o hÖ thèng kÝch thÝch ®óng ®¾n ®èi víi doanh nghiÖp ®Ó c¸c doanh nghiÖp chó ý tíi c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ: xãa bá sù b¶o hé cña nhµ n−íc ®èi víi doanh nghiÖp nhµ n−íc, t¹o lËp m«i tr−êng kinh doanh c¹nh tranh vµ ®¬n gi¶n hãa thñ tôc hµnh chÝnh. C¸c biÖn ph¸p nµy sÏ gi¶m ®éng c¬ cña doanh nghiÖp t×m kiÕm c¸c lîi Ých tõ −u ®·i chÝnh s¸ch h¬n lµ tõ ®æi míi c«ng nghÖ. ¾ C¶I thiÖn n¨ng lùc tiÕp thu c«ng nghÖ cña c¸c doanh nghiÖp . ¾ Thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch vÒ thuÕ, tÝn dông vµ ®Çu t− ®èi víi c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn, ®æi míi c«ng nghÖ vµ ph¸t triÓn s¶n phÈm míi cña c¸c doanh nghiÖp. ¾ T¨ng c−êng nhËn thøc cña doanh nghiÖp vÒ lîi Ých cña UREL. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 46 ¾ T¹o c¬ chÕ nh»m t¨ng c−êng sù tham gia cña doanh nghiÖp vµo c¸c dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc nhµ n−íc tµi trî: t¨ng c−êng nguyªn t¾c c¹nh tranh b×nh ®¼ng trong viÖc ®Êu thÇu c¸c dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ do nhµ n−íc tµi trî. ¾ T¹o thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp tiÕp cËn tíi c¸c thiÕt vÞ cña phßng thó nghiÖm quèc gia, c¸c c¬ quan th«ng tin c«ng nghÖ vµ c¸c quü cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ,... ‰ KhuyÕn khÝch bªn cung ¾ Thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ c¬ chÕ tù qu¶n lý vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ nhµ n−íc thùc hiÖn c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n, c¸c nghiªn cøu chÝnh s¸ch vµ chiÕn l−îc vµ c¸c nghiªn cøu trong c¸c lÜnh vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ then chèt vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c do nhµ n−íc x¸c ®Þnh. ¾ §¶m b¶o tÝnh tù chñ cña c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ nhµ n−íc vÒ tæ chøc, tµi chÝnh, nguån nh©n lùc vµ hîp t¸c quèc tÕ. ¾ ChuyÓn c¸c tæ chøc nghiªn cøu ph¸t triÓn vµ ¸p dông c«ng nghÖ theo c¬ chÕ doanh nghiÖp. ChuyÓn c¸c tæ chøc nghiªn cøu ph¸t triÓn vµ sö dông c«ng nghÖ cã s¶n phÈm g¾n víi thÞ tr−êng theo c¸c h×nh sau: doanh nghiÖp khoa häc vµ c«ng nghÖ, doanh nghiÖp, tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ chi phÝ. ¾ T¨ng c−êng thiÕt lËp vµ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp khoa häc vµ c«ng nghÖ. ¾ T¨ng ®Çu t− trong nghiªn cøu khoa häc vµ c«ng nghÖ ®èi víi c¸c tr−êng ®¹i häc: ®Çu t− x©y dùng h¹ tÇng khoa häc vµ c«ng nghÖ, t¨ng ng©n s¸ch nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn, nhÊt lµ c¸c nghiªn cøu c¬ b¶n cã kh¶ n¨ng øng dông. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 47 ¾ KhuyÕn khÝch c¸c mèi liªn kÕt gi÷a c¸c tr−êng ®¹i häc vµ c¸c tæ chøc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn: x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ chøc danh qu¶n lý vµ khoa häc ®èi víi c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ c¸c tr−êng ®¹i häc, khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn tham gia gi¶ng d¹y vµ chia sÎ c¬ së c¸c phßng thÝ nghiÖm ®Ó phôc vô môc ®Ých nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y. ¾ X©y dùng c¬ chÕ vµ chÝnh s¸ch hç trî c¸c tr−êng ®¹i häc kü thuËt ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp, nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp khoa häc vµ c«ng nghÖ nh»m x©y dùng c¸c DNNVV ¸pp dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vµo s¶n xuÊt vµ kinh doanh. ¾ Ph©n lo¹i vµ ®¸nh gi¸ c¸c tr−êng ®¹i häc theo c¸c ®Æc ®iÓm. Do c¸c môc ®Ých ph¸t triÓn cña c¸c tr−êng ®¹i häc lµ kh¸c nhau, do vËy cÇn ¸p dông c¸c chØ sè kh¸c nhau ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c lo¹i tr−êng ®¹i häc vµ cao ®¼ng. §èi víi nh÷ng tr−êng cã môc tiªu ph¸t triÓn c¸c kü n¨ng liªn quan tíi s¶n xuÊt, kinh doanh cho sinh viªn th× viÖc thóc ®Èy quan hÖ gi÷a tr−êng vµ doanh nghiÖp vµ t¹o sù la táa c«ng nghÖ ph¶i lµ méth phÇn trong ®¸nh gi¸ c«ng t¸c cña gi¶ng viªn. ¾ Cung cÊp tµi chÝnh cho c¸c tr−êng ®¹i häc thµnh lËp c¸c v−ên −¬m. C¸c v−ên −¬m ®−îc x©y dùng nh»m gióp c¸c doanh nh©n cã tr×nh ®é phï hîp cã thÓ tiÕp cËn c¸c nguån nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn cña tr−êng ®¹i häc vµ b¾t ®Çu thµnh lËp doanh nghiÖp míi trªn c¬ së c¸c c«ng nghÖ míi. ¾ Xem xÐt viÖc c¸c gi¶ng viÖn hoÆc tr−êng ®¹i häc tù thµnh lËp c¸c doanh nghiÖp c«ng nghÖ. ¾ Thµnh lËp c¸c trung t©m nghiªn cøu ®Þnh h−íng c«ng nghÖ. ChÝnh phñ hç trî cho trung t©m nghiªn cøu trong giai ®o¹n ®Çu. Trong khi ®ã, trung t©m sÏ t×m kiÕm ®èi t¸c tõ khu vùc doanh nghiÖp ®Ó hîp t¸c. C¸c trung t©m nghiªn cøu nh− vËy sÏ ®−îc thµnh lËp trong c¬ cÊu cña tr−êng ®¹i häc hoÆc viÖn nghiªn cøu. C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 48 ¾ Chia sÎ së h÷u vµ quyÒn ®èi víi c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu hîp t¸c ®−îc nhµ n−íc tµi trî cho tr−êng, viÖn hoÆc thËm chÝ lµ cho doanh nghiÖp vµ nhê ®ã c¸c ®èi t¸c trªn cã thÓ th−¬ng m¹i hãa c¸c kÕt qu¶ nµy. ¾ T¹o c¬ héi cho c¸c nhµ khoa häc tiÕp cËn c¸c nguån tµi chÝnh theo nguyªn t¾c c¹nh tranh: khuyÕn khÝch c¸c nhµ khoa häc ®Êu thÇu c¸c dù ¸n nghiªn cøu thuéc c¸c ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm quèc gia hoÆc xin cÊp vèn tõ c¸c quü ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ. ¾ §−a ra c¸c kÝch thÝch ®Ó thu hót c¸c tµi n¨ng trÎ tham gia vµo ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ: trî gióp tµi chÝnh trong viÖc n©ng cao tri thøc vµ kü n¨ng, t¹o c¬ së lµm viÖc tèt ®Ó ph¸t triÓn c¸c tµi n¨ng. t¹o c¬ chÕ më trong c¸c hîp t¸c quèc tÕ vµ trong n−íc, t¹o c¬ héi cã ®−îc thu nhËp cao,... ‰ T¨ng c−êng, ®a d¹ng hãa tµi chÝnh cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ t¨ng c−êng tiÕp cËn c¸c nguån tµi chÝnh ¾ T¨ng chi cña nhµ n−íc cho ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ; ¾ §a d¹ng hãa tµi chÝnh cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ; ¾ Ph©n bæ l¹i chi cña nhµ n−íc cho c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ: gi¶m trî cÊp, tËp trung ®Çu t− vµo c¸c dù ¸n nghiªn cøu träng ®iÓm; ¾ C¶I thiÖn kh¶ n¨ng tiÕp cËn ®Çu t− cña nhµ n−íc vµo khoa häc vµ c«ng nghÖ: t¨ng tÝnh minh b¹ch vµ c¸c kªnh lùa chän c¸c øng cö viªn thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ do nhµ n−íc tµi trî (vÝ dô nh− c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ träng yÕu quèc gia, c¸c nhiÖm vô khoa häc vµ c«ng nghÖ cña c¸c ngµnh vµ ®Þa ph−¬ng) nh»m cho phÐp nhiÒu ng−êi cã thÓ tiÕp cËn tíi nguån vèn khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ lùa chän ng−êi phï hîp thùc hiÖn c¸c nhiÖm cô khoa C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 49 häc vµ c«ng nghÖ; më réng ®Êu thÇu trong c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ nh»m t¨ng c¬ chÕ c¹nh tranh trong c¸c ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ; ¾ C¶i tiÕn ph−¬ng ph¸p ph©n bæ ng©n s¸ch nhµ n−íc cho khoa häc vµ c«ng nghÖ: ng©n s¸ch cña nhµ n−íc cho khoa häc vµ c«ng nghÖ cÇn ®−¬c ph©n bæ trªn c¬ së ph©n lo¹i c¸c tæ chøc khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy; x©y dùng c¸c tiªu chuÈn hîp lý vµ kh¸ch quan ®Ó ®¸nh gi¸ vµ ph©n lo¹i c¸c ®Ò xuÊt nghiªn cøu. ¾ C¶I tiÕn viÖc tÝnh tãan thï lao cho c¸c nhµ khoa häc: tµi chÝnh dµnh cho c¸c dù ¸n khoa häc vµ c«ng nghÖ nªn chi c¶ gãi vµ ®−îc x¸c ®inh dùa trªn gi¸ c¶ thÞ tr−êng ®èi víi tõng ho¹t ®éng nghiªn cøu. Chñ dù ¸n nghiªncøu cã quyÒn tù chñ trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c kho¶n thï lao tr¶ cho nh÷ng ng−êi tham gia dù ¸n nghiªn cøu. ‰ T¨ng c−êng c¸c tæ chøc trung gian PhÇn lín c¸c DNNVV cã n¨ng lùc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn rÊt thÊp vµ kh«ng cã ®ñ kiÕn thøc ®Ó hîp t¸c cã hiÖu qu¶ ®èi víi c¸c tr−êng vµ viÖn nghiªn cøu. Do vËy, c¸c tæ chøc trung gian cã thÓ ®ãng vai trß nhÊt ®Þnh trong viÖc hç trî c¸c DNNVV sö dông kiÕn thøc cña c¸c tr−êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu vµ ®−a c¸c kiÕn thøc nµy vµo chiÕn l−îc kinh doanh cña m×nh. ¾ Ph¸t triÓn c¸c tæ chøc trung gian c«ng nghÖ ®Ó lµm trung gian vÒ c«ng nghÖ vµ t− vÊn chuyÓn giao c«ng nghÖ; cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ thÞ tr−êng c«ng nghÖ; thóc ®Èy thÞ tr−êng khoa häc vµ c«ng nghÖ; vµ tæ chøc c¸c thÞ tr−êng c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ. Trong c¸c nÒn kinh tÕ tiªn tiÕn, c¸c tæ chøc dÞch vô khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ c¸c tæ chøc t− nh©n. Tuy nhiªn, hiÖn t¹i khu vùc t− nh©n cña ViÖt Nam ch−a ®ñ n¨ng lùc ®Ó thùc hiÖn ho¹t ®éng kinh doanh nµy. H¬n n÷a, lÜnh vùc kinh doanh nµy kh«ng ®ñ hÊp dÉn ®èi víi hä. Do vËy, chÝnh phñ cÇn cã sù can thiÖp C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 50 th«ng qua viÖc thµnh lËp c¸c tæ chøc trung gian vµ tµi trî cho ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy. ¾ KhuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ tham gia cung cÊp c¸c dÞch vô trung gian trªn thÞ tr−êng c«ng nghÖ. ¾ Thóc ®Èy vµ hç trî c¸c héi ®ång ®éc lËp vµ chuyªn tr¸ch ®¸nh gi¸ vµ theo dâi chÊt l−îng vµ gi¸ c¶ c¸c c«ng nghÖ tr−íc khi chuyÓn giao hoÆc b¸n cho s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. ¾ T¨ng c−êng nhËn thøc cña c«ng chóng vµ nhu cÇu sö dông c¸c dÞch vô t− vÊn c«ng nghÖ trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. ¾ C¶I thiÖn vµ t¨ng c−êng thùc thi luËt vÒ së h÷u trÝ tuÖ vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ. C¸c tæ chøc qu¶n lý khoa häc vµ c«ng nghÖ hç trî c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n ViÖt Nam trong vÒ thñ tôc ®¨ng ký vµ phÝ ph¸t minh s¸ng chÕ vµ c¸c gi¶I ph¸p h÷u dông ®èi víi c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vµ c«ng nghÖ ®−îc b¶o hé trong n−íc hoÆc n−íc ngoµi; c¸c v¨n phßng t− vÊn ®−îc thµnh lËp nh»m hç trî ®¨ng ký vµ thùc thi quyÒn së h÷u trÝ tuÖ trong c¸c tæ chøc khoa häc vµ coong nghÖ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ nghiªn cøu khoa häc. ¾ Ph¸t triÓn vµ hiÖn ®¹i hãa c¬ së h¹ tÇng dÞch vô th«ng tin khoa häc vµ c«ng nghÖ c«ng céng. CÇn cã sù ph¸t triÓn c©n ®èi gi÷a th«ng tin khoa häc vµ c«ng nghÖ c«ng céng (cã phÝ thÊp hoÆc rÊt thÊp) vµ th«ng tin th−¬ng m¹i theo yªu cÇu cô thÓ cña tæ chøc vµ c¸ nh©n. ¾ Ph¸t triÓn, cËp nhËt, khai th¸c vµ c«ng bè c¸c c¬ së d÷ liÖu, c¸c th− viÖn ®iÖn tö liªn quan tíi ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ. ¾ KhuyÕn khÝch tæ chøc c¸c chî c«ng nghÖ. §Þnh kú tæ chøc c¸c héi trî c«ng nghÖ (héi trî c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ) cÊp vïng vµ cÊp quèc gia ®Ó thóc ®Èy, hç trî c¸c C¸c liªn kÕt gi÷a tr−êng ®¹i häc vμ viÖn nghiªn cøu víi c¸c doanh nghiÖp nhá vμ võa 51 giao dÞch c«ng nghÖ vµ th−¬ng m¹i hãa c¸c kÕt qu¶ kho häc vµ c«ng nghÖ. ViÖc tæ chøc c¸c héi chî c«ng nghÖ cÇn tiÕn hµnh t¹i nhiÒu khu vùc. C¸c ho¹t ®éng sau héi chî cÇn ®−îc khuyÕn khÝch ®Ó thóc ®Èy h¬n n÷a c¸c giao dÞch c«ng nghÖ. ViÖc tæ chøc héi chî c«ng nghÖ nªn tõng b−íc chuyªn nghiÖp hãa vµ x· héi hãa. ¾ Ph¸t triÓn c¸c trung t©m giao dÞch c«ng nghÖ t¹i c¸c khu vùc cô thÓ hoÆc qua m¹ng internet. ¾ Thóc ®Èy ho¹t ®éng cña c¸c quü ®Çu t− m¹o hiÓm. ¾ Ph¸t triÓn ®éi ngò chuyªn gia trong lÜnh vùc trung gian c«ng nghÖ: thu hót c¸c chuyªn gia giái, c¸c tæ chøc cã n¨ng lùc tham gia vµo c¸c trung gian c«ng nghÖ; thµnh lËp c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cho c¸c chuyªn gia trong lÜnh vùc trung gian c«ng nghÖ vµ t¹o lËp v¨n hãa trung gian c«ng nghÖ (t«n träng hîp ®ång, trung thùc vµ cã ch÷ tÝn). ¾ T¨ng c−êng n¨ng lùc hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc trung gian c«ng nghÖ.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfCác liên kết giữa trường đại học và viện nghiên cứu với các doanh nghiệp nhỏ vμ vừa.pdf
Luận văn liên quan