CPH các Doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam

CPH các Doanh nghiệp Nhà nước ở VN lời nói đầu Cổ phần hoá tuy(CPH) đã tiến hành được một thời gian nhưng những hiểu biết về nó còn hạn chế đối với sinh viên . Nói đến CPH là nói đến một yêu cầu bức thiết của cải cách doanh nghiệp nhà nước (DNNN) – một trong những nhiệm vụ quan trọng được đề ra trong công cuộc đổi mới kinh tế và là một đòi hỏi khách quan để chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Kể từ lúc bắt đầu tiến hành CPH, Quốc hội đã ban hành rất nhiều nghị quyết về CPH các DNNN nhưng thực tế cho thấy những chủ chương đó mới chỉ được triển khai ở các bộ, nghành và các doanh nghiệp có liên quan chứ chưa được phổ biến một cách sâu rộng. Chính vì vậy nghiên cứu CPH DNNN là một phương pháp tiếp cận tốt nhất để hiểu thế nào là CPH cũng như tình hình CPH ở nước ta trong thời gian qua. Ngoài phần mở đầu và kết luận, bài viết được kết cấu thành 3 phần: I - Sự cần thiết CPH một bộ phận DNNN ở Việt Nam II - Thực trạng CPH DNNN trong thời gian qua III - Quan điểm và các giải pháp đẩy mạnh CPH DNNN trong thời gian tới.

doc30 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 1735 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu CPH các Doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
lêi nãi ®Çu Cæ phÇn ho¸ tuy(CPH) ®· tiÕn hµnh ®­îc mét thêi gian nh­ng nh÷ng hiÓu biÕt vÒ nã cßn h¹n chÕ ®èi víi sinh viªn . Nãi ®Õn CPH lµ nãi ®Õn mét yªu cÇu bøc thiÕt cña c¶i c¸ch doanh nghiÖp nhµ n­íc (DNNN) – mét trong nh÷ng nhiÖm vô quan träng ®­îc ®Ò ra trong c«ng cuéc ®æi míi kinh tÕ vµ lµ mét ®ßi hái kh¸ch quan ®Ó chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta. KÓ tõ lóc b¾t ®Çu tiÕn hµnh CPH, Quèc héi ®· ban hµnh rÊt nhiÒu nghÞ quyÕt vÒ CPH c¸c DNNN nh­ng thùc tÕ cho thÊy nh÷ng chñ ch­¬ng ®ã míi chØ ®­îc triÓn khai ë c¸c bé, nghµnh vµ c¸c doanh nghiÖp cã liªn quan chø ch­a ®­îc phæ biÕn mét c¸ch s©u réng. ChÝnh v× vËy nghiªn cøu CPH DNNN lµ mét ph­¬ng ph¸p tiÕp cËn tèt nhÊt ®Ó hiÓu thÕ nµo lµ CPH còng nh­ t×nh h×nh CPH ë n­íc ta trong thêi gian qua. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, bµi viÕt ®­îc kÕt cÊu thµnh 3 phÇn: I - Sù cÇn thiÕt CPH mét bé phËn DNNN ë ViÖt Nam II - Thùc tr¹ng CPH DNNN trong thêi gian qua III - Quan ®iÓm vµ c¸c gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh CPH DNNN trong thêi gian tíi. phÇn néi dung I - sù cÇn thiÕt cph mét bé phËn dnnn ë viÖt nam. 1/ thùc chÊt cña cph: 1.1.Kh¸i niÖm cph: Tr­íc xu thÕ ph¸t triÓn ngµy cµng cao cña thÞ tr­êng thÕ giíi vµ nh÷ng yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ “më” th× m« h×nh ho¹t ®«ng cøng nh¾c cña c¸c DNNN kh«ng cßn phï hîp ®Æc biÖt lµ ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn nh­ ViÖt Nam.Trªn thÕ giíi, xu thÕ CPH ®· diÔn ra rÊt m¹nh mÏ tõ nh÷ng n¨m 80, CPH cã thÓ hiÓu lµ viÖc chuyÓn mét DNNN thuéc së h÷u nhµ n­íc thµnh c«ng ty cæ phÇn thuéc së h­ò tËp thÓ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng vµ huy ®éng vèn ®¸p øng cho nhu cÇu ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn. 1.2.B¶n chÊt CPH: CPH chÝnh lµ ph­¬ng thøc thùc hiÖn x· héi ho¸ së h÷u, chuyÓn ®æi tõ së h÷u toµn d©n sang së h÷u tËp thÓ.Thùc ra ®©y lµ mét c«ng cô huy ®éng vèn ®¹t hiÖu qu¶ cao, t¹o ®iÒu kiÖn cho ng­êi lao ®éng thùc sù lµm chñ doanh nghiÖp . 1.3.Môc tiªu CPH c¸c DNNN: Theo nghÞ ®Þnh 44/1998/N§-CP, CPH DNNN cã hai môc tiªu chÝnh lµ huy ®éng vèn cña toµn x· héi ®Ó ®Çu t­ ®æi míi c«ng nghÖ, ph¸t triÓn doanh nghiÖp vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®­a ng­êi lao ®éng cã cæ phÇn lµm chñ, t¹o ®éng lùc cho s¶n xuÊt kinh doanh.VÒ mÆt lý thuyÕt lµ vËy nh­ng thùc tÕ cho chóng ta thÊy CPH cßn cã rÊt nhiÒu môc tiªu kh¸c : Thø nhÊt, thùc hiÖn CPH lµ trùc tiÕp gãp phÇn thùc hiÖn chñ ch­¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc trong viÖc ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u. Thø hai, c¸c DNNN lµm ¨n thua lç kÐo dµi nhê CPH mµ gi¶m bít g¸ng nÆng cho ng©n s¸ch.Do t×nh tr¹ng tr× trÖ, lµm ¨n kh«ng cã hiÖu qu¶ mµ c¸c doanh nghiÖp n¸y ®· vµ ®ang ®­îc bao cÊp bëi ng©n s¸ch, CPH lµ con ®­êng ngÊn nhÊt võa b¶o toµn vèn cho nhµ n­íc, võa gióp doanh nghiÖp vÉn tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Thø ba, CPH h×nh thµnh nh÷ng tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng vèn, huy ®éng ®­îc nguån vèn trong d©n ®Ó ®­a vµo s¶n xuÊt kinh doanh, ®©y chÝnh lµ ®éng lùc kinh tÕ lµm t¨ng n¨ng n¨ng suÊt lao ®éng Ngoµi ra, CPH cßn t¹o m«i tr­êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng, khuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ tham gia ®Çu t­ ph¸t triÓn.Qua thùc tiÔn tiÕn hµnh c«ng t¸c CPH, chóng ta thÊy CPH còng cã nh÷ng ­u nh­îc ®iÓm riªng.Bèn ­u ®iÓm dÔ thÊy nhÊt ®ã lµ: + T¹o kh¶ n¨ng chuyÓn ho¸ c¸c xÝ nghiÖp cã quy m« lín, gi¸ trÞ tµi s¶n cao. +T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c«ng t¸c qu¶n lý trong doanh nghiÖp chÆt chÏ h¬n, cã hiÖu qu¶ h¬n. +Võa duy tr× c¸c quan hÖ kinh tÕ s½n cã, võa më réng thªm thÞ tr­êng. +Thu hót vèn ®Çu t­ (c¶ trong vµ ngoµi n­íc), ®æi míi kü thuËt t¨ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt. Ba nh­îc ®iÓm khã kh¾c phôc nhÊt mµ c¸c doanh nghiÖp m¾c ph¶i lµ : - DÔ g©y t×nh tr¹ng tËp trung cæ phÇn vµo tay mét sè c¸ nh©n cã chøc cã quyÒn. T¹o ra lùc l­îng thÊt nghiÖp t­¬ng ®èi lín . Nguy c¬ cã sù can thiÖp trùc tiÕp cña Nhµ n­íc vµ c¸c c¬ quan Nhµ n­íc vµo ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. 2/ Thùc tr¹ng dnnn ë viÖt nam: V× sao Nhµ n­íc kh«ng chØ khuyÕn khÝch lËp c¸c c«ng ty cæ phÇn míi mµ cßn ®Èy m¹nh chuyÓn ®æi c¸c DNNN thµnh c¸c c«ng ty cæ phÇn ?§ã lµ do hÇu hÕt c¸c DNNN s¶n xuÊt kinh doanh kÐm hiÖu qu¶, l·i Ýt hoÆc kh«ng cã l·i hoÆc lç, ®é rñi ro lín, kh«ng cã søc hÊp dÉn ®Çu t­ tõ bªn ngoµi nªn g¸nh nÆng cho ng©n s¸ch rÊt lín.C¸c DNNN ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ lµ do: HÖ thèng ph¸p luËt ch­a thÝch øng víi c¬ chÕ thÞ tr­êng. Nguyªn nh©n nµy còng xuÊt ph¸t tõ viÖc chuyÓn ®æi c¬ chÕ kinh tÕ tËp trung sang c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ng hÖ thèng ph¸p luËt th× ch­a s¸t thùc. TÝnh tù chñ bÞ h¹n chÕ, ng­êi lao ®éng chØ biÕt tham gia vµo s¶n xuÊt vµ nhËn tiÒn c«ng chø kh«ng cã quyÒn ®ãng gãp ý kiÕn vµo viÖc s¶n xuÊt c¸i g×, nh­ thÕ nµo…hay mét kÕ ho¹ch cña doanh nghiÖp. C¸c DNNN kh«ng cã c¸c yÕu tè kÝch thÝch ph¶i n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt . Nguyªn nh©n DNNN ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ th× cã nhiÒu nh­ng dÔ thÊy nhÊt lµ vÒ qu¶n lý doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ lÜnh vùc qu¶n lý tµi chÝnh. Sù qu¶n lý cßn láng lÎo dÉn ®Õn thÊt tho¸t rÊt nhiÒu cho c«ng quü vµ thÊt thu. 3/ Sù cÇn thiÕt ph¶i cph: Víi sè trang thiÕt bÞ l¹c hËu, nguån tµi chÝnh h¹n hÑp, c¸c DNNN hÇu nh­ kh«ng cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng vµ ®æi míi c«ng nghÖ còng nh­ s¶n phÈm.Ng©n s¸ch Nhµ n­íc kh«ng cã kh¶ n¨ng cÊp vèn vµ bao cÊp c¸c doanh nghiÖp nh­ tr­íc ®©y.C¸c ng©n hµng cho vay còng ph¶i cã c¸c ®iÒu kiÖn b¶o ®Èm nh­ tµi s¶n thÕ chÊp, kh¶ n¨ng kinh doanh ®Ó tÝnh kh¶ n¨ng thu håi vèn.HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ë trong t×nh tr¹ng kh«ng cã vèn nh­ng còng kh«ng cã c¸ch nµo ®Ó huy ®éng. §èi mÆt víi khã kh¨n ®ã, CPH ®­îc coi lµ mét gi¶i ph¸p nh»m t¹o ra m«i tr­êng huy ®éng vèn dµi h¹n cho c¸c doanh nghiÖp ®Ó ®Çu t­ chiÒu s©u ®æi míi c«ng nghÖ. V× vËy ®©y lµ lùa chän tÊt yÕu cã tÝnh kh¸ch quan. CPH lµ mét néi dung quan träng trong c«ng cuéc ®æi míi. CPH sÏ thu hót ®­îc mét nguån vèn nhÊt ®Þnh trong c«ng nh©n viªn t¹i doanh nghiÖp vµ ngoµi x· héi, t¹o ra mét ®éng lùc trong qu¶n lý vµ ph¸t huy tèt h¬n tÝnh s¸ng t¹o, cÇn cï cña ng­êi lao ®éng. ViÖc lµm cña ng­êi lao ®éng ®­îc ®¶m b¶o tèt h¬n nªn doanh thu, lîi nhuËn vµ c¸c kho¶n nép ng©n s¸ch, tÝch luü vèn cña doanh nghiÖp vµ chÝnh thu nhËp cña ng­êi lao ®éng sÏ t¨ng lªn.ChuyÓn ®æi h×nh thøc së h÷u víi quy chÕ qu¶n lý míi, ng­êi lao ®éng sÏ ph¸t huy ý thøc kû luËt, tù gi¸c, chñ ®éng, tinh thÇn tiÕt kiÖm trong lao ®éng gãp phÇn lµm cho hiÖu qu¶ trong s¶n xuÊt kinh doanh ngµy cµng cao, mang l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho b¶n th©n m×nh, c«ng ty, Nhµ n­íc vµ x· héi. CPH gióp ph©n bæ l¹i nguån vèn cho c¸c doanh nghiÖp ®ang lµm ¨n thua lç.V× nh­ ë ViÖt nam hiÖn nay, viÖc CPH c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n kÐm hiÖu qu¶ lµ rÊt khã kh¨n, do ®ã cÇn ph¶i sö dông nguån vèntõ viÖc b¸n cæ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp CPH ®Ó vùc l¹i nh÷ng doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç.§ã chÝnh lµ ph­¬ng thøc cña doanh nghiÖp ®­îc CPH. Mét vai trß quan träng n÷a cña CPH lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ra ®êi cña thÞ tr­êng chøng kho¸n.Qu¸ tr×nh CPH lµ qu¸ tr×nh ®Þnh gia tµi s¶n, b¸n cæ phiÕu vµ DNNN ®æi tªn thµnh c«ng ty cæ phÇn.Ng­êi ®Çu t­ vµo cæ phiÕu cña c«ng ty cæ phÇn tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ vèn ®Çu t­.Gi¸ trÞ cæ phiÕu c«ng ty cæ phÇn cã thÓ ®­îc b¸n trªn mét thÞ tr­êng gäi lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n (giai ®o¹n ®Çu ë n­íc ta gäi lµ Trung t©m giao dÞch chøng kho¸n).Nhê cã sù ra ®êi cña thÞ tr­êng chøng kho¸n mµ vèn ®Çu t­ vµo cæ phiÕu vµo c«ng ty cæ phÇn trë nªn linh ho¹t h¬n.Ng­êi së h÷u cæ phiÕu cã thÓ chuyÓn vèn ®Çu t­ dµi h¹n thµnh vèn ng¾n h¹n khi b¸n cæ phiÕu cña m×nh trªn thÞ tr­êng nµy.Nh­ vËy thÞ tr­êng chøng kho¸n cã t¸c ®éng l¹i tÝch cùc lµ thóc ®Èy CPH. VÒ l©u dµi, cïng víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n, c«ng ty cæ phÇn sÏ lµ mét h×nh thøc c«ng ty cã kh¶ n¨ng nhÊt trong viÖc thu hót vèn víi khèi l­îng lín trong thêi gian ng¾n.§iÒu nµy cã ®­îc lµ do sù hÊp dÉn cña ph­¬ng thøc ®Çu t­ chøng kho¸n, nhÊt lµ ®Çu t­ cæ phiÕu. §Æc biÖt viÖc chuyÓn nh­îng tr¸i phiÕu vµ cæ phiÕu lµm cho h×nh thøc nµy cã tÝnh linh ho¹t cao.H×nh thøc nµy cßn huy ®éng ®­îc khèi l­îng lín sè vèn ng¾n h¹n vµ chuyÓn vèn ng¾n h¹n thµnh vèn dµi h¹n.Ngoµi ra, sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n cßn cho phÐp c¸c c«ng ty cæ phÇn thu hót vèn tõ n­íc ngoµi v× Ýt m¹o hiÓm h¬n so víi ®Çu t­ trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt kih doanh. Tãm l¹i, CPH DNNN vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n võa duy tr× ®­îc sù æn ®Þnh cña doanh nghiÖp ®ång thêi võa t¹o nªn sù linh ho¹t trong ®Çu t­.Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ®©y ®­îc coi lµ ph­¬ng ph¸p h÷u hiÖu nhÊt ®Ó c¶i tæ c¸c DNNN ®ång thêi vÉn cñng cè ®­îc vai trß cña khu v­c kinh tÕ Nhµ n­íc. II - thùc tr¹ng cph dnnn ë viÖt nam trong thêi gian qua. Tr­íc nh÷ng yªu cÇu míi ngµy cµng cao cña thÞ tr­êng vµ sù ph¸t triÓn thÇn kú cña khoa häc,kü thuËt th× muèn héi nhËp vµ ph¸t triÓn, c¸c c«ng ty ph¶i cã l­îng vèn ®Çu t­ rÊt lín mµ kh«ng mét c¸ nh©n, tæ chøc nµo cã thÓ ®¸p øng ®­îc.Trong ®iÒu kiÖn thùc tiÔn cña ViÖt nam, c¸c DNNN n¾m phÇn lín c¸c nghµnh träng yÕu mµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng l¹i kÐm, c«ng nghÖ l¹c hËu ®ßi hái cã sù c¶i c¸ch cho phï hîp N¾m b¾t ®­îc ®iÒu ®ã, §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· chän con ®­êng c¶i c¸ch DNNN b»ng h×nh thøc CPH.§ã lµ chuyÓn DNNN thµnh c«ng ty cæ phÇn nh»m môc tiªu huy ®éng vèn, thay ®æi ph­¬ng thøc qu¶n lý vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng. 1.1. Giai ®o¹n 1: a/ C¬ së ph¸p lý: Ngµy 08/06/1992, chñ tÞch Héi ®ång bé tr­ëng ra quyÕt ®Þnh 202/C T nh»m triÓn khai thÝ ®iÓm CPH ë mét sè DNNN.§©y lµ b­íc ®i ®Çu tiªn ®¸nh dÊu c«ng cuéc c¶i c¸ch DNNN ë ViÖt nam. QuyÕt ®Þnh 203/C T chän 7 doanh nghiÖp thÝ ®iÓm: 1. Nhµ m¸y xµ phßng ViÖt nam (Bé C«ng nghiÖp). 2. Nhµ m¸y Diªm Thèng NhÊt (Bé C«ng NghiÖp). 3. XÝ nghiÖp Nguyªn vËt liÖu ChÕ biÕn thøc ¨n gia sóc. 4. XÝ nghiÖp dÖt may LeGaMex (Tp Hå ChÝ Minh). 5. XÝ nghiÖp s¶n xuÊt bao b× (Tp Hµ Néi). 6. C«ng ty vËt t­ tæng hîp H¶i H­ng (Bé Th­¬ng M¹i). 7. XÝ nghiÖp chÕ biÕn gç L¹ng Long B×nh (Bé N«ng nghiÖp). Ngµy 04/03/1993, Thñ t­íng ChÝnh Phñ ®· ra chØ thÞ 84/TTg vÒ viÖc xóc tiÕn CPH DNNN vµ c¸c gi¶i ph¸p ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ®èi v¬Ý DNNN. Môc tiªu cña giai ®o¹n nµy lµ thö nghiÖm CPH ë mét sè DNNN ®Ó rót ra kinh nghiÖm vµ më réng diÖn CPH sau nµy . §èi t­îng CPH lµ c¸c DNNN kinh doanh trong c¸c nghµnh th«ng dông: n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp dÞch vô. Ph­¬ng thøc tiÕn hµnh: chuyÓn mét phÇn së h÷u Nhµ n­íc d­íi d¹ng b¸n cæ phÇn DNNN sang së h÷u t­ nh©n.Sau ®ã, doanh nghiÖp ho¹t ®éng theo luËt c«ng ty. b/ Nh÷ng nhËn ®Þnh chung: D­êng nh­ chÝnh s¸ch CPH cßn thËn träng nªn míi CPH ®­îc c¸c DNNN cã quy m« nhá. C¸c DNNN ®· CPH tÝnh ®Õn 31/12/1995 TT Tªn doanh nghiÖp Ngµy CPH Tæng vèn (triÖu ®ång) C¬ cÊu vèn(%) NN CNVC Cæ ®«ng ngoµi 1 §¹i lý Liªn hiÖp vËn chuyÓn 01/07/93 6200 18 33.1 48.9 2 C¬ ®iÖn l¹nh Tp Hå ChÝ Minh 1/10/ /93 16000 30 50 20 3 GiÇy HiÖp An 1/10/93 6769 30 50 20 4 ChÕ biÕn hµng XK Long An 1/7/95 3540 30.2 48.6 21.2 5 C«ng ty chÕ biÕn thøc ¨n gia sóc 1/7/95 7912 30 50 20 Nguån: Ban chØ ®¹o Trung ­¬ng ®æi míi doanh nghiÖp Qua b¶ng sè liÖu trªn ta thÊy giai ®o¹n thÝ ®iÓm ë ViÖt Nam ch­a cã sù tham gia cña thÓ nh©n hoÆc ph¸p nh©n n­íc ngoµi.Sau khi CPH, c¸c doanh nghiÖp vÉn gi÷ ®­îc æn ®Þnh vµ cã chiÒu h­íng ph¸t triÓn tèt.Sù ph¸t triÓn ®ã ®­îc biÓu hiÖn ë viÖc t¨ng lao ®éng, t¨ng doanh thu ®iÓn h×nh lµ: @ C«ng ty cæ phÇn §¹i lý liªn hiÖp vËn chuyÓn sau 3 n¨m thùc hiÖn CPH : ã Tæng sè lao ®éng n¨m 1993 tõ 90 ng­êi ®Õn th¸ng 6/1996 t¨ng lªn 285 ng­êi. ã Doanh thu n¨m 1995 t¨ng h¬n 4 lÇn so víi n¨m 1993 ã L·i cæ tøc t¨ng 30%/n¨m. @ C«ng ty cæ phÇn C¬ ®iÖn l¹nh thµnh phè Hå ChÝ Minh: Tæng sè lao ®éng t¨ng tõ 3345 ng­êi (1993) lªn 494 ng­êi (1995). Doanh thu t¨ng gÇn 3 lÇn. L·i cæ tøc t¨ng 24%/ n¨m. @ C«ng ty cæ phÇn GiÇy HiÖp An: J Sè lao ®éng t¨ng tõ 403 lªn 430 ng­êi. Doanh thu t¨ng 3 lÇn. L·i cæ tøc ®¹t : 47.6%/n¨m. Tuy nhiªn, CPH tiÕn hµnh qu¸ chËm.Trong suèt 4 n¨m (1992-1996) ë n­íc ta chØ cã 18 doanh nghiÖp víi sè vèn h¹n hÑp (doanh nghiÖp lín nhÊt chØ ®¹t 20 tØ ®ång, doanh nghiÖp nhá nhÊt lµ 0.4 tØ ®ång) ®­îc CPH.Qua nghiªn cøu vµ th¨m dß ý kiÕn mét sè nhµ khoa häc, c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c doanh nghiÖp, ta thÊy nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy cã nhiÒu song tËp trung chñ yÕu vµo 5 nguyªn nh©n c¬ b¶n sau: Chñ tr­¬ng vµ c¸c v¨n b¶n luËt ch­a cô thÓ vµ b¶o ®¶m tÝnh s¸t thùc®Ó c¸c DNNN cã thÓ triÓn khai nhanh chãng. - Do quyÕt t©m cña c¸c DNNN ch­a cao. §iÒu nµy thÓ hiÖn ngay trong l·nh ®¹o tõng doanh nghiÖp cßn lo sî mÊt quyÒn lùc, chøc t­íc vµ lîi Ých.Tõ ®ã dÉn ®Õn viÖc chØ ®¹o, phèi hîp cña c¸c cÊp uû, chÝnh quyÒn, ®oµn thÓ kh«ng ®ång bé vµ thèng nhÊt.MÆt kh¸c, phÝa c«ng nh©n lo sî mÊt viÖc lµm, gi¶m thu nhËp. - ThiÕu kinh nghiÖm trong CPH, c¸c vÊn ®Ò kü thuËt phøc t¹p.Do c¸c h­íng dÉn cña cÊp trªn cßn thiÕu tÝnh thùc tÕ nªn khi gÆp c¸c v­íng m¾c th× lóng tóng kh«ng biÕt xö lý thÕ nµo cho ®óng.Thªm vµo ®ã, chÕ ®é kiÓm to¸n kh«ng ®Çy ®ñ, viÖc ®Þnh gi¸ tµi s¶n, gi¸ ®Êt, gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n cßn h¹n chÕ. Tuy vËy, giai ®o¹n nµy ®· ®Ó l¹i nhiÒu bµi häc quý cho viÖc x©y dùng c¸c chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch vµ chØ ®¹o thùc hiÖn c«ng t¸c CPH cho c¸c giai ®o¹n sau. 1. 2. Giai ®o¹n 2: më réng CPH (5/1996-5/1998): a/ C¬ së ph¸p lý: NghÞ ®Þnh 28/CP ®­îc Thñ t­íng ChÝnh Phñ ký vµo ngµy 7/5/1996. §©y lµ v¨n b¶n chÝnh thøc ®Çu tiªn vÒ CPH cã ph¹m vi ¸p dông réng r·i trong c¶ n­íc . ¦u diÓm cña nghÞ ®Þnh nµy lµ x¸c ®Þnh nµy lµ x¸c ®Þnh râ môc tiªu cña CPH, nguyªn t¾c tiÕn hµnh x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh nghiÖp , ®iÒu kiÖn vµ h×nh thøc tiÕn hµnh CPH, ®Æc biÖt ch­¬ng III ®­îc dµnh nguyªn ®Ó qui ®Þnh nh÷ng ­u ®·i ®èi víi doanh nghiÖp vµ c¸n bé c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp CPH. QuyÕt ®Þnh 01/CPH cña Bé tr­ëng,Tr­ëng Ban chØ ®¹o Trung ¦¬ng CPH vÒ viÖc ban hµnh qui tr×nh chuyÓn ®æi DNNN thµnh c«ng ty cæ phÇn . Th«ng t­ 50/ TC - TCDN (30/8/1996) cña Bé Tµi chÝnh h­íng dÉn nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi chÝnh, b¸n cæ phÇn vµ ph¸t hµnh cæ phÇn Ngoµi ra cßn cã quyÕt ®Þnh 548/TTg ngµy 13/8/1996 cña thñ T­íng chÝnh phñ vÒ viÖc thµnh lËp c¸c ban chØ ®¹o CPH th«ng t­ 17/L§TBXH, th«ng t­ ngµy 07/90/1996 cña bé lao ®éng Th­¬ng Binh vµ x· héi h­íng dÉn chÝnh s¸ch ®èi víi ng­êi lao ®éng .§Õn ngµy 20/4/1998 cã chØ thÞ 20/1998/C T-TTg cña Thñ T­íng ChÝnh Phñ vÒ ®Èy m¹nh, s¾p xÕp vµ ®æi míi DNNN. §èi t­îng CPH lµ c¸c doanh nghiÖp thuéc nhãm c¸c DNNN cÇn chuyÓn ®æi c¬ cÊu së h÷u. ChÝnh Phñ yªu cÇu tõng Bé, ®Þa ph­¬ng vµ Tæng c«ng ty 91 trong kÕ ho¹ch CPH ph¶i lùa chän Ýt nhÊt 20% sè DNNN kh«ng cÇn duy tr× 100% vèn Nhµ n­íc ®Ó thùc hiÖn CPH. Më réng CPH kh«ng chØ cã c¸c DNNN võa vµ nhá mµ cßn cã c¶ DNNN lín vµ vèn trªn 10 tû ®ång trong ®ã Nhµ n­íc kh«ng cÇn n¾m 100% vèn. Thêi kú nµy ®· më réng ra 3 h×nh thøc thøc tiÕn hµnh: - Gi÷ nguyªn gi¸ trÞ hiÖn cã cña doanh nghiÖp, chØ ph¸t hµnh thªm cæ phiÕu. - B¸n mét phÇn DNNN. - T¸ch mét bé phËn DNNN ®Ó tiÕn hµnh CPH. b/ KÕt qu¶ thu ®­îc: Trong vßng 2 n¨m ®· CPH ®­îc 25 doanh nghiÖp, Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ §¬n vÞ dÉn ®Çu c¶ n­íc vÒ CPH; Hµ Néi trong n¨m 1997 chØ CPH ®­îc 1 doanh nghiÖp, chËm nhÊt trong c¶ n­íc. Danh môc mét sè DNNN tiªu biÓu ®· CPH ë giai ®o¹n nµy: TT Tªn doanh nghiÖp Ngµy CPH Tæng vèn (triÖu ®ång) C¬ cÊu vèn NN CNVC Cæ ®«ng ngoµi 1 C«ng ty xe kh¸ch H¶i Phßng 1/9/96 2915 30 70 0 2 C«ng ty ®Çu t­ s¶n xuÊt 1/7/96 356 0 100 0 3 XÝ nghiÖp ong mËt Tp Hå ChÝ Minh 1/7/96 2500 30 18.5 51.5 4 Kh¸ch s¹n Sµi Gßn 1/7/96 1800 40 40 20 5 CTCP DL B¶o Léc 1/1/98 4300 23 12 65 6 C«ng ty b«ng B¹ch TuyÕt 5/11/97 11370 30 57 13 7 CTCP Thanh T©m Thµnh phè HuÕ 10/4/98 1800 22.7 28.2 49.1 8 TËp thÓ SX ho¸ mÜ phÈm Sµi Gßn 1/1/97 6400 35 50 15 Nguån: Tæng côc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n Nhµ n­íc t¹i doanh nghiÖp Cæ phÇn ho¸ ®· thay ®æi ®­îc ph­¬ng thøc qu¶n lý, tõ ph­¬ng thøc qu¶n lý kiÓu quan liªu, bao cÊp,nay ®éi ngò l·nh ®¹o ®­îc bÇu chän cã tr¸ch nhiªm cao h¬n, quyÒn lîi vµ nghÜa vô g¾n víi nhau h¬n. Doanh nghiÖp thuéc quyÒn së h÷u cña cæ ®«ng nªn hä kiÓm so¸t ®­îc thu chi chÆt chÏ h¬n th«ng qua Héi ®ång qu¶n trÞ vµ Ban kiÓm so¸t cña c«ng ty. Do ®ã, t×nh tr¹ng l·ng phÝ cña c«ng (theo kiÓu cña “chïa”), l·ng phÝ tµi s¶n cña doanh nghiÖp gi¶m mét c¸ch tèi thiÓu. Theo tæng kÕt 18 doanh nghiÖp cæ phÇn ®Õn gi÷a n¨m 1997, ban CPH DNNN ®· ®¸nh gi¸ mét sè chØ tiªu tiÕn bé: û Vèn b×nh qu©n t¨ng : 45%/n¨m. Doanh thu t¨ng b×nh qu©n : 56.9%/n¨m. Lîi nhuËn t¨ng b×nh qu©n : 70.2%/n¨m. ViÖc lµm t¨ng b×nh qu©n : 98%/n¨m. Thu nhËp ng­êi lao ®éng t¨ng b×nh qu©n t¨ng: 20%/n¨m. Nép ng©n s¸ch Nhµ n­íc b×nh qu©n t¨ng : 98%/n¨m. Tû suÊt lîi nhuËn trªn doanh thu : 191%/n¨m. Tû suÊt lîi nhuËn trªn vèn : 74.6%/n¨m. ( T¹p chÝ Nghiªn cøu kinh tÕ sè 241- th¸ng 6/1998 ). Nãi chung trong giai ®o¹n nµy, viÖc CPH kh«ng cßn xa l¹ n÷a, c¸n bé l·nh ®¹o còng nh­ c«ng nh©n viªn chøc ®· hiÓu ®­îc môc tiªu, lîi Ých cña CPH nhiÒu h¬n, tèt h¬n so víi tr­íc kia. Do ®ã, t­ t­ëng CPH ®­îc thèng nhÊt h¬n, ng­êi lao ®éng phÊn khëi, tinh thÇn ®­îc cñng cè.Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh CPH nh×n mét c¸ch tæng thÓ vÉn cßn mét sè mÆt yÕu c¬ b¶n sau: Thø nhÊt, c¸c doanh nghiÖp ch­a cã kÕ ho¹ch ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh l©u dµi vµ hiÖu qu¶. NhiÒu c«ng ty cæ phÇn thui­µ vèn kh«ng biÕt dïng vµo viÖc g× vµ ph¶i ®em vèn cho vay. Thø hai, tiÕn tr×nh CPH diÔn ra vÉn chËm, sè l­îng doanh nghiÖp ®­îc CPH cßn qu¸ Ýt, nghÞ ®Þnh 28/CP ch­a hoµn thiÖn ®Ó ®Èy nhanh CPH. CPH chËm chap nguyªn nh©n ®Çu tiªn ph¶i kÓ ®Õn lµ c¸c v¨n b¶n ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh CPH thiÕu cô thÓ, thiÕu ®ång bé vµ kh«ng b¾t kÞp t×nh h×nh thùc tÕ. Sau mét thêi gian thùc hiÖn, NghÞ ®Þnh 28/CP ®· béc lé rÊt nhiÒu yÕu kÐm nh­ kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc hoÆc gi¶i quyÕt qu¸ cøng nh¾c c¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh, ch¼ng h¹n: vÊn ®Ò gi¶i quyÕt lao ®éng d­ thõa, vÊn ®Ò x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh ngiÖp, ­u ®·i cho ng­êi lao ®éng, ch­a râ tiªu chÝ nµo x¸c ®Þnh tr­êng hîp nµo doanh nghiÖp thuéc diÖn di dêi, m¾c nî ; tiªu chÝ nµo x¸c ®Þnh lao ®éng mghÌo trong doanh nghiÖp ,…C¸c nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ vµ c¸c Bé nghµnh vÒ viÖc söa ®æi, bæ sung ban hµnh cßn chËm, thiÕu ®ång bé g©y t©m lý e ng¹i cho c¸c doanh nghiÖp tr­íc khi tiÕn hµnh CPH. §ã lµ t©m lý muèn “léi n­íc theo sau”, nghÜa lµ muèn CPH sau ®Ó rót kinh nhiÖm vµ ®­îc h­ëng nhiÒu ­u ®·i h¬n. Quy tr×nh CPH l¹i r­êm rµ, qu¸ nhiÒu thñ tôc phiÒn phøc, tèn kÐm. §Æc biÖt tÊt c¶ c¸c chi phÝ cho CPH l¹i do doanh nghiÖp chÞu nªn kh«ng khuyÕn khÝch doanh nghiÖp CPH. MÆt kh¸c, do Nhµ n­íc ch­a cã biÖn ph¸p m¹nh mÏ, ch­a kiªn quyÕt coi CPH lµ nhiÖm vô b¾t buéc mµ l¹i chê sù tù nguyÖn cña c¸c doanh nghiÖp cña c¸c ®Þa ph­¬ng. H¬n n÷a, bé m¸y cång kÒnh trong qu¶n lý lµm gi¶m tÝnh linh ®éng trong viÖc ra quyÕt ®Þnh CPH ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn tiÕn tr×nh CPH. Ch¼ng h¹n c¸c c¸n bé trong ban chØ ®¹o CPH do kiªm qu¸ nhiÒu chøc nªn kh«ng th¸o gì kÞp thêi nh÷ng v­íng m¸c cho doanh nghiÖp, cßn Ban chØ ®¹o trung ­¬ng vÒ CPH l¹i kh«ng cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh trùc tiÕp c¸c kÕ ho¹ch CPH. Mét nguyªn nh©n rÊt quan träng mang tÝnh quyÕt ®Þnh ®ã lµ tõ phÝa doanh nghiÖp vµ ng­êi lao ®éng: l·nh ®¹o sî mÊt chøc, c«ng nh©n sî mÊt viÖc, mÊt nguån ­u ®·i vµ bao cÊp, mét sè c¸n bé n¨ng lù yÕu kÐm th× sî bÞ sa th¶i… Thø ba lµ tæ chøc ®øng ra thùc hiÖn ch­a râ rµng. Ban CPH gåm nhiÒu tæ chøc nh­ : Bé Tµi chÝnh, Tæng Liªn §oµn Lao §éng, Bé C«ng nghiÖp, Bé kÕ ho¹ch vµ ®Çu t­, Bé Lao §éng Th­¬ng Binh vµ x· héi… nªn viÖc thèng nhÊt ý kiÕn rÊt khã kh¨n. Thªm vµo ®ã, mét sè v¨n b¶n chØ ®¹o ch­a cô thÓ, ch­a kh¼ng ®Þnh tr¸ch nhiÖm râ rµng cña tõng bé, tõng ®Þa ph­¬ng. Thø t­, viÖc tuyªn truyÒn vËn ®éng CPH víi c«ng nh©n viªn chøc ch­a tèt, tËp thÓ ban l·nh ®¹o nhiÒu doanh nghiÖp ch­a thùc sù ñng hé CPH ®· g©y ra kh«ng Ýt khã kh¨n cho tiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c chñ ch­¬ng, NghÞ quyÕt cña §¶ng vµ ChÝnh Phñ. Qua giai ®o¹n nµy, chóng ta ®· thu ®­îc nhiÒu bµi häc quý gi¸ ®Ó CPH diÔn ra tèt h¬n trong c¸c giai ®o¹n sau. 1. 3. Giai ®o¹n 3: ®Èy m¹nh CPH (tõ th¸ng 7/1998 ®Õn nay) a/ C¬ së ph¸p lý: Ngµy 29/6/1998 ChÝnh Phñ ban hµnh nghÞ ®Þnh sè 44/CP víi môc tiªu më réng chÕ ®é cho CPH. NghÞ ®Þnh 44/CP ®· ban hµnh mét phô lôc kÌm theo danh s¸ch c¸c DNNN ®· ®­îc s¾p xÕp vµ phª duyÖt cña Thñ T­íng, chØ râ DNNN nµo cÇn gi÷ l¹i 100% vèn Nhµ n­íc, doanh nghiÖp nµo sÏ CPH, cÇn CPH ngay… §iÒu nµy võa c¶i tiÕn ®­îc thñ tôc hµnh chÝnh, võa kh¾c phôc ®­îc t×nh tr¹ng thiÕu râ rµng cña v¨n b¶n luËt. Cïng ngµy, ChÝnh Phñ ra QuyÕt ®Þnh 111/CP thµnh lËp Ban ®æi míi qu¶n lý doanh nghiÖp T.W trªn c¬ së hîp nhÊt hai ban chØ ®¹o T.W vÒ s¾p xÕp DNNN vµ Ban chØ ®¹o T.W CPH víi ®¹i diÖn c¸c bé liªn quan. Ngµy 18/07/1998, Bé Tµi ChÝnh ra th«ng t­ sè 104/1998/TT- BTC vÒ vÊn ®Ò tµi chÝnh khi chuyÓn DNNN thµnh c«ng ty cæ phÇn. Sau ®ã, ngµy 19/8/1998 Bé Tµi ChÝnh cã c«ng v¨n sè 3138TC/TCDN h­íng dÉn söa ®æi mét sè ®iÓm trªn th«ng t­ trªn. Ngoµi 3 ph­¬ng thøc tiÕn hµnh CPH nh­ ®· nªu trong ND28/CP cßn thªm h×nh thøc b¸n toµn bé gi¸ trÞ hiÖn cã thuéc vèn Nhµ n­íc t¹i doanh nghiÖp ®Ó chuyÓn thµnh c«ng ty cæ phÇn. Cïng víi më réng ph­¬ng thøc tiÕn hµnh, ®èi t­îng còng t¨ng lªn gåm tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc mµ Nhµ n­íc kh«ng cÇn tiÕp tôc n¾m gi÷ 100% vèn ®Çu t­, kh«ng ph©n biÖt quy m« vèn vµ lao ®éng. b/ KÕt qu¶ b­íc ®Çu: N¨m 1998 ®­îc mÖnh danh lµ “n¨m cña CPH”. Tuy ch­a ®¹t tíi chØ tiªu CPH 150 doanh nghiÖp nh­ng sè doanh nghiÖp cæ phÇn ®· t¨ng nhanh. TÝnh ®Õn ngµy 31/12/1998, c¶ n­íc ®· cã 116 doanh nghiÖp ®­îc CPH. N¨m 1999, chØ tiªu ®Æt ra lµ ph¶i CPH ®­îc 400 DNNN. Mét sè doanh nghiÖp lín ®· tham gia vµo CPH nh­ Tæng c«ng ty x¨ng dÇu, H·ng hµng kh«ng ViÖt Nam. Do c¶i thiÖn hÖ thèng chÝnh s¸ch vÒ CPH nªn c¸c cæ ®«ng n­íc ngoµi còng ®· tham gia nh­: C«ng ty cæ phÇn c¬ ®iÖn l¹nh, c«ng ty cæ phÇn chÕ biÕn hµng xuÊt khÈu Long An, C«ng ty cæ phÇn ®å hép H¹ Long, c«ng ty may B×nh Minh. TÝnh ®Õn th¸ng 5/1999 sè doanh nghiÖp ®­îc CPH ®· lªn ®Õn 130 doanh nghiÖp. MÆc dï tèc ®é CPH ®· ®­îc ®Èy nhanh h¬n so víi c¸c n¨m tr­íc song so víi chØ tiªu ®Æt ra th× cßn rÊt chËm. Cuèi n¨m 1999 CPH ®­îc 250 DNNN. TÝnh ®Õn ngµy 15/8/2000, c¸c n­íc ®· CPH ®­îc 369 bé phËn doanh nghiÖp víi tæng sè vèn lµ 1920 tû ®ång (T¨ng 12% so víi tr­íc khi cæ phÇn), b»ng 1,6% tæng sè vèn Nhµ n­íc trong c¸c DNNN. Nh×n chung, c¸c chØ tiªu doanh thu, lîi nhuËn, nép ng©n s¸ch, sè l­îng c«ng nh©n viªn cña c¸c doanh nghiÖp ®Òu t¨ng so víi tr­íc. Mét nÐt míi b®ã lµ cïng víi qu¸ tr×nh CPH §¶ng vµ ChÝnh Phñ chñ tr­¬ng ®æi míi mét sè DNNN ®Çu t­ mét phÇn vèn lËp c«ng ty cæ phÇn míi. §Ðn ngµy 15/8/2000, DNNN ®Çu t­ vèn thµnh lËp 297 c«ng ty cæ phÇn míi víi tæng sè vèn Nhµ n­íc lµ 868.8 tû ®ång, chiÕm 46% vèn ®iÒu lÖ. (Theo : Nghiªn cøu kinh tÕ sè 18 th¸ng 9 n¨m 2001). Cã thÓ nãi, CPH cho ®Õn nay ®· vµ ®ang thùc hiÖn vai trß huy ®éng nguån vèn trong vµ ngoµi doanh nghiÖp ®Ó ®Çu t­ ph¸t triÓn, æn ®Þnh viÖc lµm, ®êi sèng ng­êi lao ®éng, n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Tuy ®· thùc hiÖn ®­îc 10 n¨m vµ ®· ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu kh¶ quan nh­ng còng kh«ng Ýt h¹n chÕ, kh«ng Ýt c¸c vÊn ®Ò cßn tån t¹i cÇn ®­îc quan t©m, gi¶i quyÕt. III - quan ®iÓm vµ c¸c gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh CPH DNNN trong thêi gian tíi. 1/Quan ®iÓm: Nãi ®Õn quan ®iÓm vÒ CPH, tr­íc hÕt ta ph¶i kh¼ng ®Þnh CPH kh«ng ph¶i lµ t­ nh©n ho¸. HÇu hÕt c¸c häc gi¶ n­íc ngoµi khi xem xÐt qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ DNNN ®Òu ®Æt nã trong mét qu¸ tr×nh réng lín h¬n, ®ã lµ qu¸ tr×nh t­ nh©n ho¸. HÇu hÕt ng­êi lao ®«ng quan niÖm CPH víi t­ nh©n ho¸. §©y lµ hai qu¸ tr×nh kh¸c nhau. CPH lµ mét néi dung ®a d¹ng ho¸ së h÷u, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi h×nh thøc së h÷u cña mét chñ thÓ thµnh së h÷u cña nhiÒu chñ thÓ, trong ®ã Nhµ n­¬c lµ mét chñ së h÷u. Cßn t­ nh©n ho¸ lµ chuyÓn së h÷u Nhµ n­íc thµnh së h÷u t­ nh©n, Nhµ n­íc kh«ng tham gia lµ chñ së h÷u mét phÇn vèn vµ tµi s¶n nµo. Qua ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸c cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc s¶n xuÊt kÐm hiÖu qu¶, ta thÊy CPH lµ con ®­êng tèi ­u ®Ó c¸c doanh nghiÖp nµy tån t¹i vµ ph¸t triÓn. ViÖc ®Èy m¹nh CPH nãi chung còng ®­îc §¶ng vµ Nhµ n­íc ta kh¼ng ®Þnh t¹i §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII (1996) lµ: "TriÓn khai v÷ng ch¾c vµ tÝch cùc CPH DNNN ®Ó huy ®éng thªm vèn t¹o ®éng lùc thóc ®Èy DNNN lµm ¨n cã hiÖu qu¶, vèn huy ®éng ®­îc dïng ®Ó ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt kinh doanh "(trang 246). CPH lµ c«ng cô huy ®éng vèn ®¹t hiÖu qu¶ cao. Thùc chÊt cña vÊn ®Ò CPH lµ tèi ­u ho¸ viÖc huy ®éng vèn tõ c¸c nguèn vèn nhµn rçi thay thÕ cho c¸c nguån vèn huy ®éng khã kh¨n hoÆc ®ang gi¶m sót nh­ : huy ®éng vèn qua ng©n hµng, ®Çu t­ n­íc ngoµi…. Quan ®iÓm nµy cÇn ®­îc phæ biÕn s©u réng ®Õn c¸c chñ thÓ cã kh¶ n¨ng mua cæ phiÕu. §øng trªn gãc ®é ng­êi lao ®éng th× CPH chÝnh lµ mét c¬ héi ®Ó v­¬n lªn lµm chñ s¶n xuÊt. §éng lùc nµy thóc ®Èy ng­êi lao ®éng lµm viÖc h¨ng say h¬n, n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng cao h¬n. Do ®ã, CPH ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn cho ng­êi lao ®éng thùc sù lµm chñ doanh nghiÖp, cã nh­ vËy th× míi ph¸t triÓn ®­îc s¶n xuÊt. TiÕn tr×nh CPH trong thêi gian qua rÊt chËm so víi môc tiªu ®Ò ra trong mçi giai ®o¹n. HiÖn nay ë n­íc ta cã kho¶ng 5700 DNNN trong ®ã chØ cã 30% lµ ho¹t ®éng hiÖu qu¶. V× thÕ, bªn c¹nh viÖc s¸t nhËp, gi¶i thÓ, chóng ta sÏ tiÕn hµnh CPH hÕt chØ ®Ó l¹i kho¶ng 1000 - 1200 (20% - 25%) doanh nghiÖp chñ chèt cã tÇm quan träng chiÕn l­îc. Môc tiªu chung vÒ CPH ®Æt ra lµ tõ n¨m 2001 - 2003 sÏ CPH ®­îc 1300 - 1500 doanh nghiÖp, tõ n¨m 2004 - 2005 sÏ CPH ®­îc 1200 - 1300 doanh nghiÖp . §Ó ®¹t ®­îc môc tiªu ®ã, mét lo¹t c¸c gi¶i ph¸p ®­îc ®­a ra bµn luËn rÊt s«i næi trªn b¸o chÝ, truyÒn h×nh,…trong thêi gian qua. §ã lµ gi¶i ph¸p vÒ : a/ ThÓ chÕ: Muèn tiÕn tr×nh CPH diÔn ra tèt, tr­íc hÕt Quèc héi ph¶i xem xÐt ban hµnh luËt hoÆc ph¸p lÖnh CPH DNNN. C¸c ph¸p lÖnh nµy cÇn thùc tÕ vµ cô thÓ h¬n n÷a ®Ó c¸c doanh nghiÖp dÔ dµng tham gia CPH mµ kh«ng cßn v­íng m¾c. Trong thêi gian qua, c¸c c¬ quan, Bé nghµnh ®· ban hµnh qu¸ nhiÒu v¨n b¶n vÒ CPH theo tr×nh tù : v¨n b¶n míi, v¨n b¶n h­íng dÉn, v¨n b¶n söa ®æi, bæ sung,…g©y t©m lý lo sî kh«ng b¾t kÞp chñ tr­¬ng cña ChÝnh Phñ. H¬n n÷a, c¸c v¨n b¶n vÒ söa ®æi, bæ sung l¹i ban hµnh qu¸ chËm, ch­a s¸t thùc g©y nhiÒu khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp CPH. ChÝnh v× vËy, trong thêi gian tíi, ChÝnh Phñ nªn xem xÐt tõng tr­êng hîp ®Ó x©y dùng mét bé luËt vÒ CPH lµm c¬ së v÷ng ch¾c cho viÖc triÓn khai CPH, nªn cho thªm mét sè ­u ®·i vµ cô thÓ ho¸ mét sè vÊn ®Ò nh­ : - X¸c ®Þnh râ ng­êi lao ®éng nghÌo vµ cho lu«n mét sè cæ phÇn (kho¶ng 5% gi¸ trÞ doanh nghiÖp) sau ®ã tiÕn hµnh b¸n réng r·i ra c«ng chóng. - CPH lµ h×nh thøc ®Ó huy ®éng vèn nªn kh«ng b¸n chÞu cæ phiÕu g©y ø ®äng vèn. Hµng n¨m nªn trÝch kho¶ng 20% tæng quü tiÒn l­¬ng ®Ó ®­a vµo tµi kho¶n cña c«ng nh©n dïng ®Ó mua cæ phÇn cña c«ng ty, dµnh mét sè cæ phÇn th­ëng cho nh÷ng c¸ nh©n , ®¬n vÞ xuÊt s¾c ®èi víi ho¹t ®éng cña c«ng ty. Bé luËt míi ra ®êi ph¶i ®¶m b¶o t¹o ra mét m«i tr­êng ph¸p lý thËt sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ v× hiÖn nay DNNN vÉn cßn ®­îc nhiÒu ­u ®·i h¬n vµ mét sè c¸n bé qu¶n lý ë c¸c nghµnh vÉn coi doanh nghiÖp ®· CPH lµ doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh nªn cßn ph©n biÖt ®èi xö. Nh÷ng nghiªn cøu, söa ®æi c¸c quy ®Þnh vÒ CPH ph¶i phï hîp víi t×nh h×nh míi, víi LuËt doanh nghiÖp . C¸ch thøc x¸c ®Þnh ®èi t­îng thùc hiÖn CPH cÇn linh ho¹t vµ mÒm dÎo h¬n ®Ó tr¸nh sù Ðp buéc (CPH kh«ng tù nguyÖn) . Muèn vËy, tr­íc khi CPH cÇn cã sù trao ®æi, gi¶i quyÕt v­íng m¾c t­ t­ëng cho ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o doanh nghiÖp . ViÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ thùc tÕ cña doanh nghiÖp nªu trong nghÞ ®Þnh 44/CP ®· ®¶m b¶o kh«ng g©y nªn nh÷ng thÊt tho¸t tµi s¶n vµ vèn cña Nhµ n­íc vµ t¹o tiÒn ®Ò tµi chÝnh thuËn lîi cho doanh nghiÖp sau CPH. Tuy nhiªn, trong tæ chøc thùc hiÖn cÇn chó ý mét sè vÊn ®Ò nh­ : x¸c ®Þnh hîp lý nh÷ng tån ®äng tµi chÝnh mµ c«ng ty cæ phÇn cã thÓ kÕ thõa tõ DNNN, thËt sù t«n träng ý kiÕn cña c¸c chuyªn gia trong viÖc ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ thùc tÕ cña c¸c tµi s¶n; cã h­íng dÉn cu thÓ viÖc x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang, h­íng dÉn cô thÓ vÒ viÖc xö lý nî khã ®ßi, lËp dù phßng nî khã ®ßi. DNNN ®· CPH còng cÇn ®­îc quan t©m h¬n n÷a. Sau khi CPH c¸c DNNN sÏ gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n v× vËy c¸c cÊp l·nh ®¹o ph¶i cã tr¸ch nhiÖm gióp doanh nghiÖp v­ît qua nh÷ng khã kh¨n ban ®Çu nµy. Ho¹t ®éng cña DNNN sau CPH cã nhiÒu ®æi míi v× vËy ChÝnh Phñ cÇn ban hµnh quy chÕ ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc c¬ së §¶ng, c¸c tæ chøc ®oµn thÓ trong c«ng ty. b/ Tæ chøc chØ ®¹o: Ban hµnh vµ söa ®æi c¸c ph¸o lÖnh mét c¸ch hoµn chØnh ®· khã, ®­a nh÷ng ph¸p lÖnh ®ã vµo thùc tÕ cßn khã h¬n. ChÝnh Phñ lµ c¬ quan cã nhiÖm vô tæ chøc, triÓn khai cô thÓ NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng lÇn thø XIII, IX. Trªn c¬ së c¸c ph¸p lÖnh ®· ban hµnh, ChÝnh Phñ tæ chøc giao cho c¸c Bé, nghµnh cã thÈm quyÒn, chØ ®¹o viÖc triÓn khai CPH. Song song víi viÖc ban hµnh chÝnh s¸ch ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ®· CPH, ChÝnh Phñ cÇn t¨ng c­êng c«ng t¸c qu¶n lý víi c¸c doanh nghiÖp nµy, tËp trung chØ ®¹o trªn c¸c mÆt : ®Þnh h­íng, chiÕn l­îc, quy ho¹ch ph¸t triÓn theo nghµnh kinh tÕ, kü thuËt vµ trªn ®Þa bµn l·nh thæ, qu¶n lý phÇn vèn Nhµ n­íc trong c«ng ty, thuÕ vµ c¸c kho¶n ­u ®·i. Cñng cè hÖ thèng tæ chøc chØ ®¹o thùc hiÖn b»ng c¸ch kiÖn toµn c¸c ban ®æi míi qu¶n lý doanh nghiÖp tõ Trung ­¬ng ®Õn c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc trung ­¬ng, Tæng c«ng ty 91. C¸c ban nµy ph¶i lµ c¬ quan gióp ChÝnh Phñ, Bé, c¸c nghµnh, Tæng c«ng ty 91 triÓn khai thùc hiÖn tèt qu¸ tr×nh ®æi míi vµ ph¸t triÓn DNNN, qu¸ tr×nh CPH. §­a ra mét sè gi¶i ph¸p cô thÓ cho tõng lo¹i doanh nghiÖp gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh vµ qu¶n lý, doanh nghiÖp thõa lao ®éng sau CPH. Nh÷ng gi¶i ph¸p ë tÇm vÜ m« nµy rÊt quan träng v× nã trùc tiÕp gióp c¸c doanh nghiÖp th¸o gì khã kh¨n. 2. C¸c gi¶i ph¸p: & Gi¶i ph¸p cho c¸c doanh nghiÖp cßn gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh vµ qu¶n lý: DNNN ®­îc ph©n thµnh 4 nhãm : Nhãm doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶. Nhãm doanh nghiÖp cã khã kh¨n vÒ tµi chÝnh. Nhãm doanh nghiÖp cã khã kh¨n vÒ qu¶n lý, gi¸ thµnh s¶n xuÊt lªn cao. Nhãm doanh nghiÖp thua lç kÐo dµi (3 n¨m trë lªn). Ba nhãm ®Çu thuéc diÖn CPH, cßn nhãm thua lç kÐo dµi sÏ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p s¸t nhËp víi c¸c ®¬n vÞ kh¸c råi CPH, hoÆc b¸n cho c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc trong vµ ngoµi doanh nghiÖp hoÆc cho ph¸ s¶n. ViÖc thµnh lËp c¸c quü hç trî CPH lµ mét gi¶i ph¸p quan träng gióp c¸c DNNN gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh. Chøc n¨ng chÝnh cña quü nµy lµ hç trî tµi chÝnh cho c¸c doanh nghiÖp. Nguån vèn cña quü cã thÓ h×nh thµnh tõ 3 nguån chÝnh : - TiÒn thu tõ viÖc b¸n cæ phiÕu thuéc vèn Nhµ n­íc t¹i doanh nghiÖp. Vèn trî cÊp tõ ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Vèn tµi trî lÇn ®Çu cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi n­íc (chñ yÕu lµ vèn vay ­u ®·i). H×nh thøc hç trî cña quü rÊt hay : + KÕ thõa hoÆc mua l¹i nî cña doanh nghiÖp . + Cho doanh nghiÖp vay víi c¬ chÕ vµ l·i suÊt ­u ®·i ®Î tr¶ nî tr­íc khi CPH. Víi c¸c nhiÖm vô : Q Hç trî tµi chÝnh ®Ó xö lý vÊn ®Ò lao ®éng tr­íc vµ sau CPH. Q Hç trî tµi chÝnh cho c¸c doanh nghiÖp t­íc khi CPH. Q Trî gióp kü thuËt, t­ vÊn vÒ tµi chÝnh cho c¸c DNNN CPH. Quü kh«ng nh÷ng gi¶i quyÕt nhiÒu khã kh¨n cho doanh nghiÖp mµ cßn gióp doanh nghiÖp n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, lµm ¨n cã l·i. Tham gia vµo c¬ chÕ thÞ tr­êng th× ph¶i nhËn thøc râ kh©u qu¶n lý lµ kh©u cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh. Mét ng­êi qu¶n lý tèt ph¶i n¾m b¾t chÝnh x¸c t×nh h×nh cña doanh nghiÖp , khi cã thua lç ph¶i biÕt c¸ch chuyÓn h­íng s¶n xuÊt kinh danh, kh«i phôc l¹i doanh nghiÖp . ChÝnh v× vËy viÖc lùa chän ng­êi qu¶n lý kh«ng ph¶i dÔ dµng. ¥ n­íc ta hiÖn nay, c«ng t¸c ®µo t¹o nghµnh qu¶n trÞ kinh doanh vÉn ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu vÒ chÊt l­îng. §©y lµ mét vÊn ®Ò cÇn ®­îc xem xÐt, gi¶i quyÕt ®Ó cã thÓ theo kÞp sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. & Gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò d«i d­ lao ®éng trong doanh nghiÖp sau khi tiÕn hµnh CPH : D«i d­ lao ®éng sau CPH lµ mét trong nh÷ng mÆt tr¸i cña qu¸ tr×nh c¶i c¸ch doanh nghiÖp. Theo ­íc tÝnh, tæng sè lao ®éng ®ang lµm viÖc trong c¸c DNNN vµo kho¶ng 1,8 triÖu ng­êi, nh­ng tØ lÖ lao ®éng ®­îc ®µo t¹o nghÒ chØ chiÕm 10% - 12%, sè cßn l¹i chñ yÕu lµ lao ®éng phæ th«ng. T×nh tr¹ng nµy do tuyÓn lao ®éng trµn lan, bÊt chÊp tr×nh ®é nghÒ nghiÖp vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt trong giai ®o¹n tr­íc. Cïng víi viÖc chó träng n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh th× viÖc lµm tÊt yÕu cña c¸c doanh nghiÖp lµ gi¶m bít sè lao ®éng d­ thõa, kh«ng ®ñ tr×nh ®é. Víi kÕ ho¹ch gi¶m 1/3 sè l­îng DNNN, sÏ cã kho¶ng 500.000 ®Õn 620.000 ng­êi lao ®éng mÊt viÖc lµm trong ®ã cã kho¶ng 40% sè lao ®éng ë ®é tuæi d­íi 40 . Theo b¸o Tµi chÝnh Doanh nghiÖp sè th¸ng 10 n¨m 1998 bµi " Lao ®éng d«i d­ - h­íng gi¶i quyÕt " cña t¸c gi¶ §Æng QuyÕt TiÕn, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lao ®éng d«i d­ lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p nh­ng kh«ng thÓ nÐ tr¸nh. Nã ®ßi hái cã sù hîp t¸c tõ c¶ hai phÝa lµ doanh nghiÖp vµ ChÝnh Phñ , c¸c Bé nghµnh cã liªn quan. Trong ®ã, doanh nghiÖp trùc tiÕp ®­a ra h­íng gi¶i quyÕt, c¸c c¬ quan Nhµ n­íc chØ hç trî , gióp ®ì vµ th¸o gì nh÷ng v­íng m¾c gi÷a doanh nghiÖp víi ng­êi lao ®éng. Néi dung c¸c gi¶i ph¸p ®­îc t¸c gi¶ nªu ra bao gåm : * §èi víi doanh nghiÖp : + Ph©n lo¹i lao ®éng ®Ó x¸c ®Þnh sè lao ®éng d«i d­. §èi víi sè lao ®éng cßn l¹i cã nhiÒu h­íng gi¶i quyÕt nh­ : t¸i sö dông sau khi ®· ®µo t¹o, ®µo t¹o l¹i, hç trî chuyÓn sang nghµnh nghÒ míi. + X¸c ®Þnh nguån vèn ®Ó gi¶i quyÕt lao ®éng d«i d­ hiÖn cã t¹i doanh nghiÖp, cã thÓ lÊy tõ : quü trî cÊp mÊt viÖc lµm, quü trî cÊp th«i viÖc, quü ®µo t¹o cña ®¬n vÞ… * §èi víi Nhµ n­íc nªn h¹n chÕ hç trî trùc tiÕp, t¨ng c­êng hç trî gi¸n tiÕp : + Hç trî trùc tiÕp : hç trî mét phÇn kinh phÝ cho doanh nghiÖp ( cã thÓ lÊy tõ quü CPH DNNN ). Nh÷ng hç trî nµy nªn tËp trung vµo viÖc ®µo t¹o, ®µo t¹o l¹i nghÒ nghiÖp cho ng­êi lao ®éng, hç trî cho ng­êi lao ®éng trong thêi gian míi mÊt viÖc lµm. + Hç trî gi¸n tiÕp : lµ hç trî vÒ c¬ chÕ chÝnh s¸ch cho ng­êi lao ®éng, tÝn dông, thuÕ s¶n xuÊt kinh doanh. VÒ l©u dµi khi nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, sÏ cã nhiÒu nghµnh ®ßi hái c«ng nh©n cã tay nghÒ, tr×nh ®é chuyªn m«n. V× vËy ®µo t¹o vµ ®µo t¹o l¹i tay nghÒ cho ng­êi lao ®éng lµ gi¶i ph¸p võa mang tÝnh s¸ch l­îc, võa mang tÝnh chiÕn l­îc. Thùc tÕ cho thÊy nhiÒu DNNN CPH sau khi ®i vµo s¶n xuÊt kinh doanh æn ®Þnh th× th­êng cã nhu ccÇu tuyÓn dông thªm lao ®éng, nh÷ng lao ®éng ®ã ph¶i lµ ng­êi cã tay nghÒ, ®· qua ®µo t¹o. NÕu chóng ta kh«ng chuÈn bÞ ngay tõ b©y giê th× t×nh tr¹ng “thõa viÖc, thiÕu ng­êi” trong nhiÒu doanh nghiÖp nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi sÏ cµng trÇm träng h¬n. C«ng t¸c chØ ®¹o kh«ng thÓ bá qua viÖc qu¶n lý nguån vèn Nhµ n­íc t¹i c¸c doanh nghiÖp sau khi CPH. Së dÜ ph¶i chó ý ®Õn vÊn ®Ò nµy v× sau khi CPH, c¬ cÊu vèn cña doanh nghiÖp thay ®æi, ph¸t sinh nhiÒu vÊn ®Ò míi. MÆt kh¸c, c«ng ty cæ phÇn míi h×nh thµnh ch¾c ch¾n cßn nhiÒu bì ngì, c¸c c¬ quan chøc n¨ng cÇn gi¸m s¸t, cè vÊn ®Ó c¸c doanh nghiÖp æn ®Þnh ®­îc ngay tõ nh÷ng b­íc ®Çu tiªn. §Ó æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt, ChÝnh Phñ nªn cho phÐp t­ nh©n trong vµ ngoµi n­íc thµnh lËp c«ng ty t­ vÊn vµ dÞch vô cæ phÇn. Nh÷ng c«ng ty nµy sÏ t­ vÊn cho l·nh ®¹o doanh nghiÖp còng nh­ nh÷ng c«ng nh©n quyÒn lîi vµ nghÜa vô ®èi víi doanh nghiÖp CPH nh­ : tiÕn h¸nh CPH nh­ thÕ nµo, c¬ cÊu cæ phÇn Nhµ n­íc gi÷ l¹i bao nhiªu,… Theo bµi "H×nh thµnh c«ng ty ®Çu t­ vµ dÞch vô CPH - mét biÖn ph¸p ®Èy m¹nh tiÕn tr×nh CPH" cña th¹c sÜ NguyÔn QuyÕt ChiÕn trªn t¹p chÝ "Ph¸t triÓn kinh tÕ" sè 90 n¨m 1998, c«ng ty cæ phÇn ®Çu t­ vµ dÞch vô CPH lµ mét chiÕc cÇu nèi gi÷a doanh nghiÖp vµ thÞ tr­êng sÏ ph¶n ¸nh ®­îc gi¸ trÞ thùc tÕ cña doanh nghiÖp. Nh÷ng c«ng ty nµy sÏ lµm trung gian cho c¸c nhµ ®Çu t­, t¹o t©m lý an t©m cho nh÷ng cæ ®«ng cßn ®ang b¨n kho¨n. C«ng ty còng sÏ x©y dùng ph­¬ng ¸n CPH, tiÕn hµnh ®Êu thÇu víi c¸c ban chØ ®¹o CPH, Quü hç trî CPH ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh nghiÖp mét c¸ch chÝnh x¸c vµ kh¸ch quan. Sau khi CPH, c«ng ty t­ vÊn sÏ hç trî viÖc qu¶n lý doanh nghiÖp, ®Þnh h­íng thÞ tr­êng tiªu thô. NÕu doanh nghiÖp cÇn thªm vèn ®Çu t­, c«ng ty còng cã thÓ cho vay hay ®øng ra b¶o ®¶m cho doanh nghiÖp vay vèn Ng©n hµng hay h­íng dÉn doanh nghiÖp ph¸t hµnh thªm cæ phiÕu ®Ó huy ®éng vèn… Víi nh÷ng ­u ®iÓm trªn, viÖc thµnh lËp c¸c c«ng ty nµy trùc sù gãp phÇn vµo tiÕn tr×nh ®Èy m¹nh CPH DNNN. HiÖn nay nhiÒu c«ng ty tµi chÝnh n­íc ngoµi rÊt quan t©m ®Õn ho¹t ®éng CPH. Hä muèn tham gia vµo ho¹t ®éng nµy song ch­a cã ®èi t¸c ®Ó hä cã thÓ tiÕp cËn. Th«ng qua c«ng ty, chóng ta sÏ huy ®éng vèn ®Çu t­ ®ang ch÷ng l¹i th× viÖc më thªm mét kªnh thu hót vèn n­íc ngoµi lµ rÊt quan träng. Gi¶i ph¸p cho nh÷ng tån t¹i vÒ mÆt t­ t­ëng: Theo ph©n tÝch ë trªn, nh÷ng tån t¹i vÒ mÆt nhËn thøc t­ t­ëng lµ mét trong nh÷ng trë lùc lín nhÊt, ®Çu tiªn trong viÖc tiÕn hµnh CPH ë bÊt cø mét DNNN nµo. Qu¸n triÖt t­ t­ëng xem CPH lµ ph­¬ng thøc huy ®éng vèn tèi ­u vµ hiÖu qu¶ nhÊt. XÐt ë gãc ®é doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô, thiÕu vèn khiÕn c¸c ho¹t ®éng trë nªn cÇm chõng rÊt kÐm hiÖu qu¶, kh«ng cã kh¶ n¨ng më réng vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt. T¹i sao c¸c doanh nghiÖp trong n­íc ®Æc biÖt lµ DNNN lu«n kªu lµ thiÕu voãn nh­ng hµng n¨m mét l­îng tiÒn khæng lå tõ nguån tÝch luü trong n­íc vÉn ®­îc ®­a ra n­íc ngoµi ? Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng trªn rÊt dÔ hiÓu lµ do c¸c DNNN ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ nªn c¸c nhµ ®©ï t­ cßn e dÌ sî ®ång tiÒn m×nh ®Çu t­ sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶, kh«ng sinh lêi. §Ó vay ®­îc vèn Ng©n hµng doanh nghiÖp gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n nh­ : ph¶i thÕ chÊp , lµm thñ tôc giÊy tê cã x¸c nhËn cña cÊp nä cÊp kia .v.v. C¸c kho¶n cho vay th­êng cã thêi h¹n ng¾n, l·i xuÊt cao nªn sau khi kinh doanh vµ tr¶ l·i Ng©n hµng th× l·i thùc kh«ng cßn bao nhiªu. Trong khi ®ã , viÖc më réng liªn doanh víi n­íc ngoµi còng cßn nhiÒu bÊt cËp do nh÷ng bÊt ®ång vÒ ng«n ng÷ , quyÒn lîi vµ c¸c thñ tôc giÊy tê. V× vËy ph¶i qu¶n triÖt t­ t­ëng : Xem cæ phÇn ho¸ lµ ph­¬ng thøc huy ®éng vèn tèi ­u vµ hiÖu qu¶ nhÊt . CPH më ra mét c¸nh cöa ®Çu t­ thuËn lîi vµ dÔ dµng , huy ®éng ®­îc mét l­îng vèn kh«ng l·i xuÊt, kh«ng kú h¹n. C¸c doanh nghiÖp nªn chñ ®éng ®¨ng ký cæ phÇn ho¸ ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn, n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña ng­êi lao ®éng t¹o c¬ së cho sù ph¸t triÓn æn ®Þnh vµ bÒn v÷ng. Gi¶i ®¸p nh÷ng th¾c m¾c cho c¸n bé c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp vµ nh÷ng ng­êi cã liªn quan tr­íc khi CPH. C¸n bé c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp ph¶i ý thøc mét c¸ch râ rµng CPH lµ mét yªu cÇu tÊt yÕu kh¸ch quan. Kinh nghiÖp cña c¸c doanh nghiÖp ®· CPH cho thÊy CPH cµng sím cµng cã lîi do Nhµ n­íc cßn dµnh nhiÒu ­u ®·i cho c¸c doanh nghiÖp , doanh nghiÖp cã ®iÒu kiÖn h¬n trong viÖc æn ®Þnh tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh. Hä còng cÇn hiÓu r»ng , CPH lµ v× lîi Ých cña c¸c doanh nghiÖp cña chÝnh hä . Sau khi tiÕn hµnh CPH hä sÏ hoµn toµn ®éc lËp tù chñ trong s¶n xuÊt kinh doanh. §©y lµ c¬ héi cho nh÷ng ng­êi cã thùc lùc, nh÷ng doanh nghiÖp m¹nh sÏ v­¬n lªn kh¼ng ®Þnh m×nh . Cßn ®èi víi nh÷ng ng­êi kÐm n¨ng lùc, nh÷ng doanh nghiÖp yÕu th× ph¶i nhËn ra lµ ®· ®Õn lóc ph¶i tù v­¬n lªn hoµn thiÖn m×nh nÕu kh«ng muèn bÞ ®µo th¶i theo quy luËt c¹nh tranh trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. C¸c c¬ quan chøc n¨ng cã tr¸ch nhiÖm lµm râ cho ng­êi lao ®éng hiÓu râ nh÷ng lîi Ých mµ hä ®­îc h­ëng khi tiÕn hµnh CPH. §ång thêi ph¶i lµm cho hä thÊy ®­îc nh÷ng tr¸ch nhiÖm mµ hä sÏ ph¶i g¸nh v¸c, nh÷ng rñi ro cã thÓ x¶y ra ®Ó hä cã nç lùc, quyÕt t©m h¬n. C¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng gãp phÇn rÊt ®¾c lùc ®Ó hç trî viÖc tuyªn truyÒn c¸c môc tiªu trªn. Tuyªn truyÒn qua ®µi, b¸o, v« tuyÕn ®Æc biÖt lµ nh÷ng tê b¸o cã uy tÝn, ®µi ph¸t thanh vµ truyÒn h×nh trung ­¬ng. Ch­¬ng tr×nh thêi sù còng nh­ nh÷ng bé phim, nh÷ng c©u chuyÖn truyÒn thanh lµ nh÷ng ch­¬ng tr×nh thu hót ®­îc rÊt nhiÒu kh¸n gi¶.ViÖc ®­a tin vÒ c¸c c«ng ty cæ phÇn lµm ¨n cã hiÖu qu¶, nh÷ng buæi pháng vÊn trùc tiÕp trªn ®µi truyÒn thanh, truyÒn h×nh vÒ chñ tr­¬ng CPH ch¾c ch¾n sÏ ®ãng gãp rÊt nhiÒu trong viÖc tuyªn truyÒn cho ®«ng ®¶o c«ng chóng c¸c chñ tr­¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc vÒ CPH. Qua ®©y, doanh nghiÖp còng t¸c ®éng ®­îc ®Õn c¸c cæ ®«ng tiÒm n¨ng ngoµi doanh nghiÖp . Ngoµi ra, ®Ó c«ng t¸c phæ biÕn, tuyªn truyÒn ®­îc ®Òu ®Æn vµ kÞp thêi, c¸c c¬ quan chøc n¨ng nªn tæ chøc c¸c líp tËp huÊn cho nh÷ng c¸n bé chñ chèt trong doanh nghiÖp nh­ Gi¸m ®oãc, l·nh ®¹o §¶ng, l·nh ®¹o c«ng ®oµn trong doanh nghiÖp. Qua nh÷ng ®ît tËp huÊn nh­ vËy, nh÷ng chñ tr­¬ng míi vÒ CPH cña ChÝnh Phñ sÏ ®­îc cËp nhËt h¬n, c¸c doanh nghiÖp tiÕp thu nhanh vµ chÝnh x¸c h¬n. Ng­îc l¹i, nh÷ng ®ãng gãp cña c¸c l·nh ®¹o doanh nghiÖp còng gãp phÇn bæ sung nh÷ng kinh nghiÖm s¸t thùc cho c¸c c¬ quan chøc n¨ng trong viÖc söa ®æi, bæ sung c¸c chÝnh s¸ch vÒ CPH. §èi víi nh÷ng hµnh ®éng ch©y ú cã ý c¶n trë viÖc thùc hiÖn chñ tr­¬ng CPH cÇn cã nh÷ng chÕ tµi xö lý nghiªm minh. Nh÷ng thµnh phÇn nµy chñ yÕu lµ nh÷ng c¸n bé l·nh ®¹o sî mÊt chøc hoÆc nh÷ng ng­êi n¨ng lùc kÐm sî mÊt chç lµm. ThiÕt nghÜ, cÇn xö lý nghiªm minh nh÷ng tr­êng hîp nµy, cã nh­ vËy vai trß chØ ®¹o cña c¸c c¬ quan, tæ chøc míi ®­îc ®¶m b¶o, trªn c¬ së ®ã tiÕn hµnh ®Èy nhanh c¸c c«ng ®o¹n cña quy tr×nh CPH. Phª ph¸n vµ kh¾c phôc triÖt ®Ó t­ t­ëng û l¹i vµo bao cÊp cña Nhµ n­íc : Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng ®ang dÇn h×nh thµnh ë n­íc ta hiÖn nay, û l¹i vµo bao cÊp cña ng©n s¸ch ch¼ng kh¸c nµo tù lo¹i m×nh ra khái cuéc ®ua. Thêi gian tr­íc kia, c¸c DNNN ®­îc h×nh thµnh mét c¸ch å ¹t kh«ng quan t©m ®Õn viÖc cã ho¹t ®éng hiÖu qu¶ hay kh«ng. ChÝnh c«ng t¸c qu¶n lý láng lÎo, thiÕu ®ång bé, chÆt chÏ, kh«ng ®i s©u ®i s¸t t×nh h×nh ®· t¹o ra mét bé mÊy cång kÒnh, ú ¹ch chuyªn dùa vµo bao cÊp cña ng©n s¸ch. T­ t­ëng nµy ®· ¨n s©u vµo mét bé phËn lín doanh nghiÖp. V× vËy cÇn cã nh÷ng c¶i c¸ch kÞp thêi vµ ®óng ®¾n ®Ó xo¸ dÇn t­ t­áng trªn. Tuy r»ng sau mét thêi gian n÷a, hä còng sÏ hiÓu ra quy luËt cña c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ng sÏ thiÖt h¹i mÊt rÊt nhiÒu tµi s¶n cña Nhµ n­íc, c¶n trë c«ng cuéc ®æi míi khu vùc kinh tÕ quèc doanh. ChÝnh vig vËy cÇn ph¶i nhanh chãng lµm cho hä hiÓu ®uîc CPH lµ mét biÖn ph¸p gióp hä v­¬n lªn, tù ®øng ra chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ nh÷ng quyÕt ®Þnh cña m×nh. Nh÷ng gi¶i ph¸p nªu trªn ch­a ph¶i lµ nh÷ng gi¶i ph¸p tèt nhÊt nh­ng nÕu thùc hiÖn ®­îc chóng th× nhÊt ®Þnh sÏ ®Èy nhanh ®­îc qu¸ tr×nh c¶i c¸ch c¸c DNNN nãi chung vµ CPH nãi riªng. KÕt luËn Chóng ta ®ang b¾t ®Çu mét thiªn niªn kû míi, mét thiªn niªn kû héi nhËp vµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Khi tham gia vµo thÞ tr­êng thÕ giíi, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®Æc biÖt lµ c¸c DNNN ph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh khèc liÖt. §Ó cã chç ®øng, c¸c DNNN buéc ph¶i c¶i c¸ch. CPH ra ®êi thËt ®óng lóc chøng tá ®©y lµ mét biÖn ph¸p ®óng ®¾n, phï hîp víi quy luËt kh¸ch quan. CPH lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p v× ®a d¹ng ho¸ së h÷u lµ mét qu¸ tr×nh ®i ng­îc l¹i víi nh÷ng chÝnh s¸ch cña chóng ta tr­íc ®©y. Quèc h÷u ho¸ mét doanh nghiÖp t­ nh©n cã khi chØ cÇn mét s¾c lÖnh nh­ng CPH mét DNNN th× kh«ng ®¬n gi¶n chót nµo. §Ó thùc hiÖn thµnh c«ng môc tiªu CPH 4000 DNNN, ch¾c ch¾n chóng ta sÏ sÏ cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Tuy nhiªn, chóng ta kh«ng ®­îc nãng véi, chñ quan ®èi víi sù nghiÖp CPH ®Ó tr¸nh gÊp ph¶i nh÷ng c¹m bÉy cña thÞ tr­êng. §iÒu quan träng ë ®©y lµ chóng ta ph¶i kÕt hîp hµi hoµ ®­îc yÕu tè chñ quan vµ yÕu tè kh¸ch quan. Nãi ®Õn yÕu tè chñ quan lµ ta nãi ®Õn t­ t­ëng, kh¶ n¨ng cña con ng­êi, sù nç lùc cña c¸c cÊp l·nh ®¹o vµ b¶n th©n doanh nghiÖp. YÕu tè kh¸ch quan chÝnh lµ c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt, bèi c¶nh kinh tÕ, x· héi, m«i tr­êng ph¸p lý. Ngoµi ra, chóng ta cã thÓ tham kh¶o kinh nghiÖm CPH cña c¸c n­íc ®i tr­íc. TiÕp nhËn cã chän läc c¸c bµi häc kinh nghiÖm sÏ gióp chóng ta rÊt nhiÒu, tr¸nh ®­îc nh÷ng sai lÇm cã thÓ m¾c ph¶i. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 1/ NghÞ ®Þnh 28/CP vÒ chuyÓn DNNN thµnh c«ng ty cæ phÇn ngµy 7/5/1996. 2/ Th«ng t­ sè 50/TC - TCDN ngµy 30/8/1996. 3/ NghÞ ®Þnh 44/1998/N§ - CP 29/6/1998. 4/ NghÞ ®Þnh 103/1999/N§ - CP ngµy 10/9/1999. 5/ T¹p chÝ céng s¶n sè 13,17 (n¨m 1998); sè 18 n¨m 2001. 6/ Nghiªn cøu kinh tÕ sè 241 th¸ng 6/1998, sè th¸ng 11/1998. 7/ B¸o tµi chÝnh doanh nghiÖp sè th¸ng 4,5 n¨m 1998. 8/ T¹p chÝ ph¸t triÓn kinh tÕ sè 89,90 th¸ng 3/1998, Sè 32 th¸ng 9,10/1999. 9/ V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø 7,8,9. 10/ Thêi b¸o kinh tÕ ViÖt Nam sè 27 ngµy 4/4/1998. 11/ T¹p chÝ Tµi chÝnh sè th¸ng 5/1997. 12/ T¹p chÝ Ng©n hµng sè 20 th¸ng 10/1998. 13/ T¹p chÝ Th­¬ng m¹i sè 14/1998. 14/ B¸o ®Çu t­ ngµy 7/1/1999. 15/ Ngoµi ra cßn lÊy sè liÖu tõ tµi liÖu cña Tæng côc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n; Ban chØ ®¹o trung ­¬ng ®æi míi doanh nghiÖp . môc lôc Trang Lêi nãi ®Çu 1 PhÇn néi dung 2 I. Sù cÇn thiÕt CPH mét bé phËn doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam 2 1. Thùc chÊt cña cæ phÇn ho¸ 2 2. Thùc chÊt doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam 3 3. Sù cÇn thiÕt ph¶i cæ phÇn ho¸ 4 II. Thùc tr¹ng cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam trong thêi gian qua 6 1.1. Giai ®o¹n 1 6 1.2. Giai ®o¹n 2 9 1.3. Giai ®o¹n 3 13 III. Quan ®iÓm vµ c¸c gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc trong thêi gian tíi 15 1. Quan ®iÓm 15 2. C¸c gi¶i ph¸p 19 Gi¶i ph¸p cho c¸c doanh nghiÖp cßn gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh vµ qu¶n lý 19 Gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò d«i d­ lao ®éng trong doanh nghiÖp sau khi tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ 20 Gi¶i ph¸p cho nh÷ng tån t¹i vÒ mÆt t­ t­ëng 22 KÕt luËn 26 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 27 Tr­êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n Khoa: ng©n hµng tµi chÝnh -----***----- ®Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ §Ò tµi: cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam Gi¸o viªn h­íng dÉn: Mai H÷u Thùc Sinh viªn thùc hiÖn : NguyÔn ThÞ Lan H­¬ng Líp : Ng©n hµng 42A Hµ Néi/ 2 - 2002

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docCPH các Doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam.doc
Luận văn liên quan