Đề tài Vai trò của Ngân hàng Thương mại trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay

Mục lục Lời mở đầu 1 Phần 1: vai trò của NHTM trên Thị tr¬ờng chứng khoán (TTCK) 2 1.1. Tổng quan về NHTM 2 1.1.1. Khái niệm và các hoạt động cơ bản của NHTM 2 1.1.2. Vị trí của NHTM trong hệ thống tài chính 3 1.1.3. Vai trò của NHTM đối với sự phát triển kinh tế 3 1.2. Tổng quan về thị tr¬ờng chứng khoán ( TTCK ) 4 1.2.1. Khái niệm 4 1.2.2. Cơ cấu tổ chức của thị tr¬ờng chứng khoán 5 1.2.3. Hàng hoá trên TTCK 6 1.2.4. Các chủ thể trên TTCK 6 1.3. Vai trò của ngân hàng th¬ơng mại trên thị tr¬ờng chứng khoán 7 1.3.1. NHTM tạo hàng hoá cho TTCK 7 1.3.2. NHTM là cầu nối giữa nhà đầu t¬ và thị tr¬ờng chứng khoán 11 1.3.3. Vai trò đầu t¬ trực tiếp trên TTCK của NHTM 15 1.3.4. Hoạt động của ngân hàng th¬ơng mại tạo tính thanh khoản cho TTCK 16 1.3.5. NHTM góp phần điều hoà cung cầu, ổn định thị tr¬ờng chứng khoán 17 1.3.6. Sự tham gia cuả NHTM góp phần đảm bảo nguyên tắc hoạt động của TTCK 18 Phần 2: Đánh giá về vai trò của NHTM trong hoạt động của TTCK. Việt Nam hiện nay 19 2.1. Thực trạng về TTCK Việt Nam hiện nay 19 2.2. Thực trạng về vai trò của NHTM trong TTCK Việt Nam 20 2.2.1. Cơn sốt cổ phiếu ngân hàng th¬ơng mại 20 2.2.2. Kế hoạch CPH ngân hàng 25 2.2.3. Thực trạng cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà n¬ớc 26 2.2.4. Vai trò đầu t¬ trực tiếp của NHTM 27 2.2.5. Thực trạng về vai trò của công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng đối với TTCK n¬ớc ta 27 2.2.6. Một số dịch vụ của NHTM nhằm hỗ trợ cho TTCK 29 2.2.7. NHTM góp phần điều hoà cung cầu và ổn định TTCK 29 2.3. Hạn chế và nguyên nhân khiến các NHTM ch¬a phát huy đ¬ợc vai trò phát triển TTCK 30 2.4. Một số kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao vai trò của NHTM trong việc phát triển TTCK Việt Nam 30 Kết luận 32 Tài liệu tham khảo 33

doc39 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 09/05/2013 | Lượt xem: 2703 | Lượt tải: 15download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Vai trò của Ngân hàng Thương mại trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
¸ viÖc thanh to¸n. Thanh to¸n bï trõ chøng kho¸n lµ ho¹t ®éng lu©n chuyÓn chøng kho¸n trªn c¸c tµi kho¶n lu ký díi sù ®iÒu hµnh cña trung t©m lu ký, thanh to¸n bï trõ chøng kho¸n. C«ng t¸c thanh to¸n bï trõ ®Òu do c¸c ng©n hµng ®¶m nhËn, nÕu c«ng t¸c nµy ®îc tiÕn hµnh tèt sÏ lµ mét yÕu tè quan träng thóc ®Èy sù thµnh c«ng cña TTCK. Thanh to¸n vµ bï trõ ®îc thùc hiÖn theo c¸c tr×nh tù sau: Ngêi mua, ngêi b¸n, nhµ m«i giíi ®Òu cã tµi kho¶n t¹i mét ng©n hµng. Sau khi c¸c lÖnh mua b¸n ®îc nhµ m«i giíi thùc hiÖn, lóc nµy sÏ cã mét ho¸ ®¬n ®îc lËp ®Ó x¸c ®Þnh viÖc mua b¸n ( vÒ sè lîng, gi¸ c¶) ®Ó göi ®Õn ng©n hµng nhê thanh to¸n hé. C¨n cø vµo ho¸ ®¬n nµy, ng©n hµng sÏ ghi nî cho ngêi mua vµ ghi cã cho ngêi b¸n vµ nh÷ng ngêi ®îc hëng hoa hång, ®©y lµ trêng hîp thanh to¸n ®¬n gi¶n nhÊt. TÊt nhiªn theo yªu cÇu cña kh¸ch hµng th× cã thÓ ®îc thanh to¸n ngay sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh, thêng th× sau tõ mét ®Õn hai ngµy v× kh«ng thÓ thùc hiÖn ®îc tÊt c¶ giao dÞch chøng kho¸n ®îc ngay. NÕu kh¸ch hµng muèn thanh to¸n nãng th× ph¶i trùc tiÕp tíi ng©n hµng cßn thêng th× do ngêi m«i giíi chuyÓn ®Õn ng©n hµng ®Ó thanh to¸n, kh¸ch hµng cã thÓ nhËn giÊy b¸o nî, b¸o cã t¹i ng©n hµng hay t¹i c¸c c«ng ty chøng kho¸n. Ngêi mua, ngêi b¸n, ngêi m«i giíi kh«ng më tµi kho¶n t¹i mét ng©n hµng, lóc nµy ph¶i tham gia thanh to¸n bï trõ qua ng©n hµng nhµ níc, c¸c ho¸ ®¬n mua b¸n ®Òu ®îc göi vÒ ng©n hµng ngêi mua vµ ng©n hµng ngêi b¸n më tµi kho¶n ®Ó thanh to¸n, sau ®ã ng©n hµng bªn mua vµ b¸n tham gia thanh to¸n bï trõ, trong trêng hîp nµy th× ph¶i mÊt tõ hai ®Õn ba ngµy kh¸ch hµng míi cã thÓ nhËn c¸c giÊy b¸o nî, b¸o cã. DÞch vô thanh to¸n vµ thanh to¸n bï trõ cña c¸c NHTM hç trî cho ho¹t ®éng cña TTCK diÔn ra ®Òu ®Æn, su«n sÎ. Thanh to¸n chøng kho¸n thùc sù lµ mét kh©u quan träng trong ho¹t ®éng mua, b¸n chøng kho¸n ®Æc biÖt lµ trªn TTCK thø cÊp. Ng©n hµng cã thÓ kÕt hîp víi trung t©m giao kho¸n vµ thanh to¸n chøng kho¸n ®Ó hoµn thiÖn hÖ thèng lu gi÷ vµ thanh to¸n chøng kho¸n. d, DÞch vô nhËn l·i chøng kho¸n hé kh¸ch hµng C¸c chøng kho¸n kh¸ch hµng göi ng©n hµng b¶o qu¶n hé cã thÓ lµ tr¸i phiÕu chÝnh phñ hoÆc tr¸i phiÕu, cæ phiÕu c«ng ty. Th«ng thêng c¸c chøng kho¸n nµy tr¶ l·i vµo cuèi n¨m vµ c¸c chñ chøng kho¸n nhê ng©n hµng nhËn hé l·i khi ®Õn kú h¹n tr¶ l·i. §Ó thùc hiÖn nghiÖp vô nµy ng©n hµng më cho kh¸ch hµng mét tµi kho¶n t¹m gäi lµ tµi kho¶n lu gi÷ chøng kho¸n bªn c¹nh tµi kho¶n tiÒn göi vµ nÕu ngêi nhËn l·i vµ ngêi tr¶ l·i ( c¸c c«ng ty cæ phÇn, kho b¹c) ®Òu cã tµi kho¶n tiÒn göi t¹i mét ng©n hµng th× viÖc nhËn vµ tr¶ l·i diÔn ra rÊt ®¬n gi¶n cô thÓ: ng©n hµng chØ viÖc trÝch sè tiÒn tõ bªn nî cña tµi kho¶n tiÒn göi cña ®¬n vÞ tr¶ l·i ®Ó tr¶ cho ngêi nhËn l·i vµ ghi cã tµi kho¶n tiÒn göi cña ngêi nhËn l·i. NÕu ngêi tr¶ l·i vµ ngêi nhËn l·i cã tµi kho¶n ë hai ng©n hµng th¬ng m¹i kh¸c nhau th× còng kh«ng cã g× phøc t¹p khi níc ta ®· cã hÖ thèng thanh to¸n liªn ng©n hµng vµ hÖ thèng thanh to¸n bï trõ kh¸ hoµn chØnh. Ngoµi ra ng©n hµng cßn thu hót ®îc mét kho¶n tiÒn göi lµ l·i chøng kho¸n, lµm t¨ng thªm vèn cña NHTM ®Ó cho vay. MÆt kh¸c nã gãp phÇn lµm kÝch thÝch sö dông thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. Th«ng thêng, ng©n hµng chØ thùc hiÖn c¸c dÞch vô b¶o qu¶n vµ nhËn l·i chøng kho¸n hé kh¸ch hµng cã khèi lîng chøng kho¸n lín vµ kh«ng nhËn ®èi víi kh¸ch hµng cã sè lîng chøng kho¸n nhá v× tèn tiÒn chi phÝ, ®«i khi sè tiÒn nhËn l·i chøng kho¸n kh«ng ®ñ ®Ó tr¶ phÝ dÞch vô cho Ng©n hµng. Ng©n hµng qu¶n lý chøng kho¸n hé còng t¬ng tù nh qu¶n lý tiÒn göi cña kh¸ch hµng, nghÜa lµ mäi nghiÖp vô liªn quan ®Õn chøng kho¸n ®Òu do ng©n hµng thùc hiÖn, nhng ph¶i dùa trªn c¬ së c¸c lÖnh cña kh¸ch hµng ®a ra hoÆc uû nhiÖm hîp ph¸p cña kh¸ch hµng. 1.3.2.3. Ho¹t ®éng cña c«ng ty chøng kho¸n trùc thuéc NHTM t¹o cÇu nèi gi÷a nhµ ®Çu t vµ TTCK a, NghiÖp vô m«i giíi chøng kho¸n C«ng ty chøng kho¸n ®¹i diÖn cho kh¸ch hµng tiÕn hµnh giao dÞch th«ng qua c¬ chÕ giao dÞch t¹i c¸c së giao dÞch chøng kho¸n hoÆc t¹i thÞ trêng OTC mµ chÝnh kh¸ch hµng ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi kÕt qu¶ giao dÞch cña m×nh. Th«ng qua ho¹t ®éng m«i giíi, c«ng ty chøng kho¸n sÏ chuyÓn ®Õn cho kh¸ch hµng c¸c s¶n phÈm, dÞch vô t vÊn ®Çu t vµ kÕt nèi gi÷a nhµ ®Çu t b¸n chøng kho¸n víi nhµ ®Çu t mua chøng kho¸n. Vµ trong nh÷ng trêng hîp nhÊt ®Þnh, ho¹t ®éng m«i giíi sÏ trë thµnh ngêi b¹n, ngêi chia sÎ nh÷ng lo ©u, c¨ng th¼ng vµ ®a ra nh÷ng lêi ®éng viªn kÞp thêi ®Ó nhµ ®Çu t cã nh÷ng quyÕt ®Þnh tØnh t¸o. b, NghiÖp vô tù doanh Tù doanh lµ viÖc c«ng ty chøng kho¸n tù tiÕn hµnh c¸c giao dÞch mua b¸n chøng kho¸n cho chÝnh m×nh. Ho¹t ®éng tù doanh cña c«ng ty chøng kho¸n ®îc thùc hiÖn th«ng qua c¬ chÕ giao dÞch trªn SGDCK hoÆc thÞ trêng OTC. Môc ®Ých cña ho¹t ®éng t doanh lµ nh»m thu lîi nhuËn cho chÝnh c«ng ty th«ng qua hµnh vi mua, b¸n chøng kho¸n víi kh¸ch hµng. NghiÖp vô nµy ho¹t ®éng song hµnh víi nghiÖp vô m«i giíi, võa phôc vô lÖnh giao dÞch cho kh¸ch hµng ®ång thêi còng phôc vô cho chÝnh m×nh, v× vËy trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã thÓ dÉn ®Õn xung ®ét lîi Ých gi÷a thùc hiªn giao dÞch cho kh¸ch hµng vµ cho b¶n th©n c«ng ty. Do ®ã, luËt ph¸p cña c¸c níc ®Òu yªu cÇu t¸ch biÖt râ rµng gi÷a nghiÖp vô m«i giíi vµ nghiÖp vô tù doanh, c«ng ty chøng kho¸n ph¶i u tiªn thùc hiÖn lÖnh cña kh¸ch hµng tríc khi thùc hiÖn lÖnh cña m×nh. ThËm chÝ luËt ph¸p ë mét sè níc cßn quy ®Þnh cã hai lo¹i h×nh c«ng ty chøng kho¸n lµ c«ng ty m«i giíi chøng kho¸n chØ lµm chøc n¨ng m«i giíi vµ c«ng ty chøng kho¸n cã chøc n¨ng tù doanh. c, NghiÖp vô qu¶n lý danh môc ®Çu t §©y lµ nghiÖp vô qu¶n lý vèn uû th¸c cña kh¸ch hµng ®Ó ®Çu t vµo chøng kho¸n th«ng qua danh môc ®Çu t nh»m sinh lîi cho kh¸ch hµng trªn c¬ së t¨ng lîi nhuËn vµ b¶o toµn vèn cho kh¸ch hµng. Qu¶n lý danh môc ®Çu t lµ mét d¹ng nghiÖp vô t vÊn mang tÝnh chÊt tæng hîp cã kÌm theo ®Çu t, kh¸ch hµng uû th¸c tiÒn cho c«ng ty chøng kho¸n thay mÆt m×nh quyÕt ®Þnh ®Çu t theo mét chiÕn lîc hay nh÷ng nguyªn t¾c ®· ®îc kh¸ch hµng chÊp nhËn hoÆc yªu cÇu ( møc lîi nhuËn kú väng, rñi ro cã thÓ chÊp nhËn...). d, NghiÖp vô t vÊn ®Çu t chøng kho¸n Còng nh c¸c lo¹i h×nh t vÊn kh¸c, t vÊn ®Çu t chøng kho¸n lµ viÖc c«ng ty chøng kho¸n th«ng qua ho¹t ®éng ph©n tÝch ®Ó ®a ra c¸c lêi khuyªn, ph©n tÝch c¸c t×nh huèng vµ cã thÓ thùc hiÖn mét sè c«ng viÖc dÞch vô kh¸c liªn quan ®Õn ph¸t hµnh, ®Çu t vµ c¬ cÊu tµi chÝnh cho kh¸ch hµng. Nhµ t vÊn ph¶i hÕt søc thËn träng trong viÖc ®a ra c¸c lêi khuyªn víi kh¸ch hµng, v× víi lêi khuyªn ®ã kh¸ch hµng cã thÓ thu vÒ lîi nhuËn lín hoÆc thu lç, thËm chÝ ph¸ s¶n, cßn ngêi t vÊn thu vÒ cho m×nh kho¶n thu phÝ vÒ dÞch vô t vÊn ( bÊt kÓ t vÊn ®ã cã thµnh c«ng hay kh«ng ). e, C¸c nghiÖp vô phï trî - Lu ký chøng kho¸n: lµ viÖc lu gi÷, b¶o qu¶n chøng kho¸n cña kh¸ch hµng th«ng qua c¸c tµi kho¶n lu ký chøng kho¸n. Khi thùc hiÖn dÞch vô nµy, c«ng ty chøng kho¸n sÏ nhËn ®îc c¸c kho¶n thu phÝ lu ký chøng kho¸n, phÝ göi, phÝ rót vµ phÝ chuyÓn nhîng chøng kho¸n. - Qu¶n lý thu nhËp cña kh¸ch hµng ( qu¶n lý cæ tøc ): xuÊt ph¸t tõ viÖc lu ký chøng kho¸n cho kh¸ch hµng, c«ng ty chøng kho¸n sÏ theo dâi t×nh h×nh thu l·i, cæ tøc cu¶ chøng kho¸n vµ ®øng ra lµm dÞch vô thu nhËn vµ chi tr¶ cæ tøc cho kh¸ch hµng th«ng qua tµi kho¶n cña kh¸ch hµng. - NghiÖp vô tÝn dông: §èi víi c¸c TTCK ph¸t triÓn, bªn c¹nh nghiÖp vô m«i giíi chøng kho¸n cho kh¸ch hµng ®Ó hëng hoa hång, c«ng ty chøng kho¸n cßn triÓn khai dÞch vô cho vay chøng kho¸n ®Ó kh¸ch hµng thùc hiÖn giao dÞch b¸n khèng hoÆc cho kh¸ch hµng vay tiÒn ®Ó kh¸ch hµng thùc hiÖn nghiÖp vô mua ký quü. Cho vay ký quü lµ h×nh thøc cÊp tÝn dông cña c«ng ty chøng kho¸n vµ sö dông c¸c chøng kho¸n ®ã lµm vËt thÕ chÊp cho kho¶n vay ®ã. Kh¸ch hµng chØ cÇn ký quü mét phÇn, sè cßn l¹i sÏ do c«ng ty chøng kho¸n øng tiÒn tríc thanh to¸n. §Õn kú h¹n tho¶ thuËn, kh¸ch hµng ph¶i hoµn tr¶ ®ñ sè gèc vay cïng víi l·i cho c«ng ty chøng kho¸n. Trêng hîp kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®îc nî, th× c«ng ty sÏ ph¸t m·i sè chøng kho¸n ®· mua ®Ó thu håi nî. - NghiÖp vô qu¶n lý quü: ë mét sè TTCK, ph¸p luËt vÒ TTCK cßn cho phÐp c«ng ty chøng kho¸n ®îc thùc hiÖn nghiÖp vô qu¶n lý quü ®Çu t. Theo ®ã, c«ng ty chøng kho¸n cö ®¹i diÖn cña m×nh ®Ó qu¶n lý quü vµ sö dông vèn vµ tµi s¶n cu¶ quü ®Çu t ®Ó ®Çu t vµo chøng kho¸n. C«ng ty chøng kho¸n ®îc thu phÝ dÞch vô qu¶n lý quü ®Çu t. 1.3.3. Vai trß ®Çu t trùc tiÕp trªn TTCK cña NHTM Danh môc ®Çu t chøng kho¸n cña NHTM gåm: Nh÷ng chøng kho¸n ®îc n¾m gi÷ nh»m t¹o ra thu nhËp chÝnh. Møc ®Çu t chøng kho¸n thêng xÕp hµng thø hai sau c¸c kho¶n cho vay vµ cã khi thay cho c¸c kho¶n cho vay. C¸c chøng kho¸n n¾m gi÷ nh»m t¹o thanh kho¶n. PhÇn lín chøng kho¸n mµ c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh mua vµo ®Òu cã mét thÞ trêng thø cÊp n¨ng ®éng. Nhê vËy mµ chóng dÔ dµng bæ sung tÝnh thanh kho¶n cho NHTM khi cÇn thiÕt hoÆc cã thÓ chuyÓn ®æi thµnh c¸c d¹ng ng©n quü trong t¬ng lai gÇn, tríc khi ®Õn h¹n thanh to¸n víi møc rñi ro thÊp vµ cã s½n tÝnh kh¶ thi. §Çu t chøng kho¸n lµ lo¹i h×nh phæ biÕn nhÊt trong tµi s¶n cã cña c¸c NHTM ë c¸c níc ®· ph¸t triÓn. B¶n th©n chøng kho¸n rÊt ®a d¹ng vÒ thÓ lo¹i. Nhng chóng ta chØ xem xÐt kh¸i lîc vÒ c¸c chøng kho¸n díi gi¸c ®é nã lµ mét lo¹i ®Çu t cña c¸c NHTM. Chøng kho¸n lµ mét lo¹i phiÕu nî ®îc ghi trªn giÊy díi h×nh thøc mét chøng tõ. Chøng kho¸n cã hai lo¹i: tr¸i phiÕu cña chÝnh phñ hoÆc c¸c doanh nghiÖp vµ cæ phiÕu cña c¸c c«ng ty cæ phÇn. §Çu t vµo chøng kho¸n cña chÝnh phñ thêng chiÕm bé phËn lín trong c¸c lo¹i ®Çu t chøng kho¸n cña NHTM. V× chøng kho¸n cña chÝnh phñ ®îc xem lµ lo¹i tµi s¶n an toµn nhÊt. Dï r»ng hÇu hÕt c¸c chÝnh phñ trªn thÕ giíi ®Òu cã møc th©m hôt ng©n s¸ch ngµy cµng t¨ng vµ ph¶i liªn tôc vay mîn cña nh©n d©n b»ng c¸ch ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. Nhng chÝnh phñ lu«n cã kh¶ n¨ng tr¶ nî ®· vay qua ph¸t hµnh tr¸i phiÕu v× khi cÇn thiÕt nã hoµn toµn cã thÓ ra lÖnh cho ng©n hµng trung ¬ng in tiÒn mÆt ®Ó tr¶ nî mµ chØ tèn Ýt thêi gian. ThËt ra kh«ng ph¶i lóc nµo còng cã thÓ vµ còng nªn in tiÒn mÆt, nªn chÝnh phñ quyÕt ®Þnh vay nî cña nh©n d©n b»ng c¸ch ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®Ó bï ®¾p th©m hôt ng©n s¸ch vµ chi dïng. Mua b¸n chøng kho¸n víi môc tiªu kiÕm lîi, buéc NHTM ph¶i c©n nh¾c kü nªn mua lo¹i chøng kho¸n nµo, mua vµo lóc nµo vµ b¸n vµo lóc nµo ®Ó cã kh¶ n¨ng thu lîi nhuËn cao nhÊt. §Ó gi¶i quyÕt mét lo¹t c©u hái trªn, ng©n hµng ph¶i tiÕn hµnh ®iÒu tra, nghiªn cøu, thÈm ®Þnh tÝnh kh¶ thi cña chøng kho¸n sÏ mua b¸n víi c¸c chØ tiªu ph©n tÝch kü thuËt trong mua b¸n chøng kho¸n, ngµnh nghÒ kinh doanh cña c«ng ty, kh¶ n¨ng ®iÒu hµnh cña ban gi¸m ®èc, kh¶ n¨ng sinh lîi hiÖn t¹i vµ t¬ng lai, chiÕn lîc ph¸t triÓn...KÕt hîp víi kh¶ n¨ng ph¸n ®o¸n, nhËn xÐt trªn c¬ së ph©n tÝch c¸c th«ng tin thu thËp trªn thÞ trêng ®Ó lùa chän lo¹i chøng kho¸n mua, b¸n. Hä thêng chän chøng kho¸n cña c¸c c«ng ty kinh doanh tèt ®Ó mua v× chøng kho¸n cña c¸c c«ng ty nµy cã Ýt rñi ro vµ tÝnh thanh kho¶n cao. Ngoµi ra, c¸c ng©n hµng cßn ph¶i ph©n tÝch lùa chän thêi ®iÓm nµo ®Ó mua b¸n chøng kho¸n sao cho cã lîi nhÊt. Th«ng thêng, ng©n hµng mua lóc h¹ gi¸, b¸n lóc gi¸ ®· lªn cao nhÊt hoÆc b¸n lóc gi¸ h¹ ®Ó gi¶m lç khi dù ®o¸n thÞ gi¸ chøng kho¸n ®ã sôt kh«ng nÝu kÐo ®îc, kh«ng nªn b¸n khi gi¸ chøng kho¸n tiÕp tôc t¨ng. 1.3.4. Ho¹t ®éng cña ng©n hµng th¬ng m¹i t¹o tÝnh thanh kho¶n cho TTCK 1.3.4.1. Giao dÞch c¸c s¶n phÈm ph¸i sinh C¸c NHTM cã thÓ thùc hiÖn c¸c s¶n phÈm ph¸i sinh nh: ho¸n ®æi, kú h¹n, quyÒn chän, hîp ®ång t¬ng lai ®èi víi tr¸i phiÕu, cæ phiÕu trªn thÞ trêng. Nh vËy, sù kÕt hîp liªn thÞ trêng gi÷a thÞ trêng tiÒn tÖ víi thÞ trêng chøng kho¸n sÏ cung cÊp cho c¸c nhµ ®Çu t nhiÒu c«ng cô ®Ó kinh doanh ( ®Çu c¬ ) vµ b¶o hiÓm rñi ro, ®ång thêi sÏ t¨ng tÝnh thanh kho¶n cña thÞ trêng. 1.3.4.2. NHTM më réng cho vay cÇm cè chøng kho¸n CÇm cè lµ h×nh thøc theo ®ã ngêi nhËn tµi trî cña ng©n hµng ph¶i chuyÓn quyÒn kiÓm so¸t tµi s¶n ®¶m b¶o sang cho ng©n hµng trong thêi gian cam kÕt ( thêng lµ thêi gian nhËn tµi trî ). CÇm cè chøng kho¸n lµ h×nh thøc theo ®ã ngêi së h÷u chøng kho¸n ph¶i chuyÓn quyÒn kiÓm so¸t chøng kho¸n cho ng©n hµng trong thêi gian nhËn tµi trî. C¸ch cÇm cè chøng kho¸n: Kh¸ch hµng lµm ®¬n vay vµ xin cÇm cè chøng kho¸n; c¸c chøng kho¸n nµy cã thÓ sang tªn ng©n hµng hoÆc ®îc ng©n hµng lu gi÷ víi cam kÕt chuyÓn l¹i cho kh¸ch hµng. Ng©n hµng chuyÓn ®¬n chuyÓn nhîng tíi c«ng ty ®¨ng ký chøng kho¸n ®Ó c«ng ty chuyÓn tªn sang cho ng©n hµng. C¸c chøng kho¸n nµy thuéc së h÷u ng©n hµng. Khi kh¸ch hµng tr¶ ®ñ nî, ng©n hµng sÏ lµm thñ tôc chuyÓn nhîng l¹i. C¸c chøng kho¸n v« danh th× kh«ng thÓ lµm thñ tôc chuyÓn nhîng. Do nhiÒu yÕu tè t¸c ®éng ®Õn khiÕn cho ho¹t ®éng nµy cña NHTM ngµy cµng ®îc më réng vµ ph¸t triÓn. C¸c yÕu tè ®ã lµ: ThÞ trêng chøng kho¸n nãng lªn, nhu cÇu mua cæ phiÕu cña ngêi d©n t¨ng vät, nªn rÊt nhiÒu ngêi ®¨ dïng cæ phiÕu vay vèn ng©n hµng ®Ó kinh doanh chøng kho¸n. L·i suÊt tiÒn göi ng¾n h¹n t¨ng cao ( thËm chÝ cã ng©n hµng cßn cao h¬n l·i suÊt trung h¹n ), do ®ã c¸c ng©n hµng huy ®éng ®îc vèn ng¾n h¹n nhiÒu, vèn trung vµ dµi h¹n Ýt, thªm vµo ®ã l·i suÊt cho vay t¨ng vît qu¸ møc lîi nhuËn trªn vèn b×nh qu©n cña doanh nghiÖp. ChÝnh v× vËy, c¸c NHTM xuÊt hiÖn t×nh tr¹ng d vèn cho vay. Tõ c¸c yÕu tè trªn, nhiÒu NHTM ®· cÇm cè cæ phiÕu cho vay ®¸p øng ®îc nhu cÇu ®Çu t chøng kho¸n cña ngêi d©n vµ nhu cÇu cña chÝnh TTCK. 1.3.5. NHTM gãp phÇn ®iÒu hoµ cung cÇu, æn ®Þnh thÞ trêng chøng kho¸n Vai trß nµy cña NHTM ®îc thÓ hiÖn mét c¸ch râ rÖt vµ tÝch cùc th«ng qua c¸c ho¹t ®éng: §iÒu hoµ quan hÖ cung cÇu chøng kho¸n: NHTM lµ chñ thÓ quan träng cung cÊp hµng ho¸ cho thÞ trêng chøng kho¸n, lµ ngêi t¹o thÞ trêng cã thÓ lµm t¨ng nhu cÇu hoÆc gi¶m nhu cÇu chøng kho¸n khi cÇn thiÕt. Víi c¬ chÕ giao dÞch ®ã, NHTM tham gia ®iÒu hoµ cung cÇu chøng kho¸n mét c¸ch nhanh nh¹y. Ho¹t ®éng cña NHTM t¹o ra sù æn ®Þnh cña thÞ gi¸ chøng kho¸n: Khi NHTM tham gia mua b¸n mét khèi lîng chøng kho¸n lín sÏ lµm thay ®æi gi¸ trÞ chøng kho¸n theo nh÷ng chiÒu híng nhÊt ®Þnh. H¬n n÷a, NHTM chñ ®éng thay ®æi møc tÝn dông sÏ t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn thÞ gi¸ chøng kho¸n b»ng nh÷ng ho¹t ®éng nµy c¸c NHTM gãp phÇn æn ®Þnh thÞ gi¸ chøng kho¸n vµ TTCK. Trî gióp cho c¸c c«ng ty niªm yÕt, æn ®Þnh t©m lý cña nhµ ®Çu t chøng kho¸n: Sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña TTCK phô thuéc chñ yÕu vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng ty niªm yÕt vµ t©m lý cña c«ng chóng - nh÷ng nguån n¾m gi÷ chøng kho¸n.C¸c NHTM cßn thùc hiÖn viÖc æn ®Þnh TTCK th«ng qua viÖc trî gióp cho c¸c c«ng ty niªm yÕt khi hä gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh rñi ro, ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n, quyÒn tù chñ cña hä trªn thÞ trêng. Ho¹t ®éng cña NHTM gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng GDCK c¶ vÒ thêi gian, ®é chÝnh x¸c vµ an toµn cÇn thiÕt. NHTM lu«n hoµn thiÖn c¸c nghiÖp vô GDCK. §iÒu nµy kh«ng chØ gióp phÇn t¨ng nhanh tèc ®é lu©n chuyÓn vèn, mµ cßn h¹n chÕ rñi ro, b¶o vÖ lîi Ých cho c¸c nhµ ®Çu t, thÞ trêng ho¹t ®éng an toµn. 1.3.6. Sù tham gia cu¶ NHTM gãp phÇn ®¶m b¶o nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña TTCK Mçi NHTM cã thÓ tæ chøc c¸c bé phËn hoÆc c«ng ty chøng kho¸n ®éc lËp. Tõ ®ã hä sÏ ®i s©u vµo nghiÖp vô giao dÞch ®¶m nhËn. Kh¸ch hµng cã quan hÖ tiÒn göi vµ vay vèn cña NHTM cã thÓ mua b¸n chøng kho¸n qua c«ng ty chøng kho¸n cña ng©n hµng. §©y lµ lîi thÕ cho c¸c kh¸ch hµng v× ng©n hµng cã thÓ thùc hiÖn toµn bé GDCK. Song ®iÒu quan träng h¬n lµ c¸c NHTM lu«n ®¶m b¶o nguyªn t¾c trung gian trong ho¹t ®éng kinh doanh chøng kho¸n. NHTM cã thÓ ®¶m b¶o cung cÊp c¸c th«ng tin chÝnh x¸c, h¹n chÕ nh÷ng hiÖn tîng lõa ®¶o trong kinh doanh chøng kho¸n. NHTM gãp phÇn rÊt quan träng vµo viÖc thùc hiÖn nguyªn t¾c c«ng khai vµ c«ng b»ng th«ng qua chøc n¨ng kiÓm so¸t. C¸c hµnh vi bu«n b¸n tay trong, ®Çu c¬ bÊt chÝnh sÏ ®îc ph¸t hiÖn vµ h¹n chÕ khi cã sù tham gia cña NHTM vµo ho¹t ®éng cña TTCK. PhÇn 2 §¸nh gi¸ vÒ vai trß cña NHTM trong ho¹t ®éng cña TTCK ViÖt Nam hiÖn nay 2.1. Thùc tr¹ng vÒ TTCK ViÖt Nam hiÖn nay ThÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam n¨m nay ®¨ cã nh÷ng bíc tiÕn kh¶ quan. Theo ®¸nh gi¸ cña h·ng kinh tÕ Bloomberg, chØ sè thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam ( VN- Index ) - tÝnh theo ®ång ®«la- ®· t¨ng 66% trong n¨m 2006, møc cao nhÊt trong sè 413 chØ sè cña c¸c TTCK Ch©u ¸. C¸c chØ sè cña TTCK Trung Quèc ®øng ë vÞ trÝ tiÕp theo. Theo ®ã h·ng nµy nhËn ®Þnh TTCK ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng thÞ trêng chøng kho¸n triÓn väng nhÊt Ch©u ¸. Theo íc tÝnh cña c«ng ty qu¶n lý quü Dragon Capital, trong n¨m 2006 cã kho¶ng 500 triÖu USD vèn ®Çu t gi¸n tiÕp cña níc ngoµi ®æ vµo TTCK ViÖt Nam. §Æc biÖt tõ trung tuÇn th¸ng 7-2006, víi viÖc Ng©n hµng Th¬ng M¹i Cæ phÇn Sµi Gßn th¬ng tÝn (Sacombank) niªm yÕt cæ phiÕu trªn Trung t©m giao dÞch chøng kho¸n (TTGDCK) Tp. HCM víi sè vèn ®iÒu lÖ gÇn 1900 tû ®ång ®· trë thµnh doanh nghiÖp cã sè vèn lín nhÊt niªm yÕt cæ phiÕu vµ còng lµm cho quy m« ho¹t ®éng cña trung t©m tõ 1.5 tû USD t¨ng lªn 2.0 tû USD. Dù b¸o tíi ®©y mét lo¹t cæ phiÕu cña c¸c doanh nghiÖp lín vµ hÊp dÉn nh: ACB, Vinaphone, B¶o ViÖt, Cao su DÇu TiÕng, mét sè c«ng ty cæ phÇn thuéc lÜnh vùc hµng kh«ng, ®îc niªm yÕt sÏ lµm cho sè vèn trªn trung t©m giao dÞch Chøng kho¸n T.p HCM lªn tíi 10 tû USD. T¹i thêi ®iÓm th¸ng 11/ 2006 tæng gi¸ trÞ vèn ho¸ TTCK chiÕm 9% GDP víi cæ phiÕu vµ 8% víi tr¸i phiÕu. Tuy nhiªn, TTCK níc ta cßn nhiÒu h¹n chÕ nh: quy m« cña thÞ trêng chøng kho¸n hiÖn nay cßn qu¸ nhá, b×nh qu©n ®¹t doanh sè giao dÞch 7-10 triÖu USD/ ngµy, trong khi ®ã cña Th¸i Lan lµ 314 triÖu USD, cña Mü - NYSE, ®¹t 60 -70 tû USD/ ngµy, §µi Loan ®¹t 3tû USD/ ngµy, Hång K«ng lµ 3,2 tû USD...Theo C«ng ty chøng kho¸n Vietcombank, t¹i trung t©m giao dÞch chøng kho¸n T.p HCM hiÖn cã kho¶ng 49 cæ phiÕu ®îc niªm yÕt víi tæng gi¸ trÞ thÞ trêng lµ 3,1 tû USD. Trong khi ®ã, níc l¸ng giÒng Th¸i Lan cã 458 cæ phiÕu ®îc niªm yÕt víi tæng gi¸ trÞ 132,3 tû ®« la. T¹i Trung Quèc cã tíi 1381 c«ng ty ®îc niªm yÕt trªn hai trung t©m giao dÞch chøng kho¸n víi tæng gi¸ trÞ cæ phiÕu lµ 650 tû ®« la. Bªn c¹nh ®ã tÝnh thanh kho¶n cña c¸c cæ phiÕu t¹i thÞ trêng nµy cha cao nªn TTCK ViÖt Nam cha thùc sù thu hót ®îc sù quan t©m cña c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi. H¬n n÷a c¬ chÕ ®Ó c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi tiÕp xóc ®èi víi TTCK ViÖt Nam cßn nhiÒu h¹n chÕ: Hä chØ ®îc mua tèi ®a 49% lîng cæ phiÕu cña c¸c c«ng ty ®îc niªm yÕt t¹i trung t©m giao dÞch chøng kho¸n T.p HCM vµ n¾m tèi ®a 30% cæ phiÕu cña Sacombank. C¸c nhµ ®Çu t chøng kho¸n níc ngoµi còng chØ ®îc mua cæ phiÕu ë ViÖt Nam th«ng qua mét c«ng ty chøng kho¸n ®îc ®¨ng ký t¹i níc nµy vµ ph¶i cã tµi kho¶n ng©n hµng b»ng ®ång ViÖt Nam. HiÖn nay c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi cã thÓ mua cæ phiÕu trªn TTCK ViÖt Nam th«ng qua c¸c quü ®Çu t níc ngoµi nh Vietnam Growth Fund ( vèn 193 triÖu ®« la ) vµ Vietnam Dragon Fund (vèn 96 triÖu ®« la ). C¶ hai quü nµy ®Òu do C«ng ty Qu¶n lý quü Dragon thµnh lËp vµ ®iÒu hµnh. 2.2. Thùc tr¹ng vÒ vai trß cña NHTM trong TTCK ViÖt Nam 2.2.1. C¬n sèt cæ phiÕu ng©n hµng th¬ng m¹i Trong khi c¬ héi ®Çu t ë c¸c kªnh kh¸c ®ang mÊt dÇn lîi thÕ nh gi¸ vµng biÕn ®éng thÊt thêng, thÞ trêng bÊt ®éng s¶n trÇm l¾ng, khã giao dÞch...nhiÒu nhµ ®Çu t ®· chuyÓn híng kinh doanh míi ®ã lµ mua b¸n cæ phiÕu. B»ng chøng lµ nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m 2006, trªn TTCK gi¸ trÞ giao dÞch b×nh qu©n mçi phiªn cña th¸ng sau so víi th¸ng tríc t¨ng kho¶ng 30%. ChØ sè VN- Index t¨ng liªn tôc tõ møc 327,67 ®iÓm vµo phiªn ngµy 15/2/2006 lªn 612,11 ®iÓm phiªn ngµy 3/5/2006 ( t¨ng kho¶ng 86,8% ), nhiÒu nhµ ®Çu t tham gia vµo TTCK h¬n, biÓu hiÖn qua sè lîng tµi kho¶n tÝnh ®Õn th¸ng 5 /2006 t¨ng 35% so víi cuèi n¨m 2005 ( t¨ng tõ 31000 tµi kho¶n lªn 42000 tµi kho¶n ). Tuy nhiªn xu híng mua b¸n cæ phiÕu cha thùc sù mang tÝnh chuyªn nghiÖp, cha cã sù ph©n tÝch thÊu ®¸o, ®¸nh gi¸ thùc lùc cña thÞ trêng. C¸c nhµ ®Çu t, nhÊt lµ nhµ ®Çu t c¸ nh©n (chiÕm kho¶ng 99% thÞ trêng) chñ yÕu mua b¸n theo c¶m tÝnh, t¹o nªn sù mÊt c©n ®èi cung cÇu hµng ho¸, khiÕn gi¸ cæ phiÕu t¨ng gi¶m bÊt thêng. Víi diÔn biÕn ®ã, gi¸ cæ phiÕu ng©n hµng còng ®îc c¸c nhµ ®Çu t ®¸nh gi¸ cao.NhiÒu nhµ ®Çu t b¾t ®Çu quan t©m ®Õn cæ phiÕu ng©n hµng tõ khi hµng lo¹t c¸c NHTMCP triÓn khai t¨ng vèn ®iÒu lÖ th«ng qua ph¸t hµnh cæ phiÕu vµ ®îc mét sè ng©n hµng níc ngoµi mua cæ phÇn. MÆc dï ®Õn nay, ngoµi NHTMCP Sµi Gßn Th¬ng TÝn Sacombank vµ NHTMCP ¸ Ch©u ACB ®îc niªm yÕt trªn TTCK thµnh phè HCM vµ Hµ Néi, c¸c NTMCP kh¸c vÉn cha ®îc niªm yÕt, nhng cæ phiÕu ng©n hµng vÉn ®ang thu hót sù quan t©m lín cña c¸c nhµ ®Çu t c¶ trong vµ ngoµi níc. HiÖn nay, hÖ thèng ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt Nam cã 5 ng©n hµng th¬ng m¹i nhµ níc, 37 ng©n hµng th¬ng m¹i cæ phÇn, 5 ng©n hµng liªn doanh vµ kho¶ng 31 chi nh¸nh ng©n hµng níc ngoµi. Ho¹t ®éng kinh doanh ngµy cµng hiÖu qu¶ cña c¸c NHTM ®· thu hót ®îc sù quan t©m cña c¸c nhµ ®Çu t khiÕn gi¸ trÞ thÞ trêng cña c¸c cæ phiÕu nµy lu«n ë møc cao. ChØ trong vßng cha ®Çy 1 n¨m nhng gi¸ cæ phiÕu cña c¸c NHTMCP ®¨ t¨ng b×nh qu©n gÊp 6 ®Õn 7 lÇn so víi mÖnh gi¸ ban ®Çu, nh cæ phiÕu cña NHTMCP xuÊt nhËp khÈu Eximbank , thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2005, míi cßn giao dÞch ë møc 1.130.000 ®ång/ cæ phiÕu th× ®Õn ®Çu th¸ng 6/2006, ®· t¨ng lªn h¬n 7.000.000 ®ång/ cæ phiÕu. Cæ phiÕu cña NHTMCP Sacombank , ACB...còng t¨ng gi¸ m¹nh trong thêi gian qua trªn thÞ trêng OTC. Cao nhÊt lµ cæ phiÕu cña ACB ®· lªn tíi 14 triÖu ®Õn 15 triÖu ®ång/ cæ phiÕu, cao gÊp 14 lÇn ®Õn 15 lÇn mÖnh gi¸. Ngay c¶ nh mét sè NHTMCP quy m« cßn khiªm tèn, míi b¾t ®Çu cã danh tiÕng trªn thÞ trêng, nhng gi¸ giao dÞch trªn thÞ trêng OTC ®· ë møc kh¸, nh NHTMCP ViÖt ¸ thêi ®iÓm cao nhÊt còng ®· t¨ng lªn tíi 3,5 ®Õn 4 triÖu ®ång/ cæ phiÕu. Trêng hîp t¬ng tù còng diÔn ra víi cæ phiÕu NHTMCP An B×nh. VËy t¹i sao cæ phiÕu cña c¸c NHTMCP l¹i hÊp dÉn giíi ®Çu t nh vËy? Cã thÓ lý gi¶i ë mét sç nguyªn nh©n sau: Thø nhÊt: møc cæ tøc hÊp dÉn, kh«ng chØ ë møc cæ tøc cao mµ cßn ë tû lÖ chi tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu trong ®iÒu kiÖn gi¸ cæ phiÕu ng©n hµng ngµy cµng cao nh hiÖn nay vµ cßn cã xu híng tiÕp tôc t¨ng trong thêi kú héi nhËp WTO B¶ng chia cæ tøc cña mét sè ng©n hµng th¬ng m¹i Cæ tøc dù tÝnh n¨m 2006 Cæ phiÕu TiÒn mÆt NHTMCP ¸ Ch©u 28% 30% 8% VP Banh 20% Trªn 20% NHTMCP §«ng ¸ 20% Trªn 30% NHTMCP Ph¬ng Nam 17% 27% NHTMCP Ph¬ng §«ng 18,9% 15-18% NHTMCP Sacombank 15% 22% Thø hai: C¸c NHTMCP thêng xuyªn ph¶i t¨ng vèn ®iÒu lÖ bëi c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ tû lÖ an toµn sau ®©y: - Theo QuyÕt ®Þnh sè 457/2005/ Q§-NHNN, ngµy 19-4-2005 cña Thèng ®èc ng©n hµng nhµ níc ban hµnh quy ®Þnh c¸c tû lÖ an toµn trong ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc tÝn dông, th× tæ chøc tÝn dông ph¶i duy tr× tèi thiÓu 8% gi÷a vèn tù cã so víi tæng tµi s¶n cã rñi ro. Trong c¬ cÊu vèn tù cã ch yÕu lµ vèn ®iÒu lÖ. Do ®ã quy m« ho¹t ®éng ng©n hµng nµy ngµy cµng t¨ng, dù nî cho vay t¨ng cao, th× vèn ®iÒu lÖ cung ph¶i t¨ng cao. - QuyÕt ®Þnh 888/2005/Q§ - NHNN ngµy 16-6-2006 cña Thèng ®èc ng©n hµng nhµ níc, th× mét trong sè c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó më chi nh¸nh cña Tæ chøc tÝn dông lµ sè vèn ®iÒu lÖ hiÖn cã trõ ®i sè vèn ph¸p ®Þnh tèi thiÓu, th× mçi chi nh¸nh b×nh qu©n ph¶i lµ 20 tû ®ång. Do ®ã tæ chøc tÝn dông muèn ph¸t triÓn kinh doanh më réng ®Þa bµn vµ chiÕm lÜnh thÞ phÇn th× thêng xuyªn ph¶i thµnh lËp thªm chi nh¸nh míi, tÊt nhiªn ph¶i t¨ng vèn ®iÒu lÖ. - Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh doanh, ®a d¹ng ho¸ dÞch vô theo th«ng lÖ quèc tÕ vµ theo yªu cÇu héi nhËp, c¸c NHTM, ngµy cµng më ra nhiÒu c«ng ty trùc thuéc. V× vËy, c¸c NHTM ph¶i t¨ng thªm vèn ®iÒu lÖ ®Ó cã vèn cÊp cho viÖc thµnh lËp c¸c c«ng ty trùc thuéc, nh: C«ng ty chøng kho¸n, C«ng ty cho thuª tµi chÝnh, C«ng ty kiÒu hèi, C«ng ty th¬ng m¹i dÞch vô, C«ng ty qu¶n lý nî vµ khai th¸c tµi s¶n... ViÖc n©ng cao n¨ng lùc tµi chÝnh dêng nh lµ b¾t buéc ®èi víi tÊt c¶ NHTMNN hiÖn nay vµ c¸c NHTM kh¸c còng ®i theo híng nµy. Vietcombank ®· më ®ît ph¸t hµnh t¨ng vèn ®Çu tiªn trong sè c¸c NHTMNN víi gÇn 1400 tû ®ång ®Ó bæ sung vèn cÊp hai vµo cuèi n¨m ngo¸i. §Çu n¨m 2006, BIDV ph¸t hµnh 2.200 tû ®ång tr¸i phiÕu t¨ng vèn. Ngµy 10/10/2006, Agribank ph¸t hµnh 3.000 tû ®ång tr¸i phiÕu ®ît mét ®Ó bæ sung vèn tù cã cña ng©n hµng. ¤ng NguyÔn ThÕ B×nh, Phã Tæng gi¸m ®èc Agribank cho biÕt, viÖc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu t¨ng vèn sÏ ®îc tiÕn hµnh tõ nay ®Õn n¨m 2007, sau ®ã tõ n¨m 2008 trë ®i sÏ chÝnh thøc tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ ®Ó t¨ng vèn ®iÒu lÖ Quy m« vèn tù cã cña c¸c NHTM cæ phÇn ë níc ta hiÖn nay cßn qu¸ nhá bÐ so víi møc vèn b×nh qu©n cña c¸c níc trong khu vùc. Do ®ã viÖc thêng xuyªn t¨ng vèn ®iÒu lÖ lµ yªu cÇu kh¸ch quan theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng ng©n hµng vµ yªu cÇu kh¸ch quan vÒ ph¸t triÓn kinh doanh cña ng©n hµng. C¸c NHTMCP tiÕp tôc t¨ng vèn ®iÒu lÖ vµ ph¸t hµnh cæ phiÕu míi b¸n cho c¸c cæ ®«ng hiÖn h÷u b»ng mÖnh gi¸, hoÆc b¸n theo gi¸ tho¶ thuËn nhng còng cã kho¶ng c¸ch kh¸ xa so víi gi¸ ®ang giao dÞch trªn thÞ trêng OTC. Vèn ®iÒu lÖ thêng n¨m sau t¨ng gÊp 1,5 lÇn ®Õn 2,0 lÇn so víi n¨m tríc. Do ®ã sè cæ phiÕu míi cæ ®«ng ®îc mua thªm còng t¨ng lªn t¬ng øng. Thø ba: c¸c ng©n hµng vµ tËp ®oµn tµi chÝnh níc ngoµi rÊt quan t©m t×m mua cæ phÇn trong c¸c NHTMCP ViÖt Nam, ®Ó më réng kinh doanh trong lÜnh vùc ng©n hµng ë ViÖt Nam. Sacombank ®· b¸n hÕt 30% sè vèn ®iÒu lÖ cho IFC, Dragon Financial Holdings, Standard Chartered Bank...; Techcombank b¸n 10% cho HSBC; ACB b¸n 10% cho ANZ. HiÖn nay th«ng tin mét sè ng©n hµng th¬ng m¹i cæ phÇn kh¸c kÕt thóc ®µm ph¸n b¸n cæ phÇn cho ®èi t¸c níc ngoµi ®îc lan truyÒn trong giíi ®Çu t, cæ ®«ng vµ ngêi quan t©m. §èi víi Eximbank d luËn trong giíi ®Çu t bµn luËn r»ng ®· kÕt thóc ®µm ph¸n thµnh c«ng víi ®èi t¸c lµ mét ng©n hµng cña Ph¸p. VP bank trong th¸ng 8 - 2006 sÏ hoµn tÊt thñ tôc b¸n 10% vèn cæ phÇn cho tËp ®oµn ng©n hµng OCBC cña Singapore vµ cuèi n¨m nay sÏ b¸n tiÕp 10% n÷a cho ®èi t¸c nµy. C¸c ®èi t¸c chiÕn lîc kh¸c ë trong níc nh: Tæng c«ng ty b¶o hiÓm ViÖt Nam, Tæng c«ng ty dÇu khÝ ViÖt Nam, Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam, Tæng c«ng ty hµng kh«ng ViÖt Nam.... còng mua tû lÖ cæ phÇn kh¸ trong c¸c NHTM CP ViÖt Nam. Mét bé phËn ngêi ViÖt Nam ®ang lµm ¨n sinh sèng ë níc ngoµi chuyÓn tiÒn vÒ ®Çu t trong níc. Mét trong sè c¸c híng lùa chän lµ ®Çu t trë thµnh cæ ®«ng lín t¹i mét sè NHTM CP, s½n sµng ®µm ph¸n kh«ng chÝnh thøc mua cæ phÇn víi gi¸ tho¶ thuËn. ViÖc b¸n cæ phÇn cho ®èi t¸c níc ngoµi cao gÊp 4,5 lÇn ®Õn 6,0 lÇn mÖnh gi¸; b¸n cho ®èi t¸c chiÕn lîc trong níc cao gÊp 2,0 lÇn ®Õn 4,0 lÇn mÖnh gi¸, b¸n mét tû lÖ cæ phÇn cho cæ ®«ng hiÖn h÷u theo gi¸ tho¶ thuËn cao gÊp 1,5 lÇn ®Õn 3,5 lÇn mÖnh gi¸...sè tiÒn chªch lÖch ®ã ®a vµo quü thu nhËp sau ®ã l¹i chia b»ng h×nh thøc thÝch hîp cho cæ ®«ng. Tuy nhiªn , ng©n hµng níc ngoµi mua cæ phiÕu cña c¸c NHTM CP kh«ng h¼n lµ v× hiÖu qu¶ kinh doanh , lîi nhuËn mµ ®©y lµ con ®êng thuËn lîi ®Ó hä th©m nhËp vµo hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam, ®iÒu ®ã gióp gi¶m bít ®îc c¸c kh©u trung gian, thñ tôc hµnh chÝnh phøc t¹p. §©y chÝnh lµ thêi ®iÓm hä quyÕt ®Þnh bá vèn ®Çu t vµo ViÖt Nam ®Ó ®ãn ®Çu c¬ héi khi ViÖt Nam gia nhËp WTO. Nhng còng ph¶i thÊy r»ng sù tham gia mua cæ phiÕu cña c¸c NHTM níc ngoµi t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c NHTM CP cã c¬ héi tiÕp cËn víi c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, kü n¨ng qu¶n trÞ ®iÒu hµnh tiªn tiÕn, ®Æc biÖt lµ qu¶n trÞ rñi ro. Thø t: nh÷ng kú väng kh¸c vÒ lîi Ých cã ®îc nhê ®Çu t vµo cæ phiÕu NHTM CP cµng trë nªn râ rµng, minh b¹ch, ch¾c ch¾n vµ hÊp dÉn h¬n. Bëi v× ngoµi cæ tøc c¸c cæ ®«ng së h÷u ®îc hëng tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh b×nh thêng, th× cßn nh÷ng kho¶n lîi nhuËn bÊt thêng mµ NHTM CP cã ®îc, nh nh÷ng kho¶n nî xÊu ®· trÝch lËp dù phßng rñi ro ®a ra ngo¹i b¶n tríc ®©y, nay xö lý ®îc tµi s¶n, ph¸t m¹i thu håi tiÒn vÒ, nªn võa cã thu nhËp tõ b¸n tµi s¶n, võa cã thu nhËp tõ ngo¹i b¶ng chuyÓn vµo néi b¶ng tõ kho¶n dù phßng rñi ro ®· trÝch,... §©y lµ mét ®Æc thï cña ho¹t ®éng ng©n hµng. VÝ dô nh n¨m 2005, C«ng ty mua b¸n nî cña Bé tµi chÝnh thanh to¸n cho Eximbank kho¶n nî cña C«ng ty ViÖt Hµ tíi 104 tû ®ång, ®îc h¹ch to¸n vµo thu nhËp cña ng©n hµng. NhiÒu NHTM CP b¸n ®îc tµi s¶n xiÕt nî cao gÊp 3 - 4 lÇn gi¸ khi toµ ¸n tuyªn giao tµi s¶n cho ng©n hµng. Sè tiÒn ®ã ®îc ®a vµo quü thu nhËp cña ng©n hµng. Thø n¨m: sau n¨m n¨m thùc hiÖn ®Ò ¸n c¬ cÊu l¹i, ®Õn nay t×nh h×nh tµi chÝnh cña c¸c NHTM cæ phÇn kh¸ lµnh m¹nh. Néi bé Héi ®ång qu¶n lÝ vµ ban ®iÒu hµnh ®oµn kÕt, n¨ng lùc ®îc n©ng lªn, n¾m v÷ng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vµ chÊp hµnh tèt c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng ng©n hµng. C¸c NHTM cæ phÇn ®Òu x©y dùng ®îc chiÕn lîc kinh doanh vµ chiÕn lîc ph¸t triÓn hiÖu qu¶. Kh¶ n¨ng qu¶n trÞ rñi ro, tr×nh ®é chuyªn m«n cña c¸n bé l·nh ®¹o, nh©n viªn, nghÖ thuËt Marketing vµ tiÕp thÞ ... cña c¸c NHTM cæ phÇn ®îc n©ng cao.Bªn c¹nh ®ã tÝnh hÖ thèng trong céng ®ång ng©n hµng còng chÆt chÏvµ cã tÝnh rµng buéc. §ã chÝnh lµ c¸c ®èi t¸c kinh doanh cña nhau, trùc tiÕp lµ cho vay trªn thÞ trêng liªn ng©n hµng, trong quan hÖ tiÒn göi, cho vay hîp vèn hay ®ång tµi trî, trong quan hÖ ng©n hµng ®¹i lý liªn kÕt thÎ...§ã lµ cha kÓ mét hÖ thèng c¸c quy ®Þnh ph¸p lý, c¸c chÕ tµi kh¸c vÒ qu¶n lý, ®iÒu hµnh cña nhµ níc, cña Ng©n hµng nhµ níc ®¶m b¶o an toµn cho ho¹t ®éng ng©n hµng, nh: b¶o hiÓm tiÒn göi, tiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc, tiÒn göi b¶o ®¶m thanh to¸n, thanh tra Ng©n hµng Nhµ níc, kiÓm so¸t néi bé, kiÓm to¸n b¾t buéc, c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh. Bªn c¹nh ®ã nghiÖp vô cho vay t¸i cÊp vèn, cho vay t¸i chiÕt khÊu, nghiÖp vô thÞ trêng më,... cña Ng©n hµng Nhµ níc sÏ ®¸p øng ngay tøc thêi vèn thanh to¸n cho NHTM vµ Tæ chøc tÝn dông. Bªn c¹nh ®ã hÇu hÕt c¸c NHTM cæ phÇn ®Òu hÕt søc thËn träng träng cho vay, gi¶m tû träng d nî cho vay trong tæng tµi s¶n cã, t¨ng tû träng c¸c kho¶n ®Çu t, b¸n bu«n vèn, ®Çu t trªn thÞ trêng tiÒn göi trong vµ ngoµi níc, cho vay trªn thÞ trêng liªn ng©n hµng. §ång thêi ph¸t triÓn m¹nh dÞch vô nhÊt lµ dÞch vô thanh to¸n, kiÒu hèi, chuyÓn tiÒn, kinh doanh ngo¹i tÖ, thu hót tiÒn göi thanh to¸n, dÞch vô thÎ, t¨ng tû träng trong thu nhËp tõ dÞch vô tæng thu nhËp cña ng©n hµng. Bëi vËy lîi nhuËn cña ng©n hµng gia t¨ng m¹nh vµ v÷ng ch¾c. Lîi tøc cña NHTM cæ phÇn kÕt thóc n¨m tµi chÝnh cã thÓ chi b»ng tiÒn mÆt cho cæ ®«ng, cã thÓ chia b»ng cæ phiÕu cho cæ ®«ng. Do ®ã ho¹t ®éng ng©n hµng ngµy cµng an toµn, hiÖu qu¶ vµ phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ h¬n, cæ phiÕu trë nªn hÊp dÉn c¸c nhµ ®Çu t. Tuy nhiªn viÖc mua cæ phiÕu trªn thÞ trêng OTC víi gi¸ qu¸ cao khi sèt gi¸, ®ång thêi kh«ng n¾m v÷ng c¸c thñ tôc ph¸p lý khi mua b¸n trªn thÞ trêng OTC, dÔ g©y rñi ro cho c¸c nhµ ®Çu t c¸ nh©n cha n¾m v÷ng th«ng tin vµ thñ tôc. 2.2.2. KÕ ho¹ch CPH ng©n hµng Thñ tíng chÝnh phñ ®· cã quyÕt ®Þnh CPH Ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt Nam (Vietcombank) víi nguyªn t¾c n¾m göi tèi thiÓu 51% CP. Theo kÕ ho¹ch Vietcombank sÏ kiÓm khai CPH vµo ®Çu n¨m 2007. N¨m 2005 Ng©n hµng nµy ®· ph¸t hµnh h¬n 1.000 tû ®ång tr¸i phiÕu ®Ó t¨ng vèn. Khi CPH’ tæng gi¸ trÞ CP’ cña Vietcombank niªm yÕt trªn hai trung t©m GDCK sÏ lªn tíi hµng nghin tû ®ång. Víi hµm lîng gi¸ trÞ cæ phiÕu lín nh vËy, nÕu ®îc giao dÞch vµ niªm yÕt trªn hai trung t©m giao dÞch chøng kho¸n, th× chøng kho¸n giao dÞch cña hai trung t©m nµy sÏ lµ cæ phiÕu cña Vietcombank. Khi ®ã ch¾c ch¾n ho¹t ®éng giao dÞch cña hai trung t©m GDCK nµy sÏ s«i ®éng h¼n lªn, t¹o nÒn t¶ng míi cho sù ph¸t triÓn cña TTCK ViÖt Nam. §èi víi ng©n hµng ph¸t triÓn nhµ §ång B»ng S«ng Cöu Long , theo kÕ ho¹ch cæ phÇn ho¸ ®ã lµ lùa chän cæ ®«ng lín tõ c¸c tËp ®oµn tµi chÝnh - ng©n hµng cã uy tÝn trªn thÕ giíi ®Ó mua mét tû lÖ cæ phÇn khèng chÕ. Môc tiªu lµ c¬ cÊu l¹i toµn diÖn ng©n hµng ph¸t triÓn nhµ §ång B»ng S«ng Cöu Long theo tiªu chuÈn quèc tÕ, tõ qu¶n trÞ ®iÒu hµnh, c«ng nghÖ, s¶n phÈm dÞch vô... Cæ phiÕu cña ng©n hµng sÏ ®îc niªm yÕt trªn thÞ trêng chøng kho¸n. Dù kiÕn c«ng viÖc ®Þnh gi¸ vµ kiÓm to¸n ng©n hµng ph¸t triÓn nhµ §ång B»ng S«ng Cöu Long ph¶i hoµn thµnh sím trong n¨m 2006 hoÆc ®Çu n¨m 2007. Theo ®Ò ¸n cæ phÇn ho¸, lé tr×nh cæ phÇn ho¸ hai NHTM nhµ níc trªn sÏ ph¶i hoµn thµnh sím tríc n¨m 2008. Incombank hiÖn nay vÉn cha cã tuyªn bè chÝnh thøc nµo vÒ viÖc cæ phÇn ho¸, nhng l·nh ®¹o cña Incombank kh¼ng ®Þnh, sÏ cè g¾ng ®Èy nhanh tiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸, muén nhÊt lµ vµo n¨m 2008. §Õn n¨m 2010 sÏ thùc hiÖn cæ phÇn ho¸ mét sè NHTM nhµ níc kh¸c nh BIDV, Ng©n hµng C«ng Th¬ng ViÖt Nam. Riªng Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Agribank, ng©n hµng lín nhÊt trong sè c¸c NHTMNN hiÖn nay víi tæng tµi s¶n xÊp xØ 200.000 tû ®ång, do ®Æc thï ho¹t ®éng, ®èi tîng kh¸ch hµng nhá lÎ, chñ yÕu lµ n«ng d©n ph©n bè kh«ng tËp trung nªn sÏ tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ theo ®Ò ¸n riªng. Tuy nhiªn qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ ®îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c thËn träng, b¶o ®¶m æn ®Þnh kinh tÕ x· héi , cho phÐp c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi tham gia mua cæ phÇn vµ tham gia qu¶n trÞ ®iÒu hµnh c¸c ng©n hµng trong níc. §èi víi c¸c ng©n hµng níc ngoµi sÏ ®îc më réng ph¹m vi ho¹t ®éng ë ViÖt Nam theo lé tr×nh héi nhËp quèc tÕ. C¸c ng©n hµng nµy sÏ tiÕp tôc ®îc níi láng c¸c h¹n chÕ vÒ tiÕp cËn thÞ trêng nh tû lÖ huy ®éng vèn néi tÖ, m¹ng líi ho¹t ®éng vµ mét sè ho¹t ®éng kh¸c... Tuy nhiªn, bªn c¹nh viÖc t¹o ®iÒu kiÖn cho ng©n hµng níc ngoµi, sÏ cã biÖn ph¸p h¹n chÕ thao tóng, c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh hoÆc th«n tÝnh bÊt lîi cña tæ chøc tÝn dông níc ngoµi víi tæ chøc tÝn dông ViÖt Nam. Theo nh kÕ ho¹ch cæ phÇn ho¸ nµy th× trong thêi gian tíi c¸c NHTMCP sÏ cung cÊp mét lîng lín chøng kho¸n cho thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam. §ã sÏ lµ mét có hÝch thóc ®Èy thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam t¨ng trëng h¬n n÷a. 2.2.3. Thùc tr¹ng cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc Bé kÕ ho¹ch vµ ®Çu t cho biÕt, n¨m 2005 c¶ níc ®· cæ phÇn ho¸ 724 doanh nghiÖp nhµ níc, ®a tæng sè doanh nghiÖp nhµ níc ®îc cæ phÇn ho¸ tõ n¨m 1992 ®Õn nay lªn tíi 2.996 doanh nghiÖp. N¨m 2005, ®· cã nh÷ng doanh nghiÖp quy m« võa vµ lín ®· cæ phÇn ho¸ nh: C«ng ty Khoan vµ dÞch vô dÇu khÝ, c¸c nhµ m¸y ®iÖn: S«ng Hinh - VÜnh S¬n, Th¸c Bµ, Ph¶ L¹i C«ng ty giÊy T©n Mai, C«ng ty VËn T¶i x¨ng dÇu ®êng thuû I...ViÖc cæ phÇn ho¸ mét sè doanh nghiÖp nhµ níc quy m« lín, nhµ níc gi÷a cæ phÇn chi phèi ®· thu hót ®îc nhiÒu vèn tõ x· héi qua viÖc b¸n c¸c chøng kho¸n, t¹o ®iÒu kiÖn ®æi míi c«ng nghÖ, thay ®æi ph¬ng thøc qu¶n lý, n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng. Theo ®iÒu tra cña ban chØ ®¹o ph¸t triÓn ®æi míi vµ ph¸t triÓn doanh nghiÖp, hiÖu qu¶ kinh tÕ cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc sau cæ phÇn ho¸ t¨ng lªn râ rÖt. KÕt qu¶ kh¶o s¸t h¬n 850 doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸ cho thÊy, n¨m 2005 vèn ®iÒu lÖ t¨ng b×nh qu©n 44%, doanh thu t¨ng gÇn 24%, lîi nhuËn t¨ng 140%, nép ng©n s¸ch t¨ng h¬n 25%, thu nhËp lao ®éng t¨ng 12%. ChÝnh Phñ võa yªu cÇu c¸c Bé, ngµnh khÈn tr¬ng triÓn khai viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®æi míi doanh nghiÖp nhµ níc 5 n¨m 2006 - 2010, träng t©m lµ cæ phÇn ho¸ hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæng c«ng ty nhµ níc. Theo ®ã kÕt thóc n¨m 2006 sÏ cã kho¶ng 420 doanh nghiÖp ®îc cæ phÇn ho¸, ®a tæng sè doanh nghiÖp ®îc cæ phÇn ho¸ lªn 3480 doanh nghiÖp vµ hÇu hÕt lµ doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. Riªng trong n¨m 2007 sÏ cã kho¶ng 600 doanh nghiÖp nhµ níc tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ gåm mét sè tæng c«ng ty, NHTM doanh nghiÖp ho¹t ®éng c«ng Ých. Qu¸ tr×nh nµy sÏ thùc hiÖn theo nguyªn t¾c thÞ trêng, g¾n viÖc cæ phÇn ho¸ víi ph¸t triÓn TTCK. §iÒu ®ã gãp phÇn t¹o ra cho thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam nhiÒu lo¹i hµng ho¸ h¬n, cung cÊp nhiÒu sù lùa chän hÊp dÉn cho c¸c nhµ ®Çu t khi tham gia TTCK. 2.2.4. Vai trß ®Çu t trùc tiÕp cña NHTM Víi tiÒm lùc tµi chÝnh m¹nh vµ kh¶ n¨ng sö dông vèn ng¾n h¹n ®Çu t dµi h¹n, c¸c NHTM cã thÓ ®ãng vai trß lµ nhµ ®Çu t trªn thÞ trêng tr¸i phiÕu ®Æc biÖt lµ thÞ trêng tr¸i phiÕu chÝnh phñ. Trong n¨m 2005, tæng lîng Tr¸i phiÕu chÝnh phñ ph¸t hµnh lµ 17.226 tû VN§, trong ®ã c¸c NHTM mua 12.058 tû VN§, chiÕm kho¶ng 70%. Trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2006 tæng gi¸ trÞ giao dÞch cña c¸c NHTM ®¹t kho¶ng 15022 .tû ®ång 2.2.5. Thùc tr¹ng vÒ vai trß cña c«ng ty chøng kho¸n trùc thuéc ng©n hµng ®èi víi TTCK níc ta C¸c c«ng ty chøng kho¸n cña c¸c NHTM lµ thµnh viªn quan träng cña trung t©m GDCK thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ Hµ Néi, trªn thÞ trêng OTC. Do ®ã mét lîng lín chøng kho¸n ®îc giao dÞch mua b¸n qua c¸c c«ng ty nµy. HiÖn nay trªn TTCK cã kho¶ng 16 c«ng ty chøng kho¸n ®îc cÊp phÐp ho¹t ®éng trong ®ã chiÕm h¬n mét nöa lµ c¸c c«ng ty chøng kho¸n cña c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i nh : C«ng ty chøng kho¸n ng©n hµng ®Çu t vµ ph¸t triÓn ViÖt Nam (BSC), C«ng ty Chøng kho¸n NHTMCP §«ng ¸, C«ng ty chøng kho¸n NHTMCP c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh VB Bank... Míi ®©y, ngµy 20/10/2006 c«ng ty chøng kho¸n Sµi Gßn Th¬ng TÝn ( Sacombank Securities ) ®· chÝnh thøc khai tr¬ng, trë thµnh thµnh viªn thø 16 cña thÞ trêng GDCK Hµ néi víi sè vèn ®iÒu lÖ 300tû ®ång. Sacombank Securities lµ mét trong nh÷ng c«ng ty chøng kho¸n cã vèn ®iÒu lÖ lín nhÊt ë ViÖt Nam hiÖn nay. C«ng ty sÏ tham gia cung cÊp tÊt c¶ c¸c dÞch vô chøng kho¸n ®îc phÐp thùc hiÖn bao gåm m«i giíi, tù doanh, t vÊn, b¶o l·nh ph¸t hµnh, qu¶n lý danh môc ®Çu t. Tuy ra ®êi sau nhng c«ng ty chøng kho¸n cña NHTM Sacombank ®· ph¸t triÓn 3 lo¹i h×nh dÞch vô u ®·i cho c¸c nhµ ®Çu t mµ c¸c c«ng ty chøng kho¸n kh¸c cha thùc hiÖn. ®ã lµ nhµ ®Çu t khi th«ng qua SBS më tµi kho¶n t vÊn, m«i giíi cã thÓ thÕ chÊp cho SBS nh÷ng cæ phiÕu ®· niªm yÕt mµ nhµ ®Çu t dù tÝnh mua, thÕ chÊp cæ phiÕu cha niªm yÕt vµ thÕ chÊp b»ng bÊt ®éng s¶n ®Ó ®Çu t vµo mua cæ phiÕu niªm yÕt. C¸c c«ng ty chøng kho¸n cña NHTM ®Òu ®îc cÊp phÐp thùc thi nghiÖp vô qu¶n lý danh môc ®Çu t. NhiÒu hîp ®ång cã gi¸ trÞ hµng chôc, hµng tr¨m tû VN§ ®îc triÓn khai, mang l¹i tæng doanh thu ®Çu t lªn tíi 240 tû VN§ vµo cuèi n¨m 2004. Bªn c¹nh ®ã nghiÖp vô t vÊn tµi chÝnh vµ ®Çu t chøng kho¸n còng ®îc cÊp phÐp cho c¸c c«ng ty chøng kho¸n. KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng nµy lµ c¸c c«ng ty chøng kho¸n ®· t vÊn cho nhiÒu kh¸ch hµng, trong ®ã cã c¸c c«ng ty niªm yÕt ®Ó ho¹t ®éng chøng kho¸n cã hiÖu qu¶ tèt Trong n¨m 2005, t×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty chøng kho¸n ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¸ kh¶ quan. Tæng doanh thu tõ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh vµ l·i ®Çu t cña c¸c c«ng ty chøng kho¸n, t¨ng 23% so víi n¨m 2004. Hai nguån thu chñ yÕu trong n¨m 2005 lµ thu tõ ho¹t ®éng tù doanh vµ thu tõ l·i ®Çu t, cã tæng doanh thu ®¹t kho¶ng 540 tû ®ång, chiÕm 79% tæng doanh thu vµ l·i ®Çu t cña c¸c C«ng ty chøng kho¸n. Riªng tæng doanh thu tõ ho¹t ®éng tõ ho¹t ®éng tù doanh ®¹t kho¶ng 158 tû ®ång, chiÕm kho¶ng 23%. Doanh thu tõ ho¹t ®éng m«i giíi, qu¶n lý danh môc ®Çu t, b¶o l·nh ph¸t hµnh vµ ®¹i lý ph¸t hµnh, t vÊn ®Çu t ®¹t thÊp, t¬ng øng chiÕm 3,5%, 1,1%, 6,2%, 3,4%. Cßn l¹i, nguån thu tõ vèn kinh doanh chiÕm 4,2% tæng doanh thu vµ l·i ®Çu t. Nh×n chung, c¸c c«ng ty chøng kho¸n ®Òu kinh doanh cã l·i. Lîi nhuËn sau thuÕ cña c¸c C«ng ty chøng kho¸n ®¹t 170 tû ®ång, t¨ng 41% so víi n¨m 2004. 2.2.6. Mét sè dÞch vô cña NHTM nh»m hç trî cho TTCK §Ó ®¸p øng nhu cÇu linh ho¹t cña kh¸ch hµng vµ thÞ trêng, c¸c NHTM ®ang triÓn khai nhiÒu lo¹i h×nh dÞch vô vÒ chøng kho¸n nh : cho vay kinh doanh chøng kho¸n, cho vay øng tríc tiÒn b¸n chøng kho¸n, cÇm cè chøng kho¸n. Trong ®ã, nghiÖp vô cÇm cè chøng kho¸n trong thêi gian gÇn ®©y ®îc ®«ng ®¶o kh¸ch hµng t×m ®Õn. TÝnh ®Õn cuèi th¸ng 3/2006 ®· cã kho¶ng 13 triÖu cæ phiÕu c¸c lo¹i ®îc cÇm cè víi tæng gi¸ trÞ kho¶ng 751 tû VN§ Tuy nhiªn viÖc ph¸t triÓn cho vay cÇm cè cæ phiÕu còng lµ nguy c¬ c¶nh b¸o ®èi víi c¸c NHTM do ®ã c¸c NTHM cÇn xem xÐt kü ®iÒu kiÖn cña cæ phiÕu ®ã tríc khi cho phÐp cÇm cè cæ phiÕu cña doanh nghiÖp nµo ®ã. Nh Techcombank chØ cÇm cè cæ phiÕu cña c¸c ng©n hµng, víi cæ phiÕu niªm yÕt ph¶i lµ cæ phiÕu cña c¸c doanh nghiÖp ®¹t tiªu chuÈn do Techcombank quy ®Þnh ( vÒ tæng tµi s¶n, tæng vèn ®iÒu lÖ, tæng doanh thu, tû suÊt sinh lêi ROE ) ®ång thêi Techcombank th«ng qua c¸c c«ng ty chøng kho¸n ®Ó x¸c nhËn t×nh tr¹ng søc kháe cña cæ phiÕu niªm yÕt råi míi xem xÐt cho cÇm cè. Cæ phiÕu ®îc cÇm cè sÏ bÞ phong to¶ tµi kho¶n. §Ó theo dâi t×nh h×nh th«ng tin c¸c lo¹i cæ phiÕu, Techcombank sÏ cËp nhËt th«ng tin vµo ®Çu th¸ng ®èi víi cæ phiÕu OTC vµ hµng quý ®èi víi cæ phiÕu niªm yÕt. Thêi h¹n cho vay víi cæ phiÕu niªm yÕt lµ 6 th¸ng, cæ phiÕu OTC lµ 12 th¸ng. Møc cho vay tuú thuéc vµo tõng trêng hîp cô thÓ, møc cao nhÊt b»ng 4 lÇn mÖnh gi¸ cæ phiÕu. Tuú thuéc vµo lo¹i tµi s¶n thÕ chÊp vµ kú h¹n vay, kh¸ch hµng ph¶i tr¶ l·i cho ng©n hµng trung b×nh 1,05%/ th¸ng. Trong hîp ®ång quy ®Þnh gi÷a ng©n hµng víi kh¸ch hµng, nÕu cæ phiÕu gi¶m gi¸ 10% th× kh¸ch hµng ph¶i bæ sung chøng kho¸n kh¸c hoÆc nép tiÒn thªm vµo nÕu kh«ng ng©n hµng sÏ b¸n cæ phiÕu ®ã. Tuy nhiªn c¸c NHTM còng ph¶i c¶nh gi¸c, nÕu nh cho vay qu¸ nhiÒu, khi cæ phiÕu sôt tíi mét møc nµo ®ã th× theo hîp ®ång cÇm cè ng©n hµng ph¶i gi¶i to¶ cÇm cè vµ b¸n å ¹t ra, ®iÒu nµy kh«ng nh÷ng ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ kinh doanh cña c¸c ng©n hµng mµ cßn t¸c ®éng trë l¹i TTCK vµ khiÕn gi¸ chøng kho¸n tiÕp tôc sôt gi¶m. 2.2.7. NHTM gãp phÇn ®iÒu hoµ cung cÇu vµ æn ®Þnh TTCK C¸c NHTM th«ng qua ho¹t ®éng cu¶ c¸c c«ng ty chøng kho¸n trùc thuéc, n¬i mét lîng lín chøng kho¸n ®îc giao dÞch mua b¸n, ®Ó ®iÒu hoµ lîng cung cÇu chøng kho¸n mét c¸ch tèt nhÊt ®Ó t¹o ra sù æn ®Þnh cho thÞ trêng chøng kho¸n. Ng©n hµng Ngo¹i Th¬ng lµ NHTM ®Çu tiªn triÓn khai dÞch vô gi¸m s¸t quü ®Çu t chøng kho¸n (VF1) vµ sau ®ã mét sè NHTM kh¸c còng triÓn khai dÞch vô nµy. C¸c NHTM thùc hiÖn b¶o qu¶n, lu ký chøng kho¸n, ®Þnh gi¸ gi¸ trÞ tµi s¶n cña quü ®Çu t chøng kho¸n vµ c«ng ty qu¶n lý quü. Ho¹t ®éng nµy gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng GDCK. 2.3. H¹n chÕ vµ nguyªn nh©n khiÕn c¸c NHTM cha ph¸t huy ®îc vai trß ph¸t triÓn TTCK C¸c NHTM ViÖt Nam ®· tham gia tÝch cùc ngay tõ giai ®o¹n ®Çu h×nh thµnh vµ gãp phÇn quan träng vµo viÖc ph¸t triÓn TTCK tuy nhiªn nã vÉn cha khai th¸c hÕt ®îc tiÒm lùc tµi chÝnh, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, c«ng nghÖ, tr×nh ®é nghiÖp vô giao dÞch... cho thÞ trêng non trÎ nµy. §Õn nay, míi chØ cã cæ phiÕu cña hai NHTMCP ®îc niªm yÕt trªn TTCK, ®ã lµ cæ phiÕu cña NHTMCP Sacombank, NHTMCP ¸ Ch©u ACB. C¸c NHTM kh¸c vÉn cha chÝnh thøc niªm yÕt. Qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ c¸c NHTMNN vµ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc diÔn ra chËm ch¹p. Quy m« vèn cña c¸c NHTM cßn nhá so víi c¸c ng©n hµng c¸c níc trong khu vùc. Nh÷ng víng m¾c tõ c¬ chÕ chÝnh s¸ch nhµ níc ®èi víi viÖc ph¸t hµnh chøng kho¸n ra c«ng chóng... TÊt c¶ ®iÒu ®ã lµm cho TTCK níc ta cha thùc sù trë thµnh mét kªnh huy ®éng vèn trung vµ dµi h¹n cho nÒn kinh tÕ. HiÖn nay, ViÖt Nam ®· gia nhËp WTO, c¸c NHTM , c¸c c«ng ty chøng kho¸n trong níc cßn non trÎ c¶ vÒ nghiÖp vô chøng kho¸n, kinh nghiÖm , kh¶ n¨ng c¹nh tranh cßn yÕu sÏ ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc rÊt lín tõ c¸c tæ chøc tµi chÝnh níc ngoµi. 2.4. Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao vai trß cña NHTM trong viÖc ph¸t triÓn TTCK ViÖt Nam Mét lµ, ®Èy m¹nh thÞ trêng OTC víi nßng cèt lµ ho¹t ®éng cña c¸c NHTM vµ c¸c c«ng ty chøng kho¸n. §ång thêi Trung t©m lu ký chøng kho¸n míi ra ®êi ph¶i ph¸t huy tèt vai trß cña m×nh. Trung t©m nµy sÏ tËp trung ho¸ tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng lu ký ®èi víi c¸c chøng kho¸n niªm yÕt vµ ®¨ng ký giao dÞch t¹i hai TTGDCK Hµ néi vµ Thµnh phè Hå ChÝ Minh, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c giao dÞch ngoµi sµn do c¸c NHTM, C«ng ty chøng kho¸n thùc hiÖn. Hai lµ, thu hót m¹nh sù tham gia cña c¸c nhµ ®Çu t c¸ nh©n nhá vµ ph¸t triÓn dÞch vô qu¶n lý danh môc ®Çu t cho kh¸ch hµng vµ c¸ nh©n. víi dÞch vô nµy, c¸c NHTM sÏ thiÕt kÕ c¸c s¶n phÈm ®Ó thu hót vèn ®Çu t trong níc hoÆc liªn kÕt víi c¸c ®èi t¸c níc ngoµi ®Ó b¸n c¸c s¶n phÈm qòy ®Çu t cña níc ngoµi(®Çu t ra níc ngoµi) Ba lµ, t¹o khu«n khæ ph¸p luËt khuyÕn khÝch c¸c NHTM tham gia ho¹t ®éng chøng kho¸n. ViÖc khuyÕn khÝch c¸c NHTM tham gia ho¹t ®éng chøng kho¸n ®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng cæ phiÕu sÏ ph¸t huy ®îc c¸c thÕ m¹nh cña NHTM, ®ã lµ : u thÕ vÒ m¹ng líi, kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thÞ trêng OTC vµ ®¸p øng xu thÕ cña qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ trong lÜnh vùc tµi chÝnh - ng©n hµng - ®Çu t, c¸c NHTM ViÖt Nam ®îc phÐp vµ ®· thùc hiÖn ho¹t ®éng qu¶n lý tµi s¶n, thùc chÊt lµ ho¹t ®éng ®Çu t chøng kho¸n ë níc ngoµi trong khi ho¹t ®éng nµy bÞ h¹n chÕ ë trong níc. TiÕp tôc hoµn thiÖn hµnh lang ph¸p lý cho thÞ trêng, thiÕt lËp mét m«i trêng ph¸p lý æn ®Þnh, ®ång bé cho ho¹t ®éng kinh doanh chøng kho¸n. Cô thÓ lµ, tõ 1/1/2007 khi luËt chøng kho¸n b¾t ®Çu cã hiÖu lùc, thÞ tr­êng chøng kho¸n ë n­íc ta ®· cã mét v¨n b¶n chÝnh thøc quy ®Þnh hoat ®éng cña thÞ tr­êng. Bªn c¹nh ®ã cÇn t¨ng cêng tÝnh hiÖu lùc cña c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt trong lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ kinh doanh chøng kho¸n. §Èy m¹nh c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra vµ xö ph¹t thÝch ®¸ng ®èi víi c¸c hµnh vi vi ph¹m. CÇn ph¶i x©y dùng luËt giao dÞch ®iÖn tö trªn m¹ng ®Ó cã sù b¶o ®¶m cho nhµ ®Çu t­ khi thùc hiÖn giao dÞch trªn m¹ng. Bèn lµ, x©y dùng ®îc hÖ thèng xÕp h¹ng ( ®Þnh møc ) tÝn nhiÖm. Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm quan träng nhÊt cña thÞ trêng chøng kho¸n lµ tÝnh minh b¹ch. Do vËy, ë tÊt c¶ c¸c thÞ trêng ph¸t triÓn, vÊn ®Ò xÕp h¹ng tÝn nhiÖm c¸c ®Þnh chÕ tham gia thÞ trêng ®îc thùc hiÖn bëi c¸c c«ng ty xÕp h¹ng ®éc lËp, c¸c th«ng tin ®îc c«ng bè c«ng khai cho c¸c nhµ ®Çu t vµ c¸c chñ thÓ tham gia hoÆc cã liªn quan ®Õn thÞ trêng. TTCK ViÖt Nam muèn ph¸t triÓn còng ph¶i x©y dùng ®îc mét c¬ chÕ ®¸nh gi¸, xÕp h¹ng tÝn nhiÖm ®éc lËp vµ h÷u hiÖu. ý tëng vÒ viÖc thµnh lËp vµ ®a vµo ho¹t ®éng mét c«ng ty xÕp h¹ng tÝn nhiÖm t¹i ViÖt Nam ®· cã. Nh lµ mét nç lùc thóc ®Èy tiÕn tr×nh nµy, vµo th¸ng 7/2006, Vietcombank phèi hîp víi phßng th¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖpViÖt Nam ( VCCI ), hiÖp héi Ng©n hµng Ch©u ¸ ( ABA), Héi ®ång t vÊn doanh nghiÖp APEC ( ABAC ) cïng tæ chøc héi th¶o quèc tÕ ®Ó bµn vÒ vÊn ®Ò nµy. N¨m lµ, më réng ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty chøng kho¸n. ViÖc t¨ng cêng n¨ng lùc tµi chÝnh còng nh ph¹m vi ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty chøng kho¸n víi môc tiªu trë thµnh c¸c ng©n hµng ®Çu t, ®ñ søc b¶o l·nh ph¸t hµnh vµ thùc hiÖn c¸c dÞch vô ®Çu t chøng kho¸n kh«ng chØ ë thÞ trêng ViÖt Nam, mµ cßn tiÕn tíi tham gia vµo qu¸ tr×nh ph¸t hµnh tr¸i phiÕu quèc tÕ cña ChÝnh phñ vµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ hÕt søc cÇn thiÕt. KÕt luËn NHTM tham gia ho¹t ®éng trªn TTCK tõ rÊt l©u. Ngµy nay vai trß ®ã ngµy cµng ®îc ph¸t huy m¹nh mÏ. Trong giai ®o¹n ®Çu h×nh thµnh TTCK ë níc ta, c¸c NHTM ®· tham gia víi nhiÒu ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. NHTM cung cÊp hµng ho¸ cho TTCK vµ lµ cÇu nèi quan träng gi÷a nhµ ®Çu t víi TTCK qua nhiÒu nghiÖp vô chøng kho¸n : m«i giíi,®Çu t, cÇm cè chøng kho¸n...Bªn c¹nh ®ã c¸c NHTM trªn TTCK gãp phÇn ®iÒu hoµ cung cÇu chøng kho¸n, ®¶m b¶o tÝnh æn ®Þnh vµ c¸c nguyªn t¾c trªn TTCK. Song c¸c NHTM vÉn cha khai th¸c hÕt tiÒm lùc tµi chÝnh, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, ®éi ngò c¸n bé, tr×nh ®é nghiÖp vô giao dÞch cho TTCK cßn non trÎ nµy. Ngµy 11- 1- 2007, ViÖt Nam chÝnh thøc gia nhËp WTO. Sù kiÖn träng ®¹i nµy mang l¹i cho nÒn kinh tÕ níc ta nãi chung vµ c¸c tæ chøc tÝn dông trong níc nãi riªng nhiÒu c¬ héi ®Ó ph¸t triÓn song còngcã kh«ng Ýt nh÷ng th¸ch thøc. Sù gia nhËp cña c¸c NHTM, c¸c c«ng ty chøng kho¸n níc ngoµi víi nhiÒu kinh nghiÖm , tiÒm lùc tµi chÝnh m¹nh, ®éi ngò c¸n bé ®îc ®µo t¹o chuyªn s©u... thùc sù lµ mét th¸ch thøc rÊt lín víi c¸c NHTM vµ c¸c c«ng ty chøng kho¸n. §ßi hái c¸c NHTM vµ C«ng ty chøng kho¸n trong níc ph¶i kh«ng ngõng trau dåi kiÕn thøc vµ kü n¨ng chuyªn ngµnh cho ®éi ngò c¸n bé, t¨ng cêng tiÒm lùc tµi chÝnh gãp phÇn thøc ®Èy n¨ng lùc c¹nh tranh. Qua ®ã n©ng cao vÞ thÕ cña c¸c NHTM trong níc trªn TTCK ViÖt Nam. Dùa vµo kiÕn thøc ®¨ ®îc häc tËp, nghiªn cøu, ®Ò tµi : Vai trß cña NHTM trªn TTCK ViÖt Nam hiÖn nay. §Ò tµi nµy ®· tr×nh bµy mét c¸ch c¬ b¶n nhÊt c¸ vÊn ®Ò lý luËn còng nh thùc tiÔn cña vÊn ®Ò nµy. Qua ®ã ®a ra mét sè gi¶i ph¸p, kiÕn nghÞ nh»m t¨ng cêng vai trß cña c¸c NHTM trong sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña TTCK ViÖt Nam. Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù quan t©m híng dÉn vµ gióp ®ì tËn t×nh cña T.S Tr­¬ng Hoµi Linh ®· gióp cho em hoµn thµnh ®Ò tµi nghiªn cøu cña m×nh! Tµi liÖu tham kh¶o Gi¸o tr×nh tµi chÝnh tiÒn tÖ - Frederic S. Mishkin. Gi¸o tr×nh thÞ trêng chøng kho¸n - G.S. TS Lª V¨n T. Gi¸o tr×nh ng©n hµng th¬ng m¹i. Thêi b¸o ®Çu t chøng kho¸n. Thêi b¸o ng©n hµng. T¹p chÝ ng©n hµng . T¹p chÝ thÞ trêng chøng kho¸n. T¹p chÝ tµi chÝnh. Mét sè trang web vÒ ng©n hµng vµ thÞ trêng chøng kho¸n. Môc lôc Lêi më ®Çu 1 PhÇn 1: vai trß cña NHTM trªn ThÞ trêng chøng kho¸n (TTCK) 2 1.1. Tæng quan vÒ NHTM 2 1.1.1. Kh¸i niÖm vµ c¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n cña NHTM 2 1.1.2. VÞ trÝ cña NHTM trong hÖ thèng tµi chÝnh 3 1.1.3. Vai trß cña NHTM ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ 3 1.2. Tæng quan vÒ thÞ trêng chøng kho¸n ( TTCK ) 4 1.2.1. Kh¸i niÖm 4 1.2.2. C¬ cÊu tæ chøc cña thÞ trêng chøng kho¸n 5 1.2.3. Hµng ho¸ trªn TTCK..........................................................................................................6 1.2.4. C¸c chñ thÓ trªn TTCK......................................................................................................6 1.3. Vai trß cña ng©n hµng th¬ng m¹i trªn thÞ trêng chøng kho¸n 7 1.3.1. NHTM t¹o hµng ho¸ cho TTCK 7 1.3.2. NHTM lµ cÇu nèi gi÷a nhµ ®Çu t vµ thÞ trêng chøng kho¸n 11 1.3.3. Vai trß ®Çu t trùc tiÕp trªn TTCK cña NHTM 15 1.3.4. Ho¹t ®éng cña ng©n hµng th¬ng m¹i t¹o tÝnh thanh kho¶n cho TTCK 16 1.3.5. NHTM gãp phÇn ®iÒu hoµ cung cÇu, æn ®Þnh thÞ trêng chøng kho¸n 17 1.3.6. Sù tham gia cu¶ NHTM gãp phÇn ®¶m b¶o nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña TTCK 18 PhÇn 2: §¸nh gi¸ vÒ vai trß cña NHTM trong ho¹t ®éng cña TTCK. ViÖt Nam hiÖn nay 19 2.1. Thùc tr¹ng vÒ TTCK ViÖt Nam hiÖn nay 19 2.2. Thùc tr¹ng vÒ vai trß cña NHTM trong TTCK ViÖt Nam 20 2.2.1. C¬n sèt cæ phiÕu ng©n hµng th¬ng m¹i 20 2.2.2. KÕ ho¹ch CPH ng©n hµng 25 2.2.3. Thùc tr¹ng cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc 26 2.2.4. Vai trß ®Çu t trùc tiÕp cña NHTM 27 2.2.5. Thùc tr¹ng vÒ vai trß cña c«ng ty chøng kho¸n trùc thuéc ng©n hµng ®èi víi TTCK níc ta 27 2.2.6. Mét sè dÞch vô cña NHTM nh»m hç trî cho TTCK 29 2.2.7. NHTM gãp phÇn ®iÒu hoµ cung cÇu vµ æn ®Þnh TTCK 29 2.3. H¹n chÕ vµ nguyªn nh©n khiÕn c¸c NHTM cha ph¸t huy ®îc vai trß ph¸t triÓn TTCK 30 2.4. Mét sè kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao vai trß cña NHTM trong viÖc ph¸t triÓn TTCK ViÖt Nam 30 KÕt luËn 32 Tµi liÖu tham kh¶o 33

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVai trò của Ngân hàng Thương mại trên thị trường chứng khoán VN hiện nay.DOC
Luận văn liên quan