Rèn học sinh kỹ năng cảm thụ văn học qua một số biện pháp tu từ

2. Lý do chọn đề tài: Khai thác các biện pháp tu từ là một trong những phương pháp giúp học sinh cảm thụ tác phẩm Văn học tốt nhất. Trong chương trình lớp 6, 7 các em được học một số các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hoá, điệp ngữ, nói quá, ẩn dụ, hoán dụ, tương phản, chơi chữ). Từ việc nắm bắt lý thuyết đến vận dụng trong từng bài tập cụ thể học sinh có thể phát hiện và phân tích biện pháp tu từ, từ đó các em vận dụng vào việc cảm thụ tác phẩm Văn học. Trong quá trình giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 6,7 tôi nhận thấy: Học sinh nắm các biện pháp tu từ chưa chuẩn xác, còn bị nhầm lẫn, việc vận dụng phân tích các biện pháp tu từ trong việc cảm thụ tác phẩm, khả năng cảm thụ Văn học nhìn chung còn yếu. Trong quá trình viết văn, các em chưa biết vận dụng kiến thức đã học về biện pháp tu từ vào bài viết nên bài văn còn khô khan, chưa có hình ảnh sinh động, bài viết chưa có sức thuyết phục. Chính vì vậy, tôi làm đề tài này với mục đích giúp các em hệ thống hoá kiến thức về các biện pháp tu từ. Đưa ra một vài dấu hiệu dễ nhận biết để các em tránh nhầm lẫn giữa các biện pháp tu từ. Từ đó áp dụng vào việc cảm thụ Văn học. 3. Cơ sở lý luận: Văn học là một môn nghệ thuật giàu tính hình tượng, tính biểu cảm- “Văn học là nhân học”. Văn học là tấm gương phản ánh cuộc sống con người, đồng thời có tác dụng phục vụ cuộc sống con người. Ở mỗi tác phẩm, người đọc có thể tiếp thu cái hay, cái đẹp, cái đúng để vận dụng vào cuộc sống, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Văn học giúp con người biết yêu, biết ghét, biết buồn, biết vui, biết nghĩ tới ước mơ, hy vọng, biết rung cảm trước cái đẹp trong cuộc sống, biết căm giận cái tàn ác, bất công, biết đấu tranh vì công bằng, lẽ phải Muốn hiểu được một tác phẩm Văn học cần phải biết cảm thụ. Việc hướng dẫn học sinh cảm thụ được tốt một tác phẩm Văn học là một trách nhiệm nặng nề đối với người giáo viên. Công việc đó đòi hỏi công phu, phức tạp, học sinh có thể cảm thụ từ nhiều hướng. Ngôn ngữ, hình ảnh, nhịp điệu, cách gieo vần, nghệ thuật tạo tình huống, nghệ thuật xây dựng hình tượng, biện pháp tu từ. Người giáo viên muốn hướng dẫn học sinh cảm thụ tốt phải khai thác tất cả các khía cạnh của vấn đề để học sinh nắm bắt một cách hài hoà, chu đáo tác phẩm. Việc bồi dưỡng học sinh giỏi, nâng cao kiến thức cho học sinh, chúng ta chỉ cho học sinh theo một hướng cảm thụ chính là khai thác biện pháp tu từ. Chính các biện pháp tu từ là cơ sở để làm nổi bật nội dung, ý nghĩa của tác phẩm. 4. Phạm vi thực hiện đề tài: Khối 6, khối 7 trường THCS Tam Hưng

doc19 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 9820 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Rèn học sinh kỹ năng cảm thụ văn học qua một số biện pháp tu từ, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Céng hoµ x· héi chñ nghÜa viÖt nam §éc lËp – Tù do – H¹nh phóc ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm . N¨m häc 2009-2010 I/ S¬ yÕu lÝ lÞch . - Hä vµ tªn : Ph¹m ThÞ Thóy - Sinh ngµy: 04/10/1977 - N¨m vµo ngµnh: 1999 - Chøc vô vµ ®¬n vÞ c«ng t¸c : Gi¸o viªn tr­êng THCS Tam H­ng Thanh Oai - Hµ Néi. - Tr×nh ®é chuyªn m«n : §¹i häc Ng÷ v¨n - Bé m«n gi¶ng d¹y: Ng÷ v¨n líp 6 + 7 - Khen th­ëng : NhiÒu n¨m ®¹t chiÕn sÜ thi ®ua cÊp c¬ së II. Néi dung cña ®Ò tµi 1. Tªn ®Ò tµi: RÌn häc sinh kü n¨ng c¶m thô v¨n häc qua mét sè biÖn ph¸p tu tõ 2. Lý do chän ®Ò tµi: Khai th¸c c¸c biÖn ph¸p tu tõ lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng ph¸p gióp häc sinh c¶m thô t¸c phÈm V¨n häc tèt nhÊt. Trong ch­¬ng tr×nh líp 6, 7 c¸c em ®­îc häc mét sè c¸c biÖn ph¸p tu tõ (so s¸nh, nh©n ho¸, ®iÖp ng÷, nãi qu¸, Èn dô, ho¸n dô, t­¬ng ph¶n, ch¬i ch÷). Tõ viÖc n¾m b¾t lý thuyÕt ®Õn vËn dông trong tõng bµi tËp cô thÓ häc sinh cã thÓ ph¸t hiÖn vµ ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ, tõ ®ã c¸c em vËn dông vµo viÖc c¶m thô t¸c phÈm V¨n häc. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y vµ båi d­ìng häc sinh giái líp 6,7 t«i nhËn thÊy: Häc sinh n¾m c¸c biÖn ph¸p tu tõ ch­a chuÈn x¸c, cßn bÞ nhÇm lÉn, viÖc vËn dông ph©n tÝch c¸c biÖn ph¸p tu tõ trong viÖc c¶m thô t¸c phÈm, kh¶ n¨ng c¶m thô V¨n häc nh×n chung cßn yÕu. Trong qu¸ tr×nh viÕt v¨n, c¸c em ch­a biÕt vËn dông kiÕn thøc ®· häc vÒ biÖn ph¸p tu tõ vµo bµi viÕt nªn bµi v¨n cßn kh« khan, ch­a cã h×nh ¶nh sinh ®éng, bµi viÕt ch­a cã søc thuyÕt phôc. ChÝnh v× vËy, t«i lµm ®Ò tµi nµy víi môc ®Ých gióp c¸c em hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc vÒ c¸c biÖn ph¸p tu tõ. §­a ra mét vµi dÊu hiÖu dÔ nhËn biÕt ®Ó c¸c em tr¸nh nhÇm lÉn gi÷a c¸c biÖn ph¸p tu tõ. Tõ ®ã ¸p dông vµo viÖc c¶m thô V¨n häc. 3. C¬ së lý luËn: V¨n häc lµ mét m«n nghÖ thuËt giµu tÝnh h×nh t­îng, tÝnh biÓu c¶m- “V¨n häc lµ nh©n häc”. V¨n häc lµ tÊm g­¬ng ph¶n ¸nh cuéc sèng con ng­êi, ®ång thêi cã t¸c dông phôc vô cuéc sèng con ng­êi. ë mçi t¸c phÈm, ng­êi ®äc cã thÓ tiÕp thu c¸i hay, c¸i ®Ñp, c¸i ®óng… ®Ó vËn dông vµo cuéc sèng, lµm cho cuéc sèng tèt ®Ñp h¬n. V¨n häc gióp con ng­êi biÕt yªu, biÕt ghÐt, biÕt buån, biÕt vui, biÕt nghÜ tíi ­íc m¬, hy väng, biÕt rung c¶m tr­íc c¸i ®Ñp trong cuéc sèng, biÕt c¨m giËn c¸i tµn ¸c, bÊt c«ng, biÕt ®Êu tranh v× c«ng b»ng, lÏ ph¶i… Muèn hiÓu ®­îc mét t¸c phÈm V¨n häc cÇn ph¶i biÕt c¶m thô. ViÖc h­íng dÉn häc sinh c¶m thô ®­îc tèt mét t¸c phÈm V¨n häc lµ mét tr¸ch nhiÖm nÆng nÒ ®èi víi ng­êi gi¸o viªn. C«ng viÖc ®ã ®ßi hái c«ng phu, phøc t¹p, häc sinh cã thÓ c¶m thô tõ nhiÒu h­íng. Ng«n ng÷, h×nh ¶nh, nhÞp ®iÖu, c¸ch gieo vÇn, nghÖ thuËt t¹o t×nh huèng, nghÖ thuËt x©y dùng h×nh t­îng, biÖn ph¸p tu tõ. Ng­êi gi¸o viªn muèn h­íng dÉn häc sinh c¶m thô tèt ph¶i khai th¸c tÊt c¶ c¸c khÝa c¹nh cña vÊn ®Ò ®Ó häc sinh n¾m b¾t mét c¸ch hµi hoµ, chu ®¸o t¸c phÈm. ViÖc båi d­ìng häc sinh giái, n©ng cao kiÕn thøc cho häc sinh, chóng ta chØ cho häc sinh theo mét h­íng c¶m thô chÝnh lµ khai th¸c biÖn ph¸p tu tõ. ChÝnh c¸c biÖn ph¸p tu tõ lµ c¬ së ®Ó lµm næi bËt néi dung, ý nghÜa cña t¸c phÈm. 4. Ph¹m vi thùc hiÖn ®Ò tµi: Khèi 6, khèi 7 tr­êng THCS Tam H­ng 5. Thêi gian thùc hiÖn ®Ò tµi: N¨m häc 2009-2010. III. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi Kh¶o s¸t thùc tÕ 1. T×nh tr¹ng thùc tÕ khi ch­a thùc hiÖn Nh­ phÇn lý do chän ®Ò tµi ®· nªu, t«i tiÕn hµnh kh¶o s¸t t×nh h×nh cña häc sinh nh­ sau: §Ò bµi: Em h·y ph¸t hiÖn vµ ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ trong ®o¹n th¬ sau: “ Nhí Ng­êi nh÷ng sím tinh s­¬ng Ung dung yªn ngùa trªn ®­êng suèi reo Nhí ch©n Ng­êi b­íc lªn ®Ìo Ng­êi ®i rõng nói tr«ng theo bãng Ng­êi” (Tè H÷u) * Yªu cÇu tr¶ lêi. ViÕt mét ®o¹n v¨n víi néi dung: + §o¹n th¬ sö dông biÖn ph¸p tu tõ: §iÖn ng÷ “nhí” nhÊn m¹nh nçi nhí cña ®ång bµo ViÖt B¾c víi B¸c Hå. Nh©n ho¸ “suèi reo” Ho¸n dô “ch©n ng­êi” (Ng­êi chØ B¸c Hå) Èn dô, nh©n ho¸ “Rõng nói tr«ng theo” (®ång bµo ViÖt B¾c tr«ng theo B¸c) + T¸c dông: NhÊn m¹nh tÊm lßng nhí th­¬ng, kÝnh yªu l·nh tô cña ®ång bµo ViÖt B¾c khi §¶ng, B¸c vÒ Hµ Néi. 2. KÕt qu¶ kh¶o s¸t: - Häc sinh ph¸t hiÖn ®­îc biÖn ph¸p tu tõ nh­ng ch­a ®Çy ®ñ, cßn bá sãt. - Cßn nhÇm lÉn gi÷a biÖn ph¸p Èn dô vµ ho¸n dô qua h×nh ¶nh “rõng nói tr«ng theo bãng Ng­êi”. Cã em ch­a h×nh thµnh ®­îc ®o¹n v¨n c¶m thô, mµ tr¶ lêi theo kiÓu g¹ch ®Çu dßng. Cô thÓ: Líp SÜ sè §iÓm 0-2,5 §iÓm 2,5 - 4,5 §iÓm 5 – 7,5 §iÓm 8-10 SL % SL % SL % SL % 6A 41 0 0 5 12 30 73 6 15 6B 40 0 0 11 28 26 65 3 7 6C 39 0 0 10 25 26 66 3 9 7A 40 0 0 4 10 29 73 7 17 7B 37 0 0 9 24 22 59 4 17 7C 39 0 0 8 21 26 67 5 12 7D 38 0 0 10 26 24 63 4 11 3. Nh÷ng biÖn ph¸p thùc hiÖn ë líp 6 +7 c¸c em ®· häc 9 biÖn ph¸p tu tõ: so s¸nh, Èn dô, ho¸n dô, nãi qu¸, nh©n hãa, ®iÖp ng÷, nãi gi¶m, nãi tr¸nh, t­¬ng ph¶n, ch¬i ch÷. Ngoµi 9 biÖn ph¸p tu tõ nãi trªn chóng ta cßn t×m hiÓu thªm mét sè biÖn ph¸p n÷a lµ: §æi trËt tù có ph¸p, ®èi ng÷, liÖt kª, c©u hái tu tõ v.v… Trong qu¸ tr×nh c¶m thô V¨n häc cã liªn quan ®Õn phÇn nµo t«i sÏ giíi thiÖu (v× thêi gian cã h¹n). RÌn häc sinh kü n¨ng c¶m thô v¨n häc qua mét sè biÖn ph¸p tu tõ. Víi sù kh¸i qu¸t trªn t«i ®· tiÕn hµnh vËn dông cô thÓ trong viÖc n©ng cao c¶m thô V¨n häc ®i s©u vµ më réng ®èi víi mét vµi biÖn ph¸p tu tõ, cô thÓ: Bµi tËp 1: T×m vµ ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ trong c©u ca dao sau: “C«ng cha nh­ nói ngÊt trêi NghÜa mÑ nh­ n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng” Yªu cÇu tr¶ lêi: - Ph¸t hiÖn biÖn ph¸p tu tõ ®ã. §èi víi biÖn ph¸p so s¸nh cÇn ph©n tÝch h×nh ¶nh so s¸nh lµm næi bËt sù vËt ®­îc so s¸nh. - H×nh thµnh mét ®o¹n v¨n c¶m thô hoÆc mét bµi v¨n. - Më réng b»ng c¸ch nªu c©u hái: T×m nh÷ng c©u ca dao cã néi dung t­¬ng tù. Nã gièng vµ kh¸c nh÷ng c©u ca dao trªn ë ®iÓm nµo? Ph©n tÝch s¬ l­îc? - Häc sinh tr¶ lêi, gi¸o viªn kh¸i qu¸t n©ng cao: Ca dao lµ nh÷ng bµi h¸t ng¾n ®Çy ý vÞ s©u xa, nã cßn lµ lêi khuyªn nhÑ nhµng, ch©n t×nh vµ tha thiÕt. Trong ca dao, ch÷ “hiÕu” lµ mét vÊn ®Ò mµ nh©n d©n ta quan t©m s©u s¾c. Ai sinh ra mµ kh«ng cã cha mÑ, ai lín lªn mµ kh«ng ®­îc h­ëng t×nh yªu cña bè mÑ. C«ng lao cña cha mÑ ®èi víi con c¸i thËt lín lao. NhiÒu c©u ca dao ®· thÊm ®­îm ®iÒu ®ã: “C«ng cha nh­ nói ngÊt trêi NghÜa mÑ nh­ n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng” B»ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt so s¸nh “c«ng cha” ®­îc vÝ víi nói “ngÊt trêi”, nghÜa mÑ ®­îc vÝ “ngêi ngêi biÓn §«ng” . ¤ng cha ta ®· kh¼ng ®Þnh c«ng cha, nghÜa mÑ ®èi víi con c¸i lµ v« cïng to lín, lµ ngän nói cao, rÊt cao, cµng nh×n cµng cao “ngÊt” ®Õn tËn trêi. H×nh ¶nh nµy gîi nhí sù v« tËn vÒ chiÒu cao. Nói cao hay ®ã lµ c«ng lao to lín cña ng­êi cha ®èi víi nh÷ng ®øa con kh«ng thÓ ®o ®Õm ®­îc. Ngän nói cao ch¾c ch¾n ch©n ph¶i réng, r¾n vµ ch¾c, nã rÊt lín, rÊt s©u míi cã thÓ ®ñ søc ®Ó ngän nói cao ngÊt ®Õn tËn trêi ®­îc. Tõ h×nh ¶nh ®ã «ng cha ta muèn nãi víi chóng ta r»ng: C«ng lao cña ng­êi cha lµ v« cïng to lín, ®ã lµ sù tËn t©m, tËn lùc nu«i nÊng, b¶o ban, d¹y dç cho con vµo khu«n khæ ®Ó cho con tr­ëng thµnh, ng­êi bè v÷ng vµng sÏ lµ chç dùa v÷ng ch¾c cho con kh«n lín, trë thµnh ng­êi cã Ých cho x· héi. “NghÜa mÑ nh­ n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng” “NghÜa mÑ” ë ®©y lµ t×nh c¶m yªu th­¬ng, sù ch¨m chót lo toan, d¹y b¶o con kh«n lín cña ng­êi mÑ… NghÜa mÑ ®­îc so s¸nh víi “n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng”. “Ngêi ngêi” lµ dßng n­íc s¸ng, réng, lan táa, lu«n ¸nh lªn mµu s¸ng lÊp l¸nh, n­íc biÓn §«ng lu«n trong s¸ng, kh«ng bao giê c¹n, kh«ng bao giê hÕt còng nh­ t×nh mÑ yªu con lµ v« cïng, lµ v« tËn. Dßng n­íc m¸t dÞu hay c¶ cuéc ®êi mÑ t¾m m¸t cho t©m hån con, lµ t×nh yªu th­¬ng d¹t dµo ®Ó con mang theo khi ®· tr­ëng thµnh. Hay ®ã chÝnh lµ dßng s÷a ngät th¬m mÑ ®· cho con tõ khi b¾t ®Çu chµo ®êi, lµ dßng m¸u hång t­¬i mÑ ®· cho con suèt c¶ cuéc ®êi. BiÓn §«ng sãng quanh n¨m vç bê, cã lóc nã hiÒn hßa ªm dÞu, cã lóc d¹t dµo x« thuyÒn, nh÷ng lµn sãng hay lêi mÑ ru ªm ¸i, dÞu hiÒn, lµ nh÷ng c©u h¸t mÑ dËy con vµo nh÷ng ®ªm tr¨ng s¸ng, vµ cã lÏ c¶ nh÷ng lêi qu¸t m¾ng giËn d÷ khi con m¾c lçi lÇm… tÊt c¶ lµ t×nh yªu th­¬ng s©u s¾c mÑ ®· giµnh cho con. N­íc biÓn mÆn hay ®ã lµ vÞ mÆn cña cuéc ®êi mµ mÑ ph¶i tr¶i qua ®Ó cho con ®­îc kh«n lín, vÞ mÆn Êy cã ph¶i lµ nh÷ng giät n­íc m¾t trµo d©ng trong ®«i m¾t quÇng s©u cña mÑ, khi vui, khi buån, khi lo l¾ng v× con… C«ng cha nghÜa mÑ thËt lín lao, kh«ng sao nãi hÕt. BiÕt bao bµi ca dao còng ngîi ca c«ng lao cña cha mÑ nh­ vËy: “C«ng cha nh­ nói Th¸i S¬n NghÜa mÑ nh­ n­íc trong nguån ch¶y ra” Hay: “C«ng cha nÆng l¾m ai ¬i NghÜa mÑ b»ng trêi chÝn th¸ng c­u mang” Cïng lµ biÖn ph¸p so s¸nh song h×nh ¶nh so s¸nh ®­îc nãi kh¸c ®i. Tuy vËy nh÷ng bµi ca dao trªn vÉn chØ lµ nhÊn m¹nh c«ng lao cña cha mÑ ®èi víi con c¸i lµ v« cïng to lín, nh÷ng bµi ca dao trªn gióp chóng ta hiÓu thªm vÒ cha mÑ cña m×nh, nh¾c nhë chóng ta bæn phËn lµm con ph¶i gi÷ trßn ch÷ hiÕu. H·y lµm tÊt c¶ nh÷ng g× cã thÓ lµm ®­îc ®Ó ®Òn ®¸p c«ng lao sinh thµnh d­ìng dôc cña cha mÑ: “Mét lßng thê mÑ kÝnh cha Cho trßn ch÷ hiÕu míi lµ ®¹o con.” Bµi tËp ¸p dông : Ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ qua c©u ca dao: “C«ng cha nh­ nói Th¸i S¬n NghÜa mÑ nh­ n­íc trong nguån ch¶y ra” So s¸nh víi c©u: “C«ng cha nh­ nói ngÊt trêi NghÜa mÑ nh­ n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng” ®Ó thÊy ®­îc sù gièng nhau vµ kh¸c nhau cña c¸c c©u ca dao ®ã. (Cho häc sinh tr¶ lêi miÖng vµ nhµ lµm thµnh bµi) (L­u ý: Nói Th¸i S¬n lµ ngän nói cao nhÊt ë Trung Quèc, n­íc trong nguån kh«ng bao giê c¹n) Yªu cÇu tr¶ lêi: + Gièng nhau: - NghÖ thuËt : So s¸nh - Néi dung ý nghÜa: Ca ngîi c«ng lao cha mÑ. + Kh¸c nhau: H×nh ¶nh so s¸nh c«ng cha ®­îc so s¸nh víi nói Th¸i S¬n vµ nói ngÊt trêi, nghÜa mÑ ®­îc so s¸nh víi n­íc trong nguån vµ n­íc ngêi ngêi biÓn §«ng. Bµi tËp 2: Môc ®Ých cho häc sinh ph©n biÖt phÐp Èn dô vµ ho¸n dô: 1. Ph¸t hiÖn vµ ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ trong 2 c©u sau: a. “ThuyÒn vÒ cã nhí bÕn ch¨ng BÕn th× mét d¹ kh¨ng kh¨ng ®îi thuyÒn” (Ca dao) b. “Bãng hång nh¸c thÊy lÎo xa Xu©n lan, thu cóc mÆn mµ c¶ hai” (TruyÖn KiÒu - NguyÔn Du) 2. T×m nh÷ng nÐt gièng nhau vµ kh¸c nhau trong biÖn ph¸p tu tõ: Èn dô vµ ho¸n dô. Yªu cÇu tr¶ lêi: Trong c©u: “ThuyÒn vÒ cã nhí bÕn ch¨ng BÕn th× mét d¹ kh¨ng kh¨ng ®îi thuyÒn” Sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n hãa, Èn dô: thuyÒn, bÕn lµ hai vËt v« tri v« gi¸c, vËy mµ biÕt “nhí”, biÕt “kh¨ng kh¨ng ®îi”. Tõ h×nh ¶nh thuyÒn vµ bÕn nh©n d©n ta muèn nãi ®Õn t©m t­ t×nh c¶m cña con ng­êi, ®ã lµ t×nh yªu nam n÷, chung thñy s¾t son. T×nh yªu vèn rÊt ®Ñp, t×nh yªu chung thñy rÊt ®¸ng ®­îc ca ngîi. Tõ thùc tÕ: bÕn kh«ng cã thuyÒn th× kh«ng gäi g× lµ bÕn mµ chØ lµ bê s«ng, bê biÓn, bê n­íc. ThuyÒn xuÊt ph¸t tõ bÕn råi ®i kh¾p mäi n¬i. BÕn muèn ®­îc lµ bÕn th× ph¶i biÕt “kh¨ng kh¨ng ®îi thuyÒn”, cã thuyÒn vµo ra th× bê n­íc míi trë thµnh bÕn. H×nh ¶nh thËt ®Ñp vµ sinh ®éng bëi nh÷ng vËt v« tri v« gi¸c ®­îc nh©n hãa mang tÝnh c¸ch ®Çy t©m t×nh cña con ng­êi. ThuyÒn biÕt “nhí” bÕn, biÕt “®îi” - ph¶i ch¨ng tõ h×nh ¶nh ®ã nh©n d©n ta muèn ®Ò cËp ®Õn cuéc sèng vµ t©m t­ t×nh c¶m cña con ng­êi. Ng­êi con g¸i cã chång míi trë thµnh ng­êi vî, cã ng­êi yªu míi trë thµnh ng­êi yªu. Nh÷ng chµng trai ra ®i v× viÖc n­íc liÖu cã trë vÒ “bÕn cò” ®îi ch¨ng. §ã lµ nh÷ng c« g¸i s¾t son chê ®îi, chung thñy mét lßng, ph¶i cã t©m hån phong phó, sù liªn t­ëng ®éc ®¸o, nh©n d©n ta x©y dùng h×nh t­îng nghÖ thuËt tuyÖt vêi: thuyÒn vµ bÕn lµ sù so s¸nh ngÇm víi t×nh c¶m cña con ng­êi ®Ó miªu t¶ nçi nhí nhung tha thiÕt vµ lêi høa hÑn ch©n thµnh vÒ mèi t×nh chung thñy rÊt nªn th¬ cña ng­êi phô n÷ chê ®îi ng­êi yªu, ng­êi chång, ®ã còng lµ mét c©u hái, mét lêi kh¼ng ®Þnh s¾t son, chung thñy. “BÕn th× mét d¹ kh¨ng kh¨ng ®îi thuyÒn” Hai c©u th¬: “Bãng hång nh¸c thÊy lÎo xa Xu©n lan, thu cóc mÆn mµ c¶ hai” kÓ vÒ sù rung ®éng ®Çu tiªn cña Kim Träng khi gÆp chÞ em Thóy KiÒu trong ngµy tÕt thanh minh. Hai c©u th¬ ®­îc NguyÔn Du sö dông biÖn ph¸p tu tõ ho¸n dô “bãng hång”, “xu©n lan”, “thu cóc”. Ngµy x­a, phô n÷ Trung Quèc cßn mÆc v¸y (quÇn) mµu ®á (hång quÇn) nªn Kim Träng nh¸c thÊy “bãng hång” (chØ chÞ em Thóy KiÒu) ®· thÊy hai chÞ em rÊt ®Ñp (lan vµ cóc) thay thÕ cho Thóy KiÒu vµ Thóy V©n. Hai chÞ em ®Ñp nh­ lan mïa xu©n vµ nh­ cóc mïa thu, mét vÎ ®Ñp mÆn mµ khiÕn Kim Träng míi gÆp ®· ®em lßng yªu mÕn. NghÖ thuËt ho¸n dô giµu h×nh ¶nh lµm c©u th¬ thªm ®»m th¾m. Trong vÝ dô trªn häc sinh dÔ nhÇm lÉn gi÷a ho¸n dô vµ Èn dô. VËy Èn dô vµ ho¸n dô cã g× gièng vµ kh¸c nhau: +) Gièng nhau: C¶ hai ®Òu lÊy tªn gäi nµy ®Ó gäi ®èi t­îng kh¸c, ®Òu lµ thay thÕ. Muèn ph¸t hiÖn ®­îc ng­êi ta ph¶i liªn t­ëng ®Ých cña chóng ®Òu nh»m lµ “®Ñp” khiÕn cho tõ ng÷ giµu tÝnh biÓu c¶m h¬n. +) Kh¸c nhau: Èn dô: Dùa vµo mèi quan hÖ gièng nhau gi÷a hai ®èi t­îng v× vËy gäi lµ so s¸nh ngÇm, trong ®ã vÕ ®­îc so s¸nh Èn ®i. Ho¸n dô: Dùa vµo mèi quan hÖ gÇn gòi cã thùc gi÷a hai ®èi t­îng dïng ®Ó thay thÕ. Bµi tËp ¸p dông: Cho häc sinh tr¶ lêi miÖng: Ph¸t hiÖn biÖn ph¸p tu tõ trong nh÷ng c©u sau: “Hìi ng­êi tim nh÷ng ng­êi yªu C¸nh chim kh«ng mái sím chiÒu vÉn bay” Yªu cÇu tr¶ lêi: BiÖn ph¸p ho¸n dô: “Tim” chØ t×nh c¶m yªu th­¬ng, tÊm lßng cña B¸c Hå ®èi víi d©n téc ViÖt Nam. BiÖn ph¸p Èn dô: VÝ ngÇm víi B¸c “c¸nh chim kh«ng mái sím chiÒu vÉn bay” nh»m ca ngîi B¸c - Ng­êi ®· suèt ®êi chiÕn ®Êu kh«ng mÖt mái v× ®éc lËp, tù do cho Tæ Quèc, vÞ l·nh tô kÝnh yªu giµu lßng nh©n ¸i cña d©n téc ViÖt Nam. Häc sinh tr¶ lêi ®óng cho ®iÓm ®Ó ®éng viªn. * Trong qu¸ tr×nh hÖ thèng hãa c¸c biÖn ph¸p tu tõ t«i ®· cho c¸c em tr¶ lêi miÖng mét sè biÖn ph¸p: Nãi qu¸, ®iÖp ng÷ nªn bµi tËp tiÕp theo t«i chØ muèn ¸p dông vµo viÖc cô thÓ, vµo viÖc c¶m thô t¸c phÈm v¨n häc. Bµi tËp 3: VËn dông nh÷ng hiÓu biÕt cña m×nh vÒ biÖn ph¸p tu tõ n¨ng lùc c¶m thô ®Ó n©ng cao hiÓu biÕt vÒ bµi th¬ “Tre ViÖt Nam” cña NguyÔn Duy. Yªu cÇu tr¶ lêi: C¨n cø vµo c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt cña bµi th¬ ®Ó n©ng cao c¶m thô. Träng t©m khai th¸c biÖn ph¸p tu tõ. §©y lµ bµi th¬ ®· ®­îc ®­a vµo ch­¬ng tr×nh líp 7. Trong nh÷ng buæi båi d­ìng n©ng cao nµy, chó ý ®Æt c©u hái cho häc sinh khai th¸c c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®Ó n©ng cao c¶m thô, gi¸o viªn tæng hîp ý kiÕn cña c¸c em n©ng cao trong qu¸ tr×nh khai th¸c c¸c biÖn ph¸p tu tõ cÇn kÕt hîp mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt kh¸c. C©u hái 1 “Tre xanh Xanh tù bao giê ChuyÖn ngµy x­a… ®· cã bê tre xanh” §o¹n th¬ sö dông biÖn ph¸p tu tõ g×? Ba c©u th¬ trªn lµ mét c©u th¬ lôc b¸t t¹i sao l¹i ng¾t xuèng ba dßng? DÊu chÊm löng cã t¸c dông g×? Ph©n tÝch c¸i hay cña ®o¹n th¬ trªn. Tr¶ lêi: Ngay tõ ®Çu bµi th¬ NguyÔn Du ®· giíi thiÖu vÒ tre ViÖt Nam b»ng c©u hái tu tõ (c©u hái mµ néi dung cña nã ®· bao hµm ý tr¶ lêi) vµ ®iÖp tõ “xanh”. “Tre xanh Xanh tù bao giê? C©u hái nh­ mét lêi kh¼ng ®Þnh: Tre xanh ®· cã tõ rÊt l©u ®êi, c©y tre ®· g¾n bã s©u s¾c víi ng­êi ViÖt Nam. “TruyÖn ngµy x­a..” dÊu chÊm löng ®i kÌm nh¾c nhë mäi ng­êi nhí vÒ thêi xa x­a cña lÞch sö, thña Êy Th¸nh Giãng ®· nhæ tre ®¸nh giÆc. §ã lµ b»ng chøng hïng hån vÒ sù g¾n bã gi÷a tre vµ ng­êi ViÖt Nam, c¸ch ng¾t c©u lôc b¸t thµnh ba dßng nh­ nhÊn m¹nh gîi t¶ vÒ kho¶ng thêi gian, kh«ng gian v« tËn, nh­ mét lêi kh¼ng ®Þnh thªm tre cã tõ l©u ®êi, g¾n bã víi lµng quª ViÖt Nam, con ng­êi ViÖt Nam víi mµu xanh bÊt tËn cña nã. §iÖp tõ “xanh” ®­îc nh¾c tíi ba lÇn nh­ kh¼ng ®Þnh søc sèng tr­êng tån cña tre, cña d©n téc ViÖt Nam. C©y tre ®· trë thµnh biÓu t­îng cña d©n téc ViÖt Nam tõ ®ã. C©u hái 2: a. Em cã nhËn xÐt g× vÒ c©u hái tu tõ trong ®o¹n: Th©n gÇy guéc l¸ mong manh Mµ sao lªn lòy lªn thµnh tre ¬i? ë ®©u tre còng xanh t­¬i Cho dï ®Êt sái ®Êt v«i b¹c mµu? b. §Êt sái, ®Êt v«i lµ lo¹i ®Êt nh­ thÕ nµo? c. V× sao hoµn c¶nh sèng khã kh¨n vËy mµ tre vÉn xanh t­¬i, t¸c gi¶ ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× nãi nªn ®øc tÝnh cÇn cï cña tre? Yªu cÇu tr¶ lêi: C©u hái tu tõ trong 4 c©u th¬ trªn nh­ kh¼ng ®Þnh d¸ng vÎ, c¸ch sèng cña tre. Tuy c©y cao, gÇy, l¸ nhá “mong manh” nh­ng chóng sèng g¾n bã víi nhau ®Ó t¹o thµnh bê tre, lòy tre «m Êp, bao quanh, b¶o vÖ xãm lµng. Dï cho ë m«i tr­êng nµo, hoµn c¶nh nµo “®Êt sái, ®Êt v«i b¹c mµu” - lo¹i ®Êt c»n cçi Ýt chÊt nhÊt th× tre vÉn sèng, vÉn xanh t­¬i, quanh n¨m xanh tèt, søc sèng cña tre lµ bÊt diÖt. V× sao vËy? “Cã g× ®©u, cã g× ®©u Mì mµu Ýt chÊt dån l©u hãa nhiÒu RÔ siªng kh«ng ng¹i ®Êt nghÌo Tre bao nhiªu rÔ bÊy nhiªu cÇn cï? Tre cÇn cï, chÞu khã nh­ ng­êi d©n ViÖt Nam, “siªng” lµ siªng n¨ng, ch¨m chØ, cÇn cï, “chÊt dån l©u” lµ sù tÝch lòy gãp nhÆt tõng tý theo kiÓu “n¨ng nhÆt chÆt bÞ”, “kiÕn tha l©u còng ®Çy tæ” biÖn ph¸p nh©n hãa, Èn dô khiÕn tre hiÖn lªn thËt sinh ®éng. Tre biÕt siªng n¨ng cÇn cï chÞu khã hay ®ã chÝnh lµ ®øc tÝnh cña ng­êi d©n ViÖt Nam cã tõ l©u ®êi mµ nhµ th¬ NguyÔn Duy hÕt lêi ca ngîi. C©u hái 3: “V­¬n m×nh trong giã tre ®u C©y kham khæ vÉn h¸t ru l¸ cµnh Yªu nhiÒu n¾ng ná trêi xanh Tre xanh kh«ng ®øng khuÊt m×nh bãng r©m B·o bïng th©n bäc lÊy th©n Tay «m tay nÝu tre gÇn nhau thªm Th­¬ng nhau tre kh«ng ë riªng Lòy thµnh tõ ®ã mµ lªn hìi ng­êi”. §o¹n th¬ trªn sö dông biÖn ph¸p tu tõ g×? Em h·y ph©n tÝch ý nghÜa cña ®o¹n th¬? Yªu cÇu tr¶ lêi: C¶ ®o¹n th¬ ®­îc sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n hãa sinh ®éng, tre lµ vËt v« tri, v« gi¸c vËy mµ cã nghÞ lùc rÊt lín trong cuéc sèng, rÊt l¹c quan yªu ®êi nh­ con ng­êi. Tre biÕt “v­¬n m×nh” trong giã, v­¬n lªn cao ®Ó ®ãn nhËn ¸nh s¸ng bÇu trêi. Nã kh«ng chÞu khuÊt phôc tr­íc bÊt cø søc m¹nh nµo. “Tre xanh kh«ng ®øng khuÊt m×nh bãng d©m”. Nã yªu bÇu trêi biÕt bao nhiªu, bÇu trêi trong xanh hiÒn hßa s¾c n¾ng, nã v­¬n lªn ®Çy ý trÝ vµ t¹o cho m×nh mét ý trÝ hiªn ngang, bÊt khuÊt. Cuéc sèng cßn kham khæ ®¹m b¹c nh­ng ®©u cã ¸t næi niÒm vui, niÒm l¹c quan trong cuéc sèng “c©y kham khæ vÉn h¸t ru l¸ cµnh”. TiÕng giã vi vu, tiÕng s¸o diÒu rén ra, tiÕng tre xµo x¹c hay ®ã chÝnh lµ tiÕng h¸t ca ngîi cuéc sèng thanh b×nh, tre vÉn ®øng ®Êy hiªn ngang vµ bÊt khuÊt, dï cho giã t¸p m­a sa, dï cho giã giËt b·o bïng, tre vÉn ®oµn kÕt g¾n bã bªn nhau “tay «m tay nÝu tre gÇn nhau thªm”. Tõ t×nh yªu th­¬ng g¾n bã ®oµn kÕt, tre trë thµnh bøc t­êng thµnh v÷ng ch¾c b¶o vÖ quª h­¬ng. C¶ ®o¹n th¬ viÕt vÒ tre nh­ng ®ã lµ c¸ch nãi Èn dô rÊt ®éc ®¸o cña NguyÔn Duy ®Ó ca ngîi nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña ng­êi d©n ViÖt Nam: kiªn trung, dòng c¶m, biÕt ®oµn kÕt s¸t c¸nh bªn nhau ®Ó b¶o vÖ Tæ Quèc. Dï cuéc sèng cßn nghÌo nµn, l¹c hËu, dï bÞ chiÕn tranh tµn ph¸ nh­ng ng­êi d©n ViÖt Nam vÉn l¹c quan yªu ®êi, ®oµn kÕt chiÕn ®Êu chèng l¹i kÎ thï b¶o vÖ Tæ Quèc. Bµi th¬ viÕt trong nh÷ng ngµy chèng Mü s«i ®éng nh­ mét tiÕng nãi b×nh tÜnh, l¹c quan, kh¼ng ®Þnh t­ thÕ chiÕn th¾ng cña con ng­êi ViÖt Nam, d©n téc ViÖt Nam tr­íc mäi thö th¸ch cña kÎ thï. C©u hái 4: “Ch¼ng may th©n g·y cµnh r¬i VÉn nguyªn c¸i gèc truyÒn ®êi cho m¨ng Nßi tre ®©u chÞu mäc cong Ch­a lªn ®· nhän nh­ ch«ng l¹ th­êng L­ng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s­¬ng Cã manh ¸o céc tre nh­êng cho con M¨ng non lµ bóp m¨ng non §· mang d¸ng th¼ng th©n trßn cña tre N¨m qua ®i, th¸ng qua ®i Tre giµ m¨ng mäc cã g× l¹ ®©u?” Ph¸t hiÖn biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n hãa, Èn dô trong ®o¹n th¬ trªn? Cho biÕt dông ý cña t¸c gi¶? Em c¶m nhËn g× vÒ h×nh ¶nh bóp m¨ng non? Yªu cÇu tr¶ lêi: D­íi ngßi bót cña NguyÔn Duy tre cßn nhiÒu phÈm chÊt ®¸ng quý n÷a nh­ ®øc tÝnh ngay th¼ng, lßng vÞ tha biÕt nh­êng nhÞn vµ ch¨m lo cho thÕ hÖ m¨ng non ®êi sau. Nãi vÒ tre mµ nh­ nãi vÒ mét líp ng­êi, võa gÇn gòi, võa tha thiÕt. “Nßi tre ®©u chÞu mäc cong Ch­a lªn ®· nhän nh­ ch«ng l¹ th­êng L­ng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s­¬ng Cã manh ¸o céc tre nh­êng cho con” Manh ¸o céc tre “nh­êng” cho con lµ h×nh ¶nh ®Æc s¾c nhÊt. BiÖn ph¸p nh©n hãa Èn dô gîi cho ta mét h×nh ¶nh ®Ñp vÒ t×nh th­¬ng, sù hy sinh cña thÕ thÖ tr­íc ®èi víi thÕ hÖ sau. Manh ¸o th× “céc” nh­ng t×nh th­¬ng th× dµi v« tËn. Nã lµ tµi s¶n quý gi¸ truyÒn tõ ®êi nµy qua ®êi kh¸c ®Ó t¹o lªn truyÒn thèng “tre giµ m¨ng mäc”. H×nh ¶nh bóp m¨ng non trong c©u: “M¨ng non lµ bóp m¨ng non §· mang d¸ng th¼ng th©n trßn cña tre.” Gîi lªn sù nèi tiÕp cña thÕ hÖ sau ®èi víi thÕ hÖ tr­íc, sèng ngay th¼ng, can tr­êng tõ tÊm bÐ. §ã lµ h×nh ¶nh ®Ñp cña thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam, kÕ tôc truyÒn thèng bÊt khuÊt cña d©n téc ®Ó b¶o vÖ x©y dùng Tæ Quèc. C¸c em chÝnh lµ m¨ng non cña ®Êt n­íc, lµ t­¬ng lai cña ®Êt n­íc. C©u hái 5: Em cã nhËn xÐt g× vÒ nhÞp th¬, dÊu chÊm löng, biÖn ph¸p tu tõ? §iÖp tõ “xanh” cã ý nghÜa g×? §o¹n kÕt nµy cã sù g¾n bã nh­ thÕ nµo víi ®o¹n ®Çu? “Mai sau… Mai sau … Mai sau … §Êt xanh tre m·i xanh mµu tre xanh” Yªu cÇu tr¶ lêi: C©u th¬ lôc b¸t t¸ch lµm 4 dßng, nhÞp th¬ 2/2/2 ng¾t ra thµnh 3 nhÞp cïng víi ®iÖp tõ “mai sau” ®­îc nh¾c tíi 3 lÇn. DÊu chÊm löng kÌm theo nh­ gîi thêi gian trong t­¬ng lai lµ v« cïng, v« tËn. Mai sau vµ m·i m·i vÒ sau ®Êt n­íc ViÖt Nam “§Êt xanh tre m·i xanh mµu tre xanh”. Sù ®iÖp l¹i 3 lÇn tõ “xanh” nh­ mét tõ suy ngÉm, mét sù kh¼ng ®Þnh vÒ søc sèng tr­êng tån cña c©y tre ViÖt Nam, cña con ng­êi ViÖt Nam, cña d©n téc ViÖt Nam. G¾n khæ th¬ ®Çu vµ khæ th¬ cuèi, c¶ bµi th¬ kh¾c häa ®Ëm nÐt h×nh ¶nh c©y tre ViÖt Nam: Qu¸ khø – hiÖn t¹i- t­¬ng lai; tre cã sù sèng tr­êng tån, m·i m·i víi nh÷ng phÈm chÊt quý b¸u. BiÖn ph¸p Èn dô, nh©n hãa xuyªn suèt bµi th¬ cïng víi sù s¸ng t¹o trong viÖc sö dông thÓ lôc b¸t, bµi th¬ gîi ©m ®iÖu võa ca dao, võa hiÖn ®¹i ca ngîi con ng­êi ViÖt Nam, d©n téc ViÖt Nam cÇn cï, dòng c¶m, bÊt khuÊt, kiªn trung. Bµi tËp: Ph¸t biÓu c¶m nghÜ cña em vÒ mét vµi c©u trong bµi “Tre ViÖt Nam” cã sö dông biÖn ph¸p tu tõ mµ em t©m ®¾c nhÊt? T¹i sao t¸c gi¶ lÊy ®Çu ®Ò lµ “Tre ViÖt Nam” ? NhËn xÐt chung Tãm l¹i, trong suèt qu¸ tr×nh vËn dông, khai th¸c c¸c biÖn ph¸p tu tõ vµo viÖc c¶m thô V¨n häc t«i ®· h­íng dÉn c¸c em thùc hiÖn tõng b­íc: ph¸t hiÖn – ph©n tÝch – c¶m thô, n©ng cao më réng, ®­a bµi tËp øng dông. T«i nhËn thÊy c¸c em ch¨m chó theo dâi, hµo høng ph¸t biÓu bµi, khi viÕt bµi ®· ®¹t kÕt qu¶ cao, kh¶ n¨ng c¶m thô cña c¸c em ®­îc n©ng lªn, c¸c bµi tËp øng dông c¸c em ®Òu lµm tèt, cã s¸ng t¹o theo c¸ch c¶m thô riªng cña m×nh. Trªn c¬ së nh÷ng ph­¬ng ph¸p dïng c©u hái ®Ó ph¸t hiÖn, ph©n tÝch biÖn ph¸p tu tõ, häc sinh cã thÓ vËn dông trong nhiÒu tr­êng hîp kh¸c ph©n tÝch c¸i hay cña viÖc sö dông biÖn ph¸p ®iÖp ng÷, biÖn ph¸p t­¬ng ph¶n…trong mét ®o¹n th¬, ®o¹n v¨n hoÆc mét bµi th¬… tõ ®ã n©ng cao c¶m thô t¸c phÈm. Trªn c¬ së hiÓu biÕt cña häc sinh cã thÓ lµm th¬, vËn dông vµo bµi viÕt cña m×nh c¸c biÖn ph¸p tu tõ, lµm cho c©u th¬, c©u v¨n giµu h×nh ¶nh sinh ®éng. PhÇn yªu cÇu tr¶ lêi: Lµ c¸ch gi¶ng gi¶i cña thÇy ®­îc kh¸i qu¸t theo sù tr¶ lêi cña häc sinh khi lµm bµi tËp øng dông, häc sinh cÇn cã sù s¸ng t¹o theo sù c¶m nhËn riªng cña m×nh. IV. kÕt qu¶ thùc hiÖn cã so s¸nh ®èi chøng 1- Tõ biÖn ph¸p tu tõ c¸c em ®· ®­îc häc, ®­îc båi d­ìng c¸c em ®· dÔ dµng nhËn biÕt, ph¸t hiÖn chÝnh x¸c c¸c biÖn ph¸p tu tõ. 2- BiÕt khai th¸c, ph©n tÝch tõng biÖn ph¸p tu tõ trong nh÷ng ®o¹n th¬ (v¨n) cã sö dông nhiÒu biÖn ph¸p tu tõ, c¸c em ®· biÕt kÕt hîp hµi hßa c¸c biÖn ph¸p tu tõ, g¾n nã víi v¨n c¶nh ®Ó khai th¸c n©ng cao c¶m thô. 3- Kh«ng cßn hiÖn t­îng nhÇm lÉn gi÷a biÖn ph¸p Èn dô vµ ho¸n dô. 4- Kh¶ n¨ng c¶m thô V¨n häc n©ng cao, c¸c em biÕt vËn dông gi÷a viÖc khai th¸c c¸c biÖn ph¸p tu tõ víi viÖc ph©n tÝch c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt kh¸c ®Ó n©ng cao vèn hiÓu biÕt V¨n häc. 5- KÕt qu¶ cô thÓ qua c¸c bµi kiÓm tra, kh¶o s¸t: §Ò bµi: Ph¸t hiÖn vµ ph©n tÝch hiÖu qu¶ cña viÖc sö dông biÖn ph¸p tu tõ trong ®o¹n v¨n sau: “…Cã häc v¨n th¬ míi biÕt tr¨ng lµ mét c¸i g× ®Ñp vµ quý l¾m. Tr¨ng lµ c¸i liÒm vµng gi÷a ®èng sao. Tr¨ng lµ c¸i ®Üa b¹c trªn tÊm th¶m nhung da trêi. Tr¨ng táa méng xuèng trÇn gian. Tr¨ng tu«n suèi m¸t ®Ó nh÷ng t©m hån khao kh¸t ngôp lÆn”. Dùa vµo hiÓu biÕt vÒ bÇu trêi, ¸nh tr¨ng viÕt mét ®o¹n v¨n t¶ bÇu trêi ®ªm trung thu (cã sö dông phÐp so s¸nh, nh©n hãa). KÕt qu¶ cô thÓ: Líp SÜ sè §iÓm 0 - 2,5 §iÓm 2,5 - 4,5 §iÓm 5 - 7,5 §iÓm 8 - 10 SL % SL % SL % SL % 6A 41 0 0 1 2,5 24 58,5 16 39 6B 40 0 0 4 10 38 70 8 20 6C 39 0 0 3 8 27 69 9 23 7A 40 0 0 0 0 21 52 19 48 7B 37 0 0 3 8 24 65 10 27 7C 39 0 0 4 10 26 67 9 23 7D 38 0 0 3 8 27 71 8 21 Trong ®ã em Ph¹m ThÞ DuÖ häc sinh líp 7A ®· viÕt nh­ sau: Tr¨ng lµ ®Ò tµi hÊp dÉn ®èi víi c¸c nhµ v¨n, nhµ th¬. BiÕt bao nhiªu c¸c thi nh©n viÕt vÒ vÎ ®Ñp cña tr¨ng lµm rung ®éng lßng ng­êi. Nam cao nhËn xÐt thËt ®éc ®¸o “Cã häc v¨n th¬ míi biÕt tr¨ng lµ mét c¸i g× ®Ñp vµ quý l¾m. Tr¨ng lµ c¸i liÒm vµng gi÷a ®èng sao. Tr¨ng lµ c¸i ®Üa b¹c trªn tÊm th¶m nhung da trêi. Tr¨ng táa méng xuèng trÇn gian. Tr¨ng tu«n suèi m¸t ®Ó nh÷ng t©m hån khao kh¸t ngôp lÆn”. §o¹n v¨n ®­îc t¸c gi¶ dïng h×nh ¶nh so s¸nh thËt tµi t×nh ®Ó kh¾c häa mét bøc tranh tuyÖt mü vÒ tr¨ng. Tr¨ng nh­ c¸i liÒm vµng, tr¨ng nh­ c¸i ®Üa b¹c. §ã lµ hai thêi ®iÓm tr¨ng ®Çu th¸ng vµ cuèi th¸ng. Nhµ v¨n ®· quan s¸t rÊt tinh tÕ, ®Çu th¸ng vÇng tr¨ng khuyÕt treo l¬ löng gi÷a bÇu trêi ®Çy sao lÊp l¸nh ®­îc vÝ nh­ “chiÕc liÒm vµng gi÷a ®èng sao”. LiÒm g¾n víi ®èng lµ h×nh ¶nh gÇn gòi, th©n thuéc víi bµ con n«ng d©n. Tr¨ng trë lªn gÇn gòi th©n thiÕt víi con ng­êi biÕt bao. Tr¨ng gi÷a th¸ng lµ vÇng tr¨ng trßn ®­îc vÝ “lµ c¸i ®Üa b¹c” ®ã lµ b¸u vËt – mét cæ vËt cña thiªn thiªn hÕt søc quý gi¸ vµ ®Ñp ®Ï. B¸u vËt ®ã ®­îc ®Æt trªn mét tÊm th¶m nhung quyÒn quý, cao sang cña bÇu trêi. Tr¨ng ®Ñp qu¸, s¸ng qu¸ “tr¨ng táa méng xuèng trÇn gian, tr¨ng tu«n suèi m¸t ®Ó nh÷ng t©m hån khao kh¸t ngôp lÆn”. BiÖn ph¸p nh©n hãa ®Çy søc gîi c¶m. VÇng tr¨ng táa s¸ng dÞu m¸t, th¬ méng, lung linh huyÒn ¶o. Nµng tr¨ng lµm xóc ®éng lßng ng­êi, bao nhiªu nhµ th¬, nhµ v¨n ®¾m ch×m trong suèi m¸t cña ¸nh tr¨ng ®Ó viÕt lªn nh÷ng c©u th¬, c©u v¨n tuyÖt diÖu vÒ tr¨ng. “Tr¨ng” lµ ®iÖp khóc ®­îc nhÊn m¹nh nhiÒu lÇn nh­ kh¼ng ®Þnh vÎ ®Ñp tuyÖt diÖu cña ¸nh tr¨ng. Ph¶i cã sù quan s¸t tinh tÕ, cã t©m hån yªu tr¨ng, yªu thiªn nhiªn tha thiÕt nhµ v¨n míi miªu t¶ vÒ tr¨ng ®Ñp ®Õn nh­ vËy. Nhµ v¨n khiÕn em cµng thªm yªu tr¨ng, yªu thiªn nhiªn tha thiÕt. VËn dông vµo viÖc viÕt ®o¹n v¨n ng¾n miªu t¶ ®ªm tr¨ng Trung thu em NguyÔn ThÞ TuyÒn viÕt: VÇng tr¨ng vµng th¾m ®ang tõ tõ nh« lªn sau lòy tre lµng xanh thÉm. Tr¨ng tu«n ch¶y nh÷ng ¸nh vµng trªn kh¾p lµng quª, tr¨ng d¹t dµo cïng sãng lóa, tr¨ng t¾m ®Ém rÆng tre r× rµo trong giã. Tr¨ng lÈn trèn trong t¸n l¸ xanh r× cña c©y ®a ®Çu th«n. Tr¨ng lai l¸ng trong v­ên chuèi dâi theo mÊy c« cËu tý hon ®ang ch¬i trËn gi¶. Tr¨ng ®i ®Õn ®©u n¬i Êy bõng lªn tiÕng reo c­êi rén r·. Tr¨ng tinh nghÞch ®Ëu vµo ¸nh m¾t cña anh, cña chÞ thanh niªn. Tr¨ng vên lªn m¸ cña c¸c em thiÕu niªn. Tr¨ng «m Êp m¸i tãc b¹c ph¬ cña c¸c cô giµ… Tr¨ng ®Ñp ®Ï xiÕt bao. Tr¨ng ïa vµo lßng ng­êi kh¬i dËy t×nh yªu cuéc sèng… KÕT LUËN Trªn ®©y lµ kinh nghiÖm t«i ®· thùc hiÖn nhiÒu n¨m trong viÖc rÌn luyÖn ®éi tuyÓn häc sinh giái vµ ®· thu ®­îc kÕt qu¶ ®¸ng kÓ. Tuy nhiªn trong ph¹m vi thùc hiÖn ®Ò tµi thêi gian cã h¹n nªn nhiÒu ®iÒu ch­a thùc hiÖn ®­îc. VÝ dô: Ph©n tÝch thªm hiÖu qu¶ cña mét sè biÖn ph¸p tu tõ, ®iÖp ng÷, t­¬ng ph¶n, ch¬i ch÷, nãi qu¸… ch­a hÕt c¸c d¹ng bµi cho häc sinh khai th¸c, c¶m thô. VÝ dô: Thay c¸ch viÕt th«ng th­êng b»ng c¸ch viÕt cã h×nh ¶nh qua c¸c biÖn ph¸p tu tõ. Nh÷ng vÊn ®Ò ®ã ®­îc thùc hiÖn b»ng c¸c chuyªn ®Ò tiÕp theo vµ ®­îc th­êng xuyªn d¹y trong qu¸ tr×nh båi d­ìng häc sinh giái. V. Nh÷ng kiÕn nghÞ vµ ®Ò nghÞ sau qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. §Ó n©ng cao tr×nh ®é, n¨ng lùc c¶m thô V¨n häc cho häc sinh lµ mét c«ng viÖc khã, ®ßi hái ng­êi gi¸o viªn cã tr×nh ®é, n¨ng lùc tèt. Muèn vËy chóng t«i mong c¸c ®ång chÝ phô tr¸ch chuyªn m«n t¹o ®iÒu kiÖn më nh÷ng chuyªn ®Ò hoÆc phæ biÕn nh÷ng kinh nghiÖm gi¶ng d¹y, nh÷ng s¸ng kiÕn, nh÷ng kinh nghiÖm hay, ®Ó cho anh chÞ em gi¸o viªn chóng t«i cïng häc tËp n©ng cao tay nghÒ. Thanh Oai,ngµy 10 th¸ng 04 n¨m 2010 T¸c gi¶ Ph¹m ThÞ Thóy ý kiÕn nhËn xÐt ®¸nh gi¸ vµ xÕp lo¹i cña Héi ®ång khoa häc c¬ së Chñ tÞch héi ®ång (Ký tªn, ®ãng dÊu)

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docRèn học sinh kỹ năng cảm thụ văn học qua một số biện pháp tu từ.doc
Luận văn liên quan