Các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Mỗi hệ thống pháp luật đều được thiết lập dựa trên hệ các nguyên tắc pháp luật nhất định. Có thể nói, các nguyên tắc pháp luật như xương sống làm giá đỡ cho toàn bộ hệ thống pháp luật. Các nguyên tắc pháp luật là những tư tưởng chỉ đạo nội dung, quá trình xây dựng, thực hiện và bảo vệ pháp luật. Ngoài ra chúng còn có tác dụng như chất kết dính tạo ra sự liên kết và thống nhất giữa các bộ phận của hệ thống pháp luật. Vì vậy, việc xác định và thực hiện các nguyên tắc pháp luật xã hội chủ nghĩa phù hợp sẽ có ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả của hệ thống pháp luật, tới công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, quyền, lợi ích của nhân dân. Ngược lại, nếu việc xác định hoặc thực hiện các nguyên tắc pháp luật không chính xác, không tốt sẽ có ảnh hưởng xấu đến các hoạt động xây dựng, thực hiện pháp luật và xét đến cùng sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển kinh tế, chính trị- văn hoá, xã hội của đất nước và đời sống của nhân dân. Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam cho phù hợp với điều kiện và tình hình mới thì trước hết phải xác định đúng, chính xác nội dung các nguyên tắc pháp luật. Do vậy, việc nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế là rất cần thiết, góp phần hoàn thiện những tư tưởng, quan điểm phù hợp để chỉ đạo quá trình xây dựng, hoàn thiện và phát triển hệ thống pháp luật cũng như quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật trong tình hình và điều kiện mới. Khi đã có một hệ thống các nguyên tắc pháp luật phù hợp, các quy phạm pháp luật sẽ được ban hành, thực hiện và áp dụng trên cơ sở của những nguyên tắc đó, và điều đó cũng có nghĩa là hiệu quả điều chỉnh pháp luật sẽ cao hơn, công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc sẽ đạt được nhiều thành tích hơn vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. 2. Tình hình nghiên cứu đề tài Các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế đã và đang được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu ở những góc độ khác nhau. Một số công trình như: Giáo trình lý luận nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Tư Pháp 2005; Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật của Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội 2003; “Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nxb Công an nhân dân 2003 của TS. Lê Minh Tâm.v.v. đã nghiên cứu, đề cập tới vấn đề này. Các công trình nói trên đã tiếp cận và nghiên cứu về các nguyên tắc pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở những mức độ khác nhau. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu đầy đủ và sâu sắc về các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Các phương pháp nghiên cứu được chú ý hơn là phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh. 3. Mục đích và phạm vi nghiên cứu đề tài Mục đích nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu với mục đích tìm hiểu một cách khách quan, khoa học và tương đối đầy đủ về những nguyên tắc cơ bản của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế. Kết quả nghiên cứu đề tài góp phần hoàn thiện và phát triển hơn lý luận về nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa nói riêng, lý luận về nhà nước và pháp luật xã hội chủ nghĩa nói chung, giúp cho việc giảng dạy về bản chất, vai trò và những nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế được chính xác, khoa học và phù hợp hơn. Kết quả nghiên cứu cũng đồng thời góp phần để hoạt động thực tiễn xây dựng, thực hiện và bảo vệ pháp luật ở nước ta đúng đắn và có hiệu quả cao hơn trong điều kiện hiện nay. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài có nội dung nghiên cứu rộng và khá phức tạp, nhưng trong khuôn khổ của một đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường nên các tác giả chỉ tập trung nghiên cứu những nội dung cơ bản sau: + Phân tích làm rõ hơn những vấn đề lý luận cơ bản về các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa và những đặc điểm của chúng trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam. + Xem xét thực tiễn thực hiện các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế. + Phương hướng hoàn thiện các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế. + Tìm hiểu khái quát nội dung các nguyên tắc cơ bản của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.

pdf146 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 21/02/2013 | Lượt xem: 4168 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Các nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
uan hÖ x· héi c¨n b¶n ph¶i ®−îc ®iÒu chØnh b»ng ph¸p luËt, mäi ng−êi ®Òu ph¶i tu©n theo ph¸p luËt kh«ng cã ngo¹i lÖ; ph¸p luËt ph¶i cã vai trß chñ ®¹o trong ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi, trong ®ã tÝnh tèi cao thuéc vÒ hiÕn ph¸p vµ luËt; t«n träng vµ b¶o ®¶m thùc hiÖn trªn thùc tÕ c¸c quyÒn, tù do c¬ b¶n cña c«ng d©n; quyÒn lùc nhµ n−íc lµ thèng nhÊt, cã sù ph©n c«ng vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p, hµnh ph¸p vµ t− ph¸p; b¶o ®¶m chÕ ®é tr¸ch nhiÖm qua l¹i gi÷a nhµ n−íc vµ c«ng d©n; b¶o ®¶m sù ®éc lËp cña toµ ¸n… ViÖc x©y dùng vµ kiÖn toµn nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa tiÕp tôc ®æi míi theo h−íng x©y dùng c¬ chÕ vËn hµnh cô thÓ ®Ó b¶o ®¶m nguyªn t¾c tÊt c¶ quyÒn lùc nhµ n−íc thuéc vÒ nh©n d©n vµ nguyªn t¾c quyÒn lùc nhµ n−íc lµ thèng nhÊt, cã sù ph©n c«ng, phèi hîp gi÷a cac c¬ quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn quyÒn lËp ph¸p, hµnh ph¸p vµ t− ph¸p. TÝch cùc phßng ngõa vµ kiªn quyÕt ®Êu tranh chèng tham nhòng, l·ng phÝ. 2.4. T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó gi¶i phãng con ng−êi trªn tÊt c¶ c¸c linh vùc quan träng cña ®êi sèng x· héi, ë c¸c cÊp ®é c¸ nh©n, (nhãm) céng ®ång, giai cÊp, d©n téc vµ nh©n lo¹i. Mét trong nh÷ng gi¸ trÞ cao c¶ vµ còng lµ môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta lµ gi¶i phãng con ng−êi khái nh÷ng m−u sinh cùc nhäc vµ nh÷ng bÊt c«ng x· héi. Trong sù nghiÖp gi¶i phãng th× quan träng nhÊt lµ gi¶i phãng søc s¶n xuÊt (gi¶i phãng ng−êi lao ®éng), lµm cho lùc l−îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa h×nh 130 thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së cña chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t− liÖu s¶n xuÊt mét c¸ch tù nhiªn ®óng víi quy luËt vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña chóng nh»m ®¸p øng ngµy mét nhiÒu h¬n, tèt h¬n nh÷ng nhu cÇu vËt chÊt cña con ng−êi. §iÒu nµy ®ßi hái tr−íc hÕt ng−êi lao ®éng n−íc ta ph¶i lµ chñ së h÷u thùc sù ®èi víi nh÷ng t− liÖu s¶n xuÊt cña m×nh; ph¶i x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa víi c¸c h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh ®a d¹ng dùa trªn chÕ ®é së h÷u toµn d©n, së h÷u tËp thÓ, së h÷u t− nh©n, trong ®ã së h÷u toµn d©n vµ së h÷u tËp thÓ lµ nÒn t¶ng. ViÖc gi¶i phãng ng−êi ng−êi lao ®éng ë n−íc ta kh«ng thÓ thùc hiÖn b»ng nh÷ng biÖn ph¸p duy ý chÝ, g−îng Ðp mµ ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh khoa häc, víi nh÷ng b−íc ®i thÝch hîp, phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña ®Êt n−íc. ViÖc gi¶i phãng ng−êi lao ®éng th× kh«ng chØ gi¶i phãng hä khái sù lÖ thuéc vÒ kinh tÕ b»ng c¸ch ®¸p øng cho hä ®Çy ®ñ vÒ mÆt vËt chÊt mµ cßn ph¶i gi¶i phãng hä c¶ vÒ mÆt tinh thÇn, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó mçi ng−êi ph¸t triÓn nh©n tÝnh, nh©n c¸ch cña m×nh. Nhµ n−íc ViÖt Nam ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c«ng d©n ph¸t triÓn toµn diÖn, gi¸o dôc ý thøc c«ng d©n sèng vµ lµm viÖc theo HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt, gi÷ g×n thuÇn phong mü tôc, x©y dùng gia ®×nh cã v¨n ho¸, h¹nh phóc, cã tinh thÇn yªu n−íc, yªu chÕ ®é x· héi chñ nghÜa, cã tinh thÇn quèc tÕ ch©n chÝnh, h÷u nghÞ vµ hîp t¸c víi c¸c d©n téc trªn thÕ giíi. T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó nh©n d©n ®−îc th−ëng thøc nh÷ng t¸c phÈm v¨n häc, nghÖ thuËt cã gi¸ trÞ. Nh− vËy, viÖc gi¶i phãng ng−êi lao ®éng cÇn ®−îc tiÕn hµnh trªn c¶ ba lÜnh vùc quan träng lµ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ tinh thÇn. ChØ khi nµo ®¸p øng ®−îc ®Çy ®ñ nh÷ng nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña con ng−êi (mçi ng−êi vµ tÊt c¶ mäi ng−êi) th× míi cã ®iÒu kiÖn vËt chÊt thùc sù ®Ó gi¶i phãng con ng−êi, tr¶ l¹i cho con ng−êi b¶n chÊt ®Ých thùc cña nã. Khi ®ã con ng−êi míi thËt sù lµm chñ- lµm chñ thiªn nhiªn, lµm chñ x· héi vµ lµm chñ b¶n th©n m×nh vµ nh©n d©n lao ®éng ViÖt Nam- ng−êi s¸ng t¹o vµ ®ång thêi ph¶i lµ ng−êi ®−îc quyÒn h−ëng thô nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n lo¹i. Ph¸p luËt ViÖt Nam víi c¸c nguyªn t¾c cña m×nh ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó x· héi ViÖt Nam ph¸t triÓn bÒn v÷ng vÒ mäi mÆt ®Æc biÖt lµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Ó ®¸p øng ngµy cµng tèt h¬n nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n trªn c¬ së gi¶i phãng mäi n¨ng lùc s¶n xuÊt, ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, thóc ®Èy x©y dùng c¬ së vËt chÊt- kü thuËt, më réng hîp t¸c kinh tÕ, khoa häc, kü thuËt vµ giao l−u víi thÞ tr−êng thÕ giíi. X· héi x· héi chñ nghÜa kh«ng chØ cã môc ®Ých gi¶i phãng ng−êi lao ®éng mµ cßn lu«n t¹o ra m«i tr−êng thuËn lîi ®Ó khuyÕn khÝch, nu«i d−ìng vµ thóc ®Èy mäi n¨ng lùc s¸ng t¹o cña mçi ng−êi, mçi céng ®ång. Trong c¸c lo¹i s¸ng t¹o th× lao ®éng s¸ng t¹o cña nh©n d©n lµ quan träng nhÊt. Nh©n d©n ph¶i lµ ng−êi s¸ng t¹o c¸c h×nh thøc tæ chøc lao ®éng trong x· héi, c¸c h×nh thøc tæ chøc x· héi. Nh©n d©n lao ®éng ViÖt Nam th«ng minh vµ s¸ng t¹o trong qu¸ khø dùng n−íc vµ gi÷ n−íc vµ sÏ tiÕp tôc s¸ng t¹o trong lao ®éng x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc víi ®iÒu kiÖn ph¸p luËt ph¶i ®−îc ban hµnh phï hîp. Sù s¸ng t¹o sÏ lµm cho 131 x· héi n¨ng ®éng, kÝch thÝch sù ph¸t triÓn, h¹n chÕ t×nh tr¹ng tr× trÖ, thô ®éng, s¬ cøng nh− thêi kú x©y dùng nÒn kinh tÕ tËp trung bao cÊp. Trong x· héi ta sù ph¸t triÓn tù do cña mçi ng−êi lµ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn tù do cña tÊt c¶ mäi ng−êi nªn viÖc gi¶i phãng cÇn ®−îc tiÕn hµnh trªn ph¹m vi c¸ nh©n, céng ®ång, giai cÊp vµ nh©n lo¹i. 2.5. Cñng cè vµ thùc hiÖn ®oµn kÕt d©n téc, ®oµn kÕt toµn d©n. §oµn kÕt lµ mét truyÒn thèng quý b¸u cña d©n téc ta. Khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n lu«n lu«n ®−îc cñng cè vµ ph¸t triÓn s©u réng trªn c¬ së liªn minh v÷ng ch¾c gi÷a giai cÊp c«ng nh©n víi giai cÊp n«ng d©n vµ ®éi ngò trÝ thøc. §©y lµ nguån søc m¹nh, ®éng lùc chñ yÕu vµ`lµ nh©n tè cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh b¶o ®¶m th¾ng lîi bÒn v÷ng cña sù nghiÖp x©y dung vµ b¶o vÖ Tæ quèc. Ph¸p luËt ViÖt Nam cÇn cã nh÷ng quy ®Þnh ®Ó ph¸t huy søc m¹nh cña c¶ céng ®ång d©n téc, ý chÝ tù lùc, tù c−êng vµ lßng tù hµo d©n téc v× môc tiªu ®éc lËp, thèng nhÊt ®Êt n−íc, v× d©n giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh. "§éng lùc chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n−íc lµ ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n trªn c¬ së liªn minh gi÷a c«ng nh©n víi n«ng d©n vµ trÝ thøc do §¶ng l·nh ®¹o, kÕt hîp hµi hoµ c¸c lîi Ých c¸ nh©n, tËp thÓ vµ x· héi, ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng vµ nguån lùc cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, cña toµn x· héi"(1). Cã nh÷ng chÝnh s¸ch cô thÓ ®èi víi giai cÊp c«ng nh©n, giai cÊp n«ng d©n, ®éi ngò trÝ thøc, c¸c doanh nh©n, thÕ hÖ trÎ, phô n÷, cùu chiÕn binh, ng−êi cao tuæi, c¸c d©n téc, ®ång bµo c¸c t«n gi¸o kh¸c nhau, ®ång bµo ®Þnh c− ë n−íc ngoµi. KÕt hîp hµi hoµ lîi Ých c¸ nh©n, lîi Ých tËp thÓ vµ lîi Ých toµn x· héi. T«n träng nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau kh«ng tr¸i víi lîi Ých chung cña d©n téc, xo¸ bá mÆc c¶m, ®Þnh kiÕn, ph©n biÖt ®èi xö vÒ qu¸ khø, giai cÊp, thµnh phÇn, nghÒ nghiÖp, vÞ trÝ x· héi, x©y dùng tinh thÇn cëi më, tin cËy lÉn nhau, h−íng tíi t−¬ng lai. 2.6. Më réng d©n chñ vµ d©n chñ ho¸ c¸c ho¹t ®éng nhµ n−íc vµ x· héi. Gi¶i phãng ph¶i lu«n ®i liÒn víi d©n chñ. D©n chñ ph¶i võa lµ môc tiªu, võa lµ ®éng lùc cña qu¸ tr×nh ®æi míi thóc ®Èy sù ph¸t triÓn mäi mÆt cña ®Êt n−íc. §iÒu nµy ®ßi hái ph¸p luËt, c¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt ph¶i ghi nhËn vµ më réng c¸c thiÕt chÕ d©n chñ, nh÷ng h×nh thøc d©n chñ phong phó do nh©n d©n s¸ng t¹o. Tr−íc hÕt lµ sù kh¼ng ®Þnh x©y dùng nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña nh©n d©n, do nh©n d©n, v× nh©n d©n. ®Èy m¹nh viÖc c¶i c¸ch bé m¸y nhµ n−íc theo h−íng d©n chñ ho¸ viÖc ph©n c«ng, phèi hîp mét c¸ch hîp lý gi÷a c¸c c¬ quan nhµ n−íc trong viÖc thùc hiÖn c¸c quyÒn lËp ph¸p hµnh ph¸p vµ t− ph¸p. Trong ®ã n©ng cao h¬n n÷a vÞ trÝ, vai trß cña c¸c c¬ quan d©n cö, nhÊt lµ c¸c c¬ quan ë ®¹i ph−¬ng; n©ng cao vai trß cña c¸c c¬ quan t− ph¸p, d©n chñ ho¸ c¸c ho¹t ®éng t− ph¸p nh− tiÕn hµnh tranh tông c«ng khai, d©n chñ, tr¸nh hiÖn t−îng oan sai trong b¾t, giam, xÐt xö… Tõng b−íc tiÕn hµnh c«ng khai ho¸ c¸c ho¹t ®éng nhµ n−íc, c¸c chÝnh s¸ch, ph¸p luËt víi ph−¬ng ch©m: "d©n biÕt, d©n (1) §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, H 2001, tr 23 132 bµn, d©n lµm, d©n kiÓm tra". §Èy m¹nh viÖc ph©n c«ng, ph©n cÊp, n©ng cao quyÒn tù chñ cña ®Þa ph−¬ng, cña cÊp d−íi; thùc hiÖn quy chÕ d©n chñ ë c¬ së; gi¶m bít c¸c thñ tôc g©y phiÒn hµ, s¸ch nhiÔu ®èi víi nh©n d©n, c¸c doanh nghiÖp, nhÊt lµ thñ tôc hµnh chÝnh… §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø IX ®· nhÊn m¹nh: "X©y dùng khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n g¾n víi viÖc ph¸t huy d©n chñ trong ®êi sèng x· héi d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng. Thùc hiÖn d©n chñ trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi ë tÊt c¶ c¸c cÊp, c¸c ngµnh"(1). ThÊm nhuÇn tinh thÇn nµy ph¸p luËt ViÖt Nam ®·, ®ang ghi nhËn ngµy cµng nhiÒu h¬n c¸c quyÒn tù do d©n chñ cho nh©n d©n trong c¸c lÜnh vùc nh− kinh tÕ (tuyªn bè nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ b×nh ®¼ng; quyÒn tù do kinh doanh…), chÝnh trÞ (quyÒn biÓu t×nh, quyÒn øng cö…), tinh thÇn (quyÒn th«ng tin vµ quyÒn ®−îc th«ng tin…), x· héi (quyÒn con ng−êi ®−îc thõa nhËn; quyÒn tù do tÝn ng−ìng vµ t«n gi¸o, c¸c t«n gi¸o b×nh ®¼ng; quyÒn tù do ®i ra n−íc ngoµi vµ tõ n−íc ngoµi trë vÒ trong n−íc; ghi nhËn nguyªn t¾c ®−îc lµm tÊt c¶ nh÷ng g× mµ luËt kh«ng cÊm…).v.v. Trong thêi gian tíi cÇn cã c¬ chÕ, c¸c h×nh thøc tæ chøc thÝch hîp ®Ó thu hót vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho mäi ng−êi, mäi tÇng líp nh©n d©n tham gia c¸c c«ng viÖc chung cña §¶ng, Nhµ n−íc vµ x· héi. X©y dùng vµ hoµn thiÖn c¸c c¬ chÕ ®Ó nh©n d©n cã thÓ thô h−ëng vµ thùc hiÖn c¸c quyÒn d©n chñ trªn c¸c lÜnh vùc kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, x· héi…b»ng ph¸p luËt. 2.7. T¹o ra hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam ngµy cµng nh©n ®¹o, v× con ng−êi. Sù nh©n ®¹o, v× con ng−êi cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ngoµi viÖc thÓ hiÖn ë sù gi¶i phãng con ng−êi th× cßn biÓu hiÖn ë sù ghi nhËn, t«n träng vµ ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c quyÒn con ng−êi vÒ chÝnh trÞ, d©n sù, kinh tÕ, v¨n ho¸ vµ x· héi; Xo¸ bá dÇn h×nh ph¹t tö h×nh trong ph¸p luËt h×nh sù; gi¶m bít c¸c hµnh vi bÞ coi lµ téi ph¹m (chuyÓn mét sè hµnh vi tõ bÞ coi lµ vi ph¹m h×nh sù sang bÞ coi lµ vi ph¹m hµnh chÝnh); bá bít mét sè h×nh ph¹t; xo¸ bá viÖc h×nh sù ho¸ c¸c quan hÖ kinh tÕ, d©n sù; TiÕn hµnh b¶o vÖ quyÒn c«ng d©n, gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp b»ng con ®−êng t− ph¸p (thµnh lËp thªm c¸c toµ chuyªn tr¸ch, më réng thÈm quyÒn cña toµ ¸n, c¶i tiÕn c¸c thñ tôc xÐt xö cña toµ ¸n theo h−íng ®¬n gi¶n, d©n chñ, chÝnh x¸c, nhanh gän, hiÖu qu¶); Gi¶m bít c¸c thñ tôc, ®Æc biÖt lµ thñ tôc hµnh chÝnh trong gi¶i quyÕt c¸c c«ng viÖc cña c«ng d©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ. T¹o m«i tr−êng thuËn lîi cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n tù do s¶n xuÊt, kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Hoµn thiÖn ph¸p luËt cho phï hîp h¬n víi ®¹o ®øc, v¨n ho¸ vµ truyÒn thèng d©n téc, thÓ hiÖn tÝnh nh©n v¨n, nh©n b¶n trong c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt. (1) §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, H 2001, tr. 124. 133 2.8. §¸p øng yªu cÇu cña tiÕn tr×nh toµn cÇu ho¸, minh b¹ch ho¸ vµ hµi hoµ ho¸ ph¸p luËt. Sù ph©n c«ng vµ hîp t¸c kinh tÕ trªn ph¹m vi toµn cÇu ®· ®Õn t×nh tr¹ng héi nhËp vµ thay ®æi cña c¸c lÜnh vùc ®êi sèng x· héi kh¸c nhau, trong ®ã cã ph¸p luËt cña mçi n−íc. Nãi c¸ch kh¸c, khi trong lÜnh vùc kinh tÕ c¸c quèc gia ®· cã chung mét “s©n ch¬i” (thÞ tr−êng chung) ®ßi hái gi÷a c¸c quèc gia ph¶i cã chung mét “luËt ch¬i” vµ ph¶i nghiªm chØnh ch¬i theo “luËt ch¬i” ®· ®−îc c¸c bªn tham gia tho¶ thuËn vµ chÊp nhËn. Víi chÝnh s¸ch më cöa vµ héi nhËp ®Ó ph¸t triÓn, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®· vµ ®ang tõng b−íc chÞu sù t¸c ®éng vµ cã ¶nh h−ëng tíi kinh tÕ c¸c n−íc kh¸c trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi ngµy mét nhiÒu h¬n. Qu¸ tr×nh héi nhËp cña kinh tÕ ViÖt Nam ®ßi hái ph¸p luËt ViÖt Nam còng ph¶i thay ®æi cho phï hîp víi nh÷ng thay ®æi quan träng cña kinh tÕ. TiÕn tr×nh toµn cÇu ho¸ ®ßi hái ph¸p luËt ViÖt Nam cÇn ®−îc nghiªn cøu söa ®æi, bæ sung theo h−íng: + TiÕp nhËn nh÷ng kinh nghiÖm, m« h×nh ph¸p luËt ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ë c¸c n−íc kh¸c, nhÊt lµ nh÷ng n−íc ®· cã nhiÒu kinh nghiÖm x©y dùng vµ vËn hµnh nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Ó vËn dông vµo hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn ViÖt Nam. + Më cöa thÞ tr−êng néi ®Þa cho hµng ho¸, dÞch vô, vèn... cña n−íc ngoµi vµo ViÖt Nam theo lé tr×nh mµ ViÖt Nam ®· tho¶ thuËn; + Tõng b−íc c¾t gi¶m thuÕ quan ®èi víi mét sè lo¹i hµng ho¸, xo¸ bá c¸c hµng rµo, c¸c h¹n chÕ ®èi víi hµng ho¸ n−íc ngoµi, xo¸ bá chÝnh s¸ch b¶o hé ®èi víi hµng ho¸, mËu dÞch, dÞch vô vµ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp trong n−íc, thèng nhÊt ph¸p luËt vÒ c¸c lo¹i h×nh kinh doanh...; + TiÕn hµnh minh b¹ch ho¸ viÖc ho¹ch ®Þnh, ban hµnh vµ thùc thi c¸c chÝnh s¸ch, c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt cña ®Êt n−íc vÒ kinh tÕ, th−¬ng m¹i vµ nh÷ng lÜnh vùc kh¸c cã liªn quan (c«ng bè tr−íc nh÷ng chÝnh s¸ch, nh÷ng quy ®Þnh ph¸p luËt dù ®Þnh sÏ ban hµnh, thùc thi cho nh©n d©n, cho c¸c ®èi t−îng chÞu sù t¸c ®éng cña c¸c chÝnh s¸ch, c¸c quy ®Þnh Êy trong nh÷ng thêi gian nhÊt ®Þnh). Tõng b−íc n©ng cao an toµn ph¸p lý cho c¸c tæ chøc vµ c¸c c¸ nh©n trong vµ ngoµi n−íc trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c; + Néi ®Þa ho¸ (®−a vµo hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam) mét sè quy ®Þnh cña c¸c c«ng −íc vµ ®iÒu −íc quèc tÕ mµ ViÖt Nam tham gia hoÆc ký kÕt vµo hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam; + Tõng b−íc x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam phï hîp víi ph¸p luËt quèc tÕ (hµi hoµ ho¸ ph¸p luËt), nhÊt lµ c¸c chÕ ®Þnh ph¸p luËt mµ trong hÖ thèng ph¸p luËt n−íc ta ch−a cã cho t−¬ng ®−¬ng víi c¸c n−íc kh¸c (ph¸p luËt vÒ c¹nh tranh lµnh m¹nh, luËt vÒ chèng b¸n ph¸ gi¸, luËt vÒ b¶o vÖ ng−êi tiªu dïng ViÖt Nam…); lo¹i trõ dÇn nh÷ng m©u thuÉn trong ph¸p luËt, lµm cho ph¸p luËt ViÖt Nam xÝch l¹i gÇn h¬n víi ph¸p luËt cña c¸c n−íc kh¸c; + Cñng cè vµ hoµn thiÖn c¬ chÕ thùc thi ph¸p luËt cña ®Êt n−íc cho phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn míi, ®Æc biÖt lµ viÖc thùc thi c¸c cam kÕt quèc tÕ vµ nh÷ng quan 134 hÖ ph¸p luËt cã nh©n tè n−íc ngoµi. Cñng cè hÖ thèng c¸c c¬ quan t− ph¸p vµ c¸c tæ chøc gi¶i quyÕt tranh chÊp phi chÝnh phñ..; b¶o ®¶m vËn hµnh th«ng suèt nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa, ®¸p øng yªu cÇu x©y dùng nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa vµ thùc hiÖn tèt c¸c cam kÕt quèc tÕ. + Ph¸p luËt ViÖt Nam ph¶i t¹o ra m«i tr−êng ph¸p lý thuËn lîi cho viÖc cñng cè, më réng mèi quan hÖ hîp t¸c gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc kh¸c vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ, ®ång thêi ph¶i lµ c¬ së ph¸p lý ®Ó ViÖt Nam ®Êu tranh víi nh÷ng hiÖn t−îng tiªu cùc trong quan hÖ quèc tÕ, b¶o vÖ lîi Ých cña d©n téc, ®Êt n−íc m×nh. 2.9. B¶o ®¶m sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n vµ ®Þnh h−íng ph¸t triÓn x· héi chñ nghÜa cña ®Êt n−íc. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n ViÖt Nam, ®¹i biÓu trung thµnh quyÒn lîi cña giai cÊp c«ng nh©n, nh©n d©n lao ®éng vµ cña c¶ d©n téc, theo chñ nghÜa M¸c- Lªnin vµ t− t−ëng Hå ChÝ Minh, lµ lùc l−îng l·nh ®¹o nh©n d©n ViÖt Nam x©y dùng chñ nghÜa x· héi. B¶o ®¶m sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n còng chÝnh lµ ®¶m b¶o ®Þnh h−íng ph¸t triÓn x· héi chñ nghÜa cña ®Êt n−íc ta. D−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam chóng ta ®· vµ ®ang x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa; x©y dùng nhµ n−íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña nh©n d©n, do nh©n d©n, v× nh©n d©n, tõng b−íc ®−a ®Êt n−íc tho¸t khái nh÷ng khã kh¨n, tiÕp tôc ph¸t triÓn theo con ®−êng x· héi chñ nghÜa. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø IX ®· kh¼ng ®Þnh: "§¶ng vµ nh©n d©n ta quyÕt t©m x©y dùng ®Êt n−íc ViÖt Nam theo con ®−êng x· héi chñ nghÜa trªn nÒn t¶ng chñ nghÜa m¸c- lªnin vµ t− t−ëng Hå ChÝ Minh"(1). Trong thêi gian tíi ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam n©ng cao h¬n n÷a b¶n lÜnh chÝnh trÞ vµ søc chiÕn ®Êu trong ®iÒu kiÖn míi, v÷ng m¹nh vÒ chÝnh trÞ, t− t−ëng, tæ chøc, cã ph−¬ng thøc l·nh ®¹o khoa häc. Nh÷ng ¶nh h−ëng cña qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp quèc tÕ vµ toµn cÇu hãa ®èi víi c¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa viÖt nam TS. Lª Mai Anh Sau 20 n¨m ®æi míi më cöa nh»m héi nhËp toµn diÖn vµo qu¸ tr×nh quèc tÕ hãa ë b×nh diÖn khu vùc vµ toµn cÇu, ViÖt Nam ®· vµ ®ang ®¹t ®−îc nhiÒu thµnh tùu quan träng vÒ x©y dùng ph¸p luËt quèc gia còng nh− vÒ chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi. Sau khi gi¶i phãng MiÒn nam, thèng nhÊt ®Êt n−íc, ViÖt Nam ®· cã nh÷ng tiÒn ®Ò thuËn lîi cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, nh−ng ph¶i ®Õn thêi ®iÓm n¨m 1986, khi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam quyÕt ®Þnh thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi toµn diÖn, lÊy (1) ) §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, H 2001, tr. 20. 135 kinh tÕ lµm träng t©m th× nh÷ng tiÒn ®Ò thuËn lîi sau chiÕn tranh gi¶i phãng d©n téc míi cã nÒn t¶ng vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n phôc vô nhu cÇu héi nhËp khu vùc vµ toµn cÇu hãa. Sù h×nh thµnh còng nh− vËn hµnh cña thÓ chÕ thêi kú ®æi míi g¾n liÒn víi viÖc t¨ng c−êng søc m¹nh vµ vai trß chØ ®¹o cña c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ®èi víi c¸c ho¹t ®éng x©y dùng, thùc hiÖn vµ ¸p dông ph¸p luËt trong ®iÒu kiÖn quèc gia vµ quèc tÕ cã nh÷ng thay ®æi lín lao. Ng−îc l¹i, tiÕn tr×nh ®æi míi g¾n víi xu thÕ héi nhËp khu vùc vµ toµn cÇu hãa cã t¸c ®éng kh«ng nhá ®Õn sù ph¸t triÓn cña c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam còng nh− viÖc vËn dông thµnh c«ng c¸c nguyªn t¾c nµy trong thùc tiÔn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ thùc hiÖn th¾ng lîi sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc. 1. Nh÷ng chñ tr−¬ng vµ quan ®iÓm chØ ®¹o qu¸ tr×nh héi nhËp vµ toµn cÇu hãa cña ViÖt Nam thêi kú ®æi míi Th¸ng 12/1986, §¹i héi VI §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· quyÕt ®Þnh d−êng lèi ®æi míi toµn diÖn ®Êt n−íc, tõ ®ã më ra thêi kú cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ víi xu thÕ khu vùc hãa vµ toµn cÇu hãa. NghÞ quyÕt §¹i héi VI ®· s¸ng suèt nhËn ®Þnh: –Muèn kÕt hîp søc m¹nh cña d©n téc víi søc m¹nh cña thêi ®¹i, n−íc ta ph¶i tham gia vµo qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ; tranh thñ më mang quan hÖ kinh tÕ vµ khoa häc kü thuËt víi c¸c n−íc thÕ giíi thø ba, c¸c n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ t− nh©n n−íc ngoµi trªn nguyªn t¾c b×nh ®¼ng, cïng cã lîi–(1). Chñ tr−¬ng trªn ®−îc kh¼ng ®Þnh l¹i ë NghÞ quyÕt sè 07/NQ- TW ngµy 27/11/2001 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, trong ®ã ®Æc biÖt nhÊn m¹nh yªu cÇu ph¶i “chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ nh»m më réng thÞ tr−êng, tranh thñ thªm vèn, c«ng nghÖ, kiÕn thøc, qu¶n lý ®Ó ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa, thùc hiÖn d©n giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh...–. TiÕp ®Õn, trong NghÞ quyÕt sè 34- NQ/TW ngµy 3/2/2004 cña Ban chÊp hµnh trung −¬ng §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vÒ mét sè chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p lín nh»m thùc hiÖn th¾ng lîi NghÞ quyÕt ®¹i héi toµn quèc lÇn thø IX cña §¶ng, vÊn ®Ò héi nhËp xu thÕ toµn cÇu hãa vµ nÒn kinh tÕ th−¬ng m¹i khu vùc trë thµnh vÊn ®Ò tÊt yÕu ®èi víi c«ng cuéc ®æi míi. NghÞ quyÕt ®· cô thÓ hãa thµnh mét sè nhiÖm vô chñ yÕu, nh− chñ ®éng vµ khÈn tr−¬ng h¬n trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ; thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c cam kÕt quèc tÕ ®a ph−¬ng, song ph−¬ng mµ n−íc ta ®· ký kÕt vµ ®Æc biÖt lµ chuÈn bÞ tèt c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó sím gia nhËp WTO, t¹o m«i tr−êng ®Çu t−, kinh doanh b×nh ®¼ng, minh b¹ch, th«ng tho¸ng, cã tÝnh c¹nh tranh cao ë khu vùc, ®Èy m¹nh thu hót ®Çu t− n−íc ngoµi vµo ViÖt Nam. Quan ®iÓm chØ ®¹o chung theo NghÞ quyÕt sè 07 ®Ó thùc hiÖn nh÷ng chñ tr−¬ng nµy lµ: a) Chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ khu vùc theo tinh thÇn ph¸t huy tèi ®a néi lùc, n©ng cao hiÖu qu¶ hîp t¸c quèc tÕ, ®¶m b¶o ®éc lËp, tù chñ vµ ®Þnh (1) §¶ng Céng s¶n ViÖt nam, V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI, Nxb Sù thËt, H 1987, tr.99. 136 h−íng x· héi chñ nghÜa, b¶o vÖ lîi Ých d©n téc, an ninh quèc gia, gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, b¶o vÖ m«i tr−êng; b) Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ sù nghiÖp cña toµn d©n. Trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cÇn ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng vµ nguån lùc cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cña toµn x· héi, trong ®ã kinh tÕ nhµ n−íc gi÷ vai trß chñ ®¹o; c) Héi nhËp kinh tÕ lµ qu¸ tr×nh võa hîp t¸c, võa ®Êu tranh vµ c¹nh tranh, võa cã nhiÒu c¬ héi, võa kh«ng Ýt th¸ch thøc, do ®ã cÇn tØnh t¸o, kh«n khÐo vµ linh ho¹t trong viÖc xö lý tÝnh hai mÆt cña héi nhËp tïy theo ®èi t−îng, vÊn ®Ò, tr−êng hîp, thêi ®iÓm cô thÓ, võa ph¶i ®Ò phßng t− t−ëng tr× trÖ, thô ®éng, võa ph¶i chèng t− t−ëng gi¶n ®¬n, n«ng nãng; d) KÕt hîp chÆt chÏ qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ víi yªu cÇu gi÷ v÷ng an ninh chÝnh trÞ, quèc phßng, th«ng qua héi nhËp ®Ó t¨ng c−êng søc m¹nh tæng hîp cña quèc gia, nh»m cñng cè chñ quyÒn vµ an ninh ®Êt n−íc; e) NhËn thøc ®Çy ®ñ ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®Ó tõ ®ã ®Ò ra kÕ ho¹ch vµ lé tr×nh héi nhËp hîp lý, phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n−íc trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ kinh tÕ tËp trung bao cÊp sang kinh tÕ thÞ tr−êng, ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. Kh¸i qu¸t l¹i th× träng t©m cña qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ thêi kú ®æi míi cña ViÖt Nam vÉn lµ c«ng t¸c héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. C«ng t¸c nµy g¾n liÒn víi yªu cÇu ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn hÖ ph¸p luËt ViÖt Nam, mµ tr−íc hÕt lµ x©y dùng vµ hoµn thiÖn khung ph¸p luËt kinh tÕ - th−¬ng m¹i cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. Khung ph¸p luËt nµy tu©n theo nh÷ng ®Þnh h−íng c¬ b¶n, nh− ph¶i nhËn thøc râ rµng, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ mét xu thÕ kh¸ch quan, lµ bé phËn trong tæng thÓ tiÕn tr×nh ®æi míi - héi nhËp - ph¸t triÓn vµ t¨ng tr−ëng bÒn v÷ng, lµ tiÒn ®Ò quan träng b¶o ®¶m cho sù thµnh c«ng cña c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n−íc theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa, n©ng cao phóc lîi x· héi, thu hÑp kho¶ng c¸ch ph¸t triÓn víi c¸c n−íc trong khu vùc. Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ ®iÒu chØnh c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i theo khu«n khæ ph¸p luËt, ch−¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch, kh«ng chËm chÔ, còng kh«ng ®Ó dån g¸nh nÆng vµo cuèi lé tr×nh. C¶i c¸ch ph¸p luËt phôc vô héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ph¶i ®−îc ®Æt trong tæng thÓ c¸c vÊn ®Ò thuéc chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi chung cña ®Êt n−íc, nhÊt lµ ph¶i gi÷ v÷ng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa trong mäi b−íc ®i cña tiÕn tr×nh héi nhËp. MÆt kh¸c, viÖc tiÕn hµnh ®iÒu chØnh ph¸p luËt c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ - th−¬ng m¹i trong khu vùc doanh nghiÖp nhµ n−íc ph¶i song song víi c¶i c¸ch hÖ thèng thÓ chÕ tµi chÝnh, ng©n hµng vµ thÞ tr−êng lao ®éng, ph¶i cã chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt khuyÕn khÝch ph¸t triÓn khu vùc kinh tÕ t− nh©n, ph¸t triÓn c¸c dù ¸n ®Çu t− trong n−íc vµ cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi vµ nh÷ng ho¹t ®éng nµy ®Òu h−íng ®Õn x©y dùng thÞ tr−êng n¨ng ®éng vµ t¨ng c−êng n¨ng lùc c¹nh tranh quèc gia. VÒ c¬ b¶n th× trªn mäi ph−¬ng diÖn, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®· vµ tiÕp tôc cã t¸c ®éng nhiÒu mÆt tíi sù ph¸t triÓn cña hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam nãi chung vµ c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam nãi riªng. Sù t¸c 137 ®éng nµy ®−îc lý gi¶i tr−íc hÕt tõ nh÷ng ®Æc tr−ng cã tÝnh b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa. 2. B¶n chÊt cña qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa HiÖn nay, më cöa, héi nhËp khu vùc hãa, toµn cÇu hãa lµ nh÷ng ph¹m trï trë lªn kh¸ quen thuéc, g¾n víi tiÕn tr×nh ph¸t triÓn vµ hîp t¸c quèc tÕ cña nhiÒu quèc gia trong c¸c khu«n khæ song ph−¬ng, ®a ph−¬ng hoÆc t¹i c¸c diÔn ®µn hîp t¸c khu vùc, liªn khu vùc vµ trong c¸c tæ chøc quèc tÕ phæ cËp. Trªn b×nh diÖn quèc tÕ, tõ hai thËp kû cuèi cïng cña thÕ kû XX trë l¹i ®©y, tiÕn tr×nh më cöa, héi nhËp cña tõng quèc gia cã sù g¾n kÕt chÆt chÏ víi toµn cÇu hãa, bëi xu thÕ ph¸t triÓn chung cña thêi ®¹i lµ xu thÕ quèc tÕ hãa mäi mÆt ®êi sèng quèc tÕ, víi träng t©m lµ lÜnh vùc kinh tÕ. Môc tiªu cña nh÷ng h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ hiÖn nay lµ t¹o ra thÞ tr−êng liªn kÕt khu vùc vµ toµn cÇu, víi ph−¬ng thøc c¬ b¶n lµ tù do hãa th−¬ng m¹i, dùa trªn nÒn t¶ng cña kinh tÕ thÞ tr−êng, nh»m dì bá mang tÝnh chÊt ph©n biÖt ®èi xö c¸c c¶n trë th−¬ng m¹i, nh− c¸c hµng rµo thuÕ quan vµ phi quan thuÕ gi÷a c¸c quèc gia thµnh viªn. Qu¸ tr×nh dì bá c¸c hµng rµo th−¬ng m¹i gi÷a c¸c n−íc ®−îc hiÓu nh− sù vËn ®éng ®Ó h−íng ®Õn mét “møc gi¸ chung” cho c¸c s¶n phÈm th−¬ng m¹i trong thÞ tr−êng liªn kÕt ®ã. Trong thùc tiÔn, quèc tÕ hãa trong khu«n khæ liªn kÕt khu vùc diÔn ra ®ång thêi víi xu thÕ toµn cÇu hãa. Sù vËn hµnh cña nÒn kinh tÕ khu vùc vµ toµn cÇu theo ph−¬ng thøc tù do hãa tÊt yÕu dÉn ®Õn hÖ qu¶ lµ sù gia t¨ng ngµy cµng lín møc ®é tïy thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c quèc gia vµ c¸c nÒn kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn võa hîp t¸c, võa c¹nh tranh. Qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa nÒn kinh tÕ sÏ ph¸ vì giíi h¹n cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, h×nh thµnh hÖ thèng ph©n c«ng lao ®éng toµn cÇu, l«i kÐo sù tham gia cña tÊt c¶ c¸c n−íc trªn thÕ giíi. V× vËy, gi÷a c¸c quèc gia vµ c¸c nÒn kinh tÕ ngµy cµng cã sù xÝch l¹i gÇn nhau. Nh−ng sù tïy thuéc vµo nhau cña nÒn kinh tÕ c¸c quèc gia l¹i ®i liÒn víi nghÞch lý lµ sù c¹nh tranh quyÕt liÖt ®Ó giµnh lÊy chç ®øng v÷ng vµng trong thÞ tr−êng khu vùc vµ thÞ tr−êng quèc tÕ. §iÒu nµy cho thÊy, trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng toµn cÇu, lîi Ých thu ®−îc cña c¸c quèc gia lµ kh«ng gièng nhau vµ sù më cöa cña tõng quèc gia sÏ cã ý nghÜa t¹o sù b×nh ®¼ng trong viÖc h−ëng ®iÒu kiÖn vµ c¬ héi héi nhËp qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa. Trong bèi c¶nh nªu trªn, nhiÒu c«ng cô kh¸c nhau, nh− chÝnh s¸ch kinh tÕ- th−¬ng m¹i, chiÕn l−îc ph¸t triÓn quèc gia, c«ng nghÖ tiªn tiÕn... ®−îc sö dông ®Ó t¨ng c−êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh quèc gia. Song nh÷ng c«ng cô nµy sÏ kh«ng thÓ thay thÕ mét thÓ chÕ ph¸p lý phï hîp víi xu thÕ quèc tÕ hãa, nh»m ®iÒu chØnh hiÖu qu¶ tiÕn tr×nh liªn kÕt khu vùc vµ toµn cÇu. ThÓ chÕ ph¸p lý ®ã bao gåm khung ph¸p luËt quèc gia vµ khung ph¸p luËt quèc tÕ. Sù t−¬ng ®ång vµ liªn kÕt gi÷a hai bé phËn cña thÓ chÕ ph¸p lý thêi ®¹i më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa lµ tiÒn ®Ò quan träng ®èi víi ®iÒu tiÕt hiÖu qu¶ nÒn kinh tÕ - th−¬ng m¹i quèc tÕ. Theo c¸ch tiÕp cËn nãi trªn th× ®èi víi c¸c quèc gia, dï cã kh¸c nhau vÒ chÕ ®é chÝnh trÞ vµ tæ chøc bé m¸y nhµ n−íc nh−ng khi thiÕt lËp quan hÖ hîp t¸c vÒ kinh tÕ - th−¬ng m¹i víi nhau vÉn buéc ph¶i tu©n theo c¸c “luËt ch¬i chung” 138 ®· ®−îc c¸c quèc gia tháa thuËn x©y dùng nªn. LuËt ch¬i nµy thuéc vÒ kinh tÕ thÞ tr−êng, vèn lµ nÒn kinh tÕ chñ yÕu dùa trªn c¸c lùc l−îng thÞ tr−êng ®Ó quyÕt ®Þnh quy m« s¶n xuÊt, tiªu dïng, ®Çu t−, mµ kh«ng cã sù can thiÖp qu¸ s©u cña c¸c chÝnh phñ. NÒn kinh tÕ nµy kh¸c h¼n víi kinh tÕ phi thÞ tr−êng, lµ nÒn kinh tÕ mµ trong ®ã, chÝnh phñ t×m c¸ch kiÓm so¸t phÇn lín c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ b»ng mét c¬ chÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung. §èi víi nh÷ng nÒn kinh tÕ phi thÞ tr−êng, c¸c yÕu tè nh− môc ®Ých s¶n xuÊt, gi¸ c¶, chi phÝ, ph©n bæ ®Çu t−, nguyªn vËt liÖu, lao ®éng, th−¬ng m¹i quèc tÕ vµ hÇu hÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ vÜ m« kh¸c ®Òu dùa vµo mét kÕ ho¹ch kinh tÕ quèc d©n do mét c¬ quan kÕ ho¹ch trung −¬ng lËp ra. Tr¸i l¹i, nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, vÒ thùc chÊt lµ nÒn kinh tÕ tù ®iÒu hµnh chø kh«ng bÞ ®iÒu hµnh tõ bªn ngoµi. MÆt kh¸c, sang thÕ kû XXI, nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng theo xu h−íng toµn cÇu hãa dùa trªn sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña kinh tÕ tri thøc, kh¸c víi giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh quèc tÕ hãa ë thÕ kû tr−íc, chñ yÕu dùa trªn kinh tÕ c«ng nghiÖp. §©y lµ qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa kinh tÕ hµm chøa bªn trong cuéc c¸ch m¹ng vÒ lùc l−îng s¶n xuÊt vµ ph−¬ng thøc kinh doanh. Trong nÒn kinh tÕ nµy, tri thøc trë thµnh néi dung chñ yÕu cña s¶n xuÊt, ph©n phèi, trao ®æi vµ tiªu dïng. Tri thøc lµ yÕu tè cã søc sèng vµ quan träng nhÊt trong c¸c yÕu tè cña s¶n xuÊt, do ®ã, c¸c yÕu tè mang tÝnh chÊt lµ lîi thÕ so s¸nh nh− lao ®éng rÎ, tµi nguyªn thiªn nhiªn dåi dµo ®ang dÇn ®−îc thay thÕ b»ng c¸c yÕu tè tri thøc vµ lao ®éng cã kü n¨ng cao. Søc m¹nh cña kinh tÕ tri thøc, còng nh− søc Ðp ngµy cµng t¨ng cña toµn cÇu hãa vµ héi nhËp (cã xuÊt ph¸t ®iÓm lµ cuéc c¸ch m¹ng vÒ lùc l−îng s¶n xuÊt vµ ph−¬ng thøc kinh doanh) ®· ®Æt ra yªu cÇu h×nh thµnh thÓ chÕ ph¸p lý míi vµ c¶i c¸ch c¬ cÊu kinh tÕ, víi c¸c hÖ thèng hÕt søc ®a d¹ng, nh− m¹ng th«ng tin toµn cÇu, hÖ thèng tµi chÝnh ng©n hµng toµn cÇu, c¸c h×nh thøc tæ chøc khu vùc vµ liªn khu vùc, c¸c tæ chøc quèc tÕ..., tÊt c¶ lµm cho “luËt ch¬i” cña kinh tÕ thÞ tr−êng toµn cÇu, theo ph−¬ng thøc tù do hãa th−¬ng m¹i cã nh÷ng nguyªn t¾c nÒn t¶ng riªng, kh¸c víi nguyªn t¾c cña m« h×nh thÓ chÕ ph¸p lý dùa trªn nÒn t¶ng kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa ®· tõng tån t¹i tr−íc ®©y. Tõ ®©y tÊt yÕu ph¸t sinh yªu cÇu ®èi víi tõng quèc gia lµ ph¶i cã nh÷ng ®iÒu chØnh thÝch hîp ®Ó cã sù hµi hßa hãa gi÷a c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt quèc gia víi “”luËt ch¬i chung” hiÖn hµnh, ®Æc biÖt lµ sù t−¬ng thÝch gi÷a c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam víi c¸c quy t¾c, chuÈn mùc cña ph¸p luËt quèc tÕ. Vµ liªn quan ®Õn yªu cÇu ®æi míi thÓ chÕ ph¸p lý quèc gia t−¬ng thÝch víi ®iÒu kiÖn cña ph¸t triÓn th−¬ng m¹i toµn cÇu hãa lµ sù ®ãng gãp tÝch cùc cña nhiÒu thiÕt chÕ th−¬ng m¹i quèc tÕ, mµ ®iÓn h×nh lµ vai trß cña WTO, mét liªn kÕt th−¬ng m¹i toµn cÇu, víi sè thµnh viªn gåm 148 quèc gia vµ vïng l·nh thæ. 3. T¸c ®éng cña qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa ®èi víi c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam C¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®−îc hiÓu lµ nh÷ng nguyªn lý, nh÷ng t− t−ëng chØ ®¹o c¬ b¶n, cã tÝnh chÊt xuÊt ph¸t ®iÓm, thÓ hiÖn tÝnh toµn diÖn, linh ho¹t vµ cã ý nghÜa bao trïm, quyÕt ®Þnh néi dung 139 còng nh− hiÖu lùc cña ph¸p luËt ViÖt Nam. §iÒu nµy ®−îc rót ra tõ ®Æc tÝnh quan träng cña c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, lµ sù ph¶n ¸nh vµ kh¸i qu¸t nh÷ng néi dung mang tÝnh b¶n chÊt cña ph¸p luËt ViÖt Nam, phï hîp víi nh÷ng thuéc tÝnh vµ quy luËt vËn ®éng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ®−¬ng ®¹i. C¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam thêi kú ®æi míi cã vai trß cùc kú quan träng trong ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng lËp ph¸p vµ thi hµnh ph¸p luËt, nh− chØ ®¹o, ®Þnh h−íng vµ ¸p dông ph¸p luËt. MÆt kh¸c, ®ã còng chÝnh lµ th−íc do tÝnh hîp ph¸p vµ hîp lý trong xö sù cña mäi chñ thÓ ph¸p luËt, qua ®ã t¸c ®éng m¹nh mÏ tíi ý thøc ph¸p luËt, v¨n hãa ph¸p lý vµ trËt tù ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa. Nãi c¸ch kh¸c, c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®−îc h×nh thµnh mét c¸ch kh¸ch quan tõ nh÷ng ho¹t ®éng thùc tiÔn cña c¸c chñ thÓ ph¸p luËt trong tõng thêi kú, tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn2. Tån t¹i d−íi h×nh thøc cña c¸c quy t¾c ph¸p lý chuÈn mùc, c¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam hiÖn hµnh mét mÆt lµ sù kh¸i qu¸t hãa c¸c ho¹t ®éng thùc tiÔn cña c¸c chñ thÓ ph¸p luËt, mÆt kh¸c cã hiÖu lùc ph¸p lý mang tÝnh kh¸ch quan hãa, ®iÒu chØnh mäi mèi quan hÖ ph¸p luËt ph¸t sinh trong ®êi sèng quèc gia. TÝnh hai mÆt ®ã kh«ng chØ t¹o cho hÖ nguyªn t¾c nµy nh÷ng gi¸ trÞ ph¸p lý nÒn t¶ng mµ cßn ®¶m b¶o ®Ó chóng kh«ng trë nªn bÊt biÕn hoÆc s¬ cøng tr−íc thùc tiÔn ph¸t triÓn cña c¸c mèi quan hÖ ph¸p luËt ®a d¹ng, ®an xen. Trªn b×nh diÖn chung, c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam mét mÆt cã gi¸ trÞ æn ®Þnh t−¬ng ®èi c¸c mèi quan hÖ ph¸p luËt trong trËt tù ph¸p lý chung, phôc vô nhiÖm vô chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi cña tõng thêi kú ph¸t triÓn, gãp phÇn quan träng vµo viÖc cñng cè nÒn t¶ng chÝnh trÞ - kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc thêi kú ®æi míi, mÆt kh¸c t¹o dùng thÓ chÕ ph¸p lý ®iÒu chØnh c¸c ho¹t ®éng héi nhËp cña ViÖt Nam víi nÒn kinh tÕ khu vùc vµ toµn cÇu mét c¸ch chñ ®éng, b×nh ®¼ng vµ cã lîi. XÐt vÒ b¶n chÊt th× gi÷a hÖ nguyªn t¾c cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam vµ qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp, toµn cÇu hãa tån t¹i mèi quan hÖ cã tÝnh hai chiÒu, bëi trªn thùc tÕ, më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa ph¶i g¾n víi mét trong sè nh÷ng môc tiªu chÝnh lµ x©y dùng mét thÓ chÕ ph¸p lý thèng nhÊt cho kinh tÕ - th−¬ng m¹i toµn cÇu, theo xu h−íng tù do hãa, nh»m t¹o sù liªn kÕt v× lîi Ých ph¸t triÓn gi÷a c¸c quèc gia kh¸c nhau vÒ nÒn t¶ng kinh tÕ - chÝnh trÞ - x· héi. Trong c¸c khu«n khæ th−¬ng m¹i khu vùc hay toµn cÇu mµ ViÖt Nam tham gia, viÖc thùc thi ®Çy ®ñ nghÜa vô thµnh viªn cña nh÷ng thÓ chÕ th−¬ng m¹i ®ã phô thuéc mét phÇn quan träng vµo sù tån t¹i cña nÒn t¶ng thÓ chÕ ph¸p luËt quèc gia, ®−îc x©y dùng dùa trªn c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. Víi ý nghÜa ®ã, c¸c nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®ãng vai trß ®Þnh h−íng c¸c ho¹t ®éng lËp ph¸p vµ hµnh ph¸p, nh»m: a) HiÖn 2 C¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam h×nh thµnh tõ yªu cÇu ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ ph¸p luËt diÔn ra trªn l·nh thæ ViÖt Nam vµ quan hÖ mang tÝnh chÊt quèc tÕ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c chñ thÓ kh¸c cña luËt quèc tÕ trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ - kinh tÕ - v¨n hãa - x· héi... 140 thùc hãa c¸c nghÜa vô ph¸p lý quèc tÕ ghi nhËn trong nh÷ng tháa thuËn vµ cam kÕt quèc tÕ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c liªn kÕt th−¬ng m¹i khu vùc hay toµn cÇu; b) hiÖn thùc hãa ®−êng lèi ®æi míi do §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam khëi x−íng vµ l·nh ®¹o, ®¸p øng lé tr×nh thùc hiÖn c¸c cam kÕt kinh tÕ - th−¬ng m¹i quèc tÕ, qua ®ã thóc ®Èy vµ t¨ng c−êng qu¸ tr×nh héi nhËp s©u réng cña ViÖt Nam vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Ng−îc l¹i, qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ toµn cÇu hãa còng tÊt yÕu ®Æt ra yªu cÇu thay ®æi hÖ thèng ph¸p luËt quèc gia, tr−íc hÕt lµ ®æi míi néi dung c¸c nguyªn t¾c cña hÖ thèng ph¸p luËt, nhÊt lµ khung ph¸p luËt kinh tÕ - th−¬ng m¹i. Qu¸ tr×nh nµy g¾n víi sù thay ®æi vÒ t− duy kinh tÕ vµ thùc tiÔn x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam, ®¸p øng yªu cÇu t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®i ®«i víi tiÕn bé x· héi vµ b¶o vÖ m«i tr−êng, lµm cho d©n giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh. Cô thÓ, ®Ó t¹o sù t−¬ng thÝch víi c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña th−¬ng m¹i toµn cÇu theo h−íng tù do hãa mµ tiªu biÓu lµ t−¬ng thÝch víi nguyªn t¾c th−¬ng m¹i Kh«ng ph©n biÖt ®èi xö - Non Discriminatian) th× c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt ViÖt Nam ghi nhËn trong HiÕn ph¸p 1992 vÒ chÕ ®é së h÷u, vÒ quyÒn b×nh ®¼ng cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®· cã néi dung kh¸c víi thêi kú nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tr−íc khi ®æi míi. ViÖc ghi nhËn trong HiÕn ph¸p 1992 còng nh− trong hµng lo¹t c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ kinh tÕ - d©n sù - th−¬ng m¹i quyÒn b×nh ®¼ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, c¸c h×nh thøc së h÷u vµ nhÊt lµ quyÒn tù do kinh doanh... ®· t¹o nÒn mãng ph¸p lý ®Ó chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ, h−íng ®Õn x©y dùng kinh tÕ thÞ tr−êng, ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam thêi kú më cöa. VÊn ®Ò thiÕt lËp vµ duy tr× quan hÖ th−¬ng m¹i mang tÝnh chÊt kh«ng ph©n biÖt ®èi xö trong ®iÒu kiÖn ®æi míi vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®−îc ¸p dông trªn c¶ hai ph−¬ng diÖn ph¸p lý quèc tÕ vµ quèc gia. Trong giao dÞch th−¬ng m¹i quèc tÕ, ®ã lµ viÖc dµnh c¸c −u ®·i th−¬ng m¹i nh− nhau (theo quy chÕ tèi huÖ quèc) cho tÊt c¶ c¸c n−íc thµnh viªn, kh«ng cã sù ph©n biÖt ®èi xö vÒ quy t¾c h¶i quan, thuÕ quan hay quy chÕ xuÊt nhËp khÈu theo møc cao thÊp kh¸c nhau gi÷a c¸c n−íc. Cßn trong ph¹m vi quèc gia, ®ã lµ viÖc kh«ng cã sù ph©n biÖt ®èi xö gi÷a hµng nhËp khÈu víi hµng hãa trong n−íc theo tiªu chÝ cña quy chÕ ®·i ngé quèc gia. C¸c quy chÕ vµ thuÕ trong n−íc ¸p dông ®èi víi hµng hãa nhËp khÈu th× còng ®−îc ¸p dông ®èi víi hµng hãa trong n−íc ®Ó ®¶m b¶o sù c«ng b»ng. Víi néi dung nh− trªn cña nguyªn t¾c kh«ng ph©n biÖt ®èi xö th× viÖc mét quèc gia hay mét nhãm quèc gia quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn ®Æc biÖt nh»m ®Æt mét quèc gia kh¸c (hoÆc c¸c ph¸p nh©n, thÓ nh©n cña quèc gia ®ã) vµo mét vÞ trÝ thÊp kÐm h¬n so víi c¸c quèc gia kh¸c hoÆc c¸c ph¸p nh©n vµ thÓ nh©n n−íc ngoµi kh¸c sÏ bÞ coi lµ mét hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt quèc tÕ. Tõ ®©y, c¸c quèc gia, 141 trong nh÷ng khu«n khæ hîp t¸c nhÊt ®Þnh (nh− trong WTO) ®· cam kÕt dµnh cho nhau chÕ ®é ®·i ngé Tèi huÖ quèc (MFN) vµ chÕ ®é ®·i ngé quèc gia (NT)3. Thùc tiÔn ë ViÖt Nam thêi kú ®Çu ®æi míi cho thÊy, chÕ ®é th−¬ng m¹i kh«ng ph©n biÖt ®èi xö theo quy chÕ MFN vµ NT ®−îc ¸p dông kh¸ h¹n hÑp. Nh−ng sau nµy, khi thiÕt lËp quan hÖ th−¬ng m¹i song ph−¬ng víi nh÷ng ®èi t¸c th−¬ng m¹i lín, chi phèi nÒn th−¬ng m¹i toµn cÇu nh− víi Hoa Kú th× Ph¸p luËt ViÖt Nam vÒ th−¬ng m¹i ®· cã sù ph¸t triÓn kh¸ lín. Ph¸p lÖnh vÒ §èi xö Tèi huÖ quèc vµ §èi xö quèc gia ®−îc ñy ban th−êng vô quèc héi th«ng qua n¨m 2002 lµ kÕt qu¶ cña sù thay ®æi quan träng cña HÖ thèng ph¸p luËt quèc gia nãi chung vµ hÖ thèng nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam nãi riªng. Ngoµi nguyªn t¾c kh«ng ph©n biÖt ®èi xö, giao l−u th−¬ng m¹i quèc tÕ cßn ®−îc thiÕt lËp trªn c¬ së Nguyªn t¾c tù do hãa. Trong ®iÒu kiÖn th−¬ng m¹i lµ yÕu tè mang tÝnh quyÕt ®Þnh hµng ®Çu ®èi víi chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi n−íc nh− hiÖn nay th× tù do hãa th−¬ng m¹i cÇn ®−îc chó träng ®Æc biÖt ®Ó chuyÓn hãa vµo néi dung c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. HiÖn nay, cèt lâi cña nguyªn t¾c tù do hãa trong quan hÖ th−¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam víi c¸c ®èi t¸c th−¬ng m¹i kh¸c lµ viÖc ViÖt Nam tù nguyÖn c¾t gi¶m dÇn hµng rµo thuÕ quan ®ång thêi víi ho¹t ®éng nh»m lo¹i bá dÇn c¸c rµo c¶n phi thuÕ quan ®Ó më cöa cho th−¬ng m¹i quèc tÕ ph¸t triÓn t¹i ViÖt Nam. TiÕn tr×nh dì bá nµy ®−îc thùc hiÖn ngay trong c¸c ®iÒu −íc quèc tÕ song ph−¬ng vµ ®a ph−¬ng mµ ViÖt Nam hiÖn lµ thµnh viªn, trong ®ã, thùc hiÖn viÖc chuyÓn hãa nh÷ng néi dung cña nguyªn t¾c tù do hãa trong HiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i song ph−¬ng ký gi÷a ViÖt Nam víi c¸c ®èi t¸c n−íc ngoµi nh− BTA vµ c¸c hiÖp ®Þnh trong khu«n khæ cña WTO vµo néi dung cô thÓ cña hÖ nguyªn t¾c ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam cã vai trß rÊt quan träng. VÝ dô, LuËt Th−¬ng m¹i ban hµnh ngµy 14/6/2005 (cã hiÖu lùc ngµy 1/1/2006) ®· cã sù chuyÓn hãa c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ph¸p luËt th−¬ng m¹i quèc tÕ theo WTO thµnh mét sè nguyªn t¾c ph¸p lý nÒn t¶ng cña luËt nµy, nh− nguyªn t¾c tù do, tù nguyÖn tháa thuËn trong hîp ®ång th−¬ng m¹i, nguyªn t¾c ¸p dông tËp qu¸n quèc tÕ trong hîp ®ång th−¬ng m¹i, nguyªn t¾c b×nh ®¼ng cña c¸c bªn trong hîp ®ång th−¬ng m¹i... Ngoµi ra, ®Ó t¹o thÓ chÕ ph¸p luËt chung cho viÖc thùc thi c¸c cam kÕt quèc tÕ còng nh− cam kÕt trong lÜnh vùc kinh tÕ th−¬ng m¹i quèc tÕ, quèc héi n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®· th«ng qua LuËt ký kÕt, gia nhËp vµ 3 - MFN ®−îc hiÓu lµ nÕu mét n−íc dµnh cho n−íc thµnh viªn mét sù ®èi xö −u ®·i nµo ®ã th× n−íc nµy còng sÏ ph¶i dµnh sù −u ®·i ®ã cho tÊt c¶ c¸c n−íc thµnh viªn kh¸c. Th«ng th−êng, nguyªn t¾c MFN ®−îc quy ®Þnh trong trong c¸c hiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i song ph−¬ng vµ khi ®−îc ¸p dông trong quan hÖ th−¬ng m¹i ®a ph−¬ng th× còng chÝnh lµ néi dung cña nguyªn t¾c kh«ng ph©n biÖt ®èi xö, theo nghÜa c¸c n−íc thµnh viªn sÏ dµnh cho nhau nh÷ng ®èi xö −u ®·i nhÊt. MFN vÒ thùc chÊt lµ ®Ó ®¶m b¶o sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c n−íc thµnh viªn víi nhau vÒ trao ®æi, giao dÞch th−¬ng m¹i quèc tÕ trong quan hÖ víi n−íc së t¹i, ®Ó ®¶m b¶o tõng n−íc kh«ng bÞ ph©n biÖt ®èi xö khi thiÕt lËp quan hÖ th−¬ng m¹i víi nhau ë n−íc ®ã. Gi¸ trÞ thùc tiÔn cña MFN trong th−¬ng m¹i quèc tÕ lµ t¹o nh÷ng c¬ héi vµ ®iÒu kiÖn nh− nhau khi tham gia giao dÞch th−¬ng m¹i ph¸t sinh gi÷a c¸c n−íc thµnh viªn. §èi víi th−¬ng m¹i quèc tÕ, MFN lµ −u thÕ kh«ng thÓ thiÕu trong t−¬ng quan lîi thÕ so s¸nh gi÷a c¸c ®èi t¸c th−¬ng m¹i víi nhau. - Theo nghÜa chung nhÊt th× §èi xö quèc gia (NT) lµ mét nguyªn t¾c c¬ b¶n trong quy t¾c vµ chÝnh s¸ch th−¬ng m¹i quèc tÕ. Quy t¾c nµy kh«ng cho phÐp ph©n biÖt ®èi xö do cã quèc tÞch n−íc ngoµi. 142 thùc hiÖn ®iÒu −íc quèc tÕ, sÏ b¾t ®Çu cã hiÖu lùc tõ ngµy 1/1/2006. Do liªn quan ®Õn nh÷ng mèi quan hÖ víi Nhµ n−íc n−íc ngoµi vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ, nªn luËt nµy rÊt chó träng ®Õn viÖc thÓ chÕ hãa ®−êng lèi ®èi ngo¹i theo ph−¬ng ch©m ViÖt Nam s½n sµng lµ b¹n, lµ ®èi t¸c tin cËy cña c¸c n−íc trong céng ®ång quèc tÕ. Trªn b×nh diÖn quèc tÕ, LuËt ®· cô thÓ hãa ®−îc nh÷ng nguyªn t¾c ký kÕt, gia nhËp vµ thùc hiÖn ®iÒu −íc quèc tÕ, nh− nguyªn t¾c ®iÒu −íc ®−îc ký kÕt ph¶i phï hîp víi c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña luËt ph¸p quèc tÕ, ®Æc biÖt lµ c¸c nguyªn t¾c t«n träng ®éc lËp, chñ quyÒn vµ toµn vÑn l·nh thæ quèc gia, kh«ng can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau, b×nh ®¼ng vµ cïng cã lîi, nguyªn t¾c Pacta sunt servanda, nguyªn t¾c b¶o ®¶m tÝnh thèng nhÊt cña c¸c quy ®Þnh trong LuËt víi néi dung c¸c cam kÕt quèc tÕ. Cßn trªn b×nh diÖn quèc gia, LuËt quy ®Þnh ®iÒu −íc quèc tÕ ®−îc ký kÕt, gia nhËp vµ thùc hiÖn ph¶i phï hîp víi HiÕn ph¸p. §Æt trong bèi c¶nh më cöa, héi nhËp khu vùc vµ toµn cÇu hãa cña ViÖt Nam, viÖc ban hµnh LuËt ký kÕt, gia nhËp vµ thùc hiÖn ®iÒu −íc quèc tÕ víi c¸c nguyªn t¾c nªu trªn lµ sù g¾n kÕt c«ng t¸c lËp ph¸p quèc gia cña ViÖt Nam víi qu¸ tr×nh ký kÕt, gia nhËp vµ thùc hiÖn ®iÒu −íc quèc tÕ, b¶o ®¶m ®Ó qu¸ tr×nh hiÖn thùc hãa ®iÒu −íc quèc tÕ t¹i ViÖt Nam lµ qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ mét c¸ch chñ ®éng cña ViÖt Nam vµo xu thÕ toµn cÇu hãa. Nh×n mét c¸ch toµn diÖn th× qu¸ tr×nh më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa cã t¸c ®éng tÝch cùc nhiÒu mÆt ®Õn viÖc ®æi míi, ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. Sù ®æi míi dÔ nhËn thÊy nhÊt lµ ®· t¹o cho ph¸p luËt sù minh b¹ch, hiÓu theo nghÜa réng lµ tÝnh râ rµng, th«ng suèt, ph¶n ¸nh ®−îc nhu cÇu vµ c¬ së thùc tÕ cña ®êi sèng chÝnh trÞ, kinh tÕ, tõ ®ã t¹o ra hµnh lang ph¸p lý b×nh ®¼ng cho c¸c chñ thÓ tham gia vµo c¸c quan hÖ ph¸p luËt vµ ®êi sèng ph¸p lý. Sau thêi gian gÇn 20 n¨m më cöa, ®æi míi vµ héi nhËp, c¸c nguyªn t¾c cña ph¸p luËt nãi riªng vµ toµn bé hÖ thèng ph¸p luËt quèc gia cña ViÖt Nam ngµy cµng trë lªn nhÊt qu¸n, ®¶m b¶o tÝnh c«ng khai, c«ng b»ng vµ d©n chñ. Bªn c¹nh ®ã, ViÖt Nam ®· cã nhiÒu cè g¾ng ®Ó ®iÒu chØnh hÖ thèng ph¸p luËt trong n−íc ngµy cµng t−¬ng thÝch víi c¸c nghÜa vô thµnh viªn ®iÒu −íc quèc tÕ. Cho ®Õn nay, c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt ViÖt Nam c¬ b¶n thèng nhÊt víi c¸c cam kÕt trong BTA, trong khu«n khæ AFTA, APEC... NhiÒu nguyªn t¾c nh− kh«ng ph©n biÖt ®èi xö, minh b¹ch, c«ng khai, cã thÓ dù b¸o ®−îc... cïng víi c¸c yªu cÇu nh− t¨ng c−êng sù c¹nh tranh lµnh m¹nh, ®Èy m¹nh c¶i c¸ch kinh tÕ... ®· ®−îc ghi nhËn trong nhiÒu v¨n b¶n ph¸p luËt söa ®æi, bæ sung hoÆc ban hµnh míi trong giai ®o¹n sau vßng 1 vÒ rµ so¸t BTA, WTO. §iÒu ®¸ng chó ý kh¸c lµ trong n¨m 2001, Quèc héi ®· th«ng qua LuËt H¶i quan ®Ó lµm c¬ së cho viÖc quy ®Þnh hµng lo¹t vÊn ®Ò vÒ th−¬ng m¹i hµng hãa. T−¬ng tù, c¸c biÖn ph¸p thuÕ quan vµ phi thuÕ quan ®· ®−îc tÝch cùc ®iÒu chØnh trong LuËt ThuÕ thu nhËp (söa ®æi n¨m 2003), LuËt ThuÕ tiªu thô ®Æc biÕt (söa ®æi n¨m 2003). Còng trong n¨m 2002, ViÖt Nam ®· ban hµnh Ph¸p lÖnh Tù vÖ trong nhËp khÈu hµng hãa 143 n−íc ngoµi, n¨m 2004 th«ng qua Ph¸p lÖnh Chèng b¸n ph¸ gi¸, Ph¸p lÖnh Chèng trî cÊp trong th−¬ng m¹i quèc tÕ theo c¸c quy ®Þnh cña WTO. Kh«ng nh÷ng thÕ, ®Ó ®¶m b¶o tÝnh minh b¹ch vµ c«ng khai theo c¸c nguyªn t¾c chung, ViÖt Nam ®· cã nh÷ng b−íc tiÕn thùc sù ®æi míi vµ mang tÝnh héi nhËp cao trong c«ng t¸c lËp ph¸p. Th¸ng 6/2002, LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹n ph¸p luËt ®· ®−îc Quèc héi söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cho phï hîp víi nghÜa vô cña ViÖt Nam theo BTA, ASEAN, ASEM... Cã thÓ nãi, Ýt cã n−íc cã LuËt Ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt mµ trong ®ã yªu cÇu vÒ minh b¹ch, c«ng khai cña ph¸p luËt l¹i ®−îc quy ®Þnh râ rµng nh− luËt cña ViÖt Nam. Tãm l¹i, trong thêi gian kh«ng dµi, ViÖt Nam ®· lµm vµ ®¹t ®−îc nhiÒu kÕt qu¶ kh¶ quan trong ho¹t ®éng lËp ph¸p, lËp quy phôc vô yªu cÇu më cöa, héi nhËp vµ toµn cÇu hãa. ViÖt Nam ®· c¬ b¶n ®¹t ®−îc môc ®Ých ®Æt ra ®èi víi héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, ®¸p øng ®−îc lé tr×nh còng nh− thêi gian biÓu cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ (vÝ dô, tiÕn tr×nh héi nhËp khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN - AFTA). T¹i thêi ®iÓm hiÖn nay, ho¹t ®éng s«i ®éng vµ tËp trung cao ®é nh÷ng cè g¾ng cña nhµ n−íc ViÖt Nam trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ hoµn tÊt c¸c thñ tôc ph¸p lý ®Ó gia nhËp WTO4. TiÕn tr×nh nµy cÇn cã m«i tr−êng kinh doanh th«ng tho¸ng, minh b¹ch, thuËn lîi cho ph¸t huy s¸ng t¹o cña c¸c ®èi t−îng lµ doanh nh©n, nhµ khoa häc bªn c¹nh viÖc øng dông thµnh qu¶ cña khoa häc c«ng nghÖ cao. M«i tr−êng nh− vËy chØ cã thÓ h×nh thµnh khi gi¶i quyÕt ®óng ®¾n mèi quan hÖ gi÷a thÓ chÕ ph¸p lý quèc gia vµ quèc tÕ, trong ®ã viÖc ®æi míi, hoµn thiÖn néi dung c¸c nguyªn t¾c chung cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam lµ yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu. ViÖc ®æi míi vµ hoµn thiÖn ®ã ph¶i theo h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng, ®¶m b¶o sù ®ång thuËn gi÷a t¨ng tr−ëng kinh tÕ, tiÕn bé x· héi víi chuÈn hãa thÓ chÕ ph¸p hµnh hiÖn hµnh. Muèn vËy, ph¶i nhanh chãng ban hµnh, söa ®æi, bæ sung c¸c v¨n b¶n ®iÒu chØnh quan hÖ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam ®ång thêi víi viÖc lµm lµnh m¹nh hãa hÖ thèng tµi chÝnh, ng©n hµng; ®Èy m¹nh c¶i c¸ch thÓ chÕ, t¨ng c−êng hiÖu lùc cña bé m¸y hµnh chÝnh nhµ n−íc, ®µo t¹o vµ sù dông hiÖu qu¶ nguån nh©n lùc cho tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, n©ng cao kh¶ n¨ng ®¸p øng nµy cµng cao yªu cÇu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña bé m¸y nhµ n−íc ViÖt Nam. tµi liÖu tham kh¶o 1. Ban T− t−ëng - V¨n ho¸ Trung −¬ng (2003), Tµi liÖu nghiªn cøu t− t−ëng Hå ChÝ Minh, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 2. Bé T− ph¸p, ViÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý (2000), Thùc tr¹ng hiÓu biÕt ph¸p luËt cña c¸n bé, nh©n d©n t¹i s¸u vïng cã dù ¸n ®iÓm vÒ phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt, Th«ng tin khoa häc ph¸p lý, (4/2000). 4. ViÖt Nam ®· ®µm ph¸n song ph−¬ng thµnh c«ng víi nhiÒu quèc gia, ®· thùc hiÖn xong nhiÒu vßng ®µm ph¸n ®a ph−¬ng ®Ó gia nhËp WTO. 144 3. C¸c M¸c - Ph. Angghen (1995), K. M¸c- Ph. Angghen toµn tËp, tËp 21, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 4. C¸c M¸c (1973), T− b¶n, QuyÓn 1, TËp 1, Nxb Sù thËt, Hµ Néi 1973. 5. Lª C¶m (2005), Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n trong khoa häc luËt h×nh sù, Nxb §¹i häc quèc gia Hµ Néi, Hµ Néi. 6. Tr−êng- Chinh (1987), §æi míi lµ ®ßi hái bøc thiÕt cña ®Êt n−íc vµ cña thêi ®¹i, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 7. Lª DuÈn (1976), T¸c phÈm chän läc, TËp 1, Nxb Sù thËt, Hµ Néi 1976 8. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1991), ChiÕn l−îc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi ®Õn n¨m 2000, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 9. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1991), C−¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt n−íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 10. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1987), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 11. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1991), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 12. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1996), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 13. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2001), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX , Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 14. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2003), NghÞ quyÕt Héi nghÞ BCH trung −¬ng lÇn thø VII Kho¸ IX, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 15. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1997), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø hai Ban chÊp hµnh trung −¬ng kho¸ VIII §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 16. §¹i héi VIII §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµ nh÷ng vÊn ®Ò cÊp b¸ch cña khoa häc vÒ nhµ n−íc vµ ph¸p luËt, Nxb Khoa häc x· héi, Hµ Néi 1997. 17. §¹i häc quèc gia Hµ Néi (2005), ViÖt Nam vµ tiÕn tr×nh gia nhËp WTO, Nxb ThÕ giíi míi, Hµ Néi 18. NguyÔn Minh §oan (2002), HiÖu qu¶ ph¸p luËt- nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 19. Hµn phi, Hµn Phi Tö, Nxb V¨n häc, Hµ Néi 2001 (b¶n dÞch cña Phan Ngäc). 20. §ç Trung HiÕu (2004), Mét sè suy nghÜ vÒ x©y dùng nÒn d©n chñ ë ViÖt Nam hiÖn nay, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 145 21. Phan V¨n Kh¶i (1995), “MÊy ý kiÕn vÒ x©y dùng Nhµ n−íc ph¸p quyÒn ViÖt Nam”, Tham luËn t¹i Héi nghÞ lÇn thø VIII Ban chÊp hµnh trung −¬ng kho¸ VII §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam 21/4/1994. 22. V.I. Lªnin (1978), Lªnin toµn tËp, tËp 33, Nxb TiÕn bé, Matxc¬va. 23. V.I. Lªnin (1978), Lªnin toµn tËp, tËp 44, Nxb TiÕn bé, Matxc¬va. 24. Montesquieu, Bµn vÒ tinh thÇn ph¸p luËt, Nxb Lý luËn chÝnh trÞ, Hµ Néi 2004. 25. Hå ChÝ Minh (1985), Nhµ n−íc vµ ph¸p luËt, Nxb Ph¸p lý, Hµ Néi. 26. Hå ChÝ Minh (1995), Hå ChÝ Minh toµn tËp, tËp 4, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 27. Hå ChÝ Minh (1976), VÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, Nxb Sù thËt, Hµ Néi 1976. 28. Héi nhËp kinh tÕ - ¸p lùc c¹nh tranh trªn thÞ tr−êng vµ ®èi s¸ch cña mét sè n−íc, Nxb Giao th«ng vËn t¶i, Hµ Néi 2003. 29. §ç M−êi (1995), "Th− göi c¸n bé, nh©n viªn ngµnh t− ph¸p nh©n dÞp 50 n¨m thµnh lËp ngµnh", D©n chñ vµ ph¸p luËt sè 12/1995. 30. Ng©n hµng thÕ giíi (1998), Nhµ n−íc trong mét thÕ giíi ®ang chuyÓn ®æi, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 31. Th¸i Ninh, Hoµng ChÝ B¶o (1991), D©n chñ t− s¶n vµ d©n chñ x· héi chñ nghÜa, Nxb Sù thËt, Hµ Néi. 32. Rene David (2003), Nh÷ng hÖ thèng ph¸p luËt chÝnh trong thÕ giíi ®−¬ng ®¹i (b¶n dÞch cña NguyÔn SÜ Dòng vµ NguyÔn §øc Lam), Nxb Thµnh phè Hå ChÝ Minh 2003. 33. Lª Minh T©m (2003), X©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam- nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn, Nxb C«ng an nh©n d©n, Hµ Néi. 34. Th¸i VÜnh Th¾ng (1997), LÞch sö lËp hiÕn ViÖt Nam, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 35. ThuËt ng÷ th−¬ng m¹i - The Language Of Trade, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi 2001. 36. Uû ban nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi (1999), C¸c v¨n b¶n vÒ quy chÕ d©n chñ ë c¬ së, Nxb Thèng kª, Hµ Néi. 37. NguyÔn Cöu ViÖt (2002), "D©n chñ trùc tiÕp vµ nhµ n−íc ph¸p quyÒn", Nghiªn cøu lËp ph¸p (2/2002). 38. ViÖn nghiªn cøu Nhµ n−íc vµ ph¸p luËt (1994), X· héi vµ ph¸p luËt, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. 146 39. ViÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i (biªn dÞch), Xóc tiÕn th−¬ng m¹i, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi 2003. 40. Vâ Kh¸nh Vinh (2002), "C¬ chÕ vµ ph−¬ng thøc lµm s¸ng tá c¸c lîi Ých x· héi trong qu¸ tr×nh x©y dùng ph¸p luËt", Nghiªn cøu lËp ph¸p (11/2002).

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfCác nguyên tắc của pháp luật xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế.pdf
Luận văn liên quan