Đề tài Ngăn ngừa và xử lí nợ quá hạn tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Hà Nội

Lời Mở Đầu Ngân hàng thương mại (NHTM) là một sản phẩm được hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người, nhưng không giống với nhiều sản phẩm khác, xét về bản chất các hành vi mà nó ứng xử, người ta coi NHTM như là một sản phẩm xã hội một ngành công nghiệp dịch vụ với tính cộng đồng và tính nhân văn rất cao, chằng chịt vô số các mối liên hệ với đông đảo công chúng, không chỉ trải rộng phạm vi toàn quốc gia mà còn lan tỏa trong phạm vi quốc tế. Cũng không giống như các tổ chức khác, NHTM một định chế tài chính trung gian luôn phải kinh doanh bằng tiền của người khác. Do vậy, vấn đề quan trọng đặt ra là hiệu quả hoạt động của các NHTM. Hoạt động tín dụng ở mọi thời kì luôn chiếm vị trí quan trọng bậc nhất trong việc đóng góp vào phần lợi nhuận của ngân hàng. Nhưng lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn, hoạt động tín dụng của ngân hàng luôn phải đối mặt với hàng loạt các khó khăn, trong đó phải kể đến rủi ro nợ quá hạn. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng ngừa rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng mà chủ yếu là hạn chế rủi ro nợ quá hạn, do vậy mà em đã lựa chọn đề tài: “Ngăn ngừa và xử lí nợ quá hạn tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Hà Nội” Nợ quá hạn thường xảy ra trong hoạt động cho vay bảo lãnh song trong pham vi đề tài, em xin chỉ đi sâu nghiên cứu nợ quá hạn trong hoạt động cho vay. Bố cục chuyên đề gồm: - Lời mở đầu - Chương I : NHTM và Nợ quá hạn ở các NHTM - Chương II : Thực trạng Nợ quá hạn tại NHNo & PTNT TP Hà Nội - Chương III: Một số kiến nghị và giải pháp phòng ngừa nợ quá hạn tại NHNo &PTNT TP Hà Nội

doc59 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2295 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Ngăn ngừa và xử lí nợ quá hạn tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Hà Nội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
- Lµm dÞch vô tin häc. - Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kh¸c ®­îc giao. Phßng kiÓm tra, kiÓm so¸t néi bé cã nhiÖm vô: - KiÓm tra c«ng t¸c ®iÒu hµnh cña chi nh¸nh vµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc trªn ®Þa bµn. - KiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh quy tr×nh nghiÖp vô kinh doanh, ®é chÝnh x¸c cña b¸o c¸o tµi chÝnh vµ viÖc tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c chÕ ®é vÒ tµi chÝnh kÕ to¸n theo quy ®Þnh cña Nhµ n­íc vµ ngµnh ng©n hµng. - Thùc hiÖn gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh c¸c quy ®Þnh cña Ng©n hµng Nhµ n­íc n­íc ®¶m b¶o an toµn trong ho¹t ®éng tiÒn tÖ, tÝn dông vµ dÞch vô Ng©n hµng. §ång thêi c¸o c¸o vµ ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p xö lý kh¾c phôc lªn gi¸m ®èc chi nh¸nh. Phßng kiÓm tra, kiÓm so¸t lµm viÖc t¹i NHN0&PTNT Hµ Néi song lµ mét bé phËn ®«c lËp. Ngoµi ra trung t©m cßn trùc tiÕp ®iÒu hµnh mét m¹ng l­íi chi nh¸nh gåm 7 chi nh¸nh cÊp quËn (Ba §×nh, CÇu GiÊy, §èng §a, Hai Bµ Tr­ng, Hoµn KiÕm, T©y Hå, Thanh Xu©n), 3 chi nh¸nh ng©n hµng khu vùc (gåm: Trµng TiÒn. Ch­¬ng D­¬ng, Tam Trinh) cïng víi c¸c phßng giao dÞch, quÇy tiÕt kiÖm trªn toµn thµnh phè. 2.3 T×nh h×nh kinh doanh cña ng©n hµng: 2.3.1 T×nh h×nh vèn vµ nguån vèn cña ng©n hµng Trong nh÷ng n¨m qua , b»ng nhiÒu h×nh thøc phong phó nh­ tiÕn phong phó, nªn nguån vèn huy ®éng cña ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè HN kh«ng ngõng t¨ng lªn kh¸ch hµng. §Õn nay m¹ng l­íi kh¸ch hµng ®· ®­îc më réng , ®Õn hÇu hÕt c¸c quËn trong thµnh phè . §Õn ngµy 31/12/02 tæng nguån vèn ng©n hµng ®· huy ®éng ®­îc lµ 2.322.760 triÖu ®ång , t¨ng 24% so víi n¨m 2001 B¶ng sè 1: T×nh h×nh huy ®éng vèn cña ng©n hµng qua 2 n¨m 2001, 2002 nh­ sau: (§¬n vÞ :triÖu ®ång ) ChØ tiªu 2000 2001 2002 I. TiÒn göi cña kh¸ch hµng 1.392.564 1.439.512 1.392.443 1. TiÒn göi cã k× h¹n 2.TiÒn göi kh«ng k× h¹n 607.539 785.025 861.448 578.072 784.905 607.539 II.TiÒn göi cña c¸c TCTD trong n­íc: 1.022.125 1.486.602 1.502.101 III.Kú phiÕu 930.317 1.142.269 1.100.321 Tæng sè 3.345.066 4.068.383 3.994.865 Qua sè liÖu ®· cho ta thÊy nguån vèn cña ng©n hµng t¨ng lªn víi diÔn biÕn tèt. Tuy ng©n hµng cã nhiÒu ph­¬ng thøc huy ®éng vèn kh¸c nhau nh­ng chñ yªó vÉn lµ nhËn tiÒn göi cña c¸c tæ chøc kinh tÕ, c¸c doanh nghiÖp vµ d©n c­. Trong tæng nguån vèn huy ®éng th× tiÒn göi cña kh¸ch hµng lu«n chiÕm tû lÖ cao. N¨m 2001 ®¹t gi¸ trÞ 1.439.521 triÖu ®ång chiÕm 77% tæng nguån huy ®éng. §Õn n¨m 2002 lµ 1.392.443 triÖu, chiÕm 60% tæng nguån huy ®éng . Tuy l­îng tiÒn göi cña kh¸ch hµng cã gi¶m ®i vÒ tû träng song tiÒn göi cã k× h¹n cña kh¸ch hµng l¹i t¨ng lªn tõ 578.072 triÖu ®ång n¨m 2001 lªn 607.593 triÖu ®ång n¨m 2002 nguån tiÒn göi cã kú h¹n nµy ng©n hµng ph¶i tr¶ l·i suÊt cao h¬n tiÒn göi kh«ng k× h¹n, nh­ng l¹i cã thÓ sö dông chóng cho vay víi tû lÖ lín do cã thêi h¹n Ýt biÕn ®éng h¬n. Tuy nhiªn ®©y lµ nguån vèn ®Ô bÞ biÕn ®éng do ¶nh h­ëng trùc tiÕp cña c¸c yÕu tè vi m« vµ vÜ m« nh­ l·I suÊt, c¸c quy ®Þnh cña chÝnh phñ hay ng©n hµng trung ­¬ng ….. Do ®ã ng©n hµng lu«n theo dâi t×nh h×nh biÕn ®éng ®Ó cã thÓ sö dông triÖt ®Ó nguån vèn nµy, ®ång thêi ph¶ lu«n cã kho¶n tiÒn dù tr÷ ®Ó ®Ò phßng rñi ro x¶y ra khi kh¸ch hµng rót tiÒn. Bªn c¹nh ®ã nguån tiÒn göi kh«ng k× h¹n còng chiÕm mét vÞ trÝ ®¸ng kÓ trong tæng nguån vè huy ®éng ®­îc nh­ng ®ang gi¶m xuèng tõ 861.488 triÖu ®ång, chiÕm 46% tæng nguån vèn huy ®éng n¨m 2001 xuèng cßn 784.037 triÖu ®ång , chiÕm 33% tæng nguån vèn huy ®éng. Nguån tiÒn göi kh«ng kú h¹n ng©n hµng tr¶ l·i suÊt rÊt thÊp , nh­ng nã cã ®Æc ®IÓm lµ kh«ng æn ®Þnh , kh¸ch hµng cã thÓ ®Õn rót ra bÊt cø lóc nµo , do ®ã ng©n hµng lu«n ph¶i dù tr÷ víi mét tû lÖ lín ®Ò phßng kh¸ch hµng rót tiÒn bÊt ngê Ngoµi ra ng©n hµng cã nguån vèn huy ®éng tõ ph¸t hµnh c¸c lo¹i k× phiÕu phôc vô thanh to¸n trong nÒn kinh tÕ , còng gãp phÇn kh«ng nhá vµo nguån vèn huy ®éng vµ tû träng ®ang t¨ng lªn tõ 424.665 tiÖu ®ång n¨m 2001 lªn 930.317 triÖu ®ång n¨m 2002 Cã thÓ thÊy r»ng , nguån vèn huy ®éng ®­îc cña NHNo&PTNT thµnh phè HN hiÖn nay chñ yÕu lµ khai th¸c trong d©n c­ . Tuy ®· ®¹t ®­îc môc tiªu huy ®éng nhuån tiÒn nhµn rçi vµo s¶n xÊt l­u th«ng song thùc sù vÉn cßn mét nguån tiÒn rÊt lín trong ®©n c­ . 2.3.2. Tµi chÝnh cña ng©n hµng Song song víi viÖc huy ®éng vèn , viÖc ®Çu t­ tÝn dông còng lµ mét trong nh÷ng môc tiªu mòi nhän cña chi nh¸nh NHNo&PTNTHN. Nhê thùc hiÖn hiÖn chÝnh s¸ch sö dông vèn,chÝnh s¸ch kh¸ch hµng nªn tæng d­ nî cho vay cña ng©n hµng ®· cã møc t¨ng t­ëng kh¸ . §Õn 31/12/02 d­ nî lµ 1.522.206 triÖu ®ång B¶ng sè 2: T×nh h×nh sö dông vèn cña ng©n hµng (§¬n vÞ : TriÖu VN§) ChØ tiªu 2001 2002 I. D­ nî 939.070 1.522.206 1.Kinh tÕ ngoµi quèc doanh 33.256 74.660 2.Kinh tÕ quèc doanh 817.069 1.112.154 3. Hé s¶n xuÊt 17.153 21.142 4.Cho vay kh¸c 71.592 314.250 II. Qu¸ h¹n 45.915 23.380 1. Kinh tÕ ngoµi quèc doanh 18.558 106 2.Kinh tÕ quèc doanh 15.636 21.239 3. Hé s¶n xuÊt 8.305 1.068 4.Cho vay kh¸c 3.416 967 Tæng d­ nî 984.985 1.545.586 II.T×nh h×nh nî qu¸ h¹n t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi: 1.Ho¹t ®éng tÝn dông vµ nî qu¸ h¹n: a)Ho¹t ®éng tÝn dông: Nh­ ®· ®Ò cËp ë trªn ho¹t ®éng tÝn dông lµ ho¹t ®éng quan träng ®em l¹i phÇn lín lîi nhuËn trong ho¹t ®éng Ng©n hµng. Do vËy trong ®Þnh h­íng ho¹t ®éng cña m×nh Ng©n hµng No &PTNTTP Hµ Néi lu«n chó träng ®Õn c«ng t¸c tÝn dông tuy vËy viÖc ph¸t triÓn ho¹t ®éng tÝn dông ®ßi hái ph¶i c¶ l­îng vµ chÊt.Trong diÒu kiÖn nÒn kinh tÕ n­íc ta nh÷ng n¨m qua gÆp nhiÒu khã kh¨n. Ng©n hµng NNoHµ Néi vÉn ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ. *C¬ cÊu ho¹t ®éng tÝn dông cho vay: (§¬n vÞ:TriÖu VN§) ChØ tiªu 2000 2001 2002 Møc % Møc % Møc % 1.Doanh sè cho vay 2.Doanh sè thu nî 3.Tæng d­ nî *Theo thêi h¹n -Ng¾n h¹n -Trung & dµi h¹n *Theo thµnh phÇn kinh tÕ -DNNN -DNNQD -Hé s¶n xuÊt -Cho vay kh¸c 3034857 2561317 1295447 1132515 162932 1036922 145000 45369 68156 8 7,4 2,6 0,4 1,2 0,5 0,9 3424007 3668286 1571150 1109269 461881 126440 161149 48904 96657 7 00,6 9.4 0,5 0,3 0,1 0,2 4193540 3761945 2002709 1258545 734164 1308372 405553 127097 161687 6 2,8 7,2 5,3 0,3 0,3 0,1 (Nguån b¸o c¸o tÝn dông c¸c n¨m 2000,2001,2002) Doanh sè cho vay vµ doanh thu cña ng©n hµng No&PTNTTP Hµ Néi trong n¨m 2001 tuy cã t¨ng so víi n¨m 2000 nh­ng tèc ®é t¨ng cßn ch­a cao ph¶i sang ®Õn n¨m 2002 th× míi phôc håi vµ t¨ng tr­ëng ë møc rÊt ®¸ng kÓ . Së dÜ t¨ng dÇn lªn lµ do nÒn kinh tÕ ®ang phôc håi do cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc ®· t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn nÒn kinh tÕ ViÖt Nam t¹o ra t©m lý lo sî cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi khiÕn cho hä xin rót giÊy phÐp ®Çu t­ lµm ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn c¸c ngµnh l¾p m¸y x©y dùng ... lµ nh÷ng kh¸ch hµng ®· cã quan hÖ víi Ng©n hµng, do ®ã trong n¨m 2000 quan hÖ víi c¸c kh¸ch hµng nµy cßn qu¸ Ýt, t×nh h×nh tr¶ nî cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n. B­íc sang n¨m 2001 t×nh h×nh l¹i khã kh¨n h¬n do nÒn kinh tÕ n­íc ta t¨ng tr­ëng chËm kÐo theo lµ gi¶m ph¸t, Ng©n hµng nhµ n­íc liªn tôc h¹ trÇn l·i suÊt cho vay lµm cho t×nh h×nh tµi chÝnh cña c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i thªm khã kh¨n h¬n. C¹nh tranh Ng©n hµng trong n¨m 2000 b­íc sang n¨m 2001 gay g¾t ch­a tõng cã, c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh d­ thõa vèn nªn ®ua nhau h¹ l·i suÊt cho vay vµ giµnh giËt kh¸ch hµng, nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµnh m¹nh. §iÒu nµy lµm ¶nh h­ëng nghiªm träng tíi ho¹t ®éng cña NHNo&PTNTHµ Néi. Tuy nhiªn nhê sù nç lùc cña toµn bé nh©n viªn trong n¨m 2002 Ng©n hµng ®· ®¹t ®­îc kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ .Trong n¨m 2002 doanh sè cho vay cña ng©n hµng ®· t¨ng 22.4% ,doanh sè thu nî t¨ng 2,5 % so víi n¨m 2001. KÕt qu¶ ®¹t ®­îc ®Êy còng cho thÊy ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cña NHNo &PTNTTPHN trong nh÷ng n¨m qua lµ ®óng ®¾n. §ã lµ duy tr× khai th¸c tèi ®a quan hÖ víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ ngoµi quèc doanh lµnh m¹nh cã c¸c quan hÖ tèt tõ tr­íc nh­ng kh«ng tËp trung søc c¹nh tranh ®Ó l«i kÐo c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh mµ ch­a cã quan hÖ. Trong khi ®ã l¹i tËp trung tiÕp thÞ ®Ó x©y dùng quan hÖ víi khu vùc doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi tuy nhiªn xÐt vÒ mÆt d­ nî th× d­ nî cña Ng©n hµng liªn tôc t¨ng lªn trong nh÷ng n¨m qua. N¨m 2002 d­ nî t¨ng lªn 21,3% so víi n¨m2001 hay t¨ng 54,6 % so víi n¨m 2000. MÆt kh¸c tû lÖ d­ nî cho vay / tiÒn göi cña kh¸ch hµng còng th­êng xuyªn ë møc 70% (n¨m 2000 lµ 62,5%, n¨m 2001 lµ 64%, n¨m 2002 lµ 68%.) §iÒu nµy cho thÊy Ng©n hµng kh«ng ë t×nh tr¹ng ø ®äng vèn nh­ hÇu hÕt c¸c Ng©n hµng kh¸c. Trong ®ã tû träng trung vµ dµi h¹n t¨ng lªn rÊt nhanh tõ 12,6% n¨m 2000 lªn 29,4%n¨m 2001 vµ t¨ng nhanh vµo n¨m 2002 lµ 37,2% tæng d­ nî D­ nî tÝn dông vµ doanh sè thu nî ®Òu t¨ng trong ®ã d­ nî trung vµ dµi h¹n t¨ng ®Òu cßn d­ nî ng¾n h¹n l¹i gi¶m. Do chñ tr­¬ng cña Ng©n hµng trong c¸c n¨m 2001 trë vÒ tr­íc lµ më réng ®Çu t­ tÝn dông cho khèi kh¸ch hµng lµ doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ doanh nghiÖp liªn doanh cã nhu cÇu chñ yÕu ®Çu t­ trung vµ dµi h¹n vµo m¸y mãc thiÕt bÞ c«ng nghÖ vµ c«ng nghÖ m¸y mãc. Tuy d­ nî ng¾n h¹n gi¶m nh­ng vÉn chiÕm tû lÖ cao do Ng©n hµng chuyªn cho vay c¸ nh©n nhiÒu vÒ mÆt tiªu dïng ®Êy lµ do ®Æc thï cña Ng©n hµng.Tuy nhiªn trong n¨m 2002 ng©n hµng ®· cã chñ tr­¬ng më réng cho vay ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®Ó khai th¸c tèi ®a tiÒm n¨ng tõ khèi doanh nghiÖp nµy. NÕu xÐt theo c¸c thµnh phÇn kinh tÕ th× cã thÓ thÊy râ n¨m 2002 Ng©n hµng ®· më réng ®èi t­îng cho vay t¹o ra mét c¬ cÊu cho vay hîp lý, h¬n n÷a gãp phÇn lµm t¨ng ®é ph©n t¸n rñi ro cho ng©n hµng vµ lµm cho møc d­ nî cña doanh nghiÖp nhµ n­íc ngµy mét t¨ng lªn tõ 80% tæng d­ nî n¨m 2000 lªn 80,5% n¨m 2001 hay t¨ng 227518 triÖu VND vµ doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh còng t¨ng ®¸ng kÓ.Tuy nhiªn quan hÖ cña ng©n hµng víi c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n vµ hé s¶n xuÊt cßn ch­a ®­îc më réng l¾m do ®é rñi ro Èn chøa cao nh­ng còng lµ mét vÊn ®Ò mµ Ng©n hµng cÇn cã biÖn ph¸p ®Ó t¹o ra mét c¬ cÊu cho vay hîp lý h¬n. Tãm l¹i cã thÓ thÊy næi bËt lªn trong quan hÖ tÝn dông cña NHNo & PTNTTP Hµ Néi víi kh¸ch hµng lµ quan hÖ víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ ng©n hµng còng ®ang dÇn dÇn tõng b­íc më réng quan hÖ cho vay ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh. b)T×nh h×nh nî qu¸ h¹n: Nh­ c¸c nhµ qu¶n lý Ng©n hµng th­êng nãi, lîi nhuËn tû lÖ thuËn víi rñi ro lîi nhuËn c¸ng lín th× rñi ro cµng cao. Do ®ã bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ ®· ®¹t ®­îc còng gièng nh­ c¸c Ng©n hµng kh¸c trong nh÷ng n¨m qua NHNo &PTNTHµ Néi còng r¬i vµo t×nh tr¹ng NQH cao. §iÒu nµy ®· lµm gi¶m hiÖu qu¶ sö dông vèn còng nh­ vßng quay cña vèn lµm ¶nh h­ëng ®Õn chÊt l­îng tÝn dông cña Ng©n hµng,Ban l·nh ®¹o Ng©n hµng ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p hîp lý ®Ó ng¨n ngõa vµ xö lý NQH, lµm cho tû lÖ NQH trong tæng d­ nî gi¶m xuèng vµ cã nh÷ng biÓu hiÖn ®¸ng mõng. Chóng ta xem xÐt b¶ng sau ®Ó cã c¸i nh×n tæng qu¸t vÒ t×nh h×nh NQH t¹i NHNo &PTNT Hµ Néi: B¶ng 2: DiÔn biÕn nî qu¸ h¹n theo thêi h¹n vay (§¬n vÞ :TriÖu VND) ChØ tiªu 2000 2001 So s¸nh 2000 víi 2001 2002 So s¸nh 2001 víi 2002 Møc TØ lÖ Møc TØ lÖ * Tæng d­ nî - Tæng NQH + Tæng NQH – NH + Tæng NQH, trung vµ dµi h¹n 12954 722559 13845 8714 157115 137001 5749 14365 275703 17825 11909 5651 +21,3 +79 +86 +65 2002709 56405 40377 16028 431559 16021 14628 1663 27,5 40 56,9 9,1 TængNQH/Tæng DN 1,7% 2,5% 2,8% (Nguån b¸o c¸o tæng kÕt c¸c n¨m 2000, 2001, 2002 BiÓu ®å: T×nh h×nh NQH trong Tæng D­ Nî: 71,6% 28,4% 36,3% 38,6% 71,6% 63,7% 61,4% 71,6% 63,7% 38,6% 61,4% Nh×n vµo b¶ng sè liÖu ta thÊy NQH trong 3 n¨m 2000, 2001, 2002 ®Òu t¨ng dÇn lªn c¶ vÒ sè tuyÖt ®èi lÉn t­¬ng ®èi. Tæng d­ nî n¨n 2001 t¨ng 21,3% (275703 triÖu) so víi n¨m 2000 nh­ng tæng NQH l¹I còng t¨ng lªn mét con sè kh¸ cao lµ 79%(17825 triÖu). Cã thÓ nãi cuéc khñng ho¶ng tiÒn tÖ ë khu vùc x¶y ra n¨m 1998 vÉn cßn ¶nh h­ëng rÊt s©u s¾c ®Õn ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng. KÕt qu¶ cßn ¶nh h­ëng ®ã lµ khiÕn cho ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng n¨m 2002 tuy cã kh¶ quan h¬n n¨m 1999 nh­ng vÉn ch­a ®¹t ë nøc cao. Nh÷ng ¶nh h­ëng ®ã cßn kÐo dµi sang n¨m 2001 vµ ®Õn tËn ®Çu n¨m 2002. B­íc sang n¨m 2002, tæng d­ nî cña n¨m 2002 t¨ng mét c¸ch ®¸ng kÓ 27,5% (431559 triÖu) so víi n¨m 2001. Nh­ng kÐo theo ®ã lµ tæng NQH còng tiÕp tôc t¨ng theo 40%(16022 triÖu) Tuy nhiªn thùc tr¹ng cña vÊn ®Ò nµy lµ tuy NQH n¨m 2001, 2002 cã t¨ng dÇn lªn nh­ng nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do c¸c kho¶n vay tõ nh÷ng n¨m tr­íc ®· ®¸o h¹n nh­ng ®Õn n¨m 2001 míi h¹ch to¸n chuyÓn sang NQH. Thùc chÊt NQH lµ nã chØ mang t×nh thêi ®iÓm chø kh«ng ph¶n ¸nh ®­îc toµn bé ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Tuy vËy ta thÊy tØ lÖ NQH tuy ngµy cµng t¨ng nh­ng tØ lÖ NQH trong tæng. D­ nî lu«n ë møc d­íi 3% ®iÒu nµy cho ta thÊy ng©n hµng lu«n ®¶m møc d­ nî an toµn tÝn dông mµ ng©n hµng nhµ n­íc cho phÐp. XÐt mét c¸ch tæng thÓ cã thÓ thÊy chÊt l­îng tÝn dông cña NHNo &PTNTTP Hµ Néi trong n¨m 2002 ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ. §Ó ®¹t ®­îc ®iÒu ®ã cã mét phÇn kh«ng nhá cña c¸n bé nh©n viªn tÝn dông, hä ®· cã tr¸ch nhiÖm cao, thùc hiÖn tèt qui chÕ, thÓ lÖ tÝn dông ®ång thêi ph¶n ¸nh tr×nh ®é cña c¸n bé tÝn dông ngµy cµng ®­îc n©ng cao. §èi víi NHNo & PTNTTPHµ Néi kh¸ch hµng cã quan hÖ vay m­în ®­îc ph©n theo thêi h¹n: ng¾n h¹n, trung h¹n, dµi h¹n. Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng Ng©n hµng lµm nhiÖm vô tiÕp søc cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cã vèn ho¹t ®éng. Ng©n hµng tËp trung ph¸t triÓn ngµy cµng nhiÒu kho¶n cho vay trung vµ dµi h¹n tuy nhiªn tû lÖ nî qu¸ h¹n trong tæng d­ nî cña Ng©n hµng l¹i tËp trung chñ yÕu vµo c¸c kho¶n cho vay ng¾n h¹n. §iÒu nµy cho thÊy rñi ro trong tÝn dông Ng©n hµng rÊt cao phÇn lín nguyªn nh©n cña nî qu¸ h¹n cho vay ng¾n h¹n cao lµ do thêi h¹n vay vèn ng¾n Ng©n hµng còng nh­ kh¸ch hµng x¸c ®Þnh thêi gian cho vay kh«ng chÝnh x¸c, thªm vµo ®ã lµ viÖc kh¸ch hµng lµm ¨n thua lç, do hµng ho¸ ø ®äng kh«ng b¸n ®­îc ®Ó thu vèn ®Ó tr¶ nî Ng©n hµng dÉn ®Õn bÞ chiÕm dông vèn, vì nî..,cè t×nh ch©y ú kh«ng tr¶ nî Ng©n hµng ®Ó sö dông vµo môc ®Ých kinh doanh cã lîi kh¸c. §ã còng chÝnh lµ nguyªn nh©n lµm cho tû träng cho vay ng¾n h¹n cña Ng©n hµng ngµy cµng Ýt ®i. Nh­ vËy dù ¸n ®Çu t­ theo kÕ ho¹ch dµi h¹n lµ t­¬ng ®èi cã hiÖu qu¶. MÆc dï vËy tÝn dông trung dµi h¹n do cã thêi gian ®¸o h¹n dµi nªn chøa ®ùng nhiÒu rñi ro tiÒm Èn. B­íc vµo c¬ chÕ thÞ tr­êng c¹nh tranh khèc liÖt doanh nghiÖp kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng khã kh¨n, gÆp kh«ng Ýt thÊt b¹i trong kinh doanh dÉn ®Õn rñi ro cho Ng©n hµng. Do vËy tû lÖ NQH trung vµ dµi h¹n trªn tæng nî qu¸ h¹n thÊp kh«ng cã nghÜa lµ c¸c kho¶n cho vay trung vµ dµi h¹n cã Ýt rñi ro bëi c¸c kho¶n vay nµy ch­a ®Õn ngµy ®¸o h¹n. §iÒu nµy ®ái hái c¸n bé tÝn dông NHNo&PTNTTP Hµ Néi ph¶i th­êng xuyªn theo dâi c¸c kho¶n cho vay ®Ó sím ph¸t hiÖn ra nh÷ng dÊu hiÖu xÊu. *Ph©n lo¹i NQH theo c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: B¶ng 3: C¬ cÊu NQH theo c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: (§¬n vÞ :triÖu VN§) ChØ tiªu 2000 2001 2002 Møc % Møc % Møc % 1.DNNN 2.DNNQD 3.Hé s¶n xuÊt 4.Cho vay kh¸c 18213 4100 98 148 0,7 8,2 0,4 0,7 12 6351 100 241 2,9 16,2 0,3 0,6 56 9293 103 353 2,7 6,5 0,2 0,6 Tæng 22559 00 40384 56405 BiÓu ®å 2: DiÔn biÕn NQH theo thµnh phÇn kinh tÕ: Qua sè liÖu trªn cho ta thÊy nî qu¸ h¹n cña doanh nghiÖp nhµ n­íc (DNNN) n¨m2000 lµ 1823 triÖu chiÕm 80,7% tæng NQH.Sang ®Õn n¨m 2001 tiÕp tôc t¨ng lªn 3351 triÖu vµ chiÕm 82,9% tæng nî qu¸ h¹n vµ n¨m 2002 tØ lÖ NQH còng t¨ng lªn lµ 46566 triÖu nh­ng l¹i chØ chiÕm 82,7% Tæng nî qu¸ h¹n. §iÒu nµy cho ta thÊy tuy nî qu¸ h¹n cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc cã t¨ng nh­ng kh«ng ®¸ng kÓ bëi xÐt vÒ møc t¨ng th× NQH cña c¸c DNNN cã t¨ng cao nh­ng xÐt vÒ mÆt tØ lÖ th× NQH cña c¸c DNNN chØ giao ®éng tõ 2% ®Õn 2,2% mµ th«i.Mµ nh­ ta ®· biÕt NQH chØ mang tÝnh chÊt thêi ®iÓm chø kh«ng ph¶n ¸nh ®­îc toµn bé ho¹t ®éng cña ng©n hµng h¬n n÷a kh«ng chØ cã riªng NQH t¨ng mµ ngay cÈ tæng d­ nî cña ng©n hµng vµ møc cho vay cña ng©n hµng còng t¨ng lªn ®ã lµ mét ®iÒu tÊt yÕu. H¬n n÷a xÐt trong mèi t­¬ng quan víi tæng d­ nî cña ng©n hµng th× ta thÊy d­ nî cña c¸c DNNN chiÕm tØ träng cao nhÊt kho¶ng tõ 70% ®Õn 75% .NÕu xÐt tØ lÖ NQH/Tæng d­ nî th× tØ lÖ ®ã lÇn l­ît lµ :2000-1,9%:n¨m 2001-2,7%,n¨m 2002-3,5%.§©y lµ tØ lÖ tuy kh«ng ph¶i thÊp nh­ng còng kh«ng ph¶i lµ cao so víi ho¹t ®éng cña ng©n hµng h¬n n÷a nã vÉn lu«n ë d­íi møc an toµn cho phÐp. Së dÜ NQH cña khèi DNNN ë møc kh¸ cao nh­ vËy lµ do c¸c doanh nghiÖp th­êng xuyªn lµm an thua lç, kÐm hiÖu qu¶.§iÓn h×nh lµ mét sè c«ng ty:C«ng ty th­¬ng m¹i du lÞch vµ dÞch vô hµng kh«ng nî 14160 triÖu,c«ng ty kinh doanh vµ s¶n xuÊt vËt t­ hµng ho¸ nî 23415 triÖu,c«ng ty th­¬ng m¹i l©m s¶n Hµ Néi nî 15552 triÖu,c«ng ty xuÊt nhËp khÈu vµ hîp t¸c ®Çu t­ giao th«ng v©n t¶i nî 8584 triÖu…vv. §iÒu nµy cho thÊy ng©n hµng cÇn cè g¨ng h¬n n÷a trong viÖc xö lÝ c¸c kho¶n NQH ®· ph¸t sinh vµ c«ng t¸c phßng ngõa NQH. Sang ®Õn kho¶n cho vay ®èi víi c¸c DNNQD th× c¸c kho¶n NQH ë thµnh phÇn kinh tÕ nµy lu«n chØ dao ®éng ë møc 16-18%.TØ lÖ NQH cña DNNQD/Tæng NQH lÇn l­ît c¸c n¨m lµ:2000-18,2%,2001-16,2%,2002-16,5%.Trong khi ®ã tØ lÖ d­ nî cña c¸c DNNQD/Tæng D­ Nî lµ:2000-10,3%,2001-10,2%,2002-20,3%.Nh­ vËy tØ lÖ NQH tØ lÖ thuËn víi tæng d­ nî tøc tæng d­ nî cµng t¨ng th× tØ lÖ NQH còng t¨ng theo. ë n¨m 2000 tØ lÖ NQH ®¹t ë møc cao nhÊt lµ do thùc tÕ c¸c kho¶n cho vay ®èi víi c¸c DNNQD ®· ®Õn h¹n tõ n¨m 1999 vµ nhiÒu kho¶n ch­a tr¶ nî ®­îc nh­ng sang n¨m 2000 míi h¹ch to¸n. Së dÜ nh­ vËy lµ do trong nh÷ng n¨m qua Doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®­îc thµnh lËp mét c¸ch å ¹t më réng quy m« song l¹i t¸ch rêi kh¶ n¨nng tµi chÝnh c¸c doanh nghiÖp cßn qu¸ Ýt vèn thËm chÝ cßn kh«ng cã vèn ho¹t ®éng kinh doanh hay ra ®êi b»ng vèn ¶o ( chñ yÕu ho¹t ®éng b»ng vèn vay hay vèn ®i chiÕm dông ), kh«ng tù chñ ®­îc vÒ vèn nªn kinh doanh thua lç, ®ã ch­a kÓ rñi ro ®¹o ®øc cã thÓ x¶y ra. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt nø¬c, trong nh÷ng n¨m qua n­íc ta cã thªm nhiÒu c«ng ty cæ phÇn tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, tuy nhiªn c«ng ty cæ phÇn do míi thµnh lËp hay do chuyÓn tõ doanh nghiÖp nhµ n­íc sang vµ ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ho¹t ®éng vÉn ch­a thùc sù cã kÕt qu¶ do vËy tû lÖ c¸c kho¶n nî qu¸ h¹n cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy cßn cao.Do vËy tr­íc t×nh h×nh NQH cña khèi doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ph¸t sinh,ng©n hµng ®· tiÕn hµnh nhiÒu biÖn ph¸p thu håi nî nªn cuèi cïng ®· ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng mõng trong n¨m 2002.§iÒu nµy chøng tá ng©n hµng ®· thÊy ®­îc tiÒm n¨ng vµ néi lùc cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy vµ cã xu h­íng ®Çu t­ mét c¸ch cã hiÖu qu¶. C¸c kho¶n nî cña c¸c hé s¶n xuÊt vµ cho vay kh¸c ë ng©n hµng kh«ng chiÕm tØ träng cao c¶ vÒ d­ nî lÉn tØ lÖ NQH.Chøng tá ng©n hµng kh«ng chó träng l¾m ®Õn viÖc më réng c¸c kho¶n cho vay víi thµnh phÇn kinh tÕ nµy.Tuy nhiªn ng©n hµng còng nªn xem xÐt ®Ó khai th¸c tiÒm n¨ng tõ thµnh phÇn kinh tÕ nµy vµ cÇn n©ng cao kÜ n¨ng,nghiÖp vô cña c¸n bé tÝn dông ®Ó lu«n h¹n chÕ rñi ro vµ tØ lÖ NQH ë møc thÊp nhÊt cã thÓ. *C¨n cø vµo thêi gian NQH: B¶ng 4: C¬ cÊu NQH theo thêi gian qu¸ h¹n: (§¬n vÞ: TriÖu VND) ChØ tiªu 2000 2001 2002 Møc Tû lÖ % Møc Tû lÖ % Møc tû lÖ % 1. NQH < 180 ngµy 15654 69,4 33215 82,2 45274 80,3 2. NQH tõ 180 – 360 ngµy 2500 11,1 3500 8,7 4852 8,6 3. NQH > 360 ngµy 4405 19,5 3669 9,1 6279 11,1 Tæng 22559 100 40384 100 56405 100 (Nguån b¸o c¸o tæng kÕt c¸c n¨m 2000,2001,2002) BiÓu ®å: DiÔn biÕn NQH theo thêi gian qu¸ h¹n Qua sè liÖu b¶ng trªn ta thÊy NQH360 ngµy ngµy cµng t¨ng dÇn lªn.N¨m 2000 NQH360 ngµy n¨m 2000 NQH >360 ngµy lµ 4450 triÖu chiÕm tíi 19,5%tæng NQH,n¨m 2001 NQH >360 ngµy l¹i gi¶m vµ ë møc 3669 triÖu chØ chiÕm 9,1% vµ sang n¨m 2002 NQH>360 ngµy tiÕp tôc l¹I t¨ng ë møc 6279 triÖu vµ chiÕm 11,1 % tæng NQH nh­ vËy nÕu xÐt vÒ mÆt tØ lÖ th× n¨m 200 NQH>360 ngµy vÉn chiÕm tØ lÖ cao h¬n h¼n so víi 2 n¨m cßn l¹i.Nh­ng nÕu xÐt vÒ mÆt sè tuyÖt ®èi th× tØ lÖ NQH n¨m 2002 l¹i ®¹t ë møc cao nhÊt.Së dÜ n¨m 2002 NQH t¨ng lªn ®Æc biÖt lµ NQH>360 ngµy cµng t¨ng lªn kh¸ m¹nh lµ do c¸c mãn nî tõ n¨m 2001 ch­a xö lÝ ®­îc nhiÒu,nhÊt lµ tØ lÖ NQH>360 ngµy lµ kh¸ lín g©y khã kh¨n cho ng©n hµng trong viÖc xö lÝ,lµm ø ®äng vµ thËm chÝ cã nguy c¬ lµm mÊt vèn cña ng©n hµng ®ßi hái ng©n hµng ph¶i cã biÖn ph¸p ®Ó xö lÝ. Nãi chung tØ lÖ NQH cña ng©n hµng tuy cã t¨ng nh­ng kh«ng ®¸ng kÓ ®Æc biÖt nÕu xÐt tØ lÖ NQH/Tæng d­ nî th× ta cµng thÊy râ ®iÒu nµy vµ cµng thÊy ng©n hµng ho¹t ®éng vÉn hiÖu qu¶.§iÒu nµy chøng tá ng©n hµng ®· tÝch cùc ¸p dông nh÷ng biÖn ph¸p kh¸c nhau nªn ®· h¹n chÕ ®­îc sè NQH ë møc cã thÓ chÊp nhËn ®­îc. C¨n cø vµ nguyªn nh©n ph¸t sinh NQH: (nguån c¸o c¸o tÝn dông c¸c n¨m 2000,2001,2002) B¶ng 5:C¬ cÊu Nî qu¸ h¹n theo nguyªn nh©n ph¸t sinh: ChØ tiªu 2000 2001 2002 Møc % Møc % Møc % I.Nguyªn nh©n cña tæ chøc tÝn dông 0 0 0 0 0 0 II.Nguyªn nh©n kh¸ch quan 1.Do bÊt kh¶ kh¸ng vµ c¬ chÕ chÝnh s¸ch -Do s¾p l¹i doanh nghiÖp -Do thay ®æi c¬ chÕ chÝnh s¸ch -Do chØ ®Þnh hoÆc quyÕt ®Þnh cña cÊp trªn 22559 40384 56405 2.Do kh¸ch hµng cña ng©n hµng -Do kinh doanh thua lç -Do sö dông vènvay kh«ng ®óng môc ®Ých -Do kh¸ch hµngvay cã chñ ý lõa ®¶o -Do kh¸ch hµngbÞ ph¸ s¶n -Nguyªn nh©n kh¸c 16234 6325 82 18 25643 1471 63,5 36,5 48480 17925 62,8 1,8 Tæng nî qu¸ h¹n 22559 40384 56405 §øng tõ gãc ®é nµy ®Ó ph©n tÝch NQH sÏ cho ta ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ c«ng t¸c phßng ngõa NQH vµ còng lµ mét c¬ së ®Ó ®­a ra ph­¬ng thøc xö lÝ nî qu¸ h¹n. Ta cã thÓ dÔ dµng nhËn thÊy NQH ph¸t sinh chñ yÕu do nguyªn nh©n tõ phÝa kh¸ch hµng vµ chiÕm tØ träng ngµy cµng t¨ng trong tæng NQH cña ng©n hµng.Nî qu¸ h¹n qu¸ h¹n do nguyªn nh©n ph¸t sinh tø phÝa kh¸ch hµng còng ®ang cã dÊu hiÖu gi¶m dÇn dÆc biÖt trong n¨m 2001 nÕu xÐt vÒ tØ träng th× nî qu¸ h¹n do phÝa kh¸ch hµng ®· gi¶m tõ 72 % n¨m 2000 xuèng cßn 63,5% n¨m 2002.Së dÜ cã kÕt qu¶ ®ã lµ do NQH ng©n hµng ®· ngµy cµng n©ng cao kh©u thÈm ®Þnh còng nh­ viÖc thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c cho vay vµ kiÓm so¸t sau khi cho vay. Trong 3 n¨m t×nh h×nh nî qu¸ h¹n tuy ë møc kh«ng cao l¾m song kh«ng v× thÕ mµ ng©n hµng chñ quan bá qua c¸c b­íc trong kh©u cho vay, ng©n hµng lu«n lu«n cè g¾ng thùc hiÖn tèt tõ kh©u thÈm ®Þnh còng nh­ viÖc thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c cho vay vµ kiÓm so¸t sau khi vay qua ®ã ®· cã nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ. Do vËy trong 3 n¨m qua tÊt c¶ ®Òu kh«ng ph¶i do nguyªn nh©n tõ phÝa ng©n hµng. VÒ phÝa kh¸ch hµng,th«ng th­êng kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®­îc nî lµ do ba nguyªn nh©n chÝnh: kinh doanh thua lç, do sö dông vèn sai môc ®Ých,vµ do cè ý lõa ®¶o. Trong n¨m 2000, 2001, 2002 tû lÖ nî qu¸ do kh¸ch hµng lµm ¨n thua lç ngµy cµng t¨ng ®iÒu ®ã còng phÇn nµo ph¶n ¸nh ®­îc t×nh h×nh khã kh¨n trong kinh doanh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cña n­íc ta.Nh­ ta ®· biÕt trong c¬ chÕ thÞ tr­êng ngµy nay, c¸c doanh nghiÖp ngoµi viÖc ph¶i c¹nh tranh víi nhau, rÊt khèc liÖt th× cßn cã mèi liªn hÖ rÊt mËt thiÕt víi nhau. Do vËy, kÕt qu¶ kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp còng cã ¶nh h­ëng lÉn nhau.V× vËy ng©n hµng nªn t­ vÊn cho kh¸ch hµng trong lÜnh vùc am hiÓu, còng v× lý do kinh doanh gÆp nhiÒu khã kh¨n mµ cã nhiÒu kh¸ch hµng ®· sö dông vèn sai môc ®Ých ®· ký kÕt trong hîp ®ång tÝn dông. Ngoµi ra, nî qu¸ h¹n cßn ph¸t sinh do c¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan trong ®ã chñ yÕu lµ do c¬ chÕ chÝnh s¸ch thay ®æi. N­íc ta ®ang trong tiÕn tr×nh ®æi míi, nªn hÖ thèng ph¸p luËt cßn ch­a ®­îc ®ång bé cßn nhiÒu m©u thuÉn nªn th­êng xuyªn cã sù thay ®æi c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®Ó thÝch øng víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong nh÷ng tr­ßng hîp ®ã ng©n hµng ®· cã chÝnh s¸ch ®óng khi cã c¸c biÖn ph¸p “cøu c¸nh” cho doanh nghiÖp nªn ®· gióp cho nhiÒu doanh nghiÖp lµ kh¸ch hµng cña m×nh thoat khái t×nh tr¹ng nguy cÊp,gi¶m ®¸ng kÓ NQH do nguyªn nh©n nµy trong n¨m 2002 vµ tiÕn tíi sÏ gi¶m nhiÒu h¬n n÷a trong n¨m 2003. Tãm l¹i ta thÊy t×nh h×nh NQH cña NH NN&PTNT TP Hµ Néi trong 3 n¨m qua ®· cã nh÷ng thay ®æi ®¸ng kÓ tõ chç nî qu¸ h¹n ®ang ë møc kh¸ cao nh­ng dï vËy vÉn vÉn lu«n gi÷ ë møc cho phÐp ®¶m b¶o an toµn cho ho¹t ®éng cña ng©n hµng ,trong ®ã nî qu¸ h¹n chñ yÕu tËp trung ë c¸c mãn vay ng¾n h¹n.C¸c kho¶n nî ph¸t sinh chñ yÕu tõ c¸c n¨m tr­íc vµ trong 2 n¨m gÇn ®©y do c«ng t¸c c¸n bé ®­îc c¶I tiÕn nhiÒu còng nh­ nh÷ng thay ®æi hîp lÝ trong chÝnh s¸ch cña ng©n hµng mµ NQH ph¸t sinh míi gi¶m ®¸ng kÓ vµ kh«ng ë t×nh tr¹ng qu¸ suy yÕu. 2.C¸c biÖn ph¸p phßng ngõa vµ xö lÝ nî qu¸ h¹n t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi: a)C¸c biÖn ph¸p phßng ngõa: Nh­ ta ®· biÕt, NQH lµ mét trong nh÷ng rñi ro khã cã thÓ tr¸nh khái cña tÊt c¶ c¸c ng©n hµng. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n lµ do c¸c ng©n hµng cã biÖn ph¸p phßng ngõa kh¸c nhau vµ mçi mét biÖn ph¸p l¹i ®em l¹i mét kÕt qu¶ kh¸c nhau.Trong ®ã c¸c biÖn ph¸p th­êng ®­îc ¸p dông ë ng©n hµng No&PTNTTP Hµ Néi lµ: *X©y dùng chÝnh s¸ch tÝn dông hîp lý: ChÝnh s¸ch tÝn dông cña Ng©n hµng lµ mét hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p nh»m më réng hay thu hÑp ho¹t ®éng cho vay *Nghiªn cøu kh¸ch hµng: Môc tiªu kinh doanh hµng ®Çu cña c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i lµ lîi nhuËn, song trªn con ®­êng t×m kiÕm lîi nhuËn tèi ®a ®ã, c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i lu«n gÆp ph¶i mét rµo c¶n ®ã lµ rñi ro. §Ó phßng ngõa, h¹n chÕ rñi ro c¸c NHNoHN ®· ¸p dông nhiÒu biÖn ph¸p trong ®ã biÖn ph¸p c¬ b¶n cã vÞ trÝ quan träng sè mét lµ ph¶i ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn kh¸ch hµng tr­íc khi cho vay, nÕu kh¸ch hµng ®­îc ®¸nh gi¸ lµ tèt th× ®­îc Ng©n hµng cho vay. *ThiÕt lËp hÖ thèng th«ng tin kh¸ch hµng: Ngoµi viÖc nghiªn cøu thu thËp th«ng tin vÒ c¸c doanh nghiÖp trong hå s¬ kh¸ch hµng ,NHNo&PTNTTP Hµ Néi cßn thu thËp th«ng tin tõ trung t©m rñi ro,NHNN vµ c¸c NHTM kh¸c.Ngoµi ra,c¸c sè liÖu cña c¬ quan th«ng kª,b¸o chÝ… liªn quan ®Õn doanh nghiÖp còng lµ mét nguån th«ng tin quý gi¸ mµ ng©n hµng sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng . *Ph©n t¸n rñi ro: Qu¸n triÖt quan ®iÓm “kh«ng bá chung trøng vµo mét ræ”, NHNo &PTNT TP HN lu«n tiÕn hµnh ®a d¹nh ho¸ c¸c h×nh thøc cho vay, lÜnh vùc cho vay. §èi víi nh÷ng kho¶n vay lín mµ ng©n hµng khã x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng vµ møc ®é rñi ro th× ng©n hµng sÏ tiÕn hµnh liªn kÕt víi c¸c ng©n hµng kh¸c thùc hiÖn cho vay ®ång tµi trî. *§Èy m¹nh c«ng t¸c c¸n bé tÝn dông: Ng©n hµng lu«n chó träng ®µo t¹o,n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lÝ,chñ ®éng trong c«ng viÖc cña c¸n bé tÝn dông. B­íc sang n¨m 2003 ng©n hµng vÉn sÏ tiÕp tôc cã nh÷ng kÕ ho¹ch më nh÷ng líp tËp huÊn cho c¸n bé ng©n hµng nãi chung vµ c¸n bé tÝn dông nãi riªng, khuyÕn khÝch c¸n bé tÝn dông tù ®µo t¹o. b)C¸c biÖn ph¸p xö lÝ: Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn hîp ®ång tÝn dông, phßng tÝn dông cã tr¸ch nhiÖm th­êng xuyªn theo dâi, kiÓm tra t×nh h×nh sö dông vèn vay cña kh¸ch hµng vµ ®«n ®èc kh¸ch hµng tr¶ nî gèc vµ l·i theo ®óng c¸c ®iÒu kiÖn cam kÕt trong hîp ®ång tÝn dông vµ c¸c qui ®Þnh cña thÓ lÖ tÝn dông,quy tr×nh quy ph¹m nghiÖp vô tÝn dông cña NHNo&PTNT TP Hµ Néi. Cã thÓ nãi, nhê ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ®óng ®¾n ng©n hµng ®· kh«ng nh÷ng gióp ®­îc kh¸ch hµng mµ cßn gióp cho chÝnh ng©n hµng. §ång thêi nã sÏ gióp cho quan hÖ gi÷a ng©n hµng vµ kh¸ch hµng cµng thªm chÆt chÏ bë kh¸ch hµng nµo còng muèn thiÕt lËp quan hÖ víi ng©n hµng ®· gióp ®ì m×nh trong lóc khã kh¨n. *D·n nî: Lµ h×nh thøc kÐo dµi thêi gian tr¶ nî (nh­ng tèi ®a kh«ng qu¸ 12 th¸ng),nÕu hÕt kh¶ n¨ng gia h¹n th× ho·n chuyÓn sang nî qu¸ h¹n,hoÆc tïy môc ®Ých sö dông vèn ®­îc x¸c ®Þnh l¹i lµ trung h¹n th× chuyÓn sang cho vay trung h¹n,hoÆc kh¸ch hµng ®­a thªm tµi s¶n míi ®Ó thÕ chÊp,cÇm cè bæ sung b¶o ®¶m mãn vay th× bæ sung thêi h¹n cho vay. * Thóc nî: Lµ biÖn ph¸p ®Öm,chuÈn bÞ cho c¸c b­íc khëi kiÖn qua viÖc kÕt hîp víi chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ®Ó ¸p lùc thu hèi nî. * G¸n nî: Lµ h×nh thøc trõ c©n nî b»ng c¸ch NHNo &PTNT Hµ Néi mua l¹i tµi s¶n thÕ chÊp,cÇm cè cña ng­êi vay víi gi¸ hîp lÝ. * Khëi kiÖn: Lµ b­íc xö lÝ sau cïng khi c¸c b­íc xö lÝ trªn ®­îc thùc hiÖn nh­ng vÉn kh«ng thu håi ®­îc nî. ViÖc xö lÝ tµi s¶n thÕ chÊp ë NHNo &PTNTTP Hµ Néi chñ yÕu dùa trªn 3 ph­¬ng thøc: - NhËn g¸n nî:nãi chung ph­¬ng thøc nµy ch­a ®­îc ¸p dông nhiÒu t¹I\i ng©n hµng.H¬n n÷a hiÖn nay nÕu ng©n hµng muèn nhËn tµi s¶n g¸n nî cßn ph¶i tæ chøc ®Þnh gi¸ víi sù tham gia cña c¸c c¬ quan thi hµnh ¸n,viÖn kiÓm so¸t nh©n d©n,chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng,phßng tµi chÝnh,phßng x©y dùng quËn, huyÖn n¬i cã tµi s¶n thÕ chÊp nªn kh¸ phøc t¹p. + Ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp qua trung t©m ®Êu gi¸:ViÖc ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp theo c¸ch nµy th­êng rÊt tèn kÐm.MÆt kh¸c,khi ng©n hµng ®Ò nghÞ c¬ quan thi hµnh ¸n chuyÓn viÖc gi¶i quyÕt tµi s¶n thÕ chÊp qua trung t©m ®Êu gi¸ th× c«ng t¸c thi hµnh ¸n rÊt chËm vµ gÆp nhiÒu khã kh¨n,thËm chÝ bÞ Ðp gi¸. Do vËy, ng­êi ®i vay sÏ bÞ thiÖt thßi nhiÒu vµ kh«ng chÊp nhËn.H¬n n÷a,theo hiÕn ph¸p n­íc Céng hoµ XHCN ViÖt Nam th× “Mäi c«ng d©n ®Òu cã quyÒn vÒ nhµ ë”. §iÒu ®ã buéc ng©n hµng nÕu b¸n tµi s¶n thÕ chÊp ph¶i tÝnh ®Õn chç ë cho ng­êi ®i vay lµ mét ®iÒu kh«ng dÔ vµ lµng lµm gi¸ trÞ thu ®­îc cña ng©n hµng sau khi ph¸t m¹i tµi s¶n gi¶m. + ThuyÕt phôc ng­êi ®i vay tù b¸n tµi s¶n thÕ chÊp: B»ng c¸ch lµm nµy sÏ kh¾c phôc ®­îc hÇu hÕt nh­îc ®iÓm cña 2 ph­¬ng ¸n trªn. c) §¸nh gi¸ c«ng t¸c phßng ngõa vµ xö lÝ nî qu¸ h¹n t¹i NHNo &PTNTTPHN: *KÕt qu¶ ®¹t ®­îc: Nhê ¸p dông c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa NQH mét c¸ch thÝch hîp trong 2 n¨m qua NQH cña ng©n hµng ph¸t sinh kh«ng ®¸ng kÓ,chÊt l­îng tÝn dông cña c¸c kho¶n vay míi t¨ng lªn râ rÖt. §ång thêi viÖc xö lÝ c¸c kho¶n NQH ®· ph¸t sinh cã kÕt qu¶ rÊt kh¶ quan. §¹t ®­îc nh÷ng kÕ qu¶ nãi trªn lµ do ®­îc sù chØ ®¹o hîp lÝ cña NHNo &PTNTTP Hµ Néi còng nh­ nç lùc kh«ng ngõng cña l·nh ®¹o vµ toµn thÓ c¸n bé nh©n viªn tÝn dông còng nh­ c¸c c¸n bé trong ban xö lÝ nî,cô thÓ c¸c mÆt lµm ®­îc lµ: C¬ chÕ cho vay ®­îc söa ®æi hoµn thiÖn h¬n. C«ng t¸c thÈm ®Þnh tr­íc khi cho vay ®­îc thùc hiÖn nghiªm tóc h¬n . §ång thêi g¾n ®­îc tr¸ch nhiÖm cña mçi c¸n bé tÝn dông ®èi víi c¸c kho¶n cho vay mµ m×nh thùc hiÖn c¸c kho¶n cho vay ®Òu ®­îc tr­ëng phßng tÝn dông trùc tiÕp th«ng qua. Do ®ã trong 2 n¨m qua hÇu hÕt nh­ kh«ng ph¸t sinh nî qu¸ h¹n ®èi víi c¸c kho¶n cho vay míi. *Tån t¹i chñ yÕu: Bªn c¹nh nh÷ng mÆt ®· ®¹t ®­îc Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«ng Hµ Néi còng cã nh÷ng tån t¹i nhÊt ®Þnh cÇn kh¾c phôc ®Ó ®¶m b¶o cho c¸c kho¶n vay ®­îc an toµn h¬n: - HÖ thèng th«ng tin kh¸ch hµng ch­a hoµn thiÖn c¸c th«ng tin kh«ng ®­îc cËp nhËt th­êng xuyªn võa chËm võa thiÕu kh«ng ®¸p øng ®­îc nhu cÇu. C¸c kªnh th«ng tin kh¸c nhau nh­ ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng chØ dõng ë møc chung chung kh«ng thÓ ph¶n ¸nh ®­îc thùc tr¹ng néi bé. Ngoµi ra, quan hÖ trao ®æi th«ng tin víi c¸c Ng©n hµng kh¸c ch­a réng. - C«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé gi÷ mét vai trß kh¸ quan träng trong qu¶n lý kinh doanh Ng©n hµng nh­ng l¹i ch­a ®­îc coi träng. ViÖc kiÓm néi bé cã t¸c dông kiÓm tra l¹i c¸c ho¹t ®éng cña Ng©n hµng nãi chung vµ ho¹t ®éng tÝn dông cña Ng©n hµng nãi riªng (kiÓm tra qu¸ tr×nh ghi chÐp sæ, lËp c¸c biÓu, b¸o c¸o.. .) gióp kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng sai ph¹m cña b¶n th©n Ng©n hµng, cña c¸n bé tÝn dông ®Ó cã biÖn ph¸p ng¨n chÆn, xö lý kÞp thêi, Ng©n hµng nªn chó träng c«ng t¸c nµy. - HiÓu biÕt cña c¸n bé tÝn dông vÒ c¸c lÜnh vùc nµy cßn h¹n chÕ. Do vËy viÖc t­ vÊn cho kh¸ch hµng Ýt vµ gÆp nhiÒu khã kh¨n trong qu¸ tr×nh kiÓm tra tr­íc vµ sau khi cho vay. - C¸c biÖn ph¸p ¸p dông trong viÖc xö lý cßn ch­a phong phó, ®a d¹ng cÇn ph¶i cã thªm mét sè biÖn ph¸p kh¸c ®Ó viÖc xö lý nî qu¸ h¹n ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n. Ch­¬ng III: Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶I ph¸p phßng ngõa nî qu¸ h¹n t¹I NHNoHN. I.Ph­¬ng huíng ho¹t ®éng tÝn dông &kÕ ho¹ch thu håi nî n¨m 2003: 1.Môc tiªu ®Þnh h­íng ho¹t ®éng tÝn dông n¨m 2003: C¨n cø vµo ®Þnh h­íng kinh doanh n¨m 2003 cña H§QT Ng©n hµng No&PTNT ViÖt Nam vµ kÕ ho¹ch kinh doanh n¨m 2003 cña ng©n hµng No&PTNTHN ®· ®­îc tæng gi¸m ®èc giao kÕ ho¹ch,tõ thùc tÕ kinh doanh n¨m 2003, phßng kinh doanh x©y dùng chØ tiªu kÕ ho¹ch tÝn dông n¨m 2003 nh­ sau: - D­ nî cuèi n¨m ®¹t 2600 tØ ®ång t¨ng tr­ëng 30% so víi n¨m 2002 - D­ nî ng¾n h¹n ®¹t 1600 tØ ®ång chiÕm 61,5% tæng d­ nî,t¨ng tr­ëng 27,1% so víi n¨m 2002 - D­ nî trung vµ dµi h¹n ®¹t 1000 tØ ®ång chiÕm 38,5% tæng d­ nî,t¨ng tr­ëng 34% so víi n¨m 2002 - Nî qu¸ h¹n khèng chÕ ë møc 70 tØ ®ång ®¶m b¶o tØ lÖ<3% tæng d­ nî. -TrÝch rñi ro n¨m 2003: tõ 60-65 tØ ®Ó xö lÝ rñi ro c¨n cø vµo t×nh h×nh tµi chÝnh vµ viÖc chuyÓn nî qu¸ h¹n. -Xö lÝ rñi ro c¶ n¨m: phÊn ®Êu xö lÝ 55 tØ ®ång -Thu nî rñi ro phÇn ®Êu ®¹t 50 tû ®ång t¨ng 43 tû so víi n¨m 2002 -Mua b¸n ngo¹i tÖ (USD): ®¹t 120 triÖu USD t¨ng 12 triÖu so víi n¨m 2002 -Tû lÖ thu l·i: ®¹t >95% l·i ph¶i thu. §Çu t­ tÝn dông: (§¬n vÞ:triÖu VND) TT ChØ tiªu Thùc hiÖn 2002 Thùc hiÖn 2003 +,- so víi KH Sè tiÒn % +,- Tæng d­ nî 2.003 2.006 +600 +300 1 2 3 D­ nî theo thêi h¹n cho vay Cho vay ng¾n h¹n Cho vay trung h¹n Cho vay dµi h¹n D­ nî theo thµnh phÇn kinh tÕ Cho vay DNNN Cho vay DNNQD Cho vay HTX Cho vay HSX Cho vay kh¸c Nî qu¸ h¹n 1.259 465 279 1.308 402 4 127 162 56,4 1600 600 400 1610 600 10 180 200 70 +342 +136 +121 +302 +199 +6 +53 +38 +13,6 +27,1 +30 +43,3 +23 +50 +150 +41,7 +24,2 24,1 2.KÕ ho¹ch thu håi nî: Trong n¨m 2002 NHNo&PTNTHN ®· kÞp thêi triÓn khai nh÷ng v¨n b¶n cña ChÝnh phñ, cña NHNN vµ cña c¸c bé ngµnh liªn quan vµ ®· ®¹t nh÷ng hiÖu qu¶ rÊt ®¸ng khÝch lÖ. TiÕn tíi n¨m 2003 Ng©n hµng ®· cã nh÷ng kÕ ho¹ch vµ ph­¬ng h­íng thu håi nî nh­ sau: - Ph¶i kh«ng ngõng t¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra tr­íc ,trong vµ sau khi cho vay.Trong ®ã thÈm ®Þnh lµ mét trong nh÷ng kh©u quan träng quuyÕt ®Þnh ®Õn hiÖu qu¶ vµ an toµn cña vèn vay. - VÒ hå s¬ vay vèn nãi riªng vµ hå s¬ tÝn dông nãi chung: tõng b­íc s¾p xÕp, chØnh söa ®óng chÕ ®é, l­u gi÷ cÈn thËn. - ViÖc thu håi nî ®Õn h¹n, nî qu¸ h¹n, thu l·i vay,thu nî rñi ro ®· ®­îc chó träng - Hµng th¸ng c¸n bé tÝn dông vµ c¸n bé kÕ to¸n ph¶i phèi hîp chÆt chÏ víi nhau trong viÖc th«ng b¸o nî ®Õn h¹n ®Ó c¸n bé tÝn dông ®«n ®ãc kh¸ch hµng tr¶ nî ®óng h¹n hoÆc gia h¹n nî (nÕu cÇn), tr¸nh chuyÓn nî qu¸ h¹n nÕu kh«ng cÇn thiÕt. §Ó ®¹t ®­îc kÕ ho¹ch ®· ®Ò ra kh«ng nh÷ng cÇn cã sù nç lùc cña b¶n th©n ng©n hµng mµ cßn cã sù gióp ®ì tõ phÝa ChÝnh Phñ, NHNN…Ngoµi nh÷ng biÖn ph¸p mµ ng©n hµng ®· vµ ®ang tiÕn hµnh, em xin gãp mét vµi ý kiÕn vÒ viÖc phßng ngõa xö lÝ NQH. II/KiÕn nghÞ ®èi víi chÝnh phñ vµ ng©n hµng Nhµ n­íc: Trong thêi gian qua,chÝnh phñ vµ ng©n hµng nhµ n­íc ®· ban hµnh nhiÒu v¨n b¶n ph¸p quy míi nh»m cñng cè hÖ thèng ph¸p luËt. Tuy nhiªn,viÖc lµm nµy kh«ng ph¶i ®¬n gi¶n mµ th­êng xuyªn ph¸t sinh m©u thuÉn míi cÇn kh¨c phôc. §øng trªn gãc ®é nh»m phßng ngõa vµ xö lÝ NQH,t«i xin cã mét sè ý kiÕn sau: 1.KiÕn nghÞ ®èi víi Nhµ n­íc,ng©n hµng nhµ n­íc vµ c¸c c¬ quan chøc n¨ng: a)KiÕn nghÞ ng¨n ngõa h¹n chÕ Nî qu¸ h¹n: - ChÝnh phñ ph¶i cã th¸i ®é døt kho¸t s¾p xÕp l¹i c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc,chØ ®Ó tån t¹i nh÷ng doanh nghiÖp lµm ¨m cã hiÖu qu¶, nh­ng doanh nghiÖp cÇn thiÕt cho d©n sinh,cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc. - CÇn kiÓm so¸t chÆt chÏ, t¨ng c­êng tr¸ch nhiÖm trong viÖc cÊp giÊy phÐp thµnh lËp vµ ®¨ng kÝ kinh doanh cña doanh nghiÖp sao cho phï hîp víi n¨ng lùc thùc tÕ cña doanh nghiÖp ®ã. - Nhµ n­íc cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn vµ söa ®æi, ban hµnh c¸c bé luËt, v¨n b¶n d­íi h×nh thøc luËt liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ nãi chung vµ ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng nãi riªng t¹o hµnh lang ph¸p lÝ cho ho¹t ®éng doanh nghiÖp vµ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®i ®óng h­íng . - Nhµ n­íc cÇn cã biÖn ph¸p ®¶m b¶o m«i tr­êng kinh tÕ æn ®Þnh,gãp phÊn ®¶m b¶o hiÖu qu¶ vèn tÝn dông ng©n hµng cÊp cho nÒn kinh tÕ.Nhµ n­íc nªn cã nh÷ng b­íc ®Öm hoÆc nh÷ng gi¶i ph¸p thùc hiÖn gì nhøng khã kh¨n g©y ra khi cã sù chuyÓn ®æi,®iÒu chØnh c¬ chÕ,chÝnh s¸ch liªn quan toµn bé nÒn kinh tÕ. *VÒ l·i suÊt nî qu¸ h¹n: Theo qui ®Þnh cña NHNN,l·i suÊt NQH b»ng 150 % l·i suÊt cho vay cïng lo¹i.Nh­ vËy,mét kh¸ch hµng vèn ®· gÆp khã kh¨n kh«ng tr¶ ®­îc nî ®óng h¹n l¹i ph¶i chÞu thªm g¸nh nÆng bëi l·i suÊt NQH qu¸ cao sÏ cµng g©y thªm khã kh¨n cho doanh nghiÖp. Nªn ch¨ng NHNN bá qui ®Þnh vÒ l·i suÊt NQH ®Ó cho c¸c NHTM tuú theo møc ®ä rñi ro vµ c¸c yÕu tè kh¸c cña tõng kho¶n vay mµ quyÕt ®Þnh l·i suÊt NQH phï hîp víi tõng kho¶n vay nh»m thu håi nhanh nhÊt vµ ®Çy ®ñ nhÊt c¸c kho¶n cho vay ph¸t sinh nî qu¸ h¹n,h¹n chÕ tèi ®a rñi ro. H¬n n÷a, møc l·i suÊt NQH ®ù¬c x¸c ®Þnh c¨n cø dùa trªn møc qui ®Þnh cña thèng ®èc ng©n hµng nhµ n­íc t¹i thêi ®iÓm kÝ kÕt hîp ®ång tÝn dông. MÆc dï hiÖn nay c¸c ng©n hµng ®ang ¸p dông qui chÕ míi lµ thùc hiÖn hîp ®ång tÝn dông víi kh¸ch hµng dùa trªn l·i suÊt tho¶ thuËn víi nhau.VËy mµ l·i suÊt lµm c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc l·i suÊt NQH l¹i kh«ng ®­îc ®iÒu chØnh víi møc l·i suÊt tho¶ thuËn ®· ®­îc thùc hiÖn mµ ph¶i c¨n cø vµo møc l·i suÊt tõ khi kÝ kÕt hîp ®«ng tÝn dông.Do ®ã,thiÕt nghÜ cÇn thay ®æi qui ®Þnh nµy nh»m tr¸nh nh÷ng bÊt hîp lÝ khi cã nh÷ng biÕn ®éng lín vÒ l·i suÊt cho v¶ hai bªn tæ chøc tÝn dông vµ kh¸ch hµng.Qui ®inh míi ph¶i thÓ hiÖn ®­îc l·i suÊt lµm c¨n c­ x¸c ®Þnh l·i suÊt NQH lµ møc l·i suÊt hai bªn ®ang ¸p dông ®èi víi kho¶n vay t¹i thêi ®iÓm chuyÓn sang NQH.Cã nh­ vËy,viÖc ¸p dông l·i suÊt NQH míi cã ý nghÜa. *VÒ thêi gian gia h¹n vay: ViÖc gia h¹n nî vay thuéc thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh cña Ng©n hµng nhµ n­íc theo qui ®Þnh t¹i kho¶n 4 ®IÒu 54 LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông vÒ th¬× gian gia h¹n nî.ViÖc qui ®Þnh nµy lµ qu¸ cøng nh¾c kh«ng t¹o c¬ së ph¸p lý cho viÖc xö lÝ mét sè tr­êng hîp ph¸t sinh tõ thùc tiÔn ®ßi hái ph¶i cã sù qui ®Þnh linh ho¹t trong chÝnh s¸ch nh­ tr­ßng hîp kh¸ch hµng bÞ thua lç trong 2,3 n¨m do c¸c nguyªn nh©n bÊt kh¶ kh¸ng. * VÒ thêi hiÖu khëi kiÖn: Qui ®Þnh vÒ thêi hiÖu khëi kiÖn vô ¸n kinh tÕ 6 th¸ng víi ho¹t ®éng ng©n hµng lµ qu¸ ng¾n v× c¸c kho¶n nî vay cña kh¸ch hµng khi ®¸o h¹n ch­a tr¶ cho ng©n hµng,ng©n hµng th­êng ph¶i th­¬ng l­îng víi kh¸ch hµng ®Ó t×m ra gi¶i ph¸p tèt nhÊt ®Ó thu nî,tr¸nh ph¶i ®­a ra kiÖn tông tranh chÊp tr­íc toµ ¸n,do ®· mÊt mét kho¶ng thêi gian dµi.NÕu kh¸ch hµng biÕt ®­îc qui ®Þnh nµy cè t×nh kh«ng x¸c nhËn trong thêi gian 6 th¸ng th× ng©n hµng kh«ng thÓ khëi kiÖn do hÕt thêi hiÖu khëi kiÖn,nªn quyÒn lîi chÝnh ®¸ng cña ng©n hµng kh«ng ®­îc b¶o vÖ.Do vËy thiÕt nghÜ nªn kÐo dµi thêi hiÖu khëi kiÖn ®èi víi tranh chÊp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng. b)KiÕn nghÞ xö lÝ nî qu¸ h¹n - C¸c c¬ quan chøc n¨ng cÇn ph¸t hiÖn vµ xö lÝ kÞp thêi c¸c truêng hîp ra ®êi cña mét doanh nghiÖp ngoµI quèc doanh b¨ng “vèn ¶o”.M¹nh d¹n cho gi¶I thÓ,ph¸ s¶n doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç kh«ng cã kh¶ n¨ng tr¶ nî ng©n hµng kÐo dµi qu¸ l©u. - C¸c c¬ quan h÷u quan nhÊt lµ c¸c c¬ quan ph¸p luËt cÇn gióp ®ì ng©n hµng trong viÖc xö lÝ NQH ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp thu håi vèn cho Nhµ n­íc,xö lÝ c¸n bé ng©n hµng nghiªm minh,®óng ng­êi ®óng viÖc khi cã vi ph¹m. 2.KiÕn nghÞ ®èi víi ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam: - Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam cÇn cã biÖn ph¸p chØ ®¹o thùc hiÖn chÕ ®é nghiÖp vô s¸t sao,c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thùc hiÖn cÇn ng¾n gän,dÔ hiÓu,dÔ lµm,xö lÝ kÞp thêi nh÷ng v­íng m¾c cña chi nh¸nh. - T¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra kiÓm so¸t néi bé ®Ó ng¨n ngõa kÞp thêi nh÷ng sai sãt - Coi träng c«ng t¸c c¸n bé ,th­êng xuyªn më c¸c líp huÊn luyÖn nghiÖp vô trang bÞ kiÕn thøc míi cho c¸n bé tÝn dông,quan t©m ®Õn viÖc bè trÝ s¾o xÕp c¸n bé l·nh ®¹o chñ chèt cho c¸c chi nh¸nh. -Lµm tèt c«ng t¸c phßng ngõa vµ xö lÝ rñi ro cã sù liªn l¹c th­êng xuyªn gi÷a th«ng tin phßng ngõa rñi ro víi c¸c chi nh¸nh,h­íng dÉn chi nh¸nh thùc hiÖn tèt c«ng t¸c nµy. III/Gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ xö lÝ nî qu¸ h¹n t¹i NHNoHN: 1.Hoµn thiÖn hÖ thèng th«ng tin kh¸ch hµng: Th«ng tin kh¸ch hµng cµng ph¸t triÓn vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng th× cµng lµm gi¶m møc ®é rñi ro cho ho¹t ®éng tÝn dông.Th«ng tin kh¸ch hµng vay vèn ng©n hµng trªn ®Þa bµn lµ cÇn thiÕt ®Ó t×m hiÓu mét phÇn t×nh h×nh c«ng nî cña kh¸ch hµng.Trªn c¬ së ®ã x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng thanh hoµn tr¶ nî vay cña kh¸ch hµng.Ngoµi ra,viÖc t×m kiÕm th«ng tin vÒ ngµnh nghÒ,thÞ tr­êng..cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng còng rÊt quan träng ®Ó ng©n hµng t×m hiÓu vÒ t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng. HiÖn nay, Ng©n hµng nhµ n­íc ®· cã hÖ thèng trung t©m th«ng tin tÝn dông song th«ng tin ®­îc cËp nhËt cßn ch­a ®­îc nhanh vµ ch­a ®Çy ®ñ,h×nh thøc cßn ®¬n ®iÖu.Do vËy,ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi nªn thiÕt lËp mét bé phËn chuyªn tr¸ch vÒ th«ng tin rñi ro,gäi lµ phßng nghiªn cøu rñi ro nh»m thu thËp th«ng tin nhanh,®Çy ®ñ vµ kÞp thêi h¬n. Bªn c¹nh viÖc khai th¸c th«ng tin tõ trung t©m tÝn dông cña ng©n hµng nhµ n­íc,th«ng tin cßn cÇn ®­îc khai th¸c triÖt ®Ó tõ c¸c nguån kh¸c ch¼ng h¹n nh­: *Th«ng tin trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng *Th«ng tin khai th¸c qua nh÷ng lÇn tiÕp xóc,giao tiÕp víi kh¸ch hµng,th«ng qua mèi quan hÖ víi c¸c ban ngµnh liªn quan. 2.T¨ng c­êng c«ng t¸c nghiªn cøu kh¸ch hµng: Trong c«ng t¸c nghiªn cøu kh¸ch hµng tr­íc khi cho vay, viÖc sö dông c¸c hÖ tµi chÝnh ®Ó ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng lµ rÊt quan träng. NHNo&PTNTHµ Néi ®· sö dông mét hÖ thèng c¸c hÖ sè tµi chÝnh ®Ó ®¸nh gi¸ t×nh h×nh tµi chÝnh cña kh¸ch hµng kh¸ hiÖu qu¶,tuy nhiªn ng©n hµng nªn sö dông thªm hÖ sè tµi trî ®Ó ®¸nh gi¸. 3.Cung cÊp dÞch vô t­ vÊn cho kh¸ch hµng: ChÝnh nhê gi¶i ph¸p nµy mµ c¸n bé tÝn dông sÏ cã ®­îc kiÕn thøc kh¸ tèt gióp cho viÖc t­ vÊn kinh doanh cho kh¸ch hµng cã thÓ ph¸t triÓn ®­îc.ViÖc cung cÊp dÞch vô nµy sÏ gióp cho c¶ kh¸ch hµng vµ ng©n hµng cïng ph¸t triÓn. 4.T¨ng c­êng kiÓm tra gi¸m s¸t kh¸ch hµng vay vèn theo dâi rñi ro cã thÓ x¶y ra C¸n bé tÝn dông cÇn cã nh÷ng cuéc viÕng th¨m ®ét xuÊt kh¸ch hµng cña m×nh ®Ó kiÓm tra t×nh h×nh sñ dông tiÒn vay,t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña kh¸ch hµng ®Ó cã nh÷ng ®¸nh gi¸ s¬ bé vÒ hiÖu qu¶ dù ¸n vèn vay.§ång thêi kiÓm tra qua c¸c nguån th«ng tin kh¸c nhau thu thËp ®­îc vÒ kh¸ch hµng.Trªn c¬ së ®ã th­êng xuyªn bæ sung th«ng tin vµo hå s¬ kh¸ch hµng ®Ó ph¶n ¸nh ®óng kÞp thêi thùc tr¹ng cña kh¸ch hµng,gióp ng©n hµng chñ ®éng h¬n trong quan hÖ víi kh¸ch hµng. 5.Ng©n hµng khuyÕn khÝch kh¸ch hµng vay vèn më tµi kho¶n t¹i ng©n hµng m×nh: §Ó tiÖn theo dâi t×nh h×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña kh¸ch hµng,ng©n hµng nªn khuyÕn khÝch kh¸nh hµng më tµi kho¶n giao dÞch t¹i ng©n hµng m×nh.Tõ ®ã,ng©n hµng cã thÓ sím ph¸t hiÖn ra nh÷ng vÊn ®Ò nghi vÊn ®Ó cã biÖn ph¸p marketing giíi thiÖu vÒ nh÷ng tiÖn Ých cña c¸c ph­¬ng tiÖn thanh to¸n mµ ng©n hµng cung cÊp.§ång thêi,ng©n hµng còng kh«ng ngõng c¶i tiÕn n©ng cao chÊt l­îng vµ sù phï hîp víi nhu cÇu vµ hoµn c¶nh cña kh¸ch hµng vÒ c¸c dÞch vô nµy. 6. Ph©n lo¹i c¸c kho¶n nî: Ph©n tÝch chi tiÕt nî qu¸ h¹n ®Ó cã biÖn ph¸p xö lÝ ®èi víi tõng lo¹i nî qu¸ h¹n. §èi víi doanh nghiÖp ngõng ho¹t ®éng l©u ngµy chØ cßn lµ mét “con nî qu¸ h¹n” th× chi nh¸nh ph¶i lµm thñ tôc ®­a ra tßa ®Ò nghÞ gi¶ thÓ hay ph¸ s¶n theo qui ®Þnh 7. C¬ cÊu l¹i c¸c kho¶n nî: - Ph©n tÝch thùc tr¹ng c¸c mãn nî qu¸ h¹n,nî tiÒm Èn rñi ro tr×nh vµ nî ®· ®­îc xö lÝ rñi ro ®Ó tõ ®ã ®¸nh gi¸ ®­îc kh¶ n¨ng thu håi nî th«ng qua ph©n tÝch nî cã ®¶m b¶o,kh«ng ®¶m b¶o,thùc tr¹ng tµi s¶n thÕ chÊp cã thÓ xö lÝ thu håi nî,ph­¬ng ¸n xö lÝ vËn dông c¸c gi¶i ph¸p,chÝnh s¸ch cña c¸c ban ngµnh liªn quan trong viÖc xö lÝ nî tån ®äng. - Quan hÖ chÆt chÏ víi c¸c cÊp uû ,chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng,c¸c ban ngµnh chøc n¨ng cã liªn quan trong viÖc cho vay,thunî,xö lÝ nî,xö lÝ tµi s¶n ®¶m b¶o tiÒn vay. - TiÕp tôc chuyÓn nî qu¸ h¹n cña c¸c mãn vay cò kh«ng cã kh¶ n¨ng tr¶ nî ®Ó xö lÝ rñi ro. 8.N©ng cao n¨ng lùc thÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t­ cho c¸n bé tÝn dông: §©y lµ mét yªu cÇu lu«n ®­îc ®Æt ra trong c«ng t¸c thÈm ®Þnh dù ¸n cña c¸c ng©n hµng cã thÓ chñ ®éng trong viÖc ng¨n ngõa nh÷ng dù ¸n tåi vµ tµi trî cho dù ¸n tèt mét c¸ch cã hiÖu qu¶.N©ng cao n¨ng lùc thÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t­ cã ý quan träng trong bèi c¶nh hiÖn nay n­íc ta ®ang ®Èy nhanh tèc ®é ®Çu t­,nh»m ®¹t ®­îc môc tiªu duy tr× nhÞp ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ bÒn v÷ng,t¹o ®µ cho b­íc ph¸t triÓn v÷ng ch¾c ë nh÷ng n¨m sau vµ thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiªp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc.§Ó n©ng cao n¨ng lùc thÈm ®Þnh ®ßi hái nguêi thÈm ®Þnh ph¶i ®­îc trang bÞ nh­ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ dù ¸n,kÜ n¨ng thÈm ®Þnh dù ¸n vµ n¾m ®­îc c¸c qui ®Þnh cña nhµ n­íc cã liªn quan ®Õn lÜnh vùc ®Çu t­.Trong ®iÒu kiÖn ë n­íc ta hiÖn nay khi mµ hÖ thèng th«ng tin cßn ch­a ph¸t triÓn l¾m vµ ch­a cã hÖ thèng tiªu chuÈn ®èi víi c¸c ngµnh nghÒ lµm tiªu chuÈn cho viÖc cho viÖc so s¸nh c¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ vµ an toµn tµi chÝnh cña c¸c dù ¸n th× ngoµi sù cè g¾ng cña b¶n th©n c¸n bé tÝn dông cÇn cã sù kÕt hîp cña ng©n hµng n«ng nghiÖp &ph¸t triÓn n«ng th«n Hµ Néi vµ sù quan t©m cña Ng©n hµng nhµ n­íc .Do v©y nªn cã mét sè biÖn ph¸p sau: *C¸n bé thÈm ®Þnh ph¶i th­êng xuyªn cËp nhËt nh÷ng qui ®Þnh cña nhµ n­íc cã liªn quan ®Õn lÜnh vùc ®Çu t­ ®Ó b¶o vÖ lîi Ých cña m×nh trong c¸c lÜnh vùc thËm chÝ c¶ nh÷ng lÜnh vùc mµ c¸c ng©n hµng kh«ng cã ®ñ kh¶ n¨ng chuyªn m«n ®Ó thÈm ®inh nh­ lÜnh vùc kÜ thuËt, x©y dùng, m«i tr­êng… *Thu thËp nh÷ng th«ng tin cÇn thiªt vÒ thÞ tr­êng s¶n phÈm 9. T¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra néi bé: C«ng t¸c nµy nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn sÏ gióp ng©n hµng kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng sai ph¹m cña b¶n th©n ng©n hµng còng nh­ cña c¸n bé tÝn dông ®Ó cã biÖn ph¸p kÞp thêi ng¨n chÆn, xö lÝ .VÒ c¬ b¶n c«ng t¸c nµy th­êng bao gåm viÖc so¸t xÐt l¹i c¸c ph­¬ng tiÖn ®· sö dông ®Ó x¸c ®Þnh tÝnh to¸n, ph©n lo¹i vµ b¸o c¸o th«ng tin, thÈm ®Þnh c¸c kho¶n môc c¸ biÖt, kiÓm tra tÝnh hiÖu lùc, hiÖu qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng trong ng©n hµng. Nhê ®ã sÏ rµ so¸t ®­îc c¸c ho¹t ®éng cña ng©n hµng,c¸c th«ng tin tµI chÝnh quan träng…Tuy nhiªn, viÖc thùc hiªn c¸c c«ng t¸c nµy cÇn ph¶i ®­îc lµm mét c¸ch hîp lÝ tr¸nh ¶nh h­ëng ®Õn nh÷ng ho¹t ®éng b×nh th­êng cña ng©n hµng. 10. §a d¹ng ho¸ c¸c biÖn ph¸p xö lÝ nî qu¸ h¹n: Ngoµi c¸c biÖn ph¸p xö lÝ NQH ®· ®­îc ¸p dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi cßn cã mét sè biÖn ph¸p mµ trong mét sè tr­êng hîp tá ra rÊt cã hiÖ qu¶ trong viÖc xö lÝ nî qu¸ h¹n: -BiÖn ph¸p nu«i nî: §ã lµ viÖc ng©n hµng tiÕp thªm vèn ®Î gióp kh¸ch hµng “v­ît c¹n” trong nh÷ng giai ®o¹n khã kh¨n tµi chÝnh t¹m thêi.Trong nh÷ng tr­êng hîp nh­ thÕ nµy,viÖc ng©n hµng gi¸m tiÕp tôc tµI trî thªm cho kh¸ch hµng ®· gióp kh¸ch hµng cña m×nh v­ît qua c¬n “bÝ cùc” ssÏ gãp phÇn lµm lµnh m¹nh ho¸ kho¶n nî. -Xö lÝ nî qu¸ h¹ng b»ng ®ång tµi trî: Cã mét sè kho¶n nî qu¸ h¹n mµ v­ît kh¶ n¨ng cña mét ng©n hµng ®ñ hoÆc kh«ng ®ñ hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt mµ cÇn cã sù phèi hîp gi÷a c¸c ng©n hµng theo d¹ng ®ång tµi trî ®Ó xø nî qu¸ h¹n .ViÖc c¸c ng©n hµng tham gia ®ång tµi trî hay hîp vèn ®Ó xö lÝ nî qu¸ h¹n t¹o ra thÕ m¹nh nh­:mçi ng©n hµng cã hÖ thèng kh¸ch hµng quen thuéc cã lÜnh vùc am hiÓu t­êng tËn nay nãi c¸ch kh¸c lµ cã thÕ m¹nh riªng.Do vËy,viÖc ®ång tµi trî sÏ tËp trung vµ bæ sung cho nhau thÕ m¹nh,h¹n chÕ mÆt yÕu,t¹o sù kiÓm so¸t ®ång bé vÒ kh¸ch hµng,bæ sung vèn,bæ sung nghiÖp vô vµ häc hái lÉn nhau vÒ nghiÖp vô Trªn ®©y lµ mét sè biÖn ph¸p ®Ó phßng ngõa vµ xö lÝ nî qu¸ h¹n ,thiÕt nghÜ c¸c ng©n hµng nªn nghiªn cøu kÜ c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa vµ xö lÝ nî qua h¹n ®Ó cã thÓ ng¨n ngõa vµ qu¶n lÝ nî qu¸ h¹n cña ng©n hµng m×nh mét c¸ch tèt nhÊt. KÕt luËn Tr­íc t×nh nî qu¸ h¹n ®ang ë møc kh¸c cao trong hÖ thèng ng©n hµng Th­¬ng m¹i ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua, ngµnh ng©n hµng ®· x¸c ®Þnh mét ph­¬ng h­íng ho¹t ®éng c¬ b¶n trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ n©ng cao chÊt l­îng tÝn dông, gi¶m tØ lÖ nî qu¸ h¹n xuèng d­íi 3% ®¶m b¶o ho¹t ®éng cña ng©n hµng diÔn ra ®­îc an toµn. Kh«ng n»m ngoµi xu h­íng ®ã, Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi phÊn ®Êu trong n¨m 2003 kh«ng cã nî qóa h¹n míi ph¸t sinh,®ång thêi tiÕp tôc xö lÝ nî qu¸ h¹n ®· ph¸t sinh trong nh÷ng n¨m tr­íc ®ã ®Ó ®­a tØ lÖ nî qu¸ h¹n xuèng cµng thÊp cµng tèt.§Ó lµm ®­îc ®ã cÇn cã sù kÕt hîp cña chÝnh phñ, NHNN vµ b¶n th©n ng©n hµng tõ viÖc ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn vµ trong m«i tr­êng ho¹t ®éng tÝn dông. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Çy rÉy sù rñi ro hiÖn nay th× ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc ng©n hµng lµ mét häat ®éng hµm chøa nhiÒu rñi ro nhÊt.Do ®ã viÖc nghiªn cøu rñi ro trong ho¹t ®éng ng©n hµng lµ mét c«ng viÖc tuy rÊt phøc t¹p nh­ng l¹i mang nhiÒu ý nghÜa quan träng cho ho¹t ®éng ng©n hµng.Víi suy nghÜ ®ã, em ®· ®Æt träng t©m nghiªn cøu vµ c«ng t¸c phßng ngõa vµ xö lÝ Nî qu¸ h¹n trong ho¹t ®éng tÝn dông t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi. Trªn c¬ së ®ã ®­a ra mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p mong gãp phÇn nhá bÐ vµo viÖc phßng ngõa vµ xö lÝ nî qu¸ h¹n t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi. §Ó cã ®­îc ®iÒu ®ã ngoµi sù cè g¾ng cña b¶n th©n em ®· ®­îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña c« L­u ThÞ H­¬ng vµ cña c¸c c¸n bé ng©n hµng. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n. Tuy nhiªn do thêi gian nghiªn cøu vµ tr×nh ®é h¹n chÕ nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt.Em rÊt mong ®­îc sù gãp ý cña thÇy c« vµ cña c¸c c¸n bé tÝn dông ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi ®Ó luËn v¨n ®­îc hoµn thiÖn h¬n, em xin cam ®oan tÊt c¶ sè liÖu trªn ®©y lµ trung thùc. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Môc lôc Trang Më ®Çu…………………………………………………………….. Ch­¬ng I:Ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ nî qu¸ h¹n cña NHTM… I.NHTM……………………………………………………………. II.TÝn dông ng©n hµng……………………………………………… 1.Kh¸i niÖm……………………………………………………….. 2.Vai trß cña tÝn dông ng©n hµng…………………………………. 3.C¸c nguyªn t¾c cña tÝn dông ng©n hµng………………………… Ch­¬ng II:Thùc tr¹ng vÒ nî qu¸ h¹n t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n thµnh phè Hµ Néi…………………………. I.Giíi thiÖu vÒ NHNo&PTNTTPHN……………………………… 1.Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn……………………………………… 2.C¬ cÊu tæ chøc…………………………………………………… II.T×nh h×nh NQH t¹i NHNo &PTNTTPHN……………………….. 1.Ho¹t ®éng tÝn dông vµ nî qu¸ h¹n………………………………. 2.C¸c biÖn ph¸p phßng ngõa vµ xö lÝ NQH t¹i NHNo&PTNT TP HN Ch­¬ng III:Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p phßng ngõa NQH t¹i NHNo &PTNTTPHN………………………………………………. I.Ph­¬ng h­íng ho¹t ®éng vµ kÕ ho¹ch thu håi nî n¨m 2003……… 1.Môc tiªu ®Þnh h­íng ho¹t ®éng tÝn dông n¨m 2003……………… 2.KÕ ho¹ch thu håi nî………………………………………………. II.KiÕn nghÞ víi chÝnh phñ vµ ng©n hµng……………………………. 1.KiÕn nghÞ víi ng©n hµng nhµ n­íc vµ c¬ quan chøc n¨ng………… 2.KiÕn nghÞ víi NHNo &PTNTVN…………………………………. III.Gi¶i ph¸p phßng ngõa vµ xö lÝ NQH t¹i NHNo &PTNTTPHN…… Kªt luËn:…………………………………………………………….. Tµi liÖu tham kh¶o -LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông -Ng©n hµng th­¬ng m¹i (GS-TS Edward W.Reed; GS-TS Edward K.Gille) -T¹p chÝ ng©n hµng -TiÒn tÖ ng©n hµng vµ thÞ tr­êng tµi chÝnh -ThÞ tr­êng tµi chÝnh tiÒn tÖ -Thêi b¸o kinh tÕ ViÖt Nam … vµ mét sè tµi liÖu kh¸c

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNgăn ngừa và xử lí nợ quá hạn tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Hà Nội.doc
Luận văn liên quan