Báo cáo Thực tập tại ngân hàng trung ương

Ngân hàng Trung ương 1. Khái niệm: - Là cơ quan chính phủ có chức năng theo dõi bao quát hệ thống ngân hàng và có trách nhiệm thực hiện việc chỉ đạo chính sách tiền tệ. - NHTƯ còn được gọi là NH phát hành. 2. Đặc điểm của NHTƯ - Từ khi NHTƯ ra đời, mô hình tổ chức và hệ thống NH phân thành 2 cấp với chức năng và mục tiêu riêng biệt, trong đó các NHTM thực hiện chức năng KD và mục tiêu là lợi nhuận, còn NHTƯ có chức năng là quản lý NN trên lĩnh vực tiền tệ, tín dụng và NH. Mục tiêu của NHTƯ là ổn định giá trị của đồng bản tệ. - NHTƯ không chỉ đơn thuần thực hiện chức năng quản lý NN mang t/chất hành chính mà NHTƯ còn có các hoạt động sinh lời, VD như thu các khoản lợi tức khi mua các chứng khoán - NHTƯ thực hiện các nghiệp vụ sinh lời nhưng không phải vì mục đích lợi nhuận mà đó là để thực hiện chức năng quản lý của NHTƯ. - Các khoản thu nhập của NHTƯ sau khi đã trang trải các chi phí nghiệp vụ, phần còn lại đều phải nộp vào NSNN. Trong TH nếu NHTƯ bị thua lỗ trong các hoạt động của mình thì NSNN sẽ cấp bù. 3. Một vài chức năng của NHTƯ - Chỉ đạo C/s tiền tệ bằng cách tác động vào thái độ cư xử của các NH, nhờ đó tác động đến lượng tiền cung ứng. - TT các séc tức là chuyển vốn giữa các NH để giải quyết các khiếu nại. Các khiếu nại này là do việc gửi các séc vào 1 NH, các séc đó được phát ra theo một TK tại một NH khác. - Thực hiện chức năng điều hành qua việc đặt ra các quy tắc để các NH có thể hoạt động - Phát hành giấy bạc đưa vào lưu thông trong phạm vi cả quốc gia. - Chức năng quản lý quỹ NS tức là “thủ quỹ” cho nhà nước. Trong điều kiện cần thiết nó là nơi phát hành công trái cho nhà nước hoặc cho nhà nước vay. - Là nơi ban hành các chính sách trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng cũng như kiểm soát việc thực hiện các chính sách đó theo đường lối của NN. 4. Vai trò của NHTƯ: - Độc quyền phát hành giấy bạc NH. - Là NH của các NH. - Là NHNN: - NHTƯ thuộc SH nhà nước hay SH của NN chiếm đa phần. - NHTƯ có thể thay mặt cho NN trong việc quản lý các hoạt động trong TT, TD và NH. - NHTƯ có thể thay mặt cho NN trong việc đàm phán, ký kết về v/đề TT, TD và NH với nước ngoài. - NHTƯ là người đại diện cho NN tại các tổ chức tài chính và tiền tệ quốc tế.

doc16 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 23/04/2013 | Lượt xem: 1509 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Báo cáo Thực tập tại ngân hàng trung ương, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ng©n hµng Trung ­¬ng Kh¸i niÖm: Lµ c¬ quan chÝnh phñ cã chøc n¨ng theo dâi bao qu¸t hÖ thèng ng©n hµng vµ cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn viÖc chØ ®¹o chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. NHT¦ cßn ®­îc gäi lµ NH ph¸t hµnh. §Æc ®iÓm cña NHT¦ Tõ khi NHT¦ ra ®êi, m« h×nh tæ chøc vµ hÖ thèng NH ph©n thµnh 2 cÊp víi chøc n¨ng vµ môc tiªu riªng biÖt, trong ®ã c¸c NHTM thùc hiÖn chøc n¨ng KD vµ môc tiªu lµ lîi nhuËn, cßn NHT¦ cã chøc n¨ng lµ qu¶n lý NN trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông vµ NH. Môc tiªu cña NHT¦ lµ æn ®Þnh gi¸ trÞ cña ®ång b¶n tÖ. NHT¦ kh«ng chØ ®¬n thuÇn thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý NN mang t/chÊt hµnh chÝnh mµ NHT¦ cßn cã c¸c ho¹t ®éng sinh lêi, VD nh­ thu c¸c kho¶n lîi tøc khi mua c¸c chøng kho¸n NHT¦ thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô sinh lêi nh­ng kh«ng ph¶i v× môc ®Ých lîi nhuËn mµ ®ã lµ ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý cña NHT¦. C¸c kho¶n thu nhËp cña NHT¦ sau khi ®· trang tr¶i c¸c chi phÝ nghiÖp vô, phÇn cßn l¹i ®Òu ph¶i nép vµo NSNN. Trong TH nÕu NHT¦ bÞ thua lç trong c¸c ho¹t ®éng cña m×nh th× NSNN sÏ cÊp bï. Mét vµi chøc n¨ng cña NHT¦ ChØ ®¹o C/s tiÒn tÖ b»ng c¸ch t¸c ®éng vµo th¸i ®é c­ xö cña c¸c NH, nhê ®ã t¸c ®éng ®Õn l­îng tiÒn cung øng. TT c¸c sÐc tøc lµ chuyÓn vèn gi÷a c¸c NH ®Ó gi¶i quyÕt c¸c khiÕu n¹i. C¸c khiÕu n¹i nµy lµ do viÖc göi c¸c sÐc vµo 1 NH, c¸c sÐc ®ã ®­îc ph¸t ra theo mét TK t¹i mét NH kh¸c. Thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu hµnh qua viÖc ®Æt ra c¸c quy t¾c ®Ó c¸c NH cã thÓ ho¹t ®éng Ph¸t hµnh giÊy b¹c ®­a vµo l­u th«ng trong ph¹m vi c¶ quèc gia. Chøc n¨ng qu¶n lý quü NS tøc lµ “thñ quü” cho nhµ n­íc. Trong ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt nã lµ n¬i ph¸t hµnh c«ng tr¸i cho nhµ n­íc hoÆc cho nhµ n­íc vay. Lµ n¬i ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch trong lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông còng nh­ kiÓm so¸t viÖc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch ®ã theo ®­êng lèi cña NN. Vai trß cña NHT¦: §éc quyÒn ph¸t hµnh giÊy b¹c NH. Lµ NH cña c¸c NH. Lµ NHNN: NHT¦ thuéc SH nhµ n­íc hay SH cña NN chiÕm ®a phÇn. NHT¦ cã thÓ thay mÆt cho NN trong viÖc qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng trong TT, TD vµ NH. NHT¦ cã thÓ thay mÆt cho NN trong viÖc ®µm ph¸n, ký kÕt vÒ v/®Ò TT, TD vµ NH víi n­íc ngoµi. NHT¦ lµ ng­êi ®¹i diÖn cho NN t¹i c¸c tæ chøc tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ quèc tÕ. B¶ng c©n ®èi TS cña NHT¦ TS cã TS nî Chøng kho¸n (chñ yÕu lµ CK cña CP). Cho vay chiÕt khÊu ®/víi NHTM. Vµng, ngo¹i tÖ. TiÒn ®ang l­u hµnh (ngoµi hÖ thèng NH). TiÒn dù tr÷ (toµn bé tiÒnn mÆt d÷ tr÷ trong hÖ thèng NH) Tæng hai kho¶n trªn ®­îc gäi lµ c¬ sè tiÒn. TS nî: - TS nî cña NHT¦ lµ 1 phÇn quan träng cña l­îng tiÒn cung øng, bëi v× viÖc t¨ng 1 trong 2 thø hoÆc c¶ 2 thø sÏ dÉn ®Õn sù t¨ng cña l­îng tiÒn cung øng. TiÒn ®ang l­u hµnh: §ång tiÒn ®ang l­u hµnh lµ tæng l­îng tiÒn ®ang l­u th«ng trong tay d©n chóng (tøc lµ ë bªn ngoµi c¸c NH). C¸c kho¶n tiÒn dù tr÷: C¸c kho¶n tiÒn dù bao gåm: c¸c mãn tiÒn göi ë NHT¦. C¸c TM ®­îc l­u gi÷ cô thÓ cña c¸c NH (®­îc gäi lµ tiÒn kÐt bëi v× nã ®­îc ®Ó trong kÐt cña c¸c NH). C¸c kho¶n tiÒn dù tr÷ lµ TS cã cña c¸c NH, nh­ng l¹i lµ TS nî cña NHT¦ v× c¸c NH cã thÓ yÕu cÇu TT chóng bÊt cø lóc nµovµ NHT¦ ph¶i thùc hiÖn c¸c tr¸ch nhiÖm nî cña m×nh b»ng c¸ch thanh to¸n c¸c giÊy b¹c. Sù t¨ng cña c¸c kho¶n tiÒn dù tr÷ dÉn ®Õn sù t¨ng cña møc tiÒn göi vµ do ®o t¨ng l­îng tiÒn cung øng. TiÒn dù tr÷ ®­îc chia lµm 2 lo¹i: tiÒn dù tr÷ b¾t buéc: tiÒn mµ NHT¦ ®ßi hái c¸c NHTM l­u gi÷ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. tiÒn dù tr÷ v­ît møc: tiÒn mµ c¸c NH dù tr÷ theo ý muèn NHT¦ kh«ng tr¶ l·i cho c¸c kho¶n tiÒn d÷ tr÷. Tµi s¶n cã: TS cã cña NHT¦ lµ TS mµ NHT¦ ®ang n¾m gi÷ trong kho cña m×nh vµ gtrÞ cña tÊt c¶ c¸c TS ®ã lµ c­ sè ®¶m b¶o cho sè TM ®­a vµo l­u th«ng. C¸c chøng kho¸n chÝnh phñ: Läai TS nµy gåm c¸c CK do kho b¹c NN ph¸t hµnh. NHT¦ cung cÊp tiÒn dù tr÷ cho hÖ thèng NH b»ng c¸ch mua chøng kho¸n, do thÕ lµm t¨ng TS cã cña nã. Mét sù t¨ng CK C/phñ do NHT¦ n¾m gi÷ dÉn ®Õn 1 sù t¨ng l­îng tiÒn cung øng. TiÒn cho vay chiÕt khÊu: NHT¦ cã thÓ cung cÊp tiÒn dù tr÷ cho hÖ thèng NH b»ng c¸ch cho c¸c NH vay CK. Sù t¨ng tiÒn cho vay CK còng cã thÓ lµ nguån g©y ra t¨ng l­îng tiÒn cung øng. L/s thu cña c¸c NH ®/v tiÒn vay nµy gäi lµ l.s CK. Vµng, ngo¹i tÖ: Mua ngo¹i tÖ, hay vµng còng lµ 1 c¸ch ®Ó t¨ng TS cã cña NH ®«ng thêi lµm t¨ng l­îng tiÒn cung øng. Sù kh¸c nhau gi÷a NHT¦ vµ NHTM. NHT¦ NHTM Chøc n¨ng lµ æn ®Þnh nÒn KtÕ. (æn ®Þnh tiÒn tÖ) C«ng cô thùc hiÖn chøc n¨ng : -Ph¸t hµnh tiÒn -§Þnh møc l/s -§Þnh møc hèi ®o¸i -§Þnh møc chiÕt khÊu -§Þnh møc dù tr÷ b¾t buéc - Môc ®Ých duy nhÊt lµ lîi nhuËn Qu¸ tr×nh cung øng tiÒn tÖ. Môc tiªu: Qu¸ tr×nh cun gøng tiÒn kh«ng ph¶i lµ x®Þnh l­îng tiÒn cung øng mµ lµ qu¸ tr×nh t¹o ra tiÒn cña nÒn kinh tÕ, c¸c c«ng cô ®Ó t¸c déng t¹o ra tiÒn cña NHTM. L­îng tiÒn cung øng: TiÒn hoÆc l­îng tiÒn cung øng ®­îc ®Þnh nghÜa lµ bÊt cø c¸i g× ®­îc chÊp thuËn chung trong viÖc thanh to¸n nhËn hµng ho¸, dÞch vô, thanh to¸n c¸c kho¶n nî t¹i mét thÞ tr­êng nhÊt ®Þnh, trong 1 thêi gian nhÊt ®Þnh. L­îng tiÒn cung øng lu«n ®ãng vai trß quan träng trong viÖc ph¸t triÓn nÒn KTXH. Vai trß cña l­îng tiÒn cung øng: -NÕu l­îng tiÒn cung øng > nhu cÇu thanh to¸n trong nÒn KT sÏ dÉn ®Õn l¹m ph¸t. -NÕu l­îng tiÒn cung øng < nhu cÇu thanh to¸n trong nÒn KT sÏ dÉn ®Õn suy tho¸i KT Trong thùc tÕ, MS ph¶i >MD 1 chót th× míi gi÷ t¨ng tr­ëng KT æn ®Þnh (Trong TH nµy cã 1 tû lÖ l¹m ph¸t võa ®ñ). Bèn t¸c nh©n trong qu¸ tr×nh cung øng tiÒn tÖ:. NHT¦: t/gia vµo qu¸ tr×nh cung øng b»ng c¸ch t¹o ra c¬ sè tiÒn tÖ lµ 1 ®¹i l­îng bao gåm tiÒn mÆt ngoµi hÖ thèng NH + tiÒn dù tr÷ cña c¸c NHTM. NHTM (c¸c tæ chøc nhËn tiÒn göi): nh÷ng trung gian tµi chÝnh, hä nhËn TG tõ c¸c c¸ nh©n vµ c¸c tæ chøc vµ thùc hiÖn cho vay: c¸c NHTM, c¸c c«ng ty tiÕt kiÖm vµ cho vay, c¸c NH tiÕt kiÖm t­¬ng trî, c¸c liªn hiÖp tÝn dông. NHTM t/gia vµo qtr×nh cung øng tiÒn lµ qtr×nh t¹o tiÒn trªn TG cã thÓ ph¸t sÐc. Nhøng ng­êi göi tiÒn: C¸c c¸ nh©n, c¸c tæ chøc n¾m gi÷ TG ë c¸c NHTM, t¹o nªn ®Çu vµo cña hÖ thèng NHTM. Nh÷ng ng­êi vay tiÒn tõ c¸c NHTM: c¸c c¸ nh©n, c¸c tæ chøc vay tiÒn tõ c¸c tæ chøc nhËn göi hoÆc tõ c¸c t/chøc ph¸t hµnh c¸c tr¸i kho¸n, c¸c tr¸i kho¸n ®ã ®­îc c¸c tæ chøc nhËn göi mua. Trong 4 t¸c nh©n trªn, NHT¦ lµ t¸c nh©n quan träng nhÊt. Qu¸ tr×nh t¹o tiÒn cña tõng NHTM riªng lÎ: Qu¸ tr×nh t¹o tiÒn th«ng qua hÖ thèng NHTM XÐt qu¸ tr×nh t¹o tiÒn b»ng 1 VD: Gi¶ thiÕt: - 100$ TG ®­îc t¹o ra bëi 1 mãn cho vay cña NHTM kh¸c ®­îc göi t¹i NHTM (A) - Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc =10% - Ng©n hµng Th­¬ng m¹i I. K/n NHTM: - NHTM lµ 1 T/chøc KD trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông. Ho¹t ®éng th­êng xuyªn, chñ yÕu cña NHTM lµ nhËn tiÒn göi cña kh¸ch hµng víi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, ®Ó chiÕt khÊu vµ lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n. Ph©n lo¹i NHTM theo h×nh thøc SH: NHTM Quèc doanh: Vèn ®iÒu lÖ 100% lµ cña nhµ n­íc VD: ë VN NHTMQD - NH§TPT, NHNN vµ PTNT, NH ngo¹i th­¬ng. NH c«ng th­¬ng, NH phôc vô ng­êi nghÌo. NHTM cæ phÇn: Vèn ®iÒu lÖ h×nh thµnh b»ng c¸ch gãp vèn cña c¸c cæ ®«ng th«ng qua ph¸t hµnh vµ b¸n cæ phiÕu. NHTMCP nhµ n­íc: Cæ ®«ng cña nã lµ nhµ n­íc NHTMCP t­ nh©n : Cæ ®«ng cña nã lµ t­ nh©n NHTMCP hçn hîp : Cæ ®«ng cña nã lµ c¶ t­ nh©n vµ nhµ n­íc. III. Chøc n¨ng cña NHTM: 2 chøc n¨ng Chøc n¨ng t¹o ra tiÒn göi: NHTM t¹o ra TG th«ng qua ho¹t ®éng tÝn dông cña nã, tøc lµ ®i vay vèn vµ cho vay vèn. L­îng tiÒn cung øng trong 2 thêi kú trong 1 thêi kú nµo ®ã b»ng l­îng TM l­u hµnh + TG sÐc cña NHTM. TM ®ang l­u hµnh chiÕm 5-10%, cßn l¹i 90-95% do NHTM t¹o ra. Chøc n¨ng KD: - Trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông ng©n hµng, môc tiªu lµ thu lîi nhuËn. - Trong thêi kú ®Çu ho¹t ®éng cña ngµnh NH chØ cã 1 lo¹i h×nh lµ NHTM víi c¶ 2 chøc n¨ng võa ph¸t hµnh ra tiÒn vµ qu¶n lý l­u th«ng tiÒn tÖ, võa thùc hiÖn chøc n¨ng KD. Sau nµy khi hÖ thèng NH ph¸t triÓn h×nh thµnh hÖ thèng NH 2 cÊp: -HÖ thèng NHT¦ thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn. -NHTM chØ thùc hiÖn chøc n¨ng KD, môc tiªu lµ lîi nhuËn. C/n¨ng Kinh doanh cña NHTM ®­îc ph©n ®Þnh b»ng ph¸p luËt 1 c¸ch râ rÖt kÓ tõ khi cã hÖ thèng NH 2 cÊp - Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng KD cña NH, NH thùc hiÖn chøc n¨ng trung gian dÉn vèn tõ c¸c nhµ tiÕt kiÖm sang c¸c nhµ ®Çu t­. IV. B¶ng c©n ®èi TS cña NHTM: Nguyªn t¸c Tæng TS cã = Tæng TS nî. B¶ng TKTS ®­îc tiÕn hµnh trªn c¬ së b¸o c¸o thu nhËp vµ chi phÝ. TS cã (sö dông vèn): 6 kho¶n môc TS nî (nguån vèn): 4 kho¶n môc C¸c kho¶n tiÒn dù tr÷: do NHT¦ yªu cÇu dù tr÷ b¾t buéc g/quyÕt Thanh to¸n ®ét xuÊt Kho¶n TM thu trong ngµy. Kho¶n tiÒn göi ë c¸c NH kh¸c. Chøng kho¸n (cña CP & ®Þa ph­¬ng) Kho¶n cho vay: Kho¶n nµy th­êng chiÕm phÇn lín. C¸c kho¶n kh¸c: VD: trô së NH, trang thiÕt bÞ, chi cho ¨n mÆc cña nh©n viªn.... Lîi nhuËn ®­îc t¹o ra tõ TS cã. §ã lµ kÕt qu¶ cña viÖc sö dông vèn cña NH vµ TS cã ®­a l¹i thu nhËp. TG cã thÓ ph¸t hµnh sÐc. Kho¶n tiÒn göi (phi giao dÞch): cã kú h¹n kh«ng kú h¹n C¸c kho¶n tiÒn vay tõ c¸c NH kh¸c hoÆc tõ NHT¦. Vèn tù cã cña NH: Th­êng ®Ó cã vèn th× NH ph¸t hµnh (b¸n) cæ phiÕu, hoÆc trÝch tõ lîi nhuËn cña NH. Nguån vèn nµy ®­îc dïng mua TS cã vµ tõ ®ã t¹o ra lîi nhuËn. TS nî: TG cã thÓ ph¸t sÐc: Lµ lo¹i TG cña c¸ nh©n hoÆc tæ chøc nµo ®ã mµ chñ TK cña nã cã thÓ sö dông ®Ó thanh to¸n cho ®¬n vÞ kh¸c vµo bÊt cø lóc nµo. Trong viÖc sö dông c¸c TK nµy, ng­êi ta cã thÓ rót ra b»ng TM, còng cã thÓ ph¸t hµnh ra tê sÐc vµ NH ph¶i tiÕn hµnh thanh to¸n theo tê sÐc ®ã. TG sÐc lµ 1 TS cã cña ng­êi göi tiÒn nh­ng lµ TS nî cña NHTM v× NH ph¶i tr¶ l¹i tiÒn cho ng­êi göi vµo bÊt kú lóc nµo. TG p/hµnh sÐc lµ nguån vèn quan träng trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña NHTM. Nguån vèn nµy cã l·i su©t rÊt thÊp v× môc tiªu chÝnh cña ng­êi göi tiÒn kh«ng ph¶i ®Ó thu lîi tøc tõ NH.. Ng­êi göi tiÒn ë ®©y nh»m môc tiªu lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n. Ng­êi göi sÐc ë NH cã quyÒn yªu cÇu NH phôc vô c¸c c«ng viÖc thanh to¸n cho hä nh­ng NH kh«ng ®­îc thu lÖ phÝ hoÆc thu lÖ phÝ víi gi¸ rÎ. TG phi giao dÞch: Lµ nguån vèn quan träng nhÊt trong ho¹t ®éng cña NHTM. TG phi giao dÞch cã ®Æc ®iÓm lµ ng­êi göi kh«ng ®­îc quyÒn ph¸t sÐc ®Ó thanh to¸n cho ng­êi kh¸c. TG phi giao dÞch th­êng cã L/s cao h¬n tiÒn cã thÓ ph¸t sÐc v× môc tiªu cña ng­êi göi lµ lîi tøc cña NH chø kh«ng ®Ó thanh to¸n. Trong lo¹i TG phi giao dÞch cã 2 lo¹i: -TG tiÕt kiÖm: lµ kho¶n tiÒn göi vµo hoÆc lÊy ra bÊt cø lóc nµo theo yªu cÇu cña ng­êi göi. -TG cã kú h¹n: lµ kho¶n TG theo c¸c kú h¹n nhÊt ®Þnh vµ kh«ng ®­îc rót ra 1 c¸ch tuú tiÖn mµ ph¶i theo ®Þnh kú cña nã. TG lo¹i nµy cã tÝnh láng kÐm h¬n so víi TG tiÕt kiÖm do vËy L/s TG cã thêi h¹n th­êng cao h¬n TG tiÕt kiÖm nh­ng l¹i lµ nguån vèn ®Ó cho NH ho¹t ®éng 1 c¸ch æn ®Þnh. TiÒn ®i vay: Lµ c¸c kho¶n tiÒn mµ NH lµ ng­êi chñ ®éng ®i vay vµ kho¶n tiÒn vay nµy ®· ®­îc x¸c ®Þnh tõ tr­íc c¶ vÒ sè l­îng, thêi gian, vµ môc tiªu sö dông. NH cã thÓ tiÕn hµnh vay tiÒn b»ng nhiÒu ph­¬ng thøc kh¸c nhau: -Cña d©n c­ -Cña c¸c ®¬n vÞ ph¸t hµnh ra c¸c kú phiÕu NH -Cña c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c. -Vay tõ c¸c NHTM kh¸c b»ng c¸ch CK l¹i c¸c kú phiÕu cña kh¸ch hµng. Vèn cña NH: Lµ tiÒn vèn cña chÝnh NH ®ã. Tïy vµo h×nh thøc SH cña NH mµ nguån vèn nµy ®­îc t¹o lËp b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau: do NN cÊp, do cæ ®«ng ®ãng gãp... Vèn NH bao gåm: -Vèn ®iÒu lÖ cña NH: lµ vèn cã khi thµnh lËp, ®­îc ghi trong ®iÒu lÖ. -C¸c kho¶n lîi ®­îc t¹o ra trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña NH. VD tõ c¸c quü dù tr÷ th«ng th­êng hay ®Æc biÖt, c¸c kho¶n lîi nhuËn mµ NH ®­îc chia. Vèn NH th­êng chiÕm tû lÖ nhá nh­ng ®ãng vai trß quan träng trong ho¹t ®éng cña NH. Vai trß ®ã ®­îc thÓ hiÖn nh­ sau: -Vèn NH thÓ hiÖn thÕ lùc vÒ tµi chÝnh cña NH víi kh¸ch hµng. -Vèn NH lµ c¬ së ban ®Çu ®Ó tËp trung vµ huy ®éng c¸c nguån vèn kh¸c vµ nã lµ c¬ së ®Ó më réng chøc n¨ng vµ ph¹m vi ho¹t ®éng cña NH. -Vèn NH ®­îc coi nh­ 1 c¸i ®Öm ®Ó chèng ®ì c¸c kho¶n tæn thÊt, c¸c kho¶n gi¶m gi¸ bªn TS cã cña NH nh»m b¶o ®¶m cho NH ®ã tr¸nh c¸c cuéc ph¸ s¶n NH. TS cã: Lµ viÖc NH sö dông vèn cña nã. TS cã nãi chung lµ nh÷ng nguån ®­a l¹i c¸c kho¶n thu nhËp cho NH vµ nã b¶o ®¶m cho NHTM tån t¹i vµ ph¸t triÓn. C¸c TS cã gåm 6 kho¶n môc xÕp theo thø tù tÝnh láng tõ cao xuèng thÊp. TiÒn dù tr÷: Lµ c¸c kho¶n tiÒn mµ NHTM göi ë NHT¦ vµ tiÒn mÆt mµ c¸c NHTM göi t¹i quü cña m×nh. TiÒn dù tr÷ lµ 1 kho¶n môc trong TS cã cña NHTM nh­ng kh«ng mang l¹i thu nhËp cho NH. TiÒn dù tr÷ cã vai trß rÊt quan träng trong ho¹t ®éng cña NHTM. NHTM ph¶i gi÷ nã v× 2 lý do: -§Ó b¶o ®¶m dù tr÷ b¾t buéc theo ph¸p luËt vµ ®ã lµ 1 trong nh÷ng c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña NHT¦, ®ång thêi b¶o ®¶m cho hÖ thèng NHTM ho¹t ®éng æn ®Þnh, cã hiÖu qu¶ nh»m tr¸nh c¸c cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh vµ ph¸ s¶n NH. Bé phËn tiÒn dù tr÷ nµy gäi lµ tiÒn dù tr÷ b¾t buéc, nã th­êng b»ng 1 tû lÖ nhÊt ®Þnh so víi tæng TG cña kh¸ch hµng vµ ph¶i göi ë NHT¦ kh«ng ®­îc h­ëng l·i. -§Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng chi tr¶ th­êng xuyªn cho ng­êi göi tiÒn. Bé phËn nµy gi÷ l¹i bao nhiªu do NHTM quyÕt ®Þnh lÊy lµm sao cho võa b¶o ®¶m kh¶ n¨ng thanh to¸n th­êng xuyªn cho ng­êi göi tiÒn võa ®¶m b¶o ®Çu t­ thu lîi nhuËn. Bé phËn tiÒn dù tr÷ nµy ®Ó t¹i quü nghiÖp vô cña NHTM. TiÒn mÆt trong qu¸ tr×nh thu: Thuéc vÒ TS cã cña NHTM nh­ng tiÒn ®ã ®ang trªn ®­êng thu vÒ. VD: NH nhËn ®­îc 1 tê sÐc do NH kh¸c ph¸t hµnh, lóc ®ã tiÒn ch­a vÒ NH nh­ng ®Õn trong 1 thêi gian nhÊt ®Þnh NH sÏ thu ®­îc tiÒn cña tê sÐc ®ã. TG ë c¸c NH kh¸c: Nh cã thÓ më TK vµ göi tiÒn vµo c¸c NH kh¸c víi môc ®Ých ®Ó c¸c NH kh¸c thùc hiÖn 1 sè nghiÖp vô kh¸ch nh­ thanh to¸n, mua hé nhau ngo¹i tÖ, C/kho¸n... Ba kho¶n môc trªn ®­îc coi nh­ tiÒn mÆt trong hÖ thèng NHTM. Chøng kho¸n: Trong hÖ thèng NHTM, chøng kho¸n nãi chung lµ c¸c c«ng cô nî mang l¹i kho¶n thu nhËp ®¸ng kÓ cho NHTM. Trong kho¶n môc cña c¸c NHTM bao giê còng cã c¸c chøng kho¸n. Chøng kho¸n cña NHTM gåm 3 lo¹i: - CK cña C/phñ: Bao gåm tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu kho b¹c NN. Lo¹i chøng kho¸n nµy chiÕm tû lÖ chñ yÕu trong kho¶n môc c/kho¸n cña NHTM v× CK cña C/phñ cã tÝnh láng cao nhÊt trong tÊt c¶ c¸c chøng kho¸n vµ l¹i cã ®é rñi ro thÊp nhÊt. CK cña C/phñ ®­îc NH coi lµ lµ tiÒn dù tr÷ lo¹i 2. - CK cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng: Lµ CK do ChÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ph¸t hµnh thu hót vèn cho Ng©n s¸ch ®Þa ph­¬ng. TÝnh láng cña nã kÐm h¬n, ®é rñi ro cao h¬n. - C¸c tr¸i phiÕu cty: tÝnh láng kÐm, rñi ro cao. TiÒn cho vay: Lµ kho¶n môc chñ yÕu nhÊt trong TS cã cña NH (chiÕm 2/3). Kho¶n môc nµy ®­a l¹i thu nhËp chñ yÕu cho NH vµ cã tÝnh láng kÐm nhÊt v× NH cho vay thång th­êng theo nh÷ng kú h¹n nhÊt ®Þnh cña nã. TiÒn cho vay còng lµ lo¹i TS cã ®é rñi ro cao nhÊt. ChÝnh v× vÊy nã lµ kho¶n cã tû lÖ lîi tøc lín nhÊt. C¸c lo¹i TS kh¸c: Gåm c¸c kho¶n nh­ nhµ cöa, ph­¬ng tiÖn, m¸y mãc thiÕt bÞ. V. Ho¹t ®éng chñ yÕu cña NHTM: Ho¹t ®éng vÒ nguån vèn: (huy ®éng vèn) Lµ ho¹t ®éng ®Ó NH t¹o lËp nguån vèn trong qu¸ tr×nh KD cña nã. Gåm c¸c ho¹t ®éng sau: Huy ®éng nguån vèn t¹m thêi nhµn rçi trong nÒn KT bao gåm: -NhËn TG cña kh¸ch hµng -Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®Ó vay vèn trªn thÞ tr­êng. -§i vay vèn trªn thÞ tr­êng trong vµ ngoµi n­íc. C¸c ho¹t ®éng t¹o lËp nguån vèn tù cã cña NH b»ng c¸ch ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ b¸n cæ phiÕu. TrÝch lËp c¸c quü tõ l·i rßng cña NH Ho¹t ®éng sö dông vèn Ho¹t ®éng ng©n quü; Lµ ho¹t ®éng nh»m b¶o ®¶m kh¶ n¨ng thanh to¸n th­êng xuyªn cho kh¸ch hµng. Ho¹t ®éng nµy bao gåm: -Quü tiÒn mÆt -TG cña NHT¦ vµ NH kh¸c. -TiÒn ®ang trong qu¸ tr×nh thu håi vÒ. Ho¹t ®éng cho vay: NHTM cho vay kÓ c¶ ng¾n h¹n, trung h¹n, dµi h¹n, cho vay c¶ vèn cè ®Þnh, l­u ®éng cña DN... Ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng CK: NH sö dông vèn vµo viÖc mua vµ b¸n c¸c chøng kho¸n th«ng quan chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua vµ gi¸ b¸n thu lîi nhuËn. MÆt kh¸c trong qu¸ tr×nh dù trù c¸c chøng kho¸n ë NHTM nh»m hç trî cho tiÒn dù tr÷ trong hÖ thèng NH, nh»m b¶o ®¶m cho hÖ thèng NH ho¹t ®éng æn ®Þnh. Ho¹t ®éng trung gian: Lµ c¸c ho¹t ®éng NH thùc hiÖn c¸c dÞch vô cho kh¸ch hµng vµ th«ng qua dÞch vô ®o, NH nhËn ®­îc 1 kho¶n gäi lµ hoa hång. NghiÖp vô trung gian cña NHTM gåm: -Thanh to¸n cho kh¸ch hµng vÒ c¸c kho¶n tiÒn mua vµ b¸n c¸c hµng ho¸, dÞch vô, th«ng qua viÖc thu, chi hé tiÒn b»ng sÐc, viÕt giÊy ñy nhiÖm thu, chi, h×nh thøc th­ tÝn dông. -NHTM thùc hiÖn viÖc trung gian trong viÖc mua hé, b¸n hé chøng kho¸n cho kh¸ch hµng. -NHTM cã thÓ nhËn b¶o qu¶n hé tµi s¶n hoÆc c¸c giÊy tê cã gi¸ kh¸c cho kh¸ch hµng. -NHTM lµm trung gian mua b¸n hé cho kh¸ch hµng ngo¹i tÖ, vµng hoÆc ®¸ quý. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c nghiÖp vô cña NHTM NHTM ho¹t ®éng xu h­íng ®a n¨ng nhiÒu lÜnh vùc, 1NH muèn ph¸t triÓn nhanh ph¶i ®ång thêi ph¸t triÓn c¶ 3 nghiÖp vô nµy. Ba nghiÖp vô nµy t¸c ®éng thóc ®Èy lÉn nhau. ThÓ hiÖn ë c¸c mÆt: -NghiÖp vô nguån vèn lµ nghiÖp vô lu«n lu«n ph¸t sinh tr­íc nghiÖp vô sö dông vèn vÒ sè l­îng, quy m«, vÒ thêi gian cña nghiÖp vô sö dông vèn. -NghiÖp vô sö dông vèn lµ nghiÖp vô sinh lêi, do vËy nÕu nh­ NH cã c¬ héi ®Çu t­ tèt th× nã sÏ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó më réng thªm nghiÖp vô vÒ nguån vèn mµ trong ®ã bao gåm c¶ t¨ng c­êng nguån vèn cña NH. -NghiÖp vô trung gian cña NH cã thÓ lµm t¨ng thªm nguån vèn cña NH khi mµ kh¸ch hµng më TKTG ®Ó NH thanh to¸n hé cho hä, hoÆc khi kh¸ch hµng øng tiÒn ra nhê NH mua hé CKho¸n. -Khi dÞch vô trung gian cña NH tèt th× nã sÏ thu hót ®­îc nhiÒu kh¸ch hµng vµ th«ng th­êng kh¸ch hµng trong nghiÖp vô trung gian l¹i trë thµnh kh¸ch hµng cña nghiÖp vô nguån vèn vµ sö dông vèn. VI. VÊn ®Ò Qu¶n lý cña NHTM: Qu¶n lý kh¶ n¨ng TM vµ vai trß cña tiÒn dù tr÷: Qu¶n lý kh¶ n¨ng TM cña NHTM: TM trong NHTM bao gåm 3 bé phËn: -TiÒn dù tr÷ -TiÒn mÆt ®ang trong qu¸ tr×nh thu vÒ. -TiÒn göi ë c¸c NH kh¸c. Khi qu¶n lý TM NH ph¶i qu¶n lý c¶ 3 bé phËn ®ã. TM lµ TS cã cña NHTM song nã kh«ng mang l¹i c¸c nguån lîi cho NH ho¹t ®éng nh­ng l¹i cã 1 va trß quan träng trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña NHTM v× TM trong hÖ thèng NHTM võa b¶o ®¶m thùc hiÖn ph¸p luËt cña NN, mÆt kh¸c l¹i b¶o ®¶m kh¶ n¨ng thanh to¸n th­êng xuyªn cho ng­êi göi tiÒn. Do vËt nã ®ßi hái c¸c NHTM ph¶i x¸c ®Þnh th­êng xuyªn, qu¶n lý chÆt chÏ kho¶n môc nµy. Trong qu¶n lý TM, quan träng nhÊt lµ qu¶n lý tiÒn dù tr÷. C¸c NHTM ph¶i th­êng xuyªn x¸c ®Þnh ®­îc l­îng tiÒn dù tr÷ b¾t buéc trªn c¸c yÕu tè sau: -Tæng sè TG cña kh¸ch hµng trong tõng thêi gian. -Tû lÖ b¾t buéc theo ph¸p luËt trong thêi gian ®ã lµ bao nhiªu. Trªn cë së ®ã x¸c ®Þnh ®­îc tæng møc dù tr÷ b¾t buéc ph¶i göi ë NHT¦, th­ìng xuyªn theo dâi, ®iÒu chØnh kho¶n môc nµy ë NHT¦. TiÒn dù tr÷ cña NHTM th­êng r¬i vµo 2 t×nh tr¹ng: -ThiÕu: C¸c NHTM ph¶i vay sè tiÒn dù tr÷ b¾t buéc cña c¸c NHTM kh¸c ®ang thõa ®Ó bï vµo, hoÆc mang TM nép vµo NHT¦, còng cã thÓ vay chiÕt khÊu ë NHT¦ ®Ó bï vµo. -Thõa: C¸c NHTM cã thÓ cho c¸c NHTM kh¸c vay hoÆc cã thÓ ®­îc sö dông sè tiÒn thõa ®ã lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n. TiÒn dù tr÷ v­ît møc: Lµ sè tiÒn dù tr÷ thõa so víi møc b¾t buéc. Sè tiÒn nµy ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng chi tr¶ th­êng xuyªn cho ng­êi göi tiÒn, vµ tû lÖ tiÒn dù tr÷ v­ît møc nµy lµ bao nhiªu do NHTM tù quyªt ®Þnh lÊy. Nh­ng NH ph¶i cã quyÕt ®Þnh tû lÖ v­ît møc nµy sao cho phï hîp. NÐu nã qu¸ lín th× sÏ lµm gi¶m thu nhËp cña NH. NÐu nã qu¸ nhá, NH dÔ r¬i vµo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng tµi chÝnh. Vai trß cña tiÒn dù tr÷: TiÒn dù tr÷ trong hÖ thèng NH ®ãng vai trß quan träng vµ thùc hiÖn ®ång thêi c¶ 2 môc tiªu: -Nh»m thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña NHT¦. -§Ó ®¶m b¶o ho¹t ®éng cña NHTM c¸ch æn ®Þnh. Vai trß cña tiÒn dù tr÷ thÓ hiÖn ë: Tr­êng hîp 1: C¸c NHTM cã kho¶n tiÒn dù tr÷ dåi dµo Khi cã 1 luång TM rót ra bÊt kú, nã kh«ng ®ßi hái NH ph¶i thay ®æi c¸c kho¶n môc kh¸c trong b¶ng c©n ®èi TS cña m×nh vµ NH kh«ng ph¶i mÊt thªm chi phÝ nµo. VD: Víi 1 tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc 10% vµ b¶ng c©n ®èi TS hiÖn thêi cña 1 NH nh­ sau TS cã TS nî TiÒn dù tr÷ : 20 (10) TiÒn cho vay : 80 Chøng kho¸n : 10 TiÒn göi : 100(90) Vèn NH : 10 Tæng TS cã : 110 Tæng TS nî : 110 Khi cã 1 luång tiÒn rót ra bÊt kú lµ 10 ch¶ng h¹n th× tiÒn göi cßn 90, tiÒn dù tr÷ cßn 10 mµ kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn kho¶n kh¸c. Tr­êng hîp 2: NHTM cã kho¶n tiÒn dù tr÷ qu¸ Ýt. Khi cã 1 luång tiÒn mÆt rót ra bÊt kú, nã cã thÓ lµm ®¶o lén c¸c kho¶n môc kh¸c trong b¶ng cÊn ®èi kÌm theo lµ c¸c chi phÝ hoÆc tæn thÊt. VD: Dù tr÷ b¾t buéc vÉn lµ 10% TS cã TS nî TiÒn dù tr÷ : 10 (0) TiÒn cho vay : 90 Chøng kho¸n : 10 TiÒn göi : 100(90) Vèn NH : 10 Tæng TS cã : 110 Tæng TS nî : 110 Khi cã 1 kho¶n rót ra lµ 10 th× tiÒn dù tr÷ =0 sÏ vi ph¹m quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Khi ®ã NH cã c¸c c¸ch gi¶i quyÕt nh­ sau: C¸ch 1: Thu håi c¸c kho¶n vay tr­íc h¹n: Thu c¸c kho¶n vay tõ kh¸ch hµng, khi ®ã ®­¬ng nhiªn kÌm theo c¸c tæn thÊt nh­ ph¶i c¾t gi¶m gi¸ kho¶n tiÒn cho vay, hoÆc kh¸ch hµng kh«ng tr¶ phÇn lîi tøc tiÒn vay cho NH, cã thÓ ng­êi vay tr¶ lîi tøc kh«ng ®Çy ®ñ theo l·i suÊt ®· ký trong hîp ®ång. Thu c¸c kho¶n vay b»ng c¸ch b¸n c¸c kho¶n nî cho c¸c NH kh¸c (gäi lµ ®¶o nî). Khi NH b¸n tÝn dông cho NH kh¸c còng ph¶i chÞu tæn thÊt lµ: -C¸c NH kh¸c mua kho¶n tÝn dông kh«ng ®Çy ®ñ nh­ gi¸ trÞ cña nã, bëi v× NH mua kh«ng thÓ biÕt râ chÊt l­îng kho¶n tÝn dông nµy, ph¶i chÞu mäi rñi ro cã thÓ, hä ph¶i chÞu nh÷ng kho¶n chi phÝ trong viÖc thu thËp th«ng tin vÒ kh¸ch hµng vÒ kho¶n nî ®ã. C¸ch 2: B¸n chøng kho¸n NH ph¶i b¸n bít c¸c chøng kho¸n cña m×nh, ®­¬ng nhiªn còng ph¶i chÞu 1 sè chi phÝ, tæn thÊt nh­ gi¸ chøng kho¸n gi¶m... C¸ch 3:NH ®i vay Khi ®i vay cã thÓ vay cña c¸c NHTM kh¸c nh­ng còng cã thÓ vay cña c¸c c«ng ty, vay cña NHT¦. Trong viÖc ®i vay nµy còng ph¶i chi phÝ kÌm theo nh­ chi phÝ cho viÖc tr¶ l·i suÊt tiÒn vay, chi phÝ trong qu¸ tr×nh giao dÞch ®Ó vay vèn, ®Æc biÖt lµ ph¶i chÞu 1 l·i suÊt chiÕt khÊu cao. NH cã thÓ ph¶i chÞu 1 chi phÝ lµ vÉn ph¶i thùc hiÖn c¸c phÝ tæn ®Ó lµm thñ tôc vay tiÒn ë NHT¦ mµ kh«ng ®­îc vay vèn v× lóc ®ã NHT¦ ®ang cã chñ tr­¬ng cÇn th¾t chÆt tiÒn tÖ chèng l¹m ph¸t. KÕt luËn: C¸c kho¶n tiÒn dù tr÷ qu¸ møc ë c¸c NHTM ®­îc coi nh­ 1 sù b¶o hiÓm ®Ó chèng ®ì l¹i c¸c kho¶n chi phÝ kÌm theo víi c¸c luång tiÒn mÆt rót ra. NÕu nh­ CP cho viÖc rót tiÒn ra cµng lín th× NHTM cµng muèn gi÷ nhiÕu dù tr÷ qu¸ møc h¬n. Qu¶n lý TS cã: C¸c TS cã ®Òu mang l¹i lîi nhuËn cho NH, ®Ó cho lîi nhuËn NHTM ®¹t møc cao nhÊt, NH ph¶i kiÕm nh÷ng n¬i cho vay, n¬i ®Çu t­ víi møc L/suÊt cao nhÊt nh­ng ®é rñi ro thÊp nhÊt vµ ph¶i chuÈn bÞ ®Çy ®ñ tr¹ng th¸i láng víi c¸c TS cã. Nguyªn t¸c chung qu¶n lý TS cã: -NH cÇn t×m nh÷ng ng­êi cho vay mµ hä s½n sµng chÊp nhËn l/s vay cao nhÊt. -NH ph¶i t×m kiÕm nh÷ng dù ¸n cho vay lín, tuy nhiªn vÉn ph¶i ®¶m b¶o hÖ sè an toµn vÒ vèn. -C¸c NH ph¶i t×m mua c¸c C/kho¸n cã tû suÊt lîi tøc cao nhÊt. -NH ph¶i t×m c¸c kh¸ch hµng cho vay vµ c¸c C/kho¸n ®Ó ®Çu t­ cã møc ®é rñi ro thÊp nhÊt. -NH ph¶i qu¶n lý chÆt c¸c tr¹ng th¸i láng cña c¸c TS cã cña NH nh»m tho¶ m·n nhu cÇu tiÒn dù tr÷ mµ kh«ng lµm ø ®äng vèn cña NH vµ kh«ng ph¶i chÞu tæn thÊt do thiÕu tiÒn dù tr÷ g©y ra. Qu¶n lý TS nî: §èi víi TG cã thÓ ph¸t sÐc: Lµ 1 lo¹i vèn do NH sö dông nh­ng ph¶i tr¶ 1 tû lÖ lîi tøc thÊp nhÊt hoÆc kh«ng ph¶i tr¶ lîi tøc vµ chi phÝ cho nguån vèn nµy rÊt thÊp. Nh­ng ®Ó t¨ng nguån vèn ®ßi hái NH ph¶i n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô Thanh to¸n cho kh¸ch hµng vµ viÖc chuyÓn tiÒn cho ng­êi göi tiÒn ®Ó cã thÓ më réng vÒ quy m«, sè l­îng cho kho¶n môc tiÒn göi nµy. §èi víi TG phi giao dÞch: Khi qu¶n lý NH ph¶i cã c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch nh÷ng ng­êi göi tiÒn theo h×nh thøc cã kú h¹n v× ®ã lµ nh÷ng nguån vèn gióp NH ho¹t ®éng æn ®Þnh. §èi víi tiÒn ®i vay: -Khi NH thiÕu vèn KD hoÆc thiÕu kho¶n môc tiÒn dù tr÷ trong tr­êng hîp ®ã NH ph¶i ®i vay. VÒ QL tiÒn vay, NH ph¶i xem xÐt ®i vay theo tr×nh tù cña nã. Tr­íc hÕt ph¶i ®i vay cña d©n c­, c¬ quan ®¬n vÞ b»ng c¸ch ph¸t hµnh c¸c kú phiÕu NH. Sau ®ã NH cã thÓ ®i vay cña c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c vµ nãi chung 2 kho¶n vay nµy lµ ­u thÕ lµ l·i suÊt thÊp. MÆt quan träng kh¸c lµ nã kh«ng t¸c ®éng lín ®Õn tæng l­îng tiÒn trong nÒn KT, tøc lµ nguyªn nh©n g©y t×nh tr¹ng l¹m ph¸t. -NÕu NH vÉn thiÕu vèn cuèi cïng míi vay NHT¦. Khi vay NHT¦ cã bÊt lîi lµ thñ tôc chÆt chÏ, l/s cao h¬n thÞ tr­êng, nã cßn lµm t¨ng l­îng tiÒn cung øng, cã thÓ gia t¨ng l¹m ph¾t. §èi víi viÖc qu¶n lý vèn cña NH: -§ßi hái ph¶i qu¶n lý vèn ®iÒu lÖ cña NH tøc lµ trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, NH ph¶i duy tr× møc vèn ®iÒu lÖ ®ã vµ th­êng xuyªn bæ sung t¨ng thªm vèn ®ã -NH còng ph¶i th­êng xuyªn trÝch lËp quü dù tr÷ tõ l·i rßng NH theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. C¸c nguyªn t¾c qu¶n lý tiÒn cho vay: 1. Vai trß cña tiÒn cho vay: - TiÒn cho vay lµ kho¶n môc chñ yÕu trong tæng tµi s¶n cã cña NHTM (chiÕm 67%) - TiÒn cho vay lµ mét tµi s¶n cã mµ cã tû lÖ l·i suÊt cao nhÊt. - TiÒn cho vay lµ kho¶n môc ®­a l¹i nguån thu nhËp chñ yÕu cho NH, nã quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mét NHTM. - Kho¶n môc tiÒn cho vay còng lµ lo¹i tµi s¶n cã cã tû lÖ rñi ro cao nhÊt so víi tÊt c¶ c¸c tµi s¶n cã cña NHTM. V× vËy nã ®ßi hái NHTM ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ tiÒn cho vay nµy. 2. C¸c nguyªn t¾c qu¶n lý: Nguyªn t¾c lùa chän vµ gi¸m s¸t: - Lùa chän: Trong qu¸ tr×nh cho vay cña NH, ho¹t ®éng nµy diÔn ra tr­íc khi NH quyÕt ®Þnh cho vay vèn. Trong qu¸ tr×nh lùa chän ®Ó cho vay, NHTM ph¶i thùc hiÖn mét sè néi dung c¬ b¶n: - Ph¶i thu thËp c¸c th«ng tin cÇn thiÕt vÒ phÝa kh¸ch hµng. VD: kh¶ n¨ng tµi chÝnh cña kh¸ch hµng, kh¶ n¨ng sinh lêi cña c¸c dù ¸n ®Çu t­, xem xÐt c¸c quan hÖ thanh to¸n víi c¸c ®¬n vÞ kh¸c, t×nh h×nh bªn tµi s¶n nî vµ tµi s¶n cã cã trong b¶ng c©n ®èi tµi s¶n cña kh¸ch hµng, xem xÐt vµ ph©n tÝch ®Çu vµo vµ ®Çu ra cña c¸c dù ¸n ®Çu t­, c¸c kho¶n nî NH cña kh¸ch hµng ®ã. - Ph¶i tiÕn hµnh xö lý c¸c th«ng tin cÇn thiÕt ®Ó ph©n lo¹i kh¸ch hµng. Gåm hai lo¹i: kh¸ch hµng cã thÓ cho vay ®­îc kh¸ch hµng kh«ng thÓ cho vay ®­îc Qua xö lý th«ng tin, NH sÏ quyÕt ®Þnh cho kh¸ch hµng vay sè l­îng bao nhiªu, thêi gian nµo, l·i suÊt bao nhiªu, cho vay theo ph­¬ng thøc nµo. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®Òu ®­îc ghi trong hîp ®ång tÝn dông. - §Ó thu thËp th«ng tin nhanh, ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c, ®ßi hái NH ph¶i cã sù chuyªn m«n ho¸ trong qu¸ tr×nh cho vay. Chuyªn m«n ho¸ ®­îc hiÓu theo hai c¸ch: a) Chuyªn m«n ho¸ theo ngµnh: VD chuyªn m«n ho¸ cho vay lÜnh vùc N«ng nghiÖp, lÜnh vùc XNK ... Trong vÊn ®Ò nµy ph¶i ®¶m b¶o hÖ sè an toµn, tr¸nh rñi ro cho ho¹t ®éng cña NH. b) NH vµ tõng c¸n bé tÝn dông NH chuyªn m«n ho¸ cho vay mét nhãm kh¸ch hµnh nµo ®ã. Gi¸m s¸t tiÒn vay: lµ ho¹t ®éng sau khi ®· cho vay vèn tøc lµ khi nguån vèn NH ®ang n»m ë ng­êi vay vèn. Trong gi¸m s¸t, NH ph¶i thi hµnh c¸c néi dung: -Ph¶i kiÓm tra xem thö ng­êi vay vèn sö dông vèn vay cã ®óng néi dung ®· ký trong hîp ®ång tÝn dông kh«ng. - Ph¶i kiÓm tra xem ng­êi vay rót tiÒn vay vµ sö dông tiÒn vay cã ®óng tiÕn ®é vµ thêi gian ®· ghi trong hîp ®ång tÝn dông kh«ng? - NH ph¶i kiÓm tra kh¶ n¨ng sinh lêi cña ®ång vèn mµ NH cho vay vµ ph¶i xem xÐt c¸c rñi ro cã thÓ ®Ó nh»m gióp ng­êi vay vèn cã biÖn ph¸p phßng ngõa. - NH ph¶i gi¸m s¸t viÖc tr¶ nî vµ lîi tøc tiÒn vay cho NH vµ chØ khi nµo ng­êi vay ®· tr¶ ®ñ nî céng víi lîi tøc tiÒn vay cho NH th× qu¸ tr×nh gi¸m s¸t míi ®­îc coi lµ kÕt thóc. NÕu bªn vay cã hiÖn t­îng vi ph¹m néi dung hîp ®ång th× NH cã quyÒn c­ìng chÕ ng­êi vay thùc hiÖn ®óng hîp ®ång tÝn dông hoÆc thu l¹i vèn tr­íc h¹n. Quan hÖ kh¸ch hµng l©u dµi: Quan hÖ cho vay l©u dµi víi kh¸ch hµng ®Ó cho NH cã thÓ thu thËp ®­îc c¸c th«ng tin vÒ kh¸ch hµng mét c¸ch nhanh, ®ñ, chÝnh x¸c vµ gióp NH lùa chän ®óng kh¸ch hµng ®Ó cho vay víi chi phÝ thÊp nhÊt. Bëi v×: + Khi mét kh¸ch hµng vay tiÒn nhiÒu lÇn vµ l©u dµi ë NH, th«ng th­êng kh¸ch hµng ®ã ph¶i cã tµi kho¶n tiÒn göi sÐc ë NH, ®ång thêi kh¸ch hµng còng ph¶i cã nh÷ng kho¶n tiÒn kh¸c ë NH ®ã. Kh¸ch hµng còng cã nh÷ng mãn cho vay cña NH tr­íc ®ã. Trªn c¬ së ®ã, c¸n bé NH c¨n cø vµo kÕt qu¶ nh÷ng lÇn cho vay tr­íc ®©y ®Ó ®¸nh gi¸ ®­îc kh¸ch hµng. + Th«ng qua tµi s¶n tiÒn göi sÐc ë NH vµ th«ng qua tê sÐc ph¸t hµnh cña kh¸ch hµng tr¶ nî ®¬n vÞ kh¸c. Qua ®ã NH biÕt kh¸ch hµng cã quan hÖ víi nh÷ng doanh nghiÖp nµo. Quan hÖ l©u dµi t¹o ®iÒu kiÖn cho NH gi¸m s¸t chÆt chÏ h¬n víi chi phÝ thèng nhÊt. Quan hÖ l©u dµi lµm hai bªn (NH vµ kh¸ch hµng) ®Òu cã lîi. Víi NH gi¶m chi phÝ trong qu¸ tr×nh cho vay, kh¸ch hµng ®­îc vay víi l·i suÊt ­u ®·i h¬n. VËt thÕ chÊp vµ sè d­ bï: VËt thÕ chÊp: NH ®ßi hái ng­êi vay ph¶i cã tµi s¶n thÕ chÊp vµ th«ng th­êng chØ cho vay tèi ®a 70% gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp. Khi kh¸ch hµng tr¶ ®ñ vèn vµ l·i suÊt cho NH th× NH tr¶ tµi s¶n thÕ chÊp. NÕu kh«ng NH cã quyÒn b¸n tµi s¶n ®ã thu håi vèn. Khi b¸n tµi s¶n thÕ chÊp ph¶i theo luËt cña nã. Sè d­ bï (ta ch­a ¸p dông): lµ h×nh thøc ®Æc biÖt cña tµi s¶n thÕ chÊp, khi ng­êi vay nhËn ®­îc tiÒn vay ph¶i gi÷ l¹i mét sè vèn nhÊt ®Þnh nµo ®ã vµ ph¶i göi vµo mét tµi kho¶n ë NH cho vay ®ã. Khi ng­êi vay ®· tr¶ ®ñ vèn, l·i suÊt cho NH th× NH míi tr¶ l¹i sè d­ bï ®ã. NÕu kh«ng NH sÏ dïng sè d­ bï ®ã ®Ó bï ®¾p tæn thÊt. H¹n chÕ tÝn dông: §ßi hái NH ph¶i ®­a ra mét h¹n møc nhÊt ®Þnh nµo ®ã vµ NH kh«ng thÓ cho vay qu¸ møc ®ã dï r»ng ngu­¬× vay chÊp nhËn tr¶ l·i suÊt cao. Bëi v×: + §Ó b¶o ®¶m r»ng nguyªn t¾c ph©n t¸n rñi ro cho qu¸ tr×nh cho vay cña NH (kh«ng dån qu¸ nhiÒu vèn cña m×nh vµo mét chç) + Th«ng th­êng c¸c kho¶n tiÒn cho vay cµng lín th× tû lÖ rñi ro vÒ ®¹o ®øc cña ng­êi vay vèn cµng cao. Ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ vèn cña NH: Vèn NH lµ vèn tù cã, thùc cã cña NH trong ®ã bao gåm vèn ®iÒu lÖ, quü dù tr÷ ®­îc trÝch lËp theo ph¸p luËt vµ nh÷ng kho¶n l·i kh«ng chia tromg qu¸ tr×nh kinh doanh cña NH. Do ®ã cÇn qu¶n lý chÆt vèn NH, bëi lÏ: +NÕu kh«ng qu¶n lý ®ùoc tiÒn cho vay sÏ g©y mÊt vèn hoÆc gi¶m gi¸ kho¶n tiÒn cho vay. Khi ®ã ph¶i lÊy vèn tù cã cña NH trang tr¶i. +NÕu mÊt vèn vµ thua lç nhiÒu, ®Õn møc lín h¬n vèn cña NH th× NH ph¸ s¶n. ViÖc qu¶n lý vèn cña NH ®ßi hái vai trß qu¶n lý cña Nhµ n­íc tøc lµ ®ßi hái Nhµ n­íc ph¶i ban hµnh luËt vÒ quyÒn së h÷u, luËt quy ®Þnh vè ph¸p ®Þnh cña doanh nghiÖp, c¸c quy ®Þnh trong viÖc trÝch lËp c¸c quü trong c¸c doanh nghiÖp. VIII. Qu¶n lý rñi ro vÒ l·i suÊt cña NH: Kh¸i niÖm: - Nh÷ng rñi ro lµm gi¶m lîi tøc cña NH mµ nguyªn nh©n do sù biÕn ®éng vÒ l·i suÊt th× gäi lµ nh÷ng rñi ro vÒ l·i suÊt cña NH. VD: Mét NHTM cã mét c©n ®èi tµi s¶n hiÖn t¹i nh­ sau, vµ l·i suÊt hiÖn hµnh 10%: NHTM Tµi s¶n cã Tµi s¶n nî TS cã nh¹y c¶m víi l·i suÊt : 20 TS nî nh¹y c¶m víi l·i suÊt : 50 TS cã cã l·i suÊt cè ®Þnh : 80 TS nî cã l·i suÊt cè ®Þnh : 50 Tæng : 100 Tæng : 100 NÕu trong n¨m tíi, l·i suÊt t¨ng tõ 10% lªn 15% (t¨ng thªm 5%), NH ®ã cã mét kho¶n thu nhËp t¨ng thªm tõ tµi s¶n cã lo¹i nh¹y c¶m víi l·i suÊt lµ 20 triÖu x 5%=1 triÖu. Nh­ng NH gi¶m ®i kho¶n thu nhËp tõ tµi s¶n nî nh¹y c¶m víi l·i suÊt lµ: 50 triÖu x 5%= 2,5 triÖu. Nh­ vËy thùc tÕ NH mÊt 1,5 triÖu USD. §ã chÝnh lµ rñi ro vÒ l·i suÊt. NÕu trong thêi gian tíi, l·i suÊt gi¶m xuèng tõ 10% xuèng 5%, t­¬ng tù nh­ trªn ta thÊy NH sÏ cã thªm mét kho¶n thu nhËp t¨ng thªm 1,5 triÖu USD. kÕt luËn : NÕu mét NH cã nhiÒu tµi s¶n nî lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt h¬n lo¹i tµi s¶n cã nh¹y c¶m l·i suÊt th× mét sù t¨ng lªn cña l·i suÊt sÏ lµm gi¶m lîi nhuËn NH, trong khi ®ã sù gi¶m xuèng cña l·i suÊt sÏ t¨ng lîi nhuËn cña NH. Ng­îc l¹i, NH cã tµi s¶n cã nh¹y c¶m l·i suÊt lín h¬n tµi s¶n nî nh¹y c¶m l·i suÊt th× sù t¨ng cña l·i suÊt lµm t¨ng lîi nhuËn NH vµ ng­îc l¹i. 2. Qu¶n lý rñi ro l·i suÊt: NH cã thÓ tiÕn hµnh hai c¸ch: C¸ch 1:NH ph¶i thay ®æi l¹i b¶n c©n ®èi c¸c kho¶n môc. NH cã tµi s¶n nî lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt lín h¬n tµi s¶n cã nh¹y c¶m l·i suÊt th× nÕu dù ®o¸n l·i suÊt cã kh¶ n¨ng gi¶m th× NH kh«ng cÇn cã biÖn ph¸p g× ®Ò phßng rñi ro v× chØ cã lîi nhuËn t¨ng. NÕu dù ®o¸n l·i suÊt cã kh¶ n¨ng t¨ng th× NH ph¶i tiÕn hµnh ®iÒu chØnh l¹i b¶ng c©n ®èi theo hai h­íng: - gi¶m bít tµi s¶n nî nh¹y c¶m l·i suÊt, t¨ng tµi s¶n nî cã l·i suÊt cè ®Þnh. - gi¶m bít tµi s¶n cã l·i suÊt cè ®Þnh, t¨ng thªm tµi s¶n cã lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt. Ng­îc l¹i, NH cã tµi s¶n cã nh¹y c¶m l·i suÊt lín h¬n tµi s¶n nî nh¹y c¶m l·i suÊt. NÕu NH dù ®o¸n l·i suÊt t¨ng th× kh«ng cÇn cã biÖn ph¸p ®Ò phßng rñi ro l·i suÊt v× lîi nhuËn cña NH t¨ng. NÕu l·i suÊt gi¶m, NH ph¶i ®iÒu chØnh l¹i c¸c kho¶n môc trong b¶ng c©n ®èi tµi s¶n theo hai h­íng: - gi¶m tµi s¶n cã lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt, t¨ng tµi s¶n cã cã l·i suÊt cè ®Þnh. -gi¶m tµi s¶n nî cã l·i suÊt cè ®Þnh, t¨ng tµi s¶n nî nh¹y c¶m l·i suÊt. C¸ch 2: §æi chÐo l·i suÊt: Thùc chÊt cña nã lµ ph­¬ng ph¸p gióp cho mét NH cã nhiÒu tµi s¶n cã-lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt h¬n lµ tµi s¶n nî-lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt, cã thÓ trao ®æi c¸c kho¶n tiÒn thanh to¸n víi mét NH kh¸c mµ cã nhiÒu tµi s¶n nî lo¹i nh¹y c¶m l·i suÊt h¬n cã nh¹y c¶m l·i suÊt. Nh­ vËy sÏ tr¸nh ®­îc rñi ro l·i suÊt cho c¶ hai NH. VÝ dô: NHTM (A) NHTM (B) TS cã n/ c¶m l/s: 20 TS nî n/c¶m l/s: 50 TS cã n/ c¶m l/s: 50 TS nî nh¹y c¶m l/s: 20 TS cã l/s C§ : 80 TS nî l/s C§ : 50 TS cã l/s C§ : 50 TS nî l/s cè ®Þnh : 80 Tæng céng :100 100 Tæng céng : 100 100 Khi l·i suÊt t¨ng thªm 5%: NHTM(A) sÏ mÊt ®i mét kho¶n thu nhËp lµ: (50 x 5%) - (20 x 5%) = 1,5 NHTM(B) sÏ cã kho¶n thu nhËp t¨ng lµ: (50 x 5%) - (20 x 5%) = 1,5 Khi l·i suÊt gi¶m ®i 5%: NHTM(A) sÏ cã kho¶n thu nhËp t¨ng lµ 1,5 NHTM(B) sÏ mÊt ®i mét kho¶n thu nhËp lµ 1,5 2 NH nµy tiÕn hµnh ký kÕt 1 hîp ®ång thanh to¸n cho nhau c¸c thiÖt h¹i do L/s g©y ra. Khi L/s t¨ng 5%, NH(B) ph¶i chuyÓn 1,5 tiÒn t¨ng thªm cho NH(A) bÞ mÊt ®i. Khi L/s gi¶m., NH(A) ph¶i chuyÓn sè thu ®­îc t¨ng thªm cho NH(B).

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docBáo cáo thực tập tại Ngân hàng Trung ương.DOC