Dùng sơ đồ lắp ráp để dạy các bài thực hành phần điện – Vật lý

Phần thứ nhất nhận thức cũ và tình trạng cũ a) Các giờ thực hành đã làm: Đa số giáo viên còn rất ngại bố trí giờ thực hành, phương pháp thực hành còn rất đơn giản, thường làm cho qua chuyện. Không quản lý điều khiển được học sinh nên giáo viên thường làm luôn cho các em quan sát là xong. Về phía học sinh khi làm thí nghiệm thực hành còn rất nhiều lúng túng. Từ lý thuyết áp dụng ra thực tế còn chưa tự tin. Trong phần điện thì từ sơ đồ mạch điện chưa lắp ráp được các đồ dùng thực, chưa có phương pháp trình bày được nội dung của một bài thí nghiệm thực hành; cách ghi kết quả, cách viết báo cáo nên các em chỉ làm chiếu lệ. Đặc biệt chưa có kỹ năng gì về đọc tài liệu làm thí nghiệm nên kết quả làm chưa cao. b) Điều tra khảo sát trước khi thực hiện đề tài: Trong quá trình nghiên cứu đề tài tôi tiến hành điều tra khảo sát với 160 học sinh lớp 7 trường THCS Diễn Kỷ- Diễn Châu- Nghệ An về hứng thú học môn vật lý và làm thí nghiệm thực hành vật lý của các em vào tháng 9/2004. Tôi điều tra bằng phương pháp trắc nghiệm với những câu hỏi sau (khoanh tròn vào ý cuả em): 1- Em có thích làm thí nghiệm thực hành vật lý không ? a/ Rất thích b/ Bình thường c/ Không thích 2- Khi được làm thí nghiệm thực hành em có nắm được các bước của bài thí nghiệm thực hành không ? a/ Có b/ Có nhưng lộn xộn c/ Không 3- Em có biết sử dụng những dụng cụ thiết bị của bài thí nghiệm thực hành sẽ làm không ? a/ Có b/ Có nhưng còn nhiều lúng túng c/ Không 4- Sau mỗi bài thí nghiệm thực hành em có biết viết báo cáo không ? a/ Có b/ Biết nhưng không đầy đủ c/ Không 5- Sau mỗi giờ thí nghiệm thực hành có giúp em nắm chắc và hiểu sâu kiến thức mình đã học không ? a/ Có b/ Bình thường c/ Không 6- Thí nghiệm thực hành vật lý có giúp gì em trong cuộc sống không? a/ Giúp nhiều b/ Có nhưng không nhiều c/ Không Kết quả thu được như sau Trả lời câu hỏi Tổng số học sinh Trả lời câu a Trả lời câu b Trả lời câu c Số HS % Số HS % Số HS % 1 160 60 37,5 52 32,5 48 30 2 160 48 30 56 35 56 35 3 160 50 31,25 60 37,5 50 31,25 4 160 52 32,5 64 40 44 27,5 5 160 56 35 52 32,5 52 32,5 6 160 60 37,5 48 30 52 32,5 * Qua kết quả thu được của bài điều tra trắc nghiệm ta thấy các em: - Chưa thực sự có hứng thú làm thí nghiệm thực hành. - Chưa có phương pháp làm thí nghiệm thực hành. - Còn ít quan tâm tới dụng cụ thí nghiệm. - Thời gian làm thí nghiệm thực hành còn quá ít. - Dụng cụ thực hành hay hỏng, không chính xác. - Thí nghiệm thực hành chưa đi sâu vào tiềm thức của các em. - Khi viết báo cáo còn nhiều lúng túng. Từ những nguyên nhân trên dẫn đến học sinh chỉ làm thí nghiệm thực hành chiếu lệ cho qua chuyện, các em chưa nghĩ được rằng nếu mình biết làm thí nghiệm thực hành và làm thực hành có chất lượng sẽ giúp bản thân củng cố nhớ lâu các kiến thức cơ bản. Mặt khác chính các kiến thức cơ bản của vật lý có rất nhiều ứng dụng trong thực tế đời sống. Phần thứ hai Nhận thức mới và giải pháp mới 1) Nhận thức mới: * “Học phải đi đôi với hành” đó là lời dạy của Bác Hồ kính yêu đối với thế hệ trẻ của chúng ta. Phải biết vận dụng lý thuyết vào thực tế nếu không lý thuyết đó sẽ trở thành lý thuyết suông và không có ý nghĩa. Vật lý là bộ môn khoa học thực nghiệm có nhiều thành tựu áp dụng khoa học kỹ thuật. Vì thế dạy vật lý không chỉ là truyền thụ kiến thức lý thuyết đơn thuần, mà còn phải rèn cho học sinh những kỹ năng cơ bản cần thiết, giúp cho các em nắm chắc kiến thức cơ bản, có khả năng thực hành, vận dụng vào những trường hợp cụ thể, không những trong thời gian ở nhà trường THCS mà còn là nền tảng giúp các em học tiếp lên. Mặt khác nó còn tạo điều kiện cho các em dễ dàng tham gia vào cuộc sống lao động sản xuất và kỹ thuật hiện đại sau này. Dạy vật lý gắn liền với thí nghiệm là một yêu cầu hết sức cần thiết song hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm thực hành cũng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng giúp cho học sinh học tập và phát triển toàn diện. Đó là vấn đề mà tôi đề cập dưới đây. * Mục đích cơ bản của đề tài là: làm thế nào để học sinh có thể làm thí nghiệm thực hành có chất lượng dưới sự hướng dẫn của thầy. * Thí nghiệm thực hành là: loại thí nghiệm được tiến hành sau khi học sinh đã học xong một loại đề tài nào đó vì thế loại thí nghiệm này có tác dụng rất lớn trong việc giúp các em ôn tập, đào sâu suy nghĩ, khái quát hoá. Những thí nghiệm thực hành học sinh được trực tiếp tiếp xúc với dụng cụ thí nghiệm, độc lập thực hiện kế hoạch và thu kết quả. * Hình thức tổ chức: Thí nghiệm thực hành được bố trí trong một tiết học. Học sinh được chia thành các nhóm từ 6 đến 7 em (có 1 nhóm trưởng và 1 thư ký). 2) Giải pháp mới:

doc27 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 2052 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Dùng sơ đồ lắp ráp để dạy các bài thực hành phần điện – Vật lý, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
phÇn thø nhÊt nhËn thøc cò vµ t×nh tr¹ng cò a) C¸c giê thùc hµnh ®· lµm: §a sè gi¸o viªn cßn rÊt ng¹i bè trÝ giê thùc hµnh, ph­¬ng ph¸p thùc hµnh cßn rÊt ®¬n gi¶n, th­êng lµm cho qua chuyÖn. Kh«ng qu¶n lý ®iÒu khiÓn ®­îc häc sinh nªn gi¸o viªn th­êng lµm lu«n cho c¸c em quan s¸t lµ xong. VÒ phÝa häc sinh khi lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh cßn rÊt nhiÒu lóng tóng. Tõ lý thuyÕt ¸p dông ra thùc tÕ cßn ch­a tù tin. Trong phÇn ®iÖn th× tõ s¬ ®å m¹ch ®iÖn ch­a l¾p r¸p ®­îc c¸c ®å dïng thùc, ch­a cã ph­¬ng ph¸p tr×nh bµy ®­îc néi dung cña mét bµi thÝ nghiÖm thùc hµnh; c¸ch ghi kÕt qu¶, c¸ch viÕt b¸o c¸o nªn c¸c em chØ lµm chiÕu lÖ. §Æc biÖt ch­a cã kü n¨ng g× vÒ ®äc tµi liÖu lµm thÝ nghiÖm nªn kÕt qu¶ lµm ch­a cao. b) §iÒu tra kh¶o s¸t tr­íc khi thùc hiÖn ®Ò tµi: Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò tµi t«i tiÕn hµnh ®iÒu tra kh¶o s¸t víi 160 häc sinh líp 7 tr­êng THCS DiÔn Kû- DiÔn Ch©u- NghÖ An vÒ høng thó häc m«n vËt lý vµ lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh vËt lý cña c¸c em vµo th¸ng 9/2004. T«i ®iÒu tra b»ng ph­¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm víi nh÷ng c©u hái sau (khoanh trßn vµo ý cu¶ em): 1- Em cã thÝch lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh vËt lý kh«ng ? a/ RÊt thÝch b/ B×nh th­êng c/ Kh«ng thÝch 2- Khi ®­îc lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh em cã n¾m ®­îc c¸c b­íc cña bµi thÝ nghiÖm thùc hµnh kh«ng ? a/ Cã b/ Cã nh­ng lén xén c/ Kh«ng 3- Em cã biÕt sö dông nh÷ng dông cô thiÕt bÞ cña bµi thÝ nghiÖm thùc hµnh sÏ lµm kh«ng ? a/ Cã b/ Cã nh­ng cßn nhiÒu lóng tóng c/ Kh«ng 4- Sau mçi bµi thÝ nghiÖm thùc hµnh em cã biÕt viÕt b¸o c¸o kh«ng ? a/ Cã b/ BiÕt nh­ng kh«ng ®Çy ®ñ c/ Kh«ng 5- Sau mçi giê thÝ nghiÖm thùc hµnh cã gióp em n¾m ch¾c vµ hiÓu s©u kiÕn thøc m×nh ®· häc kh«ng ? a/ Cã b/ B×nh th­êng c/ Kh«ng 6- ThÝ nghiÖm thùc hµnh vËt lý cã gióp g× em trong cuéc sèng kh«ng? a/ Gióp nhiÒu b/ Cã nh­ng kh«ng nhiÒu c/ Kh«ng KÕt qu¶ thu ®­îc nh­ sau Tr¶ lêi c©u hái Tæng sè häc sinh Tr¶ lêi c©u a Tr¶ lêi c©u b Tr¶ lêi c©u c Sè HS % Sè HS % Sè HS % 1 160 60 37,5 52 32,5 48 30 2 160 48 30 56 35 56 35 3 160 50 31,25 60 37,5 50 31,25 4 160 52 32,5 64 40 44 27,5 5 160 56 35 52 32,5 52 32,5 6 160 60 37,5 48 30 52 32,5 * Qua kÕt qu¶ thu ®­îc cña bµi ®iÒu tra tr¾c nghiÖm ta thÊy c¸c em: - Ch­a thùc sù cã høng thó lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh. - Ch­a cã ph­¬ng ph¸p lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh. - Cßn Ýt quan t©m tíi dông cô thÝ nghiÖm. - Thêi gian lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh cßn qu¸ Ýt. - Dông cô thùc hµnh hay háng, kh«ng chÝnh x¸c. - ThÝ nghiÖm thùc hµnh ch­a ®i s©u vµo tiÒm thøc cña c¸c em. - Khi viÕt b¸o c¸o cßn nhiÒu lóng tóng. Tõ nh÷ng nguyªn nh©n trªn dÉn ®Õn häc sinh chØ lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh chiÕu lÖ cho qua chuyÖn, c¸c em ch­a nghÜ ®­îc r»ng nÕu m×nh biÕt lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh vµ lµm thùc hµnh cã chÊt l­îng sÏ gióp b¶n th©n cñng cè nhí l©u c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n. MÆt kh¸c chÝnh c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n cña vËt lý cã rÊt nhiÒu øng dông trong thùc tÕ ®êi sèng. PhÇn thø hai NhËn thøc míi vµ gi¶i ph¸p míi 1) NhËn thøc míi: * “Häc ph¶i ®i ®«i víi hµnh” ®ã lµ lêi d¹y cña B¸c Hå kÝnh yªu ®èi víi thÕ hÖ trÎ cña chóng ta. Ph¶i biÕt vËn dông lý thuyÕt vµo thùc tÕ nÕu kh«ng lý thuyÕt ®ã sÏ trë thµnh lý thuyÕt su«ng vµ kh«ng cã ý nghÜa. VËt lý lµ bé m«n khoa häc thùc nghiÖm cã nhiÒu thµnh tùu ¸p dông khoa häc kü thuËt. V× thÕ d¹y vËt lý kh«ng chØ lµ truyÒn thô kiÕn thøc lý thuyÕt ®¬n thuÇn, mµ cßn ph¶i rÌn cho häc sinh nh÷ng kü n¨ng c¬ b¶n cÇn thiÕt, gióp cho c¸c em n¾m ch¾c kiÕn thøc c¬ b¶n, cã kh¶ n¨ng thùc hµnh, vËn dông vµo nh÷ng tr­êng hîp cô thÓ, kh«ng nh÷ng trong thêi gian ë nhµ tr­êng THCS mµ cßn lµ nÒn t¶ng gióp c¸c em häc tiÕp lªn. MÆt kh¸c nã cßn t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c em dÔ dµng tham gia vµo cuéc sèng lao ®éng s¶n xuÊt vµ kü thuËt hiÖn ®¹i sau nµy. D¹y vËt lý g¾n liÒn víi thÝ nghiÖm lµ mét yªu cÇu hÕt søc cÇn thiÕt song h­íng dÉn häc sinh lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh còng lµ mét nhiÖm vô hÕt søc quan träng gióp cho häc sinh häc tËp vµ ph¸t triÓn toµn diÖn. §ã lµ vÊn ®Ò mµ t«i ®Ò cËp d­íi ®©y. * Môc ®Ých c¬ b¶n cña ®Ò tµi lµ: lµm thÕ nµo ®Ó häc sinh cã thÓ lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh cã chÊt l­îng d­íi sù h­íng dÉn cña thÇy. * ThÝ nghiÖm thùc hµnh lµ: lo¹i thÝ nghiÖm ®­îc tiÕn hµnh sau khi häc sinh ®· häc xong mét lo¹i ®Ò tµi nµo ®ã v× thÕ lo¹i thÝ nghiÖm nµy cã t¸c dông rÊt lín trong viÖc gióp c¸c em «n tËp, ®µo s©u suy nghÜ, kh¸i qu¸t ho¸. Nh÷ng thÝ nghiÖm thùc hµnh häc sinh ®­îc trùc tiÕp tiÕp xóc víi dông cô thÝ nghiÖm, ®éc lËp thùc hiÖn kÕ ho¹ch vµ thu kÕt qu¶. * H×nh thøc tæ chøc: ThÝ nghiÖm thùc hµnh ®­îc bè trÝ trong mét tiÕt häc. Häc sinh ®­îc chia thµnh c¸c nhãm tõ 6 ®Õn 7 em (cã 1 nhãm tr­ëng vµ 1 th­ ký). 2) Gi¶i ph¸p míi: a. ChuÈn bÞ dông cô tµi liÖu: §©y lµ vÊn ®Ò ®Çu tiªn ®¶m b¶o cho sù thµnh c«ng cña c¸c bµi thÝ nghiÖm thùc hµnh. * KiÓm tra ®é chÝnh x¸c cña c¸c dông cô thiÕt bÞ nh­ chØnh l¹i Am pe kÕ vµ V«n kÕ cho kim chØ vÒ sè 0; c¸c d©y nèi kh«ng ®øt ngÇm; C¸c chç tiÕp xóc tèt. Bæ sung c¸c bãng ®Ìn ®· háng. * VÏ s½n c¸c s¬ ®å l¾p r¸p víi c¸c ®å dïng thiÕt bÞ mµ phßng thÝ nghiÖm ®ang cã. H.27.1 Nguån nèi tiÕp kho¸ am pe kÕ vµ §1 nèi tiÕp §2. I1 = ? H.27.2 Nh­ H1 nh­ng am pe kÕ ë vÞ trÝ 2 I2 = ? H.27.3 nh­ h×nh 1 nh­ng am pe kÕ ë vÞ trÝ 3 I3 = ? H.27.4 nguån, am pe kÕ; §1 nèi tiÕp §2; kho¸; V // §1 §o U1 2 = H27.5: Nh­ h×nh 4 chØ kh¸c V // §2 §o U2 3 = H.27.6: Nh­ H4 chØ kh¸c V m¾c vµo ®iÓm 1,3 §o U1 3 = (Trªn ®©y lµ 6 h×nh l¾p r¸p cho bµi 27- vËt lý 7) H.28.1 Nguån; kho¸; §1 // §2 H.28.2 Nh­ H.28.1 thªm V //§1 // §2 U1 2 = H.28.3 Nh­ H.28.1 thªm V // §2 U 3 4 = H.28.4 Nh­ H.28.1 thªm V // nguån UM N = H.28.5 Nh­ H1 cã A nèi tiÕp §1 I1 = H.28.6 nh­ H1 cã A nèi tiÕp §2 I2 = H.28.7 Nh­ H1 cã A m¾c ë m¹ch chÝnh I = ? (Gi¸o viªn tù vÏ- §©y lµ s¸ng kiÕn cña t«i khi d¹y bµi 27 + 28 lý 7) * H­íng dÉn häc sinh ®äc tµi liÖu ®Ó lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh: §©y chÝnh lµ lóc häc sinh sö dông ph­¬ng ph¸p: sö dông s¸ch gi¸o khoa vµo thÝ nghiÖm thùc hµnh. Qua b¶ng h­íng dÉn häc sinh n¾m ®­îc ph­¬ng ph¸p l¾p r¸p vµ b¾t ®Çu cã thÓ tiÕn hµnh thÝ nghiÖm. TiÕp theo ta cã thÓ ®­a cho häc sinh c©u hái ®Þnh h­íng nh­ sau: - Môc ®Ých cña thÝ nghiÖm lµ g× ? - Dùa trªn kiÕn thøc nµo ®· biÕt ®Ó ®¹t môc ®Ých ®ã. - H·y dù ®o¸n kÕt qu¶ thÝ nghiÖm cña thÝ nghiÖm thùc hµnh sÏ lµm. * LËp kÕ ho¹ch: Ta cÇn quan s¸t g× ? Vµ ®o ®¹i l­îng nµo ? Dông cô cÇn sö dông ë ®©y lµ g× ? T¹c dông vµ c¸ch sö dông tõng c¸i ? Thø tù l¾p r¾p dông cô ra sao ? VÏ s¬ ®å thÝ nghiÖm ? LËp b¶ng ghi kÕt qu¶. * TiÕn hµnh thÝ nghiÖm KiÓm tra l¹i viÖc bè trÝ thÝ nghiÖm ®Ó t×m ra chç ch­a chuÈn, ch­a hîp lý, tiÕn hµnh thÝ nghiÖm theo kÕ ho¹ch. Ghi l¹i kÕt qu¶ hoÆc hiÖn t­îng quan s¸t ®­îc. - Mçi häc sinh thùc hiÖn 1 lÇn (trong nhãm 6 ng­êi). * §¸nh gi¸ kÕt qu¶: - TÝnh gi¸ trÞ trung b×nh cña phÐp ®o. - TÝnh c¸c ®¹i l­îng cÇn ®o. - Rót ra kÕt luËn cÇn thiÕt. - So s¸nh kÕt qu¶ víi dù ®o¸n ban ®Çu. NÕu kh«ng phï hîp th× kiÓm tra l¹i hoÆc t×m ph­¬ng ¸n thÝ nghiÖm kh¸c. + Muèn giê thùc hµnh ®¹t ®­îc môc ®Ých ®· ®Þnh ®ßi hái ng­êi thÇy ph¶i ®Çu t­ c«ng, søc rÊt lín kh«ng chØ ë kh©u chuÈn bÞ mµ ngay c¶ trong lóc häc sinh ®ang lµm thÝ nghiÖm. ViÖc theo s¸t gióp ®ì cña thÇy vµ ®¸nh gi¸ ®óng møc cã t¸c dông rÊt lín, kÝch thÝch c¸c em lµm viÖc tÝch cùc, chñ ®éng. Tõ ®ã t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó hä tù lùc thùc hiÖn vµ tù kiÓm tra qu¸ tr×nh lµm viÖc cña m×nh mét c¸ch nghiªm tóc. b) Gi¸o ¸n theo ph­¬ng h­íng n©ng cao chÊt l­îng giê thÝ nghiÖm thùc hµnh. VËt lý 7: Gi¸o ¸n 1 TiÕt 31- Bµi 27: Thùc hµnh. §o c­êng ®é dßng ®iÖn vµ hiÖu ®iÖn thÕ ®èi víi ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. I- Môc tiªu: 1- KiÕn thøc kü n¨ng - BiÕt m¾c nèi tiÕp hai bãng ®Ìn. - Thùc hµnh ®o vµ ph¸t hiÖn ®­îc quy luËt vÒ hiÖu ®iÖn thÕ vµ c­êng ®é dßng ®iÖn trong m¹ch ®iÖn m¾c nèi tiÕp hai bãng ®Ìn. 2- Th¸i ®é: Høng thó häc tËp bé m«n, cã ý thøc thu thËp th«ng tin trong thùc tÕ ®êi sèng. II- ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn vµ häc sinh Gi¸o viªn vµ mçi nhãm häc sinh: - 1 nguån 6V (4 pin ®­îc l¾p trong gi¸). - 2 bãng ®Ìn cïng lo¹i 2,5 V ®· l¾p s½n vµo ®Õ. - 1 am pe kÕ cã GH§ (3 A vµ 0,6A) - 1 V«n kÕ cã GH§ (15V vµ 3V) - 1 c«ng t¾c cã g¾n vµo ®Õ - 4 ®o¹n d©y cã chèt nhän 2 , dµi 4 ®o¹n cã 1 ®Çu ch÷ U vµ 1 ®Çu chèt nhän. - Mçi häc sinh chuÈn bÞ s½n mét mÉu b¸o c¸o. - 6 h×nh vÏ l¾p r¸p m¹ch ®iÖn (6 h×nh vÏ nµy kh«ng cã s½n trong bé thiÕt bÞ mµ gi¸o viªn ph¶i tù vÏ). III- Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc Ho¹t ®éng 1: (10 phót) 2’ 1- Ph©n nhãm thùc hµnh - VÞ trÝ chç ngåi trªn phßng thùc hµnh. - Nh¾c l¹i c«ng viÖc cña nhãm tr­ëng vµ th­ ký. 40 häc sinh chia 6 nhãm 4 nhãm 7 em 1 nhãm tr­ëng 2 nhãm 6 em 1 th­ ký + Nhm tr­ëng: §iÒu kiÓn sù lµm viÖc trong nhãm, tho dâi vµ nh¾c nhë kû luËt trong nhãm, ph©n c«ng 1 em trong nhãm m¾c 1 s¬ ®å H(1-6) + Th­ ký: Ghi kÕt qu¶ tæng hîp; tÝnh gi¸ trÞ trung b×nh, ®äc kÕt qu¶ chung cho c¶ nhãm. 2’ 2- Nªu lªn thang ®iÓm ®Ó chÊm bµi thùc hµnh (GV viÕt c¸ch cho ®iÓm lªn b¶ng phô treo lªn gãc b¶ng) * Thang ®iÓm 10 + 2 ®iÓm: ChuÈn bÞ b¸o c¸o - Tr¶ lêi ®óng môc 1 §iÒn tõ thÝch hîp vµo chè trèng (2®). + 1 ®iÓm: Tr¶ lêi ®óng. - V«n kÕ cña nhãm em cã GH§: 15V §CNN: 0,5V - Am pe kÕ cña nhãm em GH§: 0,6A §CNN: 0,02A + 6 ®iÓm: M¾c s¬ ®å tõ H(1-6) vµ ®äc kÕt qu¶ ®óng- NhËn xÐt ®óng (mçi s¬ ®å 1 ®iÓm). 5’ 3- ChÊm sù chuÈn bÞ : ®æi bµi chÐo trong nhãm mçi em ®Òu chÊm 1 bµi - Th­ ký ghi ®iÓm ®· chÊm cña tõng ng­êi. - Nhãm tr­ëng ph¸t mçi em 1 s¬ ®å m¹ch ®iÖn l¾p r¸p 1’ 4- §Æt vÊn ®Ò: Quan s¸t H.27.1a §ã lµ m¹ch ®iÖn gåm 2 bãng ®Ìn m¾c nèi tiÕp vËy c­êng ®é dßng ®iÖn vµ hiÖu ®iÖn thÕ cã ®Æc ®iÓm g× trong ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. - Häc sinh quan s¸t H.27. 1a Ho¹t ®éng 2: (5 phót) (M¾c nèi tiÕp 2 bãng ®Ìn) * Nhãm tr­ëng giao H.27.1 cho häc sinh A vµ yªu cÇu m¾c nh­ h×nh vÏ. Tr¶ lêi: C1? C2 ? Häc sinh trong nhãm quan s¸t b¹n A m¾c H.27.1, nhËn xÐt 1- M¾c nèi tiÕp 2 bãng ®Ìn: C1: A nèi tiÕp §1 nèi tiÕp §2 C2: Ho¹t ®éng 3 (12 phót) 2’ 4’ 4’ 2’ §o c­êng ®é dßng ®iÖn víi ®o¹n m¹ch nèi tiÕp (mçi m¹ch ®ãng më kho¸ 3 lÇn) TÝnh gi¸ trÞ trung b×nh : I1‘ + I1’’ + I1’’’ I1 = 3 * Häc sinh B m¾c m¹ch ®iÖn nh­ H.27.2 Häc sinh kh¸c quan s¸t so s¸nh * Häc sinh C m¾c m¹ch ®iÖn nh­ H.27.3 Häc sinh kh¸c quan s¸t so s¸nh. * C¶ nhãm th¶o luËn hoµn thµnh nhËn xÐt. Tr¶ lêi C3 GV: quan s¸t gióp ®ì nhãm yÕu 2- §o c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. a/ Häc sinh A ®ãng kho¸ më kho¸ 3 lÇn; TÝnh I1 = ? Ghi I1 vµo b¶ng 1 b/ Häc sinh B: m¾c H.27.2. TÝnh I2 = ? Ghi I2 vµo b¶ng 1 * Häc sinh C m¾c H.27.3. TÝnh I3 = ? Ghi I3 vµo b¶ng 1. Th­ ký ®äc c¸c sè liÖu ®· ghi C3 I1 = I2 = I3 Ho¹t ®éng 4 (12 phót) 3’ 4’ 3’ 2’ 3’ §o hiÖu ®iÖn thÕ ®èi víi ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. * Häc sinh D m¾c m¹ch ®iÖn H.27.4 (§ãng më kho¸ 3 lÇn). TÝnh U 1 2 = ? Ghi vµo b¶ng 2 Häc sinh trong nhãm quan s¸t so s¸nh. * Häc sinh E m¾c m¹ch ®iÖn H.27.5 (häc sinh kh¸c vÏ s¬ ®å vµo b¶ng b¸o c¸o). * Häc sinh G m¾c m¹ch ®iÖn H.27.6. * Häc sinh trong nhãm th¶o luËn rót ra nhËn xÐt. * Gi¸o viªn gi¶i thÝch cã sù sai sè trong phÐp tÝnh 3) §o hiÖu thÕ ®èi víi ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. VÏ s¬ ®å (®ãng më kho¸ 3 lÇn) TÝnh U2 3 = ? Ghi vµo b¶ng 2 TÝnh U 13 = ? (ghi vµo b¶ng 2) * Th­ ký ®äc c¸c sè liÖu ®· gi c) NhËn xÐt C4 U 1 3 = U 1 2 + U 2 3 Ho¹t ®éng 5 (6 phót) 3’ 2’ * Cñng cè: Yªu cÇu häc sinh nªu ®Æc ®iÓm vÒ c­êng ®é dßng ®iÖn vµ hiÖu ®iÖn thÕ trong ®o¹n m¹ch nèi tiÕp. * NhËn xÐt th¸i ®é lµm viÖc vµ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶. * H­íng dÉn häc ë nhµ. * ChuÈn bÞ b¸o c¸o bµi 28 - Ph¸t biÓu nhËn xÐt 1, 2 - Thu b¸o c¸o thùc hµnh - ¦u - Nh­îc - Lµm bµi tËp bµi 27 (SBT) - Tr¶ lêi tr­íc phÇn 1 bµi 28 - Thu dän vÖ sinh phßng thÝ nghiÖm vËt lý 7- gi¸o ¸n 2 TiÕt 32 - Bµi 28- Thùc hµnh §o hiÖu ®iÖn thÕ vµ c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi ®o¹n m¹ch song song I- Môc tiªu: 1) KiÕn thøc kü n¨ng - BiÕt m¾c song song 2 bãng ®Ìn - Thùc hµnh ®o vµ ph¸t hiÖn ®­îc quy luËt vÒ hiÖu ®iÖn thÕ vµ c­êng ®é dßng ®iÖn trong m¹ch ®iÖn m¾c song song hai bãng ®Ìn. 2) Th¸i ®é: Høng thó häc tËp bé m«n, cã ý thøc thu thËp th«ng tin vµ thøc tÕ ®êi sèng. II- ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn vµ häc sinh - Nguån ®iÖn (3V) - 2 bãng ®Ìn cïng lo¹i (2,5V) - 1 v«n kÕ vµ 1 am pe kÕ cã GH§ phï hîp. - 1 c«ng t¾c, 9 ®o¹n d©y. - Mçi häc sinh chuÈn bÞ s½n b¸o c¸o thÝ nghiÖm vµ cã tr¶ lêi ë môc 1. - Mçi nhãm ®­îc giao 7 h×nh vÏ l¾p r¸p m¹ch ®iÖn H.28 (1-7). 7 h×nh vÏ nµy kh«ng cã s½n trong bé thiÕt bÞ mµ gi¸o viªn ph¶i tù vÏ. III- Tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc Ho¹t ®éng 1: (10 phót) 2’ 1- Ph©n nhãm thùc hµnh - æn ®Þnh chç ngåi, nh¾c nhë nhiÖm vô cña nhãm tr­ëng vµ th­ ký. 40 häc sinh chia 6 nhãm 2 nhãm 6 em 4 nhãm 7 em Mçi nhãm cã 1 th­ ký vµ 1 nhãm tr­ëng. 2’ 2- Nªu thang ®iÓm ®Ó chÊm bµi thùc hµnh (10 ®iÓm) - ChuÈn bÞ b¸o c¸o: 2 ®iÓm - §äc ®óng GH§ vµ §CNN (1®). - Thùc hµnh : 6 ® - Th¸i ®é lµm viÖc : 1® 5’ 3- ChÊm sù chuÈn bÞ §æi bµi chÐo trong nhãm, mçi em chÊm 1 bµi cña b¹n kh¸c - Th­ ký ghi ®iÓm ®· chÊm cña tõng ng­êi. - Nhãm tr­ëng ph¸t mçi em trong nhãm 1 h×nh vÏ m¹ch ®iÖn l¾p r¸p. 1’ 4- §Æt vÊn ®Ò: Yªu cÇu cña bµi thùc hµnh h«m nay lµ t×m hiÓu m¹ch ®iÖn song song ®o hiÖu ®iÖn thÕ vµ c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi m¹ch ®iÖn nµy. Gi¸o viªn nªu m¹ch ®iÖn trong gia ®×nh lµ m¹ch song song. Ho¹t ®éng 2: (5 phót) 2’ 3’ T×m hiÓu vµ m¾c m¹ch ®iÖn song song víi 2 bãng ®Ìn. * HS (A) m¾c m¹ch theo H.28.1. C¶ nhãm quan s¸t vµ tr¶ lêi C2. - Chó ý ®iÓm kh¸c nhau gi÷a m¹ch nèi tiÕp vµ //. - Nªu 1 sè m¹ch m¾c // trong thùc tÕ. 1- M¾c song song 2 bãng ®Ìn - Quan s¸t H.28.1 C1 - M¾c m¹ch H.28.1 C2- §é s¸ng ®Ìn cßn l¹i m¹nh h¬n. Ho¹t ®éng 3 (10phót) 3’ 3’ 3’ 1’ §o hiÖu ®iÖn thÕ ®èi víi m¹ch ®iÖn m¾c song song. * Häc sinh (B) m¾c m¹ch ®iÖn H.28.2. - Th¶o luËn nhãm tr¶ lêi C3, vÏ s¬ ®å. - §äc sè chØ v«n kÕ Ghi U 1 2 vµ b¶ng 1. * HS (C) m¾c m¹ch ®iÖn H.28.3 U 3 4 = ? * Häc sinh (D) m¾c m¹ch ®iÖn H.28.4 U M N * C¶ nhãm hoµn thµnh nhËn xÐt C4 vµo b¸o c¸o. 2- §o hiÖu ®iÖn thÕ ®èi víi ®o¹n m¹ch song song. a/ vÏ s¬ ®å m¹ch ®iÖn C3- V // §1 // §2 HS (B) ®äc U 1 2 = HS (C) ®äc U 3 4 = (C¶ nhãm ghi vµo b¶ng 1) HS (D) ®äc U MN = - Th­ ký ®äc c¸c sè ®· ghi ®­îc b- NhËn xÐt: C4 - U12 = U34 = UMN 3) §o c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi ®o¹n m¹ch song song. HS (E) ®äc I 1 = (C¶ nhãm ghi vµo b¶ng 2) Ho¹t ®éng 4 (12 phót) 3’ 3’ 3’ 2’ 1’ §o c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi m¹ch ®iÖn song song. * Häc sinh (E) m¾c m¹ch ®iÖn H.28.5 §äc gi¸ trÞ I1 = * Häc sinh G m¾c m¹ch ®iÖn H.28.6. TÝnh gi¸ trÞ I2 = * Häc sinh (H) m¾c m¹ch ®iÖn H.28.7 TÝnh I = ? C¶ nhãm th¶o luËn tr¶ lêi C5 *Gi¸o viªn gi¶i thÝch sù sai sè trong phÐp tÝnh nÕu cã A tèt (lý t­ëng) sÏ h¹n chÕ ®­îc sai sè. 3) §o c­êng ®é dßng ®iÖn ®èi víi ®o¹n m¹ch song song. Häc sinh (E) I1 = (C¶ nhãm ghi vµo b¶ng (2). Häc sinh (G) ®äc I2 = ? Häc sinh (H) ®äc I = ? Th­ ký ®äc c¸c sè ®· ghi. C¶ nhãm hoµn thµnh nhËn xÐt trong b¸o c¸o b) NhËn xÐt: I = I1 + I2 Ho¹t ®éng 5 (8 phót) 3’ 3’ 2’ * Cñng cè h­íng dÉn vÒ nhµ: *Ph¸t biÓu nh÷ng nhËn xÐt trong bµi? - Gi¸o viªn cã thÓ nªu g­¬ng c¸c em lµm nhanh 1- Cñng cè. + So s¸nh nh÷ng ®Æc ®iÓm cña m¹ch nèi tiÕp vµ m¹ch song song vÒ: - C­êng ®é dßng ®iÖn. - HiÖu ®iÖn thÕ. 2- NhËn xÐt giê thùc hµnh - ¦u ®iÓm - Nh­îc. 3- H­íng dÉn häc ë nhµ lµm bµi tËp trong s¸ch, bµi tËp cña bµi 28. - T×m hiÓu c¸c m¹ch ®iÖn trong thùc tÕ vÒ nèi tiÕp vµ song song. * Thu dän vÖ sinh phßng thÝ nghiÖm PhÇn thø ba KÕt qu¶ thùc hiÖn cã so s¸nh ®èi chøng Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y m«n vËt lý 7 phÇn ®iÖn, nhÊt lµ 2 bµi thùc hµnh: bµi 27 vµ bµi 28. Khi t«i ch­a cã c¸c “s¬ ®å l¾p r¸p víi c¸c ®å dïng thiÕt bÞ mµ phßng thÝ nghiÖm ®ang cã”, t«i thÊy häc sinh chØ l¾p ®­îc mét m¹ch ®iÖn mµ s¸ch gi¸o khoa cã vÏ h×nh nh­ H.27.1a, cßn s¬ ®å H.28.1a mÆc dï còng rÊt ®¬n gi¶n nh­ng víi c¸c thiÕt bÞ thùc c¸c em rÊt lóng tóng kh«ng chØ ra ®­îc ®iÓm M vµ N trªn m¹ch ®iÖn thùc. Cßn H.28.1b th× thiÕt bÞ c¸c em ®ang cã l¹i kh«ng gièng lµm c¸c em rÊt lóng tóng khi m¾c v«n kÕ song song vµo ®Ìn, nhÊt lµ chç 1 ®iÓm cÇn nèi 3 d©y vµo. Mét giê thùc hµnh (45 phót) c¸c em ph¶i m¾c 6 ®Õn 7 m¹ch ®iÖn, ®äc vµ t×m ra c¸c mèi quan hÖ gi÷a c¸c con sè. §èi víi c¸c em häc sinh líp 7 ch­a v÷ng ch¾c kh¸i niÖm nèi tiÕp vµ song song qu¶ lµ khã. C¸c em th­êng v­íng m¾c ë bµi 27 ë chç ®o I2 vµ I3 vµ ®o U12; U23; U13 cßn bµi 28 ë chç: ®o UMN vµ I2; I chÝnh. Nguyªn nh©n lµ häc sinh kh«ng biÕt m¾c theo s¬ ®å nµo. Trong s¸ch gi¸o khoa, trong tµi liÖu h­íng dÉn sö dông bé dông cô thÝ nghiÖm vµ c¶ gi¸o viªn h­íng dÉn còng nãi “t­¬ng tù” sÏ ®o ®­îc c¸c ®¹i l­îng cÇn ®o- lµm häc sinh lóng tóng. Trong mét líp häc chØ cã c¸c häc sinh giái hoÆc kh¸ biÕt tù vÏ l¹i s¬ ®å vµ m¾c m¹ch nh­ng rÊt chËm vµ kh«ng tù tin. Th­êng ®Õn lóc nµy líp häc ån, nhãm nµo còng cÇn gi¸o viªn trî gióp. Nh­ng gi¸o viªn m¾c m¹ch ®iÖn cho nhãm nµy th× nhãm kh¸c cã ý chê gi¸o viªn kh«ng tù lùc lµm. NÕu tù lµm còng kh«ng biÕt ®óng hay sai. Khi viÕt b¸o c¸o c¸c em th­êng chÐp sè liÖu cña nhau. Trong nhãm thùc hµnh nÕu cã 1 em gi¸m lµm th× lµm tõ ®Çu ®Õn cuèi cßn c¸c em kh¸c nãi lµ quan s¸t còng kh«ng biÕt lµ ®óng hay sai. Gi¸o viªn rÊt vÊt v¶ nh­ng giê häc hiÖu qu¶ kh«ng cao. Tõ thùc tÕ gi¶ng d¹y ®ã, t«i cã ý t­ëng nÕu ta cã “S¬ ®å l¾p r¸p víi c¸c ®å dïng thiÕt bÞ mµ phßng thÝ nghiÖm ®ang cã” th× viÖc l¾p m¹ch ®iÖn ®èi víi c¸c em kh«ng ph¶i viÖc khã. Trong mét nhãm cã 6 ®Õn 7 m¹ch ®iÖn. Mçi em ph¶i m¾c mét m¹ch ®iÖn nªn ai còng ph¶i nghiªn cøu c¸ch m¾c, c¸ch ®äc. C¸c sè GH§ vµ §CNN cña dông cô trong h×nh m×nh cã. TÊt c¶ ®Òu lµm viÖc, gi¸o viªn quan s¸t ®iÒu khiÓn c¸c em tËp hîp sè liÖu vµ rót ra kÕt luËn. Gi¸o viªn gi¶i thÝch sù sai sè nÕu dông cô ®o ch­a ®¹t ®Õn lý t­ëng. ViÖc cung cÊp “s¬ ®å l¾p r¸p” cho c¸c em cßn gióp c¸c em dùa vµo ®ã ®Ó kiÓm tra m¹ch ®iÖn, b¹n kh¸c l¾p cã ®óng hay sai vµ sai ë chç nµo ? C¶ nhãm ai còng tham gia t×m ra c¸c sè liÖu. §· g©y høng thó häc tËp vµ ®Ò cao tr¸ch nhiÖm cña tõng thµnh viªn trong nhãm. KÕt qu¶ thùc hµnh cña nhãm thùc sù lµ thµnh qu¶ lao ®éng cña tËp thÓ. B»ng ph­¬ng ph¸p nµy tÊt c¶ häc sinh ®Òu ph¶i lµm viÖc kh«ng cßn häc sinh chØ thô ®éng chê b¹n lµm råi chÐp vµo b¸o c¸o. Khi ®· cã “s¬ ®å l¾p r¸p” häc sinh biÕt sö dông c¸c dông cô thùc hµnh vµ n¾m ®­îc c¸c t¸c dông cña c¸c dông cô ®ã. BiÕt s¾p xÕp tr×nh tù c¸c b­íc tiÕn hµnh thÝ nghiÖm mét c¸ch hîp lý vµ biÕt xö lý c¸c kÕt qu¶ ®o. Tõ khi t«i ¸p dông s¸ng kiÕn dïng “s¬ ®å l¾p r¸p víi c¸c ®å dïng thiÕt bÞ mµ phßng thÝ nghiÖm ®ang cã”. T«i thÊy c¸c giê thùc hµnh trë nªn hÊp dÉn víi häc sinh, c¸c em tù tin h¬n khi trong tay cã “s¬ ®å l¾p r¸p”. “S¬ ®å l¾p r¸p” nh­ ng­êi chØ dÉn c¸c em trong qu¸ tr×nh thùc hµnh. KÕt qu¶ thùc hµnh, t«i ®· tËp hîp nh­ sau: Tæng sè häc sinh Giái Kh¸ Trung b×nh YÕu kÐm SL % SL % SL % SL % 160 28 17,5 84 52,5 48 30 0 0 * KÕt luËn: N©ng cao chÊt l­îng thÝ nghiÖm thùc hµnh cña häc sinh lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc cÇn thiÕt. Gãp phÇn hoµn thiÖn kiÕn thøc, kü n¨ng cña häc sinh trong qu¸ tr×nh häc m«n VËt lý. Gi¸o viªn ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó häc sinh tõ chç ch­a tõng ®­îc thÊy, ch­a tõng ®­îc lµm thÝ nghiÖm mµ cã thÓ ®éc lËp tiÕn hµnh thÝ nghiªm. HiÖn t¹i ®èi víi ch­¬ng tr×nh VËt lý THCS, sè tiÕt häc trªn líp rÊt Ýt 1 tiÕt/1 tuÇn. §èi víi c¶ 3 khèi: 6,7,8. Mµ l­îng kiÕn thøc trong tõng bµi cÇn truyÒn thô rÊt nhiÒu ®ßi hái ®éi ngò gi¸o viªn ph¶i t×m ra ph­¬ng ph¸p d¹y cho phï hîp vµ hiÖu qu¶. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y t«i ®· ¸p dông ®Ò tµi nµy víi ý thøc tr¸ch nhiÖm nghiªm tóc, hiÖu qu¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn lµm cho b¶n th©n thÊy tin t­ëng vµ phÊn khëi. Ghi chÐp nh­ mét s¸ng kiÕn kinh nghiÖm mong ®ãng gãp phÇn nhá bÐ c«ng søc cña m×nh vµo sù nghiÖp gi¸o dôc nãi chung vµ nghiªn cøu khoa häc nãi riªng. Do kh¶ n¨ng cßn h¹n chÕ kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong ®­îc Héi ®ång xÐt duyÖt, c¸c cÊp gióp ®ì vµ ®ãng gãp nh÷ng ý kiÕn ch©n t×nh vµ ®ång c¶m. ý kiÕn ®Ò nghÞ Lµ mét gi¸o viªn VËt lý trùc tiÕp gi¶ng d¹y nhiÒu n¨m t«i ®Ò nghÞ: - CÇn bæ sung vµo ‘’tµi liÖu h­íng dÉn sö dông bé dông cô thÝ nghiÖm m«n VËt lý nhiÒu h×nh vÏ l¾p r¸p ®Ó gi¸o viªn vµ häc sinh sö dông trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc. - C¸c h×nh l¾p ®Æt ph¶i cô thÓ ®Ó ®o tõng ®¹i l­îng: Hai tõ “t­¬ng tù” trong c¸c s¸ch ®ã chÝnh lµ chç v­íng m¾c cña häc sinh. - C¸c ®å dïng phÇn ®iÖn cÇn cã kÕ ho¹ch chØnh söa cho chÝnh x¸c vµ ®­îc bæ sung th­êng xuyªn. RÊt mong sù quan t©m cña c¸c cÊp l·nh ®¹o. DiÔn Kû, ngµy 13 th¸ng 5 n¨m 2005 Ng­êi viÕt: NguyÔn Kim Toµn.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docDùng sơ đồ lắp ráp để dạy các bài thực hành phần điện – vật lý.doc
Luận văn liên quan