Bản sắc dân tộc trong nền kinh tế mở là tất yếu và cần thiết trong giai đoạn hiện nay

A / Đặt vấn đề Cùng với quá trình dựng nước và giữ nước , nền văn hoá Việt Nam đã hình thành và phát triển . Bằng lao động sáng tạo và ý chí đấu tranh bền bỉ , kiên cường , nhân dân ta đã xây đắp nên một nền văn hoá kết tinh sức mạnh và in đậm dấu ấn vản sắc của dân tộc , chứng minh sức sống mãnh liệt và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam . Văn hóa Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước . Nhờ nền tảng và sức mạnh văn hoá ấy mà dù có nhiều thời kỳ bị đô hộ , dân tộc ta vẫn giữ vững và phát huy bản sắc của mình , chẳng những không bị đồng hoá , mà còn quật cường đứng dậy giành lại độc lập cho dân tộc , lấy sức ta mà giải phóng cho ta . Phát huy truyền thống văn hoá dân tộc , dưới sự lãnh đạo của Đảng , là nhân lên sức mạnh của nhân dân ta để vượt qua khó khăn , thử thách , xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội , giữ vững quốc phòng , an ninh , mở rộng quan hệ đối ngoại , tạo ra thế và lực mới cho đất nước ta đI vào thế kỷ XXI . Công cuộc đổi mới toàn diện , đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước , xây dựng chủ nghĩa xã hội , thực hiện thắng lợi mục tiêu “ dân giàu , nước mạnh , xã hội công bằng văn minh” , đòi hỏi chúng ta phảI xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến , đậm đà bản sắc dân tộc , xây dựng nền tảng tinh thần của dân tộc ta , coi đó vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội . Đảng và Nhà nước ta đang tiến tới xây dựng một nền kinh tế mở ,hội nhập với Thế giới . Chúng ta đang sống trong một thế giới hiện đại biến chuyển nhanh chóng , đang diễn ra quá trình toàn cầu hoá , sự hội nhập khu vực và thế giới với một tốc độ rất nhanh , từ đó nảy sinh nhu cầu mở rộng giao lưu giữa các nền văn hoá . Trong khi chú trọng giữ gìn , phát huy các truyền thống văn hoá tinh thần tốt đẹp của dân tộc , văn hóa Việt Nam cần từng bước mở rộng giao lưu quốc tế , tiếp thụ những tinh hoa văn hoá thế giới và thời đại . Nền văn của chúng ta sẽ đa dạng hơn , phong phú hơn , tiên tiến hơn nhờ hấp thụ được những yếu tố lành mạnh của văn hoá thế giới . Trong nền kinh tế mở như nước ta hiện nay luôn luôn có sự trao đổi giao lưu với thế giới trên mọi lĩnh vực , trong đó có lĩnh vực văn hoá . Chúng ta không thể tránh khỏi việc du nhập những phong tục tập quán của các nước , các dân tộc trên thế giới . Tuy nhiên , không vì thế mà chúng ta quên đi truyền thống của đân tộc mình , cái gốc của mình . Việc giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc trong thời kỳ nền kinh tế mở là hết sức cần thiết . ĐIều đó giúp chúng ta hoà nhập chứ không hoà tan , không bị mất đi cái gốc của mình. Chúng ta một mặt tiếp thu những nét tinh hoa trong văn hoá của các nước , một mặt giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc để làm cho đời sống tinh thần của chúng ta ngày càng phong phú hơn. Mục lục Tên đề mục Trang A/ .Đặt vấn đề 02 B/.Giải quyết vấn đề 04 Chương I: Quan niệm về Bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì Kinh tế mở 04 I.Bản sắc văn hóa dân tộc là gì. 04 II. Bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì kinh tế mở 05 Chương II: Tại sao phải đưa ra vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì Kinh tế mở 08 I.Tính tất yếu của việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc 08 II. Vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc 12 Chương III: Bản sắc dân tộc trong quá trình phát triển của đất nước 14 I. Vai trò của bản sắc văn hóa dân tộc trong nền kinh tế thị trường 14 II. Phát huy nội lực văn hóa trong quá trình phát triển 16 III.Toàn cầu hóa và bản sắc văn hóa dân tộc 19 Chương IV: Một số giải pháp nhằm phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì phát triển 20 I.Một số giải pháp trước mắt để xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc 20 II. Biện pháp khắc phục những mặt tiêu cực trong đời sống văn hóa xã hội của đất nước 21

doc25 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 31/01/2013 | Lượt xem: 2035 | Lượt tải: 5download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Bản sắc dân tộc trong nền kinh tế mở là tất yếu và cần thiết trong giai đoạn hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
µ nhËp chø kh«ng hoµ tan , kh«ng bÞ mÊt ®i c¸i gèc cña m×nh. Chóng ta mét mÆt tiÕp thu nh÷ng nÐt tinh hoa trong v¨n ho¸ cña c¸c n­íc , mét mÆt gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc ®Ó lµm cho ®êi sèng tinh thÇn cña chóng ta ngµy cµng phong phó h¬n. * TÝnh tÊt yÕu cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi : §Êt n­íc ta ®ang trong thêi kú tiÕn lªn x©y dùng nÒn kinh tÕ më , héi nhËp víi quèc tÕ . Tuy nhiªn , viÖc héi nhËp còng cã nh÷ng mÆt tÝch cùc vµ tiªu cùc .NÕu chóng ta tiÕp thu mét c¸ch kh«ng cã chän läc , kh«ng cã tÝnh to¸n , chóng ta dÔ bÞ tiÕp thu nh÷ng c¸i kh«ng tèt , ¶nh h­ëng ®Õn ®êi sèng v¨n ho¸ cña n­íc ta . MÆt kh¸c , chóng ta cßn lo ng¹i bÞ ®¸nh mÊt truyÒn thèng d©n téc , ch¹y theo c¸c n­íc trªn thÕ giíi , bÞ ¶nh h­ëng hoµn toµn bëi nÒn v¨n ho¸ cña c¸c n­íc kh¸c. ChÝnh v× thÕ , viÖc ®Æt ra nh÷ng ®Þnh h­íng trong viÖc héi nhËp , tiÕp thu nh÷ng tinh hoa trong v¨n ho¸ cña c¸c n­íc mét c¸ch cã chän läc lµ ®iÒu hÕt søc cÇn thiÕt . Trong ®ã , b¶n s¾c d©n téc gi÷ mét vai trß kh«ng nhá trong viÖc héi nhËp víi thÕ giíi . Mçi mét quèc gia ®Òu cã nh÷ng truyÒn thèng , nh÷ng b¶n s¾c riªng cña m×nh . Chóng ta cÇn gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc , mét mÆt ®Ó ®em nh÷ng tinh hoa cña m×nh ®Ó giao l­u víi c¸c n­íc , mét mÆt gióp chóng ta “ hoµ nhËp chø kh«ng hoµ tan” . Mçi quèc gia ®Òu cã nh÷ng b¶n s¾c riªng cña m×nh . §iÒu ®ã gióp chóng ta ph©n biÖt râ mçi mét quèc gia . Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc lµ mét viÖc tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ më hiÖn nay . Chóng ta cã b¶n s¾c d©n téc th× míi cã thÓ héi nhËp , giao l­u víi thÕ giíi , míi cã c¸i ®Ó giao l­u .NÕu kh«ng gi÷ g×n ®­îc b¶n s¾c d©n téc , chóng ta sÏ lÊy g× ®Ó héi nhËp víi thÕ giíi , khi ®ã chóng ta sÏ bÞ nÒn v¨n ho¸ c¸c n­íc kh¸c chi phèi , kh«ng cßn b¶n s¾c riªng cña m×nh . Víi nh÷ng lý do trªn , chóng ta cã thÓ thÊy râ tÇm quan träng cña viÖc gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc . Còng v× thÕ mµ viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi “B¶n s¾c d©n téc trong nÒn kinh tÕ më” lµ ®iÒu tÊt yÕu vµ cÇn thiÕt trong giai ®o¹n hiÖn nay . B / gi¶I quyÕt vÊn ®Ò . Ch­¬ng I. Quan niÖm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më . I /. B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ g× ? 1 . Kh¸i niÖm : B¶n s¾c d©n téc bao gåm nh÷ng gi¸ trÞ bÒn v÷ng , nh÷ng tinh hoa cña céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt Nam ®­îc vun ®¾p nªn qua lÞch sö hµng n¨m ®Êu tranh dùng n­íc vµ gi÷ n­íc . §ã lµ lßng yªu n­íc nång nµn , ý chÝ tù c­êng d©n téc , tinh thÇn ®oµn kÕt c¸ nh©n - gia ®×nh -lµng x· - Tæ quèc ; lßng nh©n ¸i , khoan dung , träng nghÜa t×nh, ®¹o lý , ®øc tÝnh cÇn cï , s¸ng t¹o trong lao ®éng ; sù tinh tÕ trong øng xö , tÝnh gi¶n dÞ trong lèi sèng ... B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc cßn ®Ëm ®µ trong c¸c h×nh thøc biÓu hiÖn mang tÝnh d©n téc ®éc ®¸o . 2 . VÞ trÝ cña b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc : B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc gi÷ vÞ trÝ rÊt quan träng : a/. ChÝnh b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc ®¶m b¶o cho d©n téc tån t¹i , ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn qua c¸c biÕn ®éng cña lÞch sö . b/. Nhê b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc , chóng ta biÓu lé ®­îc trän vÑn sù hiÖn diÖn cña mét b¶n s¾c trong giao l­u víi quèc tÕ . Môc tiªu cña giao l­u lµ th«ng qua giao l­u víi nÒn v¨n ho¸ míi , ta héi nhËp víi v¨n ho¸ thÕ giíi . ChØ gi÷ ®­îc b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc th× ta míi cã ®iÒu kiÖn giao l­u b×nh ®¼ng víi c¸c nÒn v¨n ho¸ thÕ giíi . Cßn sao chÐp , trë thµnh “ c¸i bãng” , “ c¸i ®u«i” cña ng­êi ta th× kh«ng cßn cã g× mµ héi nhËp b×nh ®¼ng . Tr­íc yªu cÇu cña thêi kú ph¸t triÓn míi , tr­íc nguy c¬ “ ®ång nh©t” vÒ v¨n ho¸ thùc chÊt lµ sù thèng trÞ cña v¨n ho¸ n­íc lín , n­íc giµu th× b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc cã ý nghÜa cùc kú lín . 3. B¶n s¾c d©n téc - hÖ gi¸ trÞ . V¨n ho¸ , theo UNESCO , lµ tæng thÓ nh÷ng nÐt ®Æc tr­ng tiªu biÓu nhÊt cña mét x· héi thÓ hiÖn trªn mÆt vËt chÊt vµ tinh thÇn , tri thøc vµ t×nh c¶m . V¨n ho¸ mang b¶n s¾c d©n téc . B¶n s¾c d©n téc biÓu hiÖn ë mét d©n téc trong lÞch sö tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña nã , gióp cho d©n téc ®ã gi÷ ®­îc tÝnh duy nhÊt ( tÝnh ®éc ®¸o ) , tÝnh thèng nhÊt , tÝnh nhÊt qu¸n so víi b¶n th©n m×nh . B¶n s¾c d©n téc thÓ hiÖn trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng - ý thøc thuéc vÒ mét d©n téc ( céi nguån ) , c¸ch t­ duy , c¸ch sèng , c¸ch dùng n­íc , gi÷ n­íc , c¸ch s¸ng t¹o v¨n ho¸ , khoa häc , v¨n nghÖ . B¶n s¾c d©n téc thÓ hiÖn trong gi¸ trÞ cña d©n téc , nã lµ cèt lâi cña mét v¨n ho¸ . HÖ gi¸ trÞ lµ nh÷ng g× nh©n d©n quan t©m , tin t­ëng thuéc ph¹m vi tèt vµ xÊu , mong muèn hoÆc kh«ng ®¸ng tin t­ëng thuéc ph¹m vi tèt vµ xÊu , mong muèn hoÆc kh«ng ®¸ng mong muèn . Nã lµ nh÷ng gi¸ trÞ vµ nh÷ng niÒm tin , mµ nh©n d©n cho lµ thiªng liªng , bÊt kh¶ x©m ph¹m . HÖ gi¸ trÞ biÓu hiÖn trong t­ t­ëng triÕt häc ( thÕ giíi quan ) chÝnh trÞ , v¨n häc , nghÖ thuËt , ®¹o ®øc , lèi sèng ( phong tôc , tËp qu¸n ) . HÖ gi¸ trÞ chuyÓn thµnh c¸c chuÈn mùc x· héi , nã ®Þnh h­íng cho sù lùa chän trong hµnh ®éng cña con ng­êi , c¸ nh©n vµ céng ®ång . HÖ gi¸ trÞ cã tÝnh æn ®Þnh rÊt lín vµ cã tÝnh bÒn v÷ng t­¬ng ®èi , cã søc m¹nh to lín ®èi víi céng ®ång . Trong sù tiÕn bé vµ ph¸t triÓn cña x· héi , c¸c gi¸ trÞ nµy th­êng kh«ng biÕn mÊt mµ ho¸ th©n vµo c¸c gi¸ trÞ cña thêi sau , theo quy luËt kÕ thõa vµ t¸i t¹o . Di s¶n v¨n ho¸ lµ c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa do lÞch sö ®Ó l¹i . C¸c gi¸ trÞ nµy sÏ trë thµnh truyÒn thèng khi ®­îc thÕ hÖ sau lùa chän , tiÕp nhËn , m« pháng , lµm sèng l¹i . §ã lµ quan hÖ gi÷a truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i . Sù thÝch nghi cña c¸c gi¸ trÞ cò ®èi víi sù thay ®æi cña thêi ®¹i , lµ biÓu hiÖn cña tÝnh liªn tôc v¨n ho¸ . II /. B¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më . 1 . Chñ tr­¬ng cña §¶ng vÒ vÊn ®Ò gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong nÒn kinh tÕ më . Nãi d©n téc vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc kh«ng thÓ t¸ch khái quan hÖ víi thÕ giíi . Chóng ta ®ang chøng kiÕn xu thÕ toµn cÇu ho¸ ®êi sèng loµi ng­êi . §ã lµ xu thÕ kh¸ch quan , tÊt yÕu mang tÝnh thêi ®¹i , tr­íc hÕt trong lÜnh vùc kinh tÕ . Xu thÕ toµn cÇu ho¸ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c quèc gia , d©n téc xÝch l¹i gÇn nhau , hiÓu biÕt nhau , bæ sung cho nhau , lµm phong phó vµ hç trî lÉn nhau . §Êt n­íc ta nhÊt ®Þnh n¾m lÊy xu thÕ nµy coi nh­ lµ mét thêi c¬ lín , ra søc tËn dông mäi ®iÒu kiÖn cã lîi do xu thÕ Êy t¹o ra , ®Æc biÖt ®Ó tranh thñ nh÷ng kh¶ n¨ng vËt chÊt , kü thuËt , c«ng nghÖ , nh÷ng kinh nghiÖm vµ tri thøc hiÖn ®¹i rÊt cÇn thiÕt cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ . Trong xu thÕ toµn cÇu ho¸ hiÖn nay , kh«ng mét quèc gia nµo cã thÓ ®øng biÖt lËp mµ cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn . MÆt kh¸c , ph¶i thÊy toµn cÇu ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ®Çy m©u thuÉn phøc t¹p . MÆt tÊt yÕu kü thuËt - kinh tÕ lµ mÆt tÝch cùc , cã lîi , ta ph¶i tËn dông . Song , mÆt kh¸c kh«ng thÓ bá qua lµ mÆt x· héi - kinh tÕ , mÆt b¶n chÊt giai cÊp cña qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa . XÐt vÒ mÆt nµy , trªn thÕ giíi hiÖn nay ®ang cã nh÷ng lùc l­îng nu«i tham väng lín toµn cÇu ho¸ chñ nghÜa t­ b¶n , hä muèn ¸p ®Æt hÖ gi¸ trÞ cña riªng hä lªn c¶ toµn cÇu . Quªn ®iÒu ®ã lµ ng©y th¬ vÒ chÝnh trÞ vµ trong thùc tiÔn kh«ng tr¸nh khái ph¶i tr¶ gi¸ ®¾t . Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nªu trªn vÒ xu thÕ toµn cÇu ho¸ hiÖn nay , chóng ta cµng thÊy ®­êng lèi më réng quan hÖ quèc tÕ trªn c¬ së ®éc lËp tù chñ cña §¶ng ta nãi chung vµ nãi riªng trong x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n hãa ViÖt Nam võa tiªn tiÕn võa ®Ëm ®µ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ hÕt søc ®óng ®¾n vµ s¸ng suèt . NghÞ quyÕt Héi NghÞ Trung ­¬ng 5 chØ râ : “ ph­¬ng h­íng chung , ®ång thêi lµ nhiÖm vô bao qu¸t cña sù nghiÖp v¨n hãa n­íc ta lµ ph¸t huy chñ nghÜa yªu n­íc vµ truyÒn thèng ®¹i ®oµn kÕt d©n téc , ý thøc ®éc lËp tù chñ , tù c­êng x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc x· héi chñ nghÜa , x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc , tiÕp thô nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i , lµm cho v¨n ho¸ thÊm s©u vµo toµn bé ®êi sèng vµ ho¹t ®éng x· héi , vµo tõng ng­êi , tõng gia ®×nh , tõng tËp thÓ vµ céng ®ång , tõng ®Þa bµn d©n c­ , vµo mäi lÜnh vùc sinh ho¹t vµ quan hÖ con ng­êi , t¹o nªn trªn ®Êt n­íc ta ®êi sèng tinh thÇn cao ®Ñp , tr×nh ®é d©n trÝ cao , khoa häc ph¸t triÓn phôc vô ®¾c lùc sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ v× môc tiªu d©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng v¨n minh , tiÕn b­íc v÷ng ch¾c lªn chñ nghÜa x· héi . NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 5 “ X©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” võa ®¸p øng ®óng nh÷ng ®ßi hái bøc xóc cña cuéc sèng võa lµ ®Þnh h­íng chiÕn l­îc c¬ b¶n cho sù nghiÖp x©y dùng , cñng cè vµ kh«ng ngõng t¨ng c­êng nÒn t¶ng tinh thÇn x· héi ta trªn con ®­êng phÊn ®Êu v× d©n giµu n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh , tiÕn b­íc v÷ng ch¾c lªn chñ nghÜa x· héi . 2 . Quan ®iÓm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lu«n cã sù biÕn ®éng , bæ sung qua c¸c thêi kú lÞch sö . Cã gi¸ trÞ ®­îc h×nh thµnh tõ xa x­a vµ lu«n lu«n bÒn v÷ng . Cã gi¸ trÞ ®óng lóc tr­íc , nh­ng nay kh«ng thÝch hîp . L¹i cã gi¸ trÞ míi nh­ng phï hîp víi nguyÖn väng d©n téc th× nhanh chãng cã søc sèng bÒn v÷ng . Ch¼ng h¹n , cã nh÷ng gi¸ trÞ míi tõ 1976 , còng lµ míi h¬n 30 n¨m nay , víi lêi kªu gäi cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh , gi¸ trÞ “ Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp , tù do” ®· nghiÔm nhiªn trë thµnh gi¸ trÞ v¨n ho¸ rÊt quan träng cña d©n téc ta . B¶n s¾c d©n téc n»m trong c¸c lÜnh vùc nh­ kiÕn tróc , héi ho¹ , v¨n ch­¬ng , ©m nh¹c ... nh­ng ®ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò phøc t¹p , cÇn ®Ó c¸c nhµ chuyªn m«n nghiªn cøu , th¶o luËn . Song ®¹o lý d©n téc lµ lo¹i v¨n ho¸ v« h×nh , nh­ng lµ tinh tuý cña b¶n s¾c d©n téc , ®­îc vun ®¾p qua lÞch sö l©u ®êi cña d©n téc ®­îc x¸c ®Þnh lµ : Lßng yªu n­íc nång nµn ; ý thøc tù lËp tù c­êng , tinh thÇn ®oµn kÕt , ý thøc céng ®ång , g¾n c¸ nh©n - gia ®×nh - lµng x· - Tæ quèc ; Lßng nh©n ¸i , tÝnh khoan dung , träng t×nh nghÜa , ®¹o lý ; §øc tÝnh cÇn cï , s¸ng t¹o trong lao ®éng ; Sù tinh tÕ trong c­ sö , gi¶n dÞ trong lèi sèng ... Còng cã ý kiÕn cho r»ng , nhiÒu d©n téc trªn thÕ giíi còng cã nh÷ng gi¸ trÞ t­¬ng tù nh­ trªn , v× sao ta l¹i coi ®ã lµ b¶n s¾c cña d©n téc m×nh ? Chóng ta cho r»ng , vÊn ®Ò quan träng lµ nh÷ng gi¸ trÞ ®ã cã ®Ých thùc lµ truyÒn thèng cña chóng ta kh«ng ? Chø kh«ng ph¶i lµ ta ®i t×m nh÷ng g× chØ cã ta cã mµ d©n téc kh¸c kh«ng cã . Quan träng lµ ta x¸c ®Þnh nh÷ng chuÈn gi¸ trÞ b¶n s¾c d©n téc ViÖt Nam . B¶n s¾c d©n téc ®­îc thÓ hiÖn c¶ trong néi dung vµ h×nh thøc . Khi nãi tíi b¶n s¾c d©n téc lu«n lu«n g¾n bã víi nhau nh­ trªn ®· tr×nh bµy . Khi nãi tíi b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc cÇn tr¸nh nh÷ng khuynh h­íng kh«ng ®óng . §ã lµ : “ ®ãng cöa , thu m×nh” , chØ “ kh­ kh­” gi÷ b¶n s¾c truyÒn thèng , kh«ng s¸ng t¹o míi , kh«ng më cöa giao l­u , tiÕp thô nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ thÕ giíi trë thµnh d©n téc hÑp hßi , cùc ®oan , kiªu ng¹o . HoÆc lµ “ më toang cöa” kh«ng chän läc , b¶n s¾c d©n téc bÞ chÌn Ðp , lu mê , trë thµnh nÒn v¨n ho¸ thiÕu b¶n s¾c . HoÆc phôc håi tÊt c¶ kÓ c¶ nh÷ng c¸I l¹c hËu , lçi thêi trong qu¸ khø , kh«ng cßn thÝch hîp trong x· héi míi ... Ch­¬ng II: T¹i sao ph¶i ®­a ra vÊn ®Ò gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më . I /. TÝnh tÊt yÕu cña viÖc x©y dùng nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . §iÒu kiÖn x· héi : Thùc tr¹ng ®êi sèng v¨n ho¸ n­íc ta hiÖn nay kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò dÔ ®¸nh gi¸ . Cã ng­êi qu¸ bi quan víi t×nh h×nh cho lµ trong khi ®êi sèng kinh tÕ cã kh¸ lªn tõ ®æi míi ®Õn nay th× ®êi sèng tinh thÇn l¹i sa sót nh­ ch­a bao giê cã . Ng­îc l¹i , cã ng­êi qu¸ l¹c quan cho mäi sù ®Òu tèt ®Ñp , nh÷ng hiÖn t­îng tiªu cùc lµ tù nhiªn vµ kh«ng ®¸ng kÓ . ThËt ra , bøc tranh kh«ng chØ cã mét mµu , hoÆc toµn tèi hoÆc toµn s¸ng . Tr­íc hÕt , cÇn kh¼ng ®Þnh ®êi sèng v¨n ho¸ x· héi ta so víi thêi kú tr­íc cã b­íc tiÕn bé râ rÖt . §iÒu dÔ thÊy lµ tÝnh n¨ng ®éng x· héi - kinh tÕ vµ tÝnh tÝch cùc c«ng d©n ®­îc kh¬i dËy vµ ph¸t huy thay cho t©m lý thô ®éng , û l¹i trong c¬ chÕ cò . BÇu kh«ng khÝ d©n chñ , cëi më trong x· héi t¨ng lªn . MÆt b»ng d©n trÝ ®­îc n©ng cao , së tr­êng , n¨ng lùc c¸ nh©n con ng­êi ®­îc khuyÕn khÝch , t«n träng . Nh÷ng nÐt míi næi bËt Êy trong ®êi sèng ®­îc ph¶n ¸nh qua ho¹t ®éng khëi s¾c , phong phó , ®a d¹ng trªn c¸c lÜnh vùc b¸o chÝ , xuÊt b¶n , ph¸t thanh , truyÒn h×nh , gi¸o dôc , v¨n häc , nghÖ thuËt , v.v... Trong sù phong phó , ®a d¹ng vµ bén bÒ cña ®êi sèng vµ ho¹t ®éng v¨n ho¸ , chñ nghÜa M¸c - Lªnin , t­ t­ëng Hå ChÝ Minh ®­îc §¶ng ta vËn dông vµ ph¸t triÓn s¸ng t¹o vÉn lµ nÒn t¶ng t­ t­ëng vµ kim chØ nam b¶o ®¶m cho x· héi ph¸t triÓn ®óng h­íng . Kinh tÕ thÞ tr­êng vµ më cöa víi bªn ngoµi lµm sèng ®éng nÒn kinh tÕ vµ c¸c ho¹t ®éng x· héi , ph¸t triÓn giao l­u hµng ho¸ , du lÞch vµ c¸c s¶n phÈm v¨n ho¸ , gióp nh©n d©n ta më réng ch©n trêi hiÓu biÕt vµ kÕn thøc tiÕp nhËn tõ bèn ph­¬ng . C¸c mÆt tr¸i cña kinh tÕ thÞ tr­êng vµ më cöa , dï t¸c ®éng d÷ déi , ®· kh«ng thÓ ng¨n næi nh©n d©n ta duy tr× vµ ph¸t triÓn truyÒn thèng tèt ®Ñp , nh­ thÊy tâ nhÊt vaß nh÷ng dÞp kû niÖm lín , h­íng vÒ céi nguån , vÒ c¸ch m¹ng vµ kh¸ng chiÕn , t­ëng nhí c¸c anh hïng d©n téc , ®Òn ¬n ®¸p nghÜa nh÷ng ng­êi cã c«ng , gióp ®ì nh÷ng ng­êi ho¹n n¹n ... §­¬ng nhiªn , bøc tranh kh«ng chØ toµn mµu s¸ng . NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 5 ®· nghiªm kh¾c chØ ra nh÷ng m¶ng tèi cïng nguyªn nh©n chñ quan . §ã lµ tr¹ng th¸i dao ®éng , hoµi nghi , gi¶m sót niÒm tin lý t­ëng ë mét sè ng­êi , kÓ c¶ mét bé phËn ®¶ng viªn , c¸n bé . §ã lµ nh÷ng hiÖn t­îng suy tho¸i ®¹o ®øc , ®Æc biÖt lµ n¹n tham nhòng , hèi lé , bu«n lËu , gian lËn th­¬ng m¹i tr­íc sù tÊn c«ng cña thãi Ých lû , chñ nghÜa c¸ nh©n , lèi sèng tiªu dïng , søc m¹nh ®éng tiÒn vµ chñ nghÜa thùc dông . §ã lµ mét sè hiÖn t­îng nhøc nhèi tr­íc ®©y kh«ng hÒ cã trong quan hÖ gia ®×nh , ®¹o lý thÇy trß , quan hÖ b¹n bÌ , sù ®¶o lén mét sè chuÈn gi¸ trÞ vµ nÕp sèng vèn tèt ®Ñp . §ã lµ trong mét bé phËn d©n c­ , kÓ c¶ mét sè thanh niªn , häc sinh , sinh viªn sù hiÓu biÕt cßn qu¸ Ýt vÒ lÞch sö d©n téc , vÒ c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng mµ lÞch sö vµ c¸ch m¹ng ®· x©y nªn trong khi ®ã l¹i phôc håi kh«ng ph©n biÖt tèt xÊu c¸c vèn cæ d©n téc ®ång thêi ®i liÒn víi t©m lý sïng ngo¹i ®«i khi ®Õn møc mï qu¸ng , phi lý , kÖch cìm . §ã lµ c¸c tÖ n¹n x· héi cã chiÒu gia t¨ng , sù ®am mÖ nhu cÇu vËt chÊt cïng nh÷ng dôc väng thÊp hÌn , lèi sèng bÊt chÊp ®¹o lý , d­ luËn x· héi vµ ph¸p luËt ®ang x« ®Èy mét sè ng­êi ®i vµo con ®­êng ph¹m téi . TÊt c¶ nh÷ng hiÖn t­îng trªn ®ang lµm vÈn ®ôc m«i tr­êng x· héi - v¨n ho¸ , g©y bÊt b×nh trong nh©n d©n , lµm xãi mßn nÒn t¶ng tinh thÇn x· héi , t¹o miÕng ®Êt mµu mì cho sù x©m nhËp nh÷ng s¶n phÈm v¨n hãa ®éc h¹i ngo¹i lai . X©y dùng nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . Tr­íc t×nh h×nh x· héi ®· ph©n tÝch ë trªn , viÖc tËp trung x©u dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc , cã tÇm quan träng ®Æc biÖt kh«ng chØ cho hiÖn t¹i mµ c¶ t­¬ng lai Tæ quèc ta . Nh­ng nªn v¨n hãa thÕ nµo lµ “ tiªn tiÕn” ? ThÕ nµo lµ “ ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” ? a>. NÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn §äc NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 5 , ta cã thÓ hiÓu nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn cã mÊy ®Æc tr­ng : Mét lµ , yªu n­íc . Hai lµ , tiÕn bé . Ba lµ , cã néi dung cèt lâi lµ lý t­ëng ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi d­íi ¸nh s¸ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin , t­ t­ëng Hå ChÝ Minh . Bèn lµ , nh©n v¨n : tÊt c¶ v× con ng­êi ... N¨m lµ , tiªn tiÕn kh«ng chØ trong néi dung t­ t­ëng mµ c¶ trong h×nh thøc biÓu hiÖn , trong c¸c ph­¬ng tiÖn chuyÓn t¶i néi dung . §Êt n­íc ta ®ang ë thêi kú qu¸ ®é víi nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa . Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ nh»m x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi ®ßi hái huy ®éng tèi ®a tiÒm n¨ng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña c¶ d©n téc , cña tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ . Chñ nghÜa yªu n­íc ë ®©y lµ mét ®éng lùc cùc kú to lín . NÒn v¨n hãa tiªn tiÕn do ®ã tr­íc hÕt ph¶i lµ mét nÒn v¨n ho¸ yªu n­íc . Cã thÓ coi yªu n­íc lµ tiÐn bé ®Æc tr­ng bao qu¸t nhÊt cñav¨n ho¸ tiªn tiÕn .Yªu n­íc lµ ý chÝ ®­a ®Êt n­íc tho¸t khái c¶nh nghÌo nµn , l¹c hËu , phÊn ®Êu v× d©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng v¨n minh - ®ã lµ mét néi dung t­ t­ëng lín cña nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn . G¾n liÒn víi yªu n­íc lµ tiÕn bé . NÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn ph¶i lµ nÒn v¨n ho¸ kÕt tinh tÊt c¶ nh÷ng g× lµ tiÕn bé , lµ ch©n , lµ thiÖn , lµ mü cña d©n téc , cña thêi ®¹i , cña loµi ng­êi . NÕu ®Æc tr­ng bao qu¸t nhÊt cña nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn lµ yªu n­íc, th× h¹t nh©n cèt lâi cña nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn lµ lý t­ëng ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi d­íi ¸nh s¸ng chñ nghÜa M¸c - Lªnin , t­ t­ëng Hå ChÝ Minh . Nãi v¨n hãa kh«ng thÓ kh«ng nãi hÖ t­ t­ëng . V× hÖ t­ t­ëng chi phèi quan niÖm vÒ gi¸ trÞ , chi phèi ®¹o ®øc , lèi sèng vµ hµnh vi con ng­êi . §µnh r»ng hÖ t­ t­ëng kh«ng ®ång nhÊt víi v¨n ho¸ , kh«ng thÓ quy toµn bé c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ vµo hÖ t­ t­ëng ; nh­ng xÐt chung vµ xÐt cho cïng , trong x· héi cã giai cÊp , v¨n hãa bao giê còng cã cèt tuû lµ hÖ t­ t­ëng giai cÊp . V× vËy , thËt sai lÇm nÕu ®ång nhÊt hÖ t­ t­ëng víi v¨n ho¸ , bëi c¨n ho¸ cã néi hµm réng h¬n nhiÒu so víi hÖ t­ t­ëng . Song , còng ph¹m sai lÇm nghiªm träng nÕu phñ nhËn vai trß hÖ t­ t­ëng ®èi víi v¨n ho¸ , nhÊt lµ khi nãi ®Õn c¶ mét nÒn v¨n ho¸ , c¶ mét dßng v¨n ho¸ . C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen chØ râ : “ LÞch sö t­ t­ëng chøng minh c¸i g× , nÕu kh«ng ph¶i lµ chøng minh r»ng s¶n xuÊt tinh thÇn còng biÕn ®æi theo s¶n xuÊt vËt chÊt ? Nh÷ng t­ t­ëng thèng trÞ cua tmét thêi ®¹i bao giê còng chØ lµ nh÷ng t­ t­ëng cña giai cÊp thèng trÞ”. Lµ hÖ t­ t­ëng mang b¶n chÊt giai cÊp ( c«ng nh©n ) nh­ mäi hÖ t­ t­ëng , nh­ng kh¸c víi bÊt cø hÖ t­ t­ëng nµo kh¸c , chñ nghÜa M¸c - Lªnin lµ häc thuyÕt c¸ch m¹ng vµ khoa häc kÕt tinh nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i , h­íng vµo gi¶i phãng toµn x· héi , gi¶i phãng d©n téc , gi¶i phãng con ng­êi , kh¾c phôc triÖt ®Ó t×nh tr¹ng con ng­êi bÞ tha ho¸ , t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn vµ kh«ng ngõng hoµn thiÖn con ng­êi . Chñ nghÜa céng s¶n trong b¶n chÊt cña nã nh­ C. M¸c nãi , lµ “ chñ nghÜa nh©n ®¹o hiÖn thùc” . NguyÔn ¸i Quèc ®i tõ chñ nghÜa yªu n­íc truyÒn thèng cña d©n téc vµ nh÷ng hiÓu biÕt s©u s¾c nhiÒu nÒn v¨n ho¸ lín §«ng T©y , ®Õn víi chñ nghÜa M¸c - Lªnin nh­ mét b­íc ngoÆt quyÕt ®Þnh h×nh thµnh t­ t­ëng Hå ChÝ Minh . Sù gÆp gì thÇn kú nµy ®· s¶n sinh ta mét nh©n c¸ch , h¬n thÕ , mét mÉu h×nh v¨n ho¸ míi , mÉu h×nh “ v¨n ho¸ cña t­¬ng lai” nh­ nhµ th¬ X« ViÕt Mandenxtam víi mét t×nh c¶m ®Æc biÖt ®· sím kh¸m ph¸ tõ n¨m 1923 khi tiÕp xóc víi B¸c . Nh­ vËy , thËt lµ chÝnh x¸c vµ tù nhiªn khi NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 5 nªu lªn môc tiªu nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn lµ tÊt c¶ v× con ng­êi , v× h¹nh phóc vµ sù ph¸t triÓn phong phó , tù do , toµn diÖn con ng­êi trong mèi quan hÖ hµi hoµ gi÷a c¸ nh©n vµ céng ®ång , gi÷a x· héi vµ tù nhiªn . ë ®©ylµ tÝnh nh©n v¨n cao c¶ , trong ®ã giai cÊp , d©n téc vµ nh©n lo¹i , c¸ nh©n vµ x· héi , x· héi vµ tù nhiªn lµ thèng nhÊt trªn lËp tr­êng chñ nghÜa M¸c - Lªnin , t­ t­ëng Hå ChÝ Minh - hÖ t­ t­ëng thÊu suèt nÒn v¨n ho¸ mµ chóng ta x©y dùng . TÝnh chÊt tiªn tiÕn cña nÒn v¨n ho¸ cßn ph¶I thÓ hiÖn c¶ trong h×nh thøc biÓu hiÖn , trong nh÷ng c¬ së vËt chÊt kü thuËt , ph­¬ng tiÖn ®Ó chuyÓn t¶I néi dung . VÝ dô : trong phong c¸ch v¨n ch­¬ng , trong c«ng nghÖ truyÒn h×nh , ®iÑn ¶nh , trong kiÓu d¸ng kiÕn tróc , trong thiÕt kÕ nh÷ng c«ng tr×nh t­îng ®µI , nh÷ng khu vui ch¬i gi¶i trÝ , v.v... ë ®©y , tiªn tiÕn th­êng cã nghÜa lµ hiÖn ®¹i , song kh«ng ph¶i ®· lµ hiÖn ®¹i th× lo¹i trõ b¶n s¾c d©n téc vµ cµng kh«ng ®­îc nhÇm lÉn hiÖn ®¹i víi “ chñ nghÜa hiÖn ®¹i” t¾c tÞ, bÖnh ho¹n , nhÊt lµ trong nghÖ thuËt , v¨n th¬ . b>. NÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . TÝnh chÊt tiªn tiÕn cña nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam kh«ng t¸ch rêi b¶n s¾c d©n téc.Nãi ®Õn v¨n ho¸ lµ nãi ®Õn d©n téc . V¨n ho¸ b¾t rÔ s©u trong ®êi sèng d©n téc qua tr­êng kú lÞch sö . V¨n ho¸ lµ bé mÆt tinh thÇn cña d©n téc . B¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ , nh­ ng­êi ta th­êng nãi , lµ c¸i c¨n c­íc , c¸i chøng chØ cña mét d©n téc . Nã chØ râ anh lµ ai , thiÐu nã , anh kh«ng tån t¹i nh­ mét gi¸ trÞ . LÞch sö mÊy ngh×n n¨m dùng n­íc vµ gi÷ n­íc ®· hun ®óc cho d©n téc ta biÕt bao gi¸ trÞ truyÒn thèng tèt ®Ñp . §ã lµ chñ nghÜa yªu n­íc , lßng nh©n ¸i bao dung , träng nghÜa t×nh , ®aä lý , lµ tÝnh cè kÕt , céng ®ång ... Nhê søc m¹nh nh÷ng gi¸ trÞ ®ã , d©n téc ViÖt Nam ®· chiÕn th¾ng bao thö th¸ch kh¾c nghiÖt cña thiªn tai , ®Þch ho¹ ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn nh­ ngµy h«m nay . B¶o vÖ vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ tr­íc hÕt lµ b¶o vÖ vµ ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn ®ã . Cè nhiªn b¶n s¾c d©n téc cã c¶ néi dung vµ h×nh thøc . Cïng víi nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn , b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ cßn ®­îc ®Æc tr­ng bëi c¸c ph­¬ng thøc biÓu hiÖn ®éc ®¸o . §ã lµ tiÕng nãi cña d©n téc , lµ t©m lý , lµ phong tôc tËp qu¸n , lµ c¸ch c¶m nghÜ cña d©n téc , lµ nh÷ng h×nh thøc nghÖ thuËt truyÒn thèng ,v.v... N­íc ta cã 54 d©n téc . Trong nÒn v¨n hãa ®a d©n téc cña n­íc ta , mçi d©n téc anh em ®Òu cã b¶n s¾c riªng cña m×nh . Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc cña tÊt c¶ c¸c d©n téc anh em sÏ ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña c¶ céng ®ång d©n téc ViÖt Nam , t¹o nªn sù phong phó ®a d¹ng trong tÝnh thèng nhÊt cña nÒn v¨n hãa ViÖt Nam . II /. VÊn ®Ò gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc . Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ ch¨m lo cho sù tr­êng tån vµ ph¸t triÓn søc sèng cña d©n téc . Song ®IÒu nµy kh¸c h¼n xu h­íng phôc cæ nh­ ®· x¶y ra gÇn ®©y ë nhiÒu n¬I trong ma chay , c­íi xin , lÔ héi . Trong bµI nãi t¹i Héi nghÞ c¸n bé v¨n hãa ngµy 30-10-1958 , Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ râ : “ Nãi kh«i phôc vèn cò , th× nªn kh«i phôc c¸i g× tèt , cßn c¸i g× kh«ng t«t th× ph¶i lo¹i dÇn ra . Xem ra th× n¨m nay t­¬ng ®èi kh¸ , cßn nh­ n¨m ngo¸i , th× kh«i phôc vèn cò , th× kh«i phôc c¶ ®ång bãng , r­íc x¸ch thÇn th¸nh . V× kh«i phôc nh­ thÕ , nªn ë n«ng th«n nhiÒu n¬i quªn c¶ s¶n xuÊt , cø trèng mâ b× bâm , ca h¸t lu bï ...” . Trong vèn cæ d©n téc , chóng ta gi÷ lÊy vµ ph¸t huy nh÷ng di s¶n nµo , tõ bá nh÷ng di s¶n nµo , ®iÒu ®ã kh«ng thÓ kh«ng ®Æt ra khi nãi vÒ nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn thèng . Sù c©n nh¾c vµ lùa chän Êy thÓ hiÖn qu¸ tr×nh tù ý thøc d©n téc , qu¸ tr×nh tù nhËn thøc , tù kh¸m ph¸ vÒ m×nh xuÊt ph¸t xuÊt ph¸t tõ tÇm cao míi cña lÞch sö , lµ qu¸ tr×nh “ g¹n ®ôc kh¬i trong” vµ lµ sù tiÕp nèi dßng ch¶y liªn tôc cña lÞch sö d©n téc trong thÕ giíi hiÖn ®¹i . Víi ý nghÜa ®ã , ph¸t huy vµ b¶o vÖ b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ ®ßi hái sù ph¸t triÓn , sù s¸ng t¹o kh«ng ngõng . MÖnh ®Ò “ ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” ®ã kh«ng thÓ t¸ch rêi mÖnh ®Ò “ v¨n hãa tiªn tiÕn” vµ ng­îc l¹i . * Trong ®iÒu kiÖn thùc hiÖn kinh tÕ thÞ tr­êng më réng giao l­u quèc tÕ l¹i cµng ph¶i nhÊn m¹nh yªu cÇu ra søc kÕ thõa vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc . §ã kh«ng chØ lµ ý thøc tr¸ch nhiÖm , mµ cßn lµ niÒm tù hµo , tù t«n d©n téc , bëi “ N­íc §¹i ViÖt ta tõ tr­íc , Vèn x­ng nÒn v¨n hiÕn ®· l©u” . Nh÷ng ®Æc tr­ng næi bËt nhÊt cña v¨n hãa ViÖt Nam lµ chñ nghÜa yªu n­íc , yªu lao ®éng , lßng nh©n ¸i , vÞ tha vµ tÝnh céng ®ång . Nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn thèng ®ã ®· tõng lµ nguån søc m¹nh to lín trong sù nghiÖp dùng n­íc vµ gi÷ n­íc . Ngµy nay , b­íc vµo thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ , nh÷ng truyÒn thèng Êy vÉn ®ang lµ nh÷ng ®ßi hái cÇn ph¶i cã ®èi víi mäi ng­êi . Kh«ng ph¶i bÊt cø d©n téc nµo trªn hµnh tinh nµy còng cã ®­îc may m¾n kÕ thõa nh÷ng truyÒn thèng vµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ nh­ vËy . D©n téc ViÖt Nam cã truyÒn thèng tù t«n nh­ng kh«ng tù cao , tù ®¹i ; cµng kh«ng ®ãng cöa ®Ó tù ng¾m tù c« lËp m×nh . Còng nh­ suèt chiÒu dµi lÞch sö mÊy ngh×n n¨m cña d©n téc , tõ khi §¶ng ta ra ®êi , phÇn lín thêi gian lµ ph¶i l·nh ®¹o nh©n d©n tiÕn hµnh chiÕn tranh chèng x©m l­îc , b¶o vÖ nÒn ®éc lËp d©n téc . ThÕ nh­ng , chóng ta ch­a bao giê chñ tr­¬ng mét th¸i ®é bµi ngo¹i vÒ v¨n ho¸ , kÓ c¶ víi nÒn v¨n hãa cña n­íc ®ang lµ kÓ thï x©m l­îc . Tr¸i l¹i , §¶ng ta lu«n nhÊn m¹nh tÝnh d©n téc ®ång thêi víi tÝnh khoa häc vµ ®¹i chóng ; tÝnh tiªn tiÕn g¾n víi yªu cÇu ph¶i ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . §ã chÝnh lµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ cña ViÖt Nam . Nhê ®ã , dï tr¶i qua biÕt bao th¨ng trÇm cña lÞch sö, ®øng tr­íc ©m m­u ®ång ho¸ v¨n ho¸ cña ®ñ lo¹i kÎ thï , nh­ng “ Bèn ngh×n n¨m ta l¹i lµ ta” ; b¶n s¾c v¨n hãa ViÖt Nam kh«ng biÕn mÊt , kh«ng phai nh¹t , tr¸i l¹i , cµng ¸nh lªn nÐt riªng long lanh , ®Æc s¾c . Nã ®· gãp cho nÒn v¨n ho¸ nh©n lo¹i kh«ng chØ lµ trèng ®ång §«ng S¬n , TruyÖn KiÒu , c¸c lµn ®IÖu d©n ca quan hä ... mµ cßn lµ nh÷ng danh nh©n v¨n ho¸ mµ næi bËt lµ Hå ChÝ Minh , mét con ng­êi , mét sù nghiÖp , mét gi¸ trÞ v¨n ho¸ võa ®Ëm ®µ b¶n s¾c ViÖt Nam , võa chøa chan tÝnh nh©n lo¹i . Vµ c¶ hai phÈm chÊt Êy ®Òu ë ®Ønh cao . Ph¶i víi mét d©n téc cã ý chÝ tù lËp , tù c­êng vµ lµ lßng tù t«n m·nh liÖt míi s¶n sinh ra nh÷ng ¸ng hïng v¨n Nam quèc s¬n hµ , B×nh ng« ®¹i c¸o ... Ph¶i víi mét d©n téc rÊt tù hµo víi truyÒn thèng v¨n hãa cña m×nh míi cã thÓ tuyªn thÖ : “ §¸nh cho ®Ó dµi tãc , ®¸nh cho ®Ó ®en r¨ng ... ®¸nh cho sö tri Nam quèc anh hïng chi h÷u chñ” . NÒn v¨n ho¸ Êy chÝnh lµ khÝ ph¸ch , lµ t«m hån d©n téc , lµ tµi s¶n v« gi¸ cña ®Êt n­íc vµ cña mçi con ng­êi ViÖt Nam . Nã lµ nåi c¬m v¨n ho¸ Th¹ch Sanh kh«ng bao giê v¬i , ®­îc ph©n chia ®Õn tõng dßng s÷a mÑ , tõn lêi ru nh÷ng ®øa con võa lät lßng mÑ cña d©n téc , lµ tr¨m ngh×n c©u chuyÖn truyÒn tõ ®êi nµy qua ®êi kh¸c . ChÝnh nã lµ céi nguån s©u l¾ng trong mçi con ng­êi ViÖt Nam dï ®Õn lóc cã d­ thõa c¸c tiÖn nghi vËt chÊt, nh­ng vÉn ­íc mong ®­îc nghe c¸c lµn ®IÖu d©n ca , ®­îc t¾m hån m×nh trong nÒn v¨n ho¸ d©n téc . Trong nÒn v¨n hãa cã chiÒu s©u vµ tÇm cao nh­ vËy , cµng ®i vµo kinh tÕ thÞ tr­êng , më réng giao l­u quèc tÕ , ®i vµo c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ , chóng ta cµng ph¶i n©ng niu , g×n gi÷ vµ ph¸t huy ®Ó gãp phÇn vµo sù nghiÖp vÎ vang lµ x©y dùng thµnh c«ng chñ nghÜa x· héi . Chñ tr­¬ng gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc kh«ng hÒ ®ång nghÜa víi b¶o thñ , tù c« lËp , ®ãng kÝn , kh­ kh­ b¸m gi÷ lÊy c¸i cò . B¶n s¾c v¨n ho¸ kh«ng ph¶i lµ nh÷ng gi¸ trÞ t¹m thêi , nay cßn mai mÊt ; song nã còng kh«ng lµ c¸i kh«ng bao giê thay ®æi ®­îc vµ kh«n gcÇn söa ®æi . Tr¸i l¹i , b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc còng kh«ng ngõng ph¸t triÓn , ®æi míi , ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn vµ ®æi míi cña d©n téc . Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· d¹y : “ C¸i g× cò mµ xÊu , th× ph¶I bá ... C¸i g× cò mµ kh«ng xÊu , nh­ng phiÒn phøc th× ph¶i söa ®æi l¹i cho hîp lý ... C¸i g× cò mµ tèt th× ph¶i ph¸t triÓn thªm” . * Ch­¬ng III : B¶n s¾c d©n téc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc. I /. Vai trß cña b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng Ngµy nay , ph¸t triÓn ®ang lµ vÊn ®Ò ­u tiªn hµng ®Çu cña mäi quèc gia , ®ång thêi còng lµ th¸ch thøc hÕt søc gay g¾t dèi víi toµn nh©n lo¹i . CÇn ph¶i huy ®éng nh÷ng nguån lùc nµo ®Ó ph¸t triÓn vµ ph¶i lµm g× ®Ó ng¨n ngõa nh÷ng tiªu cùc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ,v.v... ®ang lµ nh÷ng c©u hái lín ®Æt ra ®èi víi nhiÒu quèc gia . Cho ®Õn b©y giê , tuy cßn cã c¸c ý kiÕn kh¸c nhau trong viÖc ®Þnh nghÜa v¨n ho¸ lµ g× , nh­ng mäi ng­êi ®Òu thèng nhÊt trong sù thõa nhËn vÒ mèi quan hÖ qua l¹i cña v¨n ho¸ víi kinh tÕ , vai trß ®éng lùc cña v¨n ho¸ ®èi víi kinh tÕ . Nh÷ng ý kiÕn coi v¨n ho¸ ®øng ngoµi kinh tÕ hay lÖ thuéc mét c¸ch thô ®éng ®èi víi kinh tÕ kh«ng cßn ®­îc chÊp nhËn . Tuy nhiªn , khi chóng ta nhÊn m¹nh yÕu tè v¨n ho¸ th× ®IÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ ®Æt vÞ trÝ cña v¨n ho¸ cao h¬n kinh tÕ , mµ ®Ó thÊy sù g¾n bã cña chóng trong khi h­íng tíi môc tiªu ph¸t triÓn . Nh÷ng thµnh tùu hoÆc vÊp v¸p trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ , x· héi ë nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi ®Òu chøng minh tÇm quan träng cña nh©n tè v¨n ho¸ , tr­íc hÕt lµ ë viÖc cã b¶o vÖ , ph¸t triÓn ®­îc hay kh«ng nh÷ng tiÒm n¨ng phong phó vµ ®Æc s¾c cña v¨n hãa d©n téc ®èi víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc . Sù ®óng ®¾n hay sai l¹c trong ®Þnh h­íng ph¸t triÓn v¨n ho¸ ®Òu ®­a ®Õn thµnh tùu hay thÊt b¹i kh«ng riªng cho v¨n ho¸ , mµ cho c¶ kinh tÕ vµ mäi mÆt kh¸c cña ®êi sèng x· héi , ®Æc biÖt lµ vÒ t­ t­ëng , ®¹o ®øc , lèi sèng . Nh÷ng hËu qu¶ cña sù sai lÇm vÒ chÝnh s¸ch v¨n ho¸ th­êng kÐo dµi vµ khã söa h¬n nh÷ng hËu qu¶ vÒ kinh tÕ . Do ®ã kh«ng ph¶i kh«ng cã c¬ së khi ng­êi ta lo ng¹i mét sù “ ph¸ s¶n” , “ xuèng cÊp” vÒ v¨n ho¸ h¬n sù ph¸ s¶n , xuèng cÊp trong kinh tÕ , bëi nh÷ng mÊt m¸t trong lÜnh vùc v¨n ho¸ th­êng dÉn tíi nh÷ng hËu qu¶ rÊt l©u dµi vµ nghiªm träng . Víi ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ ph¸t triÓn nh­ hiÖn nay , trong vßng vµi ba chôc n¨m , mét d©n téc cã thÓ v­ît lªn rÊt nhanh , chiÕm lÜnh ®­îc nh÷ng ®Ønh cao vÒ kinh tÕ , kü thuËt , c«ng nghÖ . Nh­ng ®Ó trë thµnh mét quèc gia ph¸t triÓn vÒ v¨n ho¸ , th× vµi ba chôc n¨m hoµn toµn ch­a thÊm vµo ®©u . Mét quèc gia giµu cã vÒ kinh tÕ , trong m­êi n¨m cã thÓ ®æi míi , n©ng cÊp toµn bé h¹ tÇng c¬ së vËt chÊt kü thuËt , nh­ng ®Ó cã ®­îc mét c¬ së h¹ tång v¨n ho¸ tiÕn bé vµ ph¸t triÓn , th× cßn khã gÊp tr¨m lÇn vµ kh«ng thÓ chØ b»ng tiÒn mµ gi¶i quyÕt ®­îc . §Êt n­íc ta ®ang thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi toµn diÖn , thùc hiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ chÝnh s¸nh ®èi ngo¹i réng më , lµm b¹n ví tÊt c¶ c¸c n­íc , phÊn ®Êu v× hoµ b×nh , ®éc lËp vµ ph¸t triÓn . §èi víi nhiÖm vô x©y dùng nÒn v¨n ho¸ , ®©y võa lµ c¬ héi lín ®ång thêi lµ th¸ch thøc lín . ChuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng , v¨n ho¸ lµ nh©n tè thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ , gãp phÇn thay ®æi nÕp nghÜ , c¸ch lµm ; kÝch thÝch tÝnh s¸ng t¹o , n¨ng ®éng , nh­ng trong m«i tr­êng ®ã v¨n ho¸ còng cã thÓ nhiÔm ph¶i nh÷ng c¨n bÖnhcña kinh tÕ thÞ tr­êng : chñ nghÜa c¸ nh©n ph¸t triÓn , sïng b¸i ®ång tiÒn , lèi sèng tiªu thô , thùc dông ... Kh«ng Ýt ho¹t ®éng v¨n ho¸ bÞ l«i cuèn vµo xu h­íng th­¬ng m¹i ho¸ , xuÊt hiÖn nh÷ng s¶n phÈm v¨n ho¸ kÐm chÊt l­îng chiÒu theo thÞ hiÕu thÊp kÐm cña mét bé phËn ng­êi cã tiÒn . §ång tiÒn xuÊt hiÖn víi t­ c¸ch lµ th­íc ®o c¸c gi¸ trÞ , nh­ng ®ång thêi nã còng trë thµnh søc m¹nh cã kh¶ n¨ng lµm xuyªn t¹c mÆt b¶n chÊt tèt ®Ñp cña con ng­êi , cña nh÷n quan hÖ x· héi , kÝch thÝch chñ nghÜa c¸ nh©n , tÝnh Ých kû , nhiÒt hñ tôc , mª tÝn , dÞ ®oan ph¸t triÓn ... §ã lµ nh÷ng nguy c¬ cÇn ph¶i kiªn quyÕt bµi trõ , kh¾c phôc . Trong ®êi sèng h»ng ngµy , chóng ta thÊy nhiÒu s¶n phÈm v¨n ho¸ nh­ tranh ¶nh . s¸ch , b¸o ... ®­îc ®em ra mua b¸n trªn thÞ tr­êng , nh­ng ®IÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ mäi s¶n phÈm v¨n ho¸ ®Òu ph¶i tÝnh to¸n , cã l·i míi s¶n xuÊt . Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ kh«ng thÓ kh«ng thõa nhËn sù chi phèi cña quy luËt gi¸ trÞ trong lÜnh vùc s¶n xuÊt tinh thÇn . NhiÒu s¶n phÈm v¨n hãa còng cÇn ph¶i ®Þnh gi¸ , ph¶i th«ng qua mua , b¸n , trao ®æi ®Ó ph©n phèi tíi ng­êi sù dông . Song sù ®Þnh gi¸ , trao ®æi , mua b¸n nµy kh«ng thÓ chØ c¨n cø vµo quy luËt kinh tÕ mµ ph¶i tu©n theo quy luËt cña v¨n ho¸ , t­ t­ëng , ®¹o ®øc ; ph¶i phôc vô môc tiªu ph¸t triÓn toµn diÖn con ng­êi , cho tiÕn bé vµ c«ng b»ng , v¨n minh . Thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i ®a ph­¬ng ho¸ , ®a d¹ng ho¸ , ®Êt n­íc ta cã c¬ héi giao l­u , tiÕp nhËn , häc hái v« cïng thuËn lîi . Trong qu¸ tr×nh ®ã , chóng ta b¾t gÆp nhiÒu c¸i hay , c¸i ®Ñp vµ nh÷ng ®IÓm t­¬ng ®ång trªn lÜnh vùc v¨n ho¸ , nh­ng ®iÒu ®ã hoµn toµn kh«ng cã nghÜa lµ mäi d©n téc sÏ ®i tíi sù thèng nhÊt vÒ v¨n ho¸ . TraÝ l¹i , nhê qu¸ tr×nh giao l­u ®ã , mçi d©n téc ®Òu cã thÓ ®ãng gãp nh÷ng b¶n s¾c ®éc ®¸o cña riªng m×nh vµo kho tµng v¨n ho¸ chung cña nh©n lo¹i , lµm cho nÒn v¨n ho¸ cña nh©n lo¹i ngµy cµng thªm phong phó , tèt ®Ñp . Bªn c¹nh viÖc tiÕp thô nh÷ng c¸i tèt , c¸i t­¬ng ®ång , chóng ta còng ph¶i tØnh t¸o phßng ngõa , lo¹i trõ nh÷ng c¸i xÊu , c¸i dë , c¸i kh«ng phï hîp . Sù häc tËp , lùa chän tiÕp nhËn ph¶i rÊt chñ ®éng , tinh t­êng nhÊt ®Þnh kh«ng ®Ó m¾c ph¶i thãi “ ham thanh chuéng l¹” sïng b¸i mét c¸ch mï qu¸ng mäi c¸i l¹ cña bªn ngoµi . Chóng ta c­¬ng quyÕt kh­íc tõ , chèng l¹i sù di nhËp nh÷ng thø v¨n ho¸ phÈm ph¶n ®éng kÝch ®éng b¹o lùc , t×nh dôc , h¹ thÊp c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc , nh©n v¨n , tr¸i víi c¸c truyÒn thèng ®¹o ®øc , v¨n hãa tèt ®Ñp cña d©n téc ta . Trong qu¸ tr×nh giao l­u v¨n hãa , chóng ta m¹nh d¹n héi nhËp , tiÐp thô , nh­ng kh«ng ®¸nh mÊt , kh«ng “ hoµ tan” b¶n s¾c cña m×nh . Tr¸i l¹i , chóng ta cã tr¸ch nhiÖm bæ sung , ®ãng gãp cho nh©n lo¹i nh÷ng g× ®Æc s¾c cña chóng ta vµ tiÕp nhËn , bæ sung nh÷ng tinh hoa nh©n lo¹i ®Ó b¶n s¾c v¨n ho¸ ViÖt Nam ngµy cµng giµu ®Ñp . Lµm ®­îc nh­ vËy , v¨n ho¸ lu«n lu«n lµ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn lµ nh©n tè quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ , ®­a ®Êt n­íc ta tiÕn nhanh tíi môc tiªu d©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh . II /. Ph¸t huy néi lùc v¨n hãa trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . Trong qu¸ t×nh x©y dùng ®Êt n­íc v× môc tiªu “ D©n giµu n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh” , vai trß cña v¨n hãa ngµy cµng ®­îc §¶ng , Nhµ n­íc vµ nh©n d©n quan t©m . V¨n ho¸ d©n téc ®­îc x¸c ®Þnh trë thµnh néi lùc bªn trong cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . Quan hÖ gi÷a v¨n ho¸ vµ ph¸t triÓn ®­îc bµn luËn s«i næi c¶ vÒ ph­¬ng diÖn lý luËn vµ thùc tiÔn trong thêi gian gÇn ®©y . §Ó ph¸t huy tèt néi lùc cña v¨n ho¸ ®èi víi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ l©u dµi cña ®Êt n­íc , cÇn chó ý ®Õn mét sè ph­¬ng diÖn c¬ b¶n bao gåm ? Thø nhÊt : Ch­a bao giê v¨n ho¸ d©n téc ta cã nh÷ng b­íc chuyÓn biÕn toµn diÖn vµ s©u s¾c nh­ hiÖn nay . §©y lµ thêi kú chuyÓn ®æi m¹nh mÏ c¶ vÒ quan niÖm gi¸ trÞ , chuÈn mùc v¨n ho¸ , chuyÓn ®æi c¶ c«ng nghÖ , kü thuËt vµ c¬ së vËt chÊt cña v¨n hãa , chuyÓn ®æi vÒ ®éi ngò nh©n sù , bé m¸y ho¹t ®éng v¨n ho¸ , cïng víi nã lµ sù chuyÓn ®æi lèi sèng , nÕp t­ duy , tÇm nh×n vµ c¸ch nh×n cña c¸ nh©n vµ céng ®ång víi hµng lo¹t c¸c nhu cÇu v¨n hã phong phó vµ ®a d¹ng cña nh©n d©n . Sù chuyÓn ®æi nµy cã c¬ së kh¸ch quan tõ sù ®æi míi toµn diÖn cña ®Êt n­íc mµ cèt lâi c¬ b¶n lµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa , t¨ng c­êng më réng hîp t¸c quèc tÕ , ®a ph­¬ng ho¸ , ®a d¹ng ho¸ c¸c mèi quan hÖ quèc tÕ . Sù chuyÓn ®æi nµy lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh vËn ®éng ®Çy m©u thuÉn , ®Çy xung ®ét , mang kÞch tÝnh cao ®Õn møc kh¾c nghiÖt , nh­ng ®©y chÝnh lµ m©u thuÉn trong qu¸ tr×nh vËn ®éng ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc . V× vËy , sù b×nh tÜnh vµ kh¸ch quan trong ®¸nh gi¸ c¸c hiÖn t­îng v¨n hãa - x· héi lµ mét yªu cÇu lín hiÖn nay . Thø hai : Ch­a bao giê søc Ðp cña xu thÕ toµn cÇu ho¸ , khu vùc ho¸ ®­îc sù hç trî cña c«ng nghÖ hiÖn ®¹i t¸c ®éng vµo nÒn v¨n hãa cña c¸c d©n téc , c¸c quèc gia l¹i m¹nh mÏ , toµn diÖn vµ s©u s¾c nh­ hiÖn nay . Sù ®Çu t­ trùc tiÕp , gi¸n tiÕp cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia vµ xuyªn lôc ®Þa , sù giao l­u th­¬ng m¹i vµ dÞch vô víi khèi l­îng hµng hãa khæng lå , sù t¨ng c­êng dÞch vô du lÞch , gi¶i trÝ , sù më réng hÖ thèng th«ng tin truyÒn th«ng ®¹i chóng , v.v... vµ v.v... ®· lµm cho “ tan b¨ng” ë c¸c quèc gia “ ®ãng” vµ “sèt” lªn ë c¸c quèc gia “ më” . Ranh giíi ®Þa lý h÷u h×nh gi÷a c¸c quèc gia kh«ng c¶n næi sù x©m trµn cña c¸c trµo l­u v¨n hãa xa l¹ . Xu thÕ toµn cÇu ho¸ , khu vùc hãa võa mang l¹i thêi c¬ lín , ®ång thêi võa lµ th¸ch th­c lín ®èi víi mçi nÒn v¨n ho¸ kh¸c nhau , ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn . Thø ba : Mèi quan hÖ gi÷a d©n téc vµ quèc tÕ trë thµnh mét trong nh÷ng vÊn ®Ò trung t©m cña thêi ®¹i . C¸c d©n téc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®ang t×m c¸ch kÕt hîp søc m¹nh cña d©n téc víi søc m¹nh cña thêi ®¹i , tranh thñ thêi c¬ , chèng l¹i c¸c nguy c¬ ®Ó tËp trung x©y dùng ®Êt n­íc . Søc m¹nh cña sù liªn kÕt céng ®ång ®­îc ®Æc tr­ng ë viÖc gi÷ g×n , ph¸t huy b¶n s¾c vµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ cña d©n téc trong giao l­u quèc tÕ . Do ®ã , cïng víi xu thÕ héi nhËp quèc tÕ lµ xu thÕ b¶o vÖ , gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c vµ b¶n lÜnh d©n téc , chèng l¹i xu h­íng “ ®ång ho¸” hay “ nhÊt thÓ ho¸” vÒ v¨n hãa . B¶n s¨c v¨n ho¸ lµ nh÷ng dÊu hiÖu ®Æc tr­ng ®Ó ph©n biÖt v¨n ho¸ cña céng ®ång nµy víi céng ®ång kh¸c , d©n téc nµy víi d©n téc kh¸c , quèc gia nµy víi quèc gia kh¸c . §©y lµ “ gien” di truyÒn v¨n ho¸ cña tõng d©n téc . “ Gien” di truyÒn nµy kÕt tinh ë truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc thÓ hiÖn trong lèi sèng , trong phong tôc , tËp qu¸n , trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt vµ tinh thÇn cña céng ®ång . Trong giao l­u quèc tÕ , c¸c d©n téc sÏ ®¸nh mÊt sù tån t¹i cña m×nh nÕu mÊt bé “ gien” di truyÒn v¨n ho¸ . CÇn tr¸nh sai lÇm ®ång nhÊt b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc víi nh÷ng h×nh thøc thÓ hiÖn bªn ngoµi cña nã . B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc bao chøa c¶ “ c¸i tÜnh” vµ “ c¸i ®éng” , “ c¸i cæ truyÒn” vµ “ c¸i hiÖn ®¹i” , c¶ h×nh thøc vµ néi dung , c¶ “ c¸i ngo¹i sinh” ®­îc “ néi sinh” ho¸ . Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc kh«ng cã nghÜa lµ quay vÒ “ phôc cæ” , quay vÒ víi c¸i cò mµ ph¶i c¨n cø vµo quan ®iÓm ph¸t triÓn ®Êt n­íc v× môc tiªu “ d©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh” trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ . Yªu cÇu ph¸t triÓn ®Êt n­íc lµ tiªu chÝ ®Ó lùa chän gi÷a c¸i cò vµ c¸i míi , c¸i bªn trong vµ c¸i bªn ngoµi , c¸i néi sinh vµ c¸i ngo¹i sinh . TÝnh tù gi¸c cña qu¸ tr×nh lùa chän v¨n hãa sÏ kh¾c phôc ®­îc tÝnh t¶n m¹n , tù tuú thuéc vµo tËm nh×n , ®iÓm nh×n , tr×nh ®é , nh©n c¸ch vµ b¶n lÜnh cña chñ thÓ lùa chän . Thø t­ : Ph¸t huy néi lùc cña v¨n ho¸ d©n téc chÝnh lµ t¹o nªn mét dßng ch¶y liªn tôc cña truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc nh»m kh¼ng ®Þnh b¶n s¾c vµ b¶n lÜnh v¨n ho¸ . TruyÒn thèng v¨n ho¸ lµ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ do lÞch sö ®Ó l¹i ®­îc c¸c thÕ hÖ sau lµm sèng l¹i trong thêi ®¹i cña hä . Trong truyÒn thèng v¨n hãa ViÖt Nam cã hai dßng chñ l­u xuyªn suèt lµ chñ nghÜa yªu n­íc vµ chñ nghÜa nh©n ®¹o . Trong chiÕn tranh chèng x©m l­îc b¶o vÖ Tæ quèc , hai dßng chñ l­u nµy ®· ph¸t huy søc m¹nh ®Ó ®oµn kÕt d©n téc , d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng , t¹o nªn søc m¹nh cña hµo khÝ ViÖt Nam , ®Æc biÖt lµ trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p vµ kh¸ng chiÕn chèng Mü , cøu n­íc võa qua . Ngµy nay , sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh ®æi míi tuú thuéc vµo viÖc ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña hai dßng chñ l­u cña hai dßng chñ l­u cña truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc nÕu bÞ xem nhÑ , kh«ng ®­îc thÕ hÖ sau tiÕp nèi sÏ dÉn tíi khñng ho¶ng v¨n ho¸ nghiªm träng . Ng­îc l¹i , b¶n lÜnh v¨n ho¸ d©n téc lu«n cÇn tíi dÊu hiÖu vµ s¾c th¸i riªng . Nh­ vËy , néi lùc v¨n ho¸ d©n téc võa bao trïm b¶n s¾c v¨n hãa võa bao hµm b¶n lÜnh v¨n hãa d©n téc . §©y lµ nÒn t¶ng chñ yÕu ®Ó x©y dùng “ nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc” , lµ “ bé läc” c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa ngo¹i nhËp , chèng l¹i nh÷ng t¸c ®éng phi v¨n ho¸ , ph¶n v¨n ho¸ tõ bªn ngoµi . Néi lùc v¨n ho¸ kh«ng chØ lµ mét lý thuyÕt , nã chÝnh lµ cuéc sèng , nã chØ thùc sù ph¸t huy ®­îc søc m¹nh khi trë thµnh tinh thÇn tù gi¸c cña mäi thanh viªn trong x· héi . §iÒu ®ã còng cã ngho· lµ sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt n­íc mét c¸ch bÒn v÷ng ph¶i ®­îc ®Æt trªn nÒn t¶ng v¨n hãa d©n téc , ph¶i kh¬i dËy vµ ph¸t huy tíi møc cao nhÊt néi lùc cña mét nÒn v¨n hãa ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh trong suèt hµng ngh×n n¨m dùng n­íc vµ gi÷ n­íc . III /. Toµn cÇu ho¸ vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc . Tµi nguyªn con ng­êi cña mçi quèc gia n»m trong b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc . §¸nh mÊt b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc lµ ®¸nh mÊt tiÒm n¨ng cña nguån lùc con ng­êi . V× lÏ ®ã , viÖc b¶o vÖ vµ ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ b¶n s¾c cña nÒn v¨n ho¸ truyÒn thèng - v¨n hãa tinh thÇn - lµ mét vÊn ®Ò cÊp b¸ch vµ thiÕt th©n ®Æt ra ë hÇu hÕt c¸c quèc gia . Bëi v× trªn thÕ giíi ngµy nay nÒn v¨n ho¸ ®a d¹ng cña thÕ giíi nãi chung vµ cña tõng quèc gia nãi riªng ®ang ®øng tr­íc nguy c¬ bÞ mai mét , tha ho¸ , ®¸nh mÊt nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc cña m×nh . Toµn thÕ giíi e ng¹i v× “ mét mÉu h×nh v¨n ho¸ ®ång phôc” . Do tÝnh hai mÆt cña toµn cÇu ho¸ = Mét mÆt lµ sù bïng næ th«ng tin , sù hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ , sù trao ®æi v¨n ho¸ vµ du lÞch thóc ®Èy c¸c quèc gia xÝch l¹i gÇn nhau , më ra nh÷ng ch©n trêi v¨n hãa vµ kiÕn thøc míi . MÆt kh¸c lµ nguy c¬ san b»ng vµ ®ång nhÊt ho¸ c¸c tiªu chuÈn , c¸c hÖ gi¸ trÞ , ®e do¹ vµ lµm suy kiÖt kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña c¸c nÒn v¨n ho¸ . §Æc biÖt ®èi víi c¸c n­íc thÕ giíi thø ba ®ang c«ng nghiÖp ho¸ cã nh÷ng nguy c¬ tha ho¸ vÒ v¨n hãa , cô thÓ lµ T©y ph­¬ng hãa . §ång nhÊt hiÖn ®¹i ho¸ vµ T©y ph­¬ng ho¸ . Kh«ng vong quèc nh­ng vong b¶n . Mµ ®· vong b¶n th× quèc gia cßn mµ d©n téc kh«ng cßn , nghÜa lµ v¨n hãa d©n téc cïng víi c¸c gi¸ trÞ cña nã bÞ thñ tiªu . Quèc gia bÞ tha hãa v¨n hãa sÏ kh«ng cßn søc sèng . Gi÷ g×n b¶n s¾c d©n téc kh«ng cã nghÜa lµ cè thñ trong truyÒn thèng di s¶n mµ ph¶i khai th¸c , ph¸t triÓn ®Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu míi , ®¸p øng nh÷ng th¸ch thøc míi . B¶n s¾c d©n téc tr­ênh tån trong qu¸ tr×nh t¸i t¹o kh«ng ngõng trong tiÕn ho¸ cña lÞch sö . Theo mét phÐp biÖn chøng kÕ thõa vµ ®æi míi , kÕt hîp truyÒn thèng vµ tÝnh hiÖn ®¹i . Mét sè gi¸ trÞ míi ®­¬ng h×nh thµnh trong hÖ gi¸ trÞ ViÖt Nam . Gi÷ g×n b¶n s¾c kh«ng co vµo cè thñ trong tÝnh riªng biÖt , kh­íc tõ giao l­u v¨n ho¸ . Trªn thÕ giíi nµy kh«ng cã mét nÒn v¨n ho¸ nµo cã tÝnh thuÇn nhÊt b¶n ®Þa . Sù thay ®æi gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ lµ do trao ®æi . Khi trao ®æi ngõng th× c¶ hai ®Þa bµn ®Òu ch÷ng l¹i trong ph¸t triÓn . §©y lµ phÐp biÖn chøng cña nh©n tè ngo¹i sinh trong sù ph¸t triÓn néi sinh . Tuy nhiªn sù héi nhËp c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa kh¸c víi sù tha hãa vÒ v¨n hãa còng nh­ sù lai gièng tèt kh¸c víi lai ghÐp vµo c¬ thÓ nh÷ng gien l¹ ho¾c , g©y nªn sù biÕn dÞ , thËm chÝ nh÷ng qu¸i thai . Khi c¸c nh©n tè ngo¹i qu¸ kh¸c l¹ vµ qu¸ m¹nh ghÐp vµo mét c¬ thÓ cã thÓ ph¸ vì cÊu tróc cña c¬ thÓ nhËn , g©y nªn sù suy tho¸i . Nh­ vËy c¸i míi n¶y sinh tõ trao ®æi víi bªn ngoµi lu«n lu«n néi sinh ho¸ , c¸i hiÖn ®¹i nhËp vµo c¸i truyÒn thèng . Vµ truyÒn thèng sÏ mang tÝnh hiÖn ®¹i vµ phôc vô nhu cÇu hiÖn ®¹i . * Ch­¬ng IV : Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trong thêi kú ph¸t triÓn . I /. Mét sè gi¶i ph¸p tr­íc m¾t ®Ó x©y dùng mét nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . §Ó gãp phÇn thùc hiÖn t­ t­ëng cèt lâi cña §¶ng ta vÒ v¨n hãa , tr­íc m¾t cÇn thiÕn hµnh tèt nh÷ng gi¶i ph¸p lín sau ®©y : 1 . Tr­íc hÕt , ph¶i t¹o ra b­íc chuyÓn biÕn c¬ b¶n trong nhËn thøc cña toµn §¶ng vµ toµn x· héi , tiÕp tôc cñng cè niÒm tin ë chñ nghÜa M¸c- Lªnin vµ con ®­êng tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi , cã nhËn thøc ®óng vÒ lý t­ëng , lÏ sèng , nÕp sèng phï hîp víi truyÒn thèng d©n téc vµ truyÒn thèng c¸ch m¹ng . 2 . T¨ng c­êng ®Çu t­ c¸c nguån lùc vµ hoµn chØnh hÖ thèng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn v¨n ho¸ , nhÊt lµ trªn lÜnh vùc cÊp b¸ch : n©ng cao c¸c ho¹t ®éng v¨n ho¸ th«ng tin ë c¬ së ; b¶o tån , t«n t¹o c¸c di tÝch lÞch sö - v¨n ho¸ ; ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh nghÖ thuËt ; s­u tÇm , khai th¸c c¸c vèn v¨n ho¸ d©n téc ,v.v... 3 . Ph¶i ®æi cíi thÓ chÕ ph¸t triÓn sù nghiÖp v¨n ho¸ trong ®iÒu kiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng . Trªn c¬ së ®Þnh h­íng chÝnh trÞ vµ ph¸p luËt , nªu cao vai trß nßng cèt cña c¸c c¬ quan v¨n hãa , nghÖ thuËt cña Nhµ n­íc ; tõng b­íc thùc hiÖn x· héi ho¸ vÒ v¨n ho¸ . 4 . T¹o chuyÓn biÕn tÝch cùc trong x©y dùng ®¹o ®øc , nÕp sèng v¨n minh , ng¨n chÆn cã hiÖu qu¶ c¸c tÖ n¹n x· héi , nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc trong x· héi , nh÷ng hñ tôc vµ nÕp sèng kh«ng lµnh m¹nh , kh¾c phôc t×nh tr¹ng tho¸i ho¸ , biÕn chÊt cña mét sè c¸n bé , §¶ng viªn , nh÷ng hñ tôc vµ tÖ n¹n x· héi ®ang cã chiÒu h­íng gia t¨ng ë c¶ thµnh thÞ , n«ng th«n vµ miÒn nói . 5 . Quan t©m x©y dùng ®éi ngò nh÷ng ng­êi ho¹t ®éng v¨n ho¸ , më réng hîp t¸c quèc tÕ vÒ v¨n ho¸ . 6 . T¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng . N©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý cña Nhµ n­íc trong sù nghiÖp qu¶n lý vµ ph¸t triÓn v¨n ho¸ , ®æi míi ph­¬ng thøc l·nh ®¹o cña §¶ng trªn lÜnh vùc v¨n ho¸ , nghÖ thuËt . II /. BiÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc trong ®êi sèng v¨n ho¸ x· héi cña ®Êt n­íc . 1 . Nh÷ng mÆt tiªu cùc trong ®êi sèng v¨n ho¸ trong x· héi : §èi víi n­íc ta hiÖn nay , xu h­íng toµn cÇu ho¸ víi c¶ hai mÆt tÝch cùc vµ tiªu cùc kÓ trªn l¹i ®ång thêi diÔn ra cïng víi qu¸ tr×nh nÒn kinh tÕ quèc d©n chuyÓn sang sö dông c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ chÝnh s¸ch më cöa nh»m ®Èy nhanh nhÞp ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ , ®Èy tíi mét b­íc sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa , hiÖn ®¹i ho¸ . Bªn c¹nh nh÷ng tiÕn bé vµ thµnh tùu to lín ®· ®¹t ®­îc trong 10 n¨m qua , c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ chÝnh s¸ch më cöa còng ®· vµ ®ang lµm cho chóng ta ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu hiÖn t­îng ®¸ng lo ng¹i trong ®êi sèng v¨n ho¸ cña ®Êt n­íc : T©m lý sïng b¸i hµng ho¸ , sïng b¸I tiÒn tÖ , chØ coi träng c¸c tiÖn nghi vËt chÊt ®¬n thuÇn mµ xem th­êng c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa n¶y sinh trong mét bé phËn d©n c­ . BÖnh sïng ngo¹i , ch¹y theo lèi sèng tiªu thô cña ph­¬ng T©y l©y lan trong kh«ng Ýt ng­êi , nhÊt lµ trong líp trÎ . C¸c s¸ch b¸o , tranh ¶nh , b¨ng nh¹c , b¨ng h×nh cã néi dung kÝch ®éng d©m « , b¹o lùc nhËp lËu å ¹t g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn nhiÒu thuÇn phong mü tôc cña d©n téc , v.v... 2 . Gi¶i ph¸p : §Ó ®Êu tranh ®Èy lïi nh÷ng hiÖn t­îng tiªu cùc kÓ trªn , lµm lµnh m¹nh ho¸ ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña d©n téc , bªn c¹nh luËt ph¸p vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ - x· héi kh¸c , viÖc chÊn h­ng nÒn v¨n ho¸ d©n téc ®Ó lµm c¬ së ®Þnh h­íng cho viÖc më réng giao l­u v¨n ho¸ quèc tÕ cña n­íc ta ngµy nay ®­îc xem lµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n , cã ý nghÜa chiÕn l­îc l©u dµi . Nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm ngµn ®êi cña cha «ng ta trong qu¸ tr×nh giao l­u v¨n ho¸ víi thÕ gi¬Ý tr­íc ®©y cÇn ®­îc nghiªn cøu s©u s¾c , toµn diÖn h¬n ®Ó khai th¸c , vËn dông ®Ó ph¸t triÓn s¸ng t¹o trong ®iÒu kiÖn míi ngµy nay . Lµm ®­îc nh­ vËy , chóng ta cã thÓ v÷ng tin vµ chñ ®éng t¨ng c­êng giao l­u v¨n ho¸ víi c¸c n­íc trªn c¬ së biÕt m×nh , biÕt ng­êi mét c¸ch thùc tÕ kh¸ch quan . CÇn biÕt c¶ chç m¹nh , chç yÕu cña m×nh vµ cña ng­êi , qua ®ã mµ lùa chän , tiÕp thu c¸c yÕu tè nh©n b¶n , hîp lý , khoa häc , tiÕn bé cña v¨n ho¸ thÕ giíi - c¶ ph­¬ng §«ng vµ ph­¬ng T©y - ®Ó lµm phong phó thªm b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc , xem ®ã lµ nh©n tè cùc kú quan träng thøc dËy c¸c tiÒm n¨ng , ph¸t huy mäi nguån c¶m høng s¸ng t¹o , lµm nªn nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn míi trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc . Chóng ta kh«ng tù h·m m×nh trong tÝnh riªng biÖt v¨n ho¸ , kh­íc tõ giao l­u , trao ®æi , ®èi tho¹i víi bªn ngoµi . §ång thêi , chóng ta còng kiªn quyÕt ph¶n ®èi sù tiÕp nhËn x« bå mäi thø gäi lµ “ t©n kú” cña v¨n ho¸ ngo¹i lai mµ kh«ng ph©n biÖt hay dë , tèt xÊu ®Ó ®i ®Õn chç mÊt gèc , lai c¨ng vµ cuèi cïng khã tr¸nh khái sÏ bÞ ®ång hãa , bÞ hoµ tan chø kh«ng ph¶i héi nhËp víi nÒn v¨n minh nh©n lo¹i . Trong kinh tÕ , sù ®a d¹ng cña ph©n c«ng míi lµm n¶y sinh tÝnh tÊt yÕu cña giao l­u , hîp t¸c gi÷a c¸c quèc gia . Trong v¨n ho¸ l¹i cµng nh­ vËy . Do ®ã chØ cã trªn c¬ së b¶o tån vµ ph¸t huy b¶n s¾c vµ cèt c¸ch riªng cña v¨n ho¸ ViÖt Nam - nghÜa lµ tÝnh ®éc ®¸o cña nã trong qu¸ tr×nh v­¬n tíi sù hoµn thiÖn con ng­êi theo h­íng Ch©n - ThiÖn - Mü , th× v¨n ho¸ d©n téc míi cã søc nÆng trong tiÕp xóc , ®èi tho¹i víi c¸c nÒn v¨n ho¸ kh¸c , nhÊt lµ míi cã nh÷ng c¸i ®¸ng gi¸ ®Ó gãp vµo kho t¹ng v¨n ho¸ phong phó , ®a d¹ng cña nh©n lo¹i . Thùc hiÖn ®­îc nh­ thÕ , th× ch¾c ch¾n c«ng cuéc ®æi míi toµn diÖn ®Êt n­íc cña chóng ta , trong ®ã cã ®æi míi vÒ giao l­u v¨n ho¸ víi thÕ giíi sÏ gÆt h¸i ®­îc nhiÒu hoa th¬m qu¶ ngät v× môc tiªu d©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng , v¨n minh . C / kÕt thóc vÊn ®Ò Tõ §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI , qua ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII tíi ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII , §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam , ®· ®Ò ta vµ thùc hiÖn mét ®­êng lèi ®æi míi toµn diÖn ®Ó ®¹t ®­îc môc tiªu “ D©n giµu , n­íc m¹nh , x· héi c«ng b»ng vµ v¨n minh” . Môc tiªu Êy lµ kÕt hîp c¶ mÊy nh©n tè kinh tÕ , x· héi vµ v¨n ho¸ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . T­¬ng lai cña v¨n ho¸ ViÖt Nam , ph¶i ®­îc ®Æt trong qu¸ tr×nh Êy , mµ xem xÐt . §­êng lèi ®æi míi cña §¶ng ta ®· kh¼ng ®Þnh c¬ chÕ thÞ tr­êng ®ang lµ ®IÒu kiÖn vµ ph­¬ng tiÖn cho sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc . Thùc tÕ , c¬ chÕ nµy ®· ®em l¹i nh÷ng thµnh tùu to lín vµ cßn tiÕp tôc më ra nhiÒu triÓn väng cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ . ThÕ nh­ng , mÆt tr¸i cña nã cho ta thÊy nhiÒu hiÖn t­îng tiªu cùc kh«ng thÓ xem th­êng , nhÊt lµ trªn gãc ®é nh×n v¨n ho¸ häc . MÆt kh¸c , tõ quan ®IÓm chiÕn l­îc , kÕt hîp søc m¹nh d©n téc víi søc m¹nh thêi ®¹i , viÖc më réng quan hÖ víi bªn ngoµi lµ tÊt yÕu . Trong thêi ®¹i ngµy nay , kh«ng cã mét d©n téc nµo cã thÓ t¸ch rêi , sèng biÖt lËp víi thÕ giíi . Riªng víi v¨n ho¸ , tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ th«ng tin l¹i cµng ®Æt ra viÖc ph¸t triÓn v¨n ho¸ kh«ng thÓ t¸ch rêi víi v¨n ho¸ thÕ giíi . H»ng sè cña v¨n ho¸ ViÖt Nam lµ më cöa ®ãn nhËn truyÒn thèng v¨n ho¸ bèn ph­¬ng , tiÕp nhËn c¸i tèt , c¸i thÝch hîp , lo¹i bá c¸i xÊu , kh«ng thÝch hîp . V× thÕ , nÕu mÊt b¶n s¾c d©n téc th× còng mÊt v¨n ho¸ , vµ khi mÊt v¨n ho¸ th× còng mÊt d©n téc . Môc tiªu cña chóng ta lµ x©y dùng mét nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . §ã lµ vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m trong thêi ®¹i hiÖn nay cña n­íc ta .§Ó hiÓu râ h¬n vÒ tÝnh cÊp thiÕt vµ tÊt yÕu cña viÖc gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc , ®ång thêi còng ®Ó hiÓu râ h¬n vÒ tÇm quan träng cña b¶n s¾c d©n téc trong nÒn kinh tÕ më , em ®· chän ®Ò tµi nµy nghiªn cøu . Qua nghiªn cøu ®Ò tµi nµy , ta cã thÓ hiÓu râ h¬n vÒ vÊn ®Ò b¶n s¾c d©n téc trong nÒn kinh tÕ më cña n­íc ta trong thêi kú nµy . Danh môc tµi liÖu tham kh¶o : Nh÷ng vÊn ®Ò v¨n ho¸ ViÖt Nam hiÖn ®¹i – Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc – T¸c gi¶ : Lª Quang Trang - NguyÔn Träng Hoµn . C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp – NXB ChÝnh trÞ quèc gia , Hµ Néi –1995. V¨n kiÖn §¹i héi VIII ChÝnh trÞ quèc gia – 1996. C¬ së v¨n ho¸ ViÖt Nam – Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc – 1999 – T¸c gi¶ :TrÇn Quèc V­îng ( Chñ biªn ) – T« Ngäc Thanh – NguyÔn ChÝ BÒn – L©m Mü Dung – TrÇn Thuý Anh . Môc lôc Tªn ®Ò môc Trang A/ . §Æt vÊn ®Ò 02 B / . Gi¶I quyÕt vÊn ®Ò 04 Ch­¬ng I. Quan niÖm vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong 04 thêi kú nÒn kinh tÕ më . I /. B¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ g× ? 04 II /. B¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më . 05 Ch­¬ng II: T¹i sao ph¶i ®­a ra vÊn ®Ò gi÷ g×n b¶n s¾c 08 v¨n ho¸ d©n téc trong thêi kú nÒn kinh tÕ më . I /. TÝnh tÊt yÕu cña viÖc x©y dùng nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam 08 tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . II /. VÊn ®Ò gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc . 12 Ch­¬ng III : B¶n s¾c d©n téc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña 14 ®Êt n­íc. I /. Vai trß cña b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc trong nÒn kinh tÕ 14 thÞ tr­êng II /. Ph¸t huy néi lùc v¨n hãa trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . 16 III /. Toµn cÇu ho¸ vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc . 19 Ch­¬ng IV : Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy b¶n s¾c v¨n 20 hãa d©n téc trong thêi kú ph¸t triÓn . I /. Mét sè gi¶i ph¸p tr­íc m¾t ®Ó x©y dùng mét nÒn v¨n hãa 20 tiªn tiÕn , ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc . II /. BiÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc trong ®êi sèng 21 v¨n ho¸ x· héi cña ®Êt n­íc .

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docBản sắc dân tộc trong nền kinh tế mở là tất yếu và cần thiết trong giai đoạn hiện nay.doc
Luận văn liên quan