Giảng dạy thơ thất ngôn bát cú - Đường luật chữ hán và thơ chữ nôm. Trong chương trình thơ Ngữ văn 7

A/ PHẦN MỞ ĐẦU : I- Lý do chọn đề tài : Năm học 2007 - 2008 là năm học thứ năm áp dụng chương trình thay sách và là năm thứ tư thực hiện thay sách ở môn Ngữ văn lớp 7, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy ở lớp 7 môn Ngữ văn tôi cũng hết sức bỡ ngỡ trước những thay đổi đầu tiên về chương trình cũng như phương pháp giảng dạy mới. song thiết nghĩ tôi cũng xin đưa ra một số vài suy nghĩ, những đề nghị của mình về một vấn đề trong chương trình Ngữ văn 7 để được góp ý kiến và được nghe những ý kiến từ các cấp chuyên môn có thẩm quyền. Thể thơ “ Thất ngôn bát cú Đường luật “ với Đường thơ và thơ nôm lần đầu tiên được áp dụng vào giảng dạy ở chương trình Ngữ văn 7 và với đối tượng học sinh lớp 7 chúng ta sẽ giảng dạy như thế nào, áp dụng phương pháp như thế nào, nội dung tác phẩm truyền đạt ở mức độ nào ? đó là việc tôi nhận thấy cần phải bàn và tham khảo ý kiến của các nhà chuyên môn, những mong sẽ dần đi được đến một sự thống nhất tương đối cho việc giảng dạy thể loại thơ này . II- Cơ sở khoa học của thất ngôn bát cú Đường luật và ( thơ Nôm ) đánh giá chung về giảng dạy thơ thất ngôn bát cú . 1- Cơ sở khoa học : - Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật là một thơ luật ( thể luật ) - được quy ước một cách rất nghiệm khắc nếu không nói là rất khắt khe . Thơ Luật là thơ có từ đời Đường năm 620 -905 cho nên gọi là Đường Luật . Mỗi bài thơ làm tám câu , năm vần và phải theo đúng niêm luật . - Thơ Nôm viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật thực chất không có gì khác so với thơ Đường luật . Và chính ví những niêm luật khắt khe như thế nên việc giảng dạy thực sự là vấn đề khó. Khó ở chỗ giáo viên giúp cho học sinh nắm bắt, hiểu được thể thơ đã là việc quá khó chứ chưa dám nghĩ tới việc giúp học sinh phân tích giá trị của pháp thơ Đường luật. 2- Đánh giá chung về giảng dạy thơ thất ngôn bát cú đường luật : - Trước đây thơ thất ngôn bát cú Đường luật được áp dụng giảng dạy ở lớp 8 và chủ yếu ở lớp 9 ( với bậc THCS ) được giảng dạy chủ yếu theo bố cục 4 phần của bài thơ và khai thác bổ ngang, ít chú trọng đến vần, luật và luật bằng trắc của thể thơ mà mới chỉ dừng lại ở việc khai thác đối ở 4 câu gữa bài ( 2 câu thực, 2 câu luận ). Tuy nhiên tôi nhận thấy dạy thơ Đường luật thất ngôn bát cú cũng là một vấn đề khó đối với giáo viên chúng tôi. - Và với chương trình Ngữ văn 7 hiện nay, thơ thất ngôn bát cú Đường luật sẽ giảng dạy như thế nào về phương pháp về nội dung truyền đạt thi pháp Đường thơ . Phải chăng tôi thiết nghĩ việc còn những bỡ ngỡ trong phương pháp mới, đối tượng tiếp cận thể loại mới cũng là vấn đề bỡ ngỡ cho nhiều người, nhiều giáo viên đang giảng dạy môn Ngữ văn lớp 7.

doc15 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 1687 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Giảng dạy thơ thất ngôn bát cú - Đường luật chữ hán và thơ chữ nôm. Trong chương trình thơ Ngữ văn 7, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
T¸c gi¶: Hoµng Thä H÷u NghÒ nghiÖp : D¹y häc Tr×nh ®é chuyªn m«n: Cö nh©n ®¹i häc Chuyªn ngµnh Ng÷ V¨n N¬i c«ng t¸c: Tr­êng THCS ThÞ trÊn Xu©n Tr­êng huyÖn Xu©n Tr­êng tØnh Nam §Þnh §iÖn tho¹i 03503 886030 D § 0977 055 699 Gi¶ng d¹y th¬ “ ThÊt ng«n b¸t có - ®­êng luËt ch÷ H¸n vµ th¬ ch÷ n«m.” Trong ch­¬ng tr×nh th¬ Ng÷ v¨n 7 A/ PhÇn më ®Çu : I- Lý do chän ®Ò tµi : N¨m häc 2007 - 2008 lµ n¨m häc thø n¨m ¸p dông ch­¬ng tr×nh thay s¸ch vµ lµ n¨m thø t­ thùc hiÖn thay s¸ch ë m«n Ng÷ v¨n líp 7, lµ mét gi¸o viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y ë líp 7 m«n Ng÷ v¨n t«i còng hÕt søc bì ngì tr­íc nh÷ng thay ®æi ®Çu tiªn vÒ ch­¬ng tr×nh còng nh­ ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y míi. song thiÕt nghÜ t«i còng xin ®­a ra mét sè vµi suy nghÜ, nh÷ng ®Ò nghÞ cña m×nh vÒ mét vÊn ®Ò trong ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 ®Ó ®­îc gãp ý kiÕn vµ ®­îc nghe nh÷ng ý kiÕn tõ c¸c cÊp chuyªn m«n cã thÈm quyÒn. ThÓ th¬ “ ThÊt ng«n b¸t có §­êng luËt “ víi §­êng th¬ vµ th¬ n«m lÇn ®Çu tiªn ®­îc ¸p dông vµo gi¶ng d¹y ë ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 vµ víi ®èi t­îng häc sinh líp 7 chóng ta sÏ gi¶ng d¹y nh­ thÕ nµo, ¸p dông ph­¬ng ph¸p nh­ thÕ nµo, néi dung t¸c phÈm truyÒn ®¹t ë møc ®é nµo ? ®ã lµ viÖc t«i nhËn thÊy cÇn ph¶i bµn vµ tham kh¶o ý kiÕn cña c¸c nhµ chuyªn m«n, nh÷ng mong sÏ dÇn ®i ®­îc ®Õn mét sù thèng nhÊt t­¬ng ®èi cho viÖc gi¶ng d¹y thÓ lo¹i th¬ nµy . II- C¬ së khoa häc cña thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt vµ ( th¬ N«m ) ®¸nh gi¸ chung vÒ gi¶ng d¹y th¬ thÊt ng«n b¸t có . 1- C¬ së khoa häc : - ThÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt lµ mét th¬ luËt ( thÓ luËt ) - ®­îc quy ­íc mét c¸ch rÊt nghiÖm kh¾c nÕu kh«ng nãi lµ rÊt kh¾t khe . Th¬ LuËt lµ th¬ cã tõ ®êi §­êng n¨m 620 -905 cho nªn gäi lµ §­êng LuËt . Mçi bµi th¬ lµm t¸m c©u , n¨m vÇn vµ ph¶i theo ®óng niªm luËt . - Th¬ N«m viÕt theo thÓ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt thùc chÊt kh«ng cã g× kh¸c so víi th¬ §­êng luËt . Vµ chÝnh vÝ nh÷ng niªm luËt kh¾t khe nh­ thÕ nªn viÖc gi¶ng d¹y thùc sù lµ vÊn ®Ò khã. Khã ë chç gi¸o viªn gióp cho häc sinh n¾m b¾t, hiÓu ®­îc thÓ th¬ ®· lµ viÖc qu¸ khã chø ch­a d¸m nghÜ tíi viÖc gióp häc sinh ph©n tÝch gi¸ trÞ cña ph¸p th¬ §­êng luËt. 2- §¸nh gi¸ chung vÒ gi¶ng d¹y th¬ thÊt ng«n b¸t có ®­êng luËt : - Tr­íc ®©y th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt ®­îc ¸p dông gi¶ng d¹y ë líp 8 vµ chñ yÕu ë líp 9 ( víi bËc THCS ) ®­îc gi¶ng d¹y chñ yÕu theo bè côc 4 phÇn cña bµi th¬ vµ khai th¸c bæ ngang, Ýt chó träng ®Õn vÇn, luËt vµ luËt b»ng tr¾c cña thÓ th¬ mµ míi chØ dõng l¹i ë viÖc khai th¸c ®èi ë 4 c©u g÷a bµi ( 2 c©u thùc, 2 c©u luËn ). Tuy nhiªn t«i nhËn thÊy d¹y th¬ §­êng luËt thÊt ng«n b¸t có còng lµ mét vÊn ®Ò khã ®èi víi gi¸o viªn chóng t«i. - Vµ víi ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 hiÖn nay, th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt sÏ gi¶ng d¹y nh­ thÕ nµo vÒ ph­¬ng ph¸p vÒ néi dung truyÒn ®¹t thi ph¸p §­êng th¬ . Ph¶i ch¨ng t«i thiÕt nghÜ viÖc cßn nh÷ng bì ngì trong ph­¬ng ph¸p míi, ®èi t­îng tiÕp cËn thÓ lo¹i míi còng lµ vÊn ®Ò bì ngì cho nhiÒu ng­êi, nhiÒu gi¸o viªn ®ang gi¶ng d¹y m«n Ng÷ v¨n líp 7. B/ PhÇn néi dung : I- C¬ së niªm luËt th¬ §­êng ( thÓ luËt ) thÊt ng«n b¸t có : Nh­ chóng ta ®· biÕt, th¬ luËt lµ nèi th¬ cã tõ thêi §­êng n¨m 620 ®Õn n¨m 905 cho nªn th­êng gäi lµ th¬ §­êng luËt. Mçi bµi lµm 8 c©u 5 vÇn vµ ph¶i theo ®óng niªm, ®óng luËt. Khi nµo lµm 4 vÇn, th× hai c©u ®Çu ph¶i ®èi nhau gäi lµ song phong. Trong bµi th¬ luËt c©u thø 3 vµ c©u thø 4 c©u thø 5 vµ c©u thø 6 Bao giê còng ph¶i ®èi nhau ( LuËt ®èi ) - Th¬ luËt chØ dïng ®éc vËn vµ chØ dïng vÇn b»ng chø kh«ng dïng vÇn tr¾c. Nh÷ng bµi th¬ ng­êi ta gäi lÇm th¬ th¬ luËt vÇn tr¾c lµ lèi th¬ cæ phong lµm theo lèi th¬ luËt ®æi ra vÇn tr¾c, chø trong §­êng th¬ kh«ng bao giê cã luËt vÇn tr¾c. - LuËt cã hai thø : Mét thø luËt b»ng vµ mét thø luËt tr¾c. HÔ ch÷ thø hai c©u th¬ thø nhÊt lµ tiÕng b»ng th× gäi lµ luËt b»ng, ch÷ thø 2 lµ tiÕng tr¾c th× gäi lµ luËt tr¾c .Ch¼ng h¹n : Víi thÓ thÊt ng«n 8 c©u ( b¸t có ) LuËt b»ng : B B T T T B B T T B B T T B T T B B B T T Hai c©u thùc/ ®èi B B T T B B T B B T T B B T Hai c©u luËn / §èi T T B B T T B T T B B B T T B B T T T B B - ThÊt ng«n 8 c©u ( b¸t có ) luËt tr¾c T T B B T T B B B T T T B B B B T T B B T T T B B T T B T T B B B T T B B T T T B B B B T T B B T T T B B T T B 1- BÊt luËn : NÕu ®óng luËt nh­ trªn th× khã qu¸, cho nªn ng­êi ta lËp ra lÖ bÊt luËn. BÊt luËn nghÜa lµ kh«ng thÓ luËt : Nh÷ng ch÷ thø nhÊt, thø 3 vµ thø 5 trong c©u th¬ cã thÓ dïng tiÕng b»ng thay tiÕng tr¾c hay lµ tiÕng tr¾c thay tiÕng b»ng. Th¬ thÊt ng«n b¸t có th× cã : “ NhÊt, tam, ngò bÊt luËn “ VÝ dô : LuËt BÊt luËn B B T T T B B T B B T B T B T T B B T T B B T T B B T B T T B B B T T B T T B T T T B B T T T B B T B B T B B B 2- Khæ ®éc : Khæ ®éc cã nghÜa lµ khã ®äc, c©u th¬ ®äc lªn tróc tr¾c kh«ng ®­îc ªm tai. Theo lÖ bÊt luËn, th× ch÷ thø nhÊt, thø 3 , thø 5 kh«ng ph¶i theo luËt, song tiÕng tr¾c ®æi lµm tiÕng b»ng th× bao giê nghe còng thuËn tai, cßn tiÕng b»ng ®æi sang tiÕng tr¾c th× cã khi nghe ch­íng tai l¾m. VÝ dô : T T B B T T B ( nÕu ch÷ thø 3 ®æi lµm tiÕng tr¾c (T) th× khæ ®éc ) T T B B B T T ( NÕu ch÷ thø 5 ®æi lµm tiÕng tr¾c th× khæ ®éc ) Nãi tãm l¹i. tõ luËt th¬ ®· ®Þnh s½n kh«ng kÓ, nÕu theo lÖ bÊt luËn mµ trong c©u ng÷ ng«n cã 3 tiÕng tr¾c, trong c©u thÊt ng«n cã 5 tiÕng tr¾c th× phÇn nhiÒu lµ khæ ®éc, nhµ lµm th¬ ph¶i tù nhËn thÊy. 3- Niªm : Niªm lµ phÐp ®Þnh tiÕng b»ng niªm víi tiÕng b»ng Niªm lµ phÐp ®Þnh tiÕng tr¾c niªm víi tiÕng tr¾c VÝ dô : NhÊt b¸t NhÞ tam Tø ngò Lôc thÊt NghÜa lµ tiÓng thø 2 cña c©u thø nhÊt niªm víi tiÕng thø 2 cña c©u 8 vµ cø thÕ ...... 4- ý nghÜa th¬ luËt : - Th¬ luËt lÊy t×nh vµ c¶nh lµm t­ liÖu, lÊy ý vµ tõ lµm sù vËn dông ; T×nh nhiÒu, c¶nh râ, ý cao, tõ ®Ñp lµ th¬ hay. Mçi bµi th¬ thÊt ng«n b¸t có chia l¹m 2 gi¶i + Gi¶i trªn 4 c©u : Hai c©u ®Çu lµ khëi ( ®Ò ) = ph¸ ®Ò + thõa ®Ò C©u 3 vµ 4 lµ thõa ( thùc ) tøc lµ t×nh + Gi¶i d­íi 4 c©u : C©u 5 vµ 6 lµ chuyÓn ( luËn ) tøc lµ c¶nh C©u 7 vµ 8 lµ hîp ( kÕt ) Thùc ra “ §Ò, thùc, luËn, kÕt “ hay “ Khëi, thõa, chuyÓn, hîp “ ®Òu hµm mét nghÜa nh­ nhau. §em c¸i ý trong ®Ò mµ khëi lªn ®Çu lµ ®Ò ( m·o ), thõa c¸i ý ®· nãi mµ t¶ c¶i thùc t×nh ra lµ thùc, nh©n c¸i thùc t×nh mµ bµn ®Õn c¸i c¶nh lµ luËn, hîp c¸i ý c¶ bµi mµ nãi lµ kÕt. Nh÷ng bµi th¬ luËt thÊt ng«n b¸t có cã thø 8 vµ 5 vÇn, cã thø 8 c©u 4 vÇn l¹i cã thø h¹n v©n tøc lµ lµm theo vÇn ®Þnh tr­íc, cã thø phãng vËn, lµ lµm theo vÇn cña ng­êi lµm th¬ tuú ý m×nh chän lÊy . 5- Gi¸ trÞ cña §­êng thi - ThÊt ng«n b¸t có : - Cã thÓ nãi th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt hay th¬ ®­êng nãi chung lµ mét thÓ lo¹i th¬ thËt khã, kh¾t khe vÒ niªm luËt, khã lµm, khã diÔn t¶ t×nh c¶m, c¶m xóc tù nhiªn. Song th¬ §­êng l¹i ®Ó l¹i mét thµnh tùu v« cïng rùc rì ( ch­a tõng thÊy so víi mét sè l­îng t¸c gi¶ ®«ng ®¶o ( H¬n 2.000 t¸c gi¶ / ë Trung Quèc ) vµ víi trªn 40 ngh×n t¸c gi¶ cã gi¸ trÞ. Vµ ë ViÖt Nam ta th¬ ®­êng còng ®­îc nhiÒu nhµ th¬ s¸ng t¸c hay vµ ®¹t tíi tr×nh ®é ®iªu luyÖn nh¬ : Bµ HuyÖn Thanh Quan, NguyÔn Du, NguyÔn KhuyÕn, Tó X­¬ng T¶n §µ ..... - §­êng thi lµ mét s¶n phÈm v« gi¸ cña V¨n häc nh©n lo¹i. II- Ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y th¬ §­êng : ThÊt ng«n - B¸t có, trong ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 : Trªn c¬ së ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt vÉn ®­îc ¸p dông tõ tr­íc ®Õn nay vµ nh÷ng ®æi míi vÒ ph­¬ng ph¸p míi hiÖn nay, c¸ nh©n t«i còng xin tr×nh bµy mét sè suy nghÜ vÒ ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt. Víi viÖc gi¶ng d¹y th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt cã thÓ ®­îc ®i theo tr×nh tù nh­ sau : 1- Thao t¸c thø nhÊt : T×m hiÓu vÒ thÓ th¬ : Víi häc sinh líp 7 lÇn ®Çu tiªn c¸c em ®­îc tiÕp cËn víi thÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt, gi¸o viªn nªn cho c¸c em tiÕp cËn tõng b­íc. - B­íc 1 : Giíi thiÖu bµi th¬ ( b¶ng phô ) cho c¸c em nhËn xÐt vÒ sè c©u th¬ trong bµi th¬, vÒ sè ch÷ ( tiÕng ) trong mét dßng ( c©u th¬ ) cña bµi - B­íc 2: Häc sinh ph¸t hiÖn : bµi th¬ cã 8 c©u, mçi c©u cã 7 tiÕng tõ ®ã gi¸o viªn cã thÓ nãi ngay 8 ( tøc lµ b¸t ) c©u cßn gäi lµ có, 7 lµ thÊt ) , ng«n lµ ( tõ, tiÕng) VËy bµi th¬ cßn ®­îc gäi lµ thÊt ng«n b¸t có tøc lµ : Mçi bµi th¬ chØ cã 8 c©u, mçi dßng ( c©u ) th¬ chØ cã 7 tiÕng vµ ®©y lµ thÓ th¬ §­êng luËt. ThÓ th¬ ®­êng luËt b¾t nguån tõ Trung Quèc xuÊt hiÖn ë thêi §­êng ( 620 - 905 ) - B­íc 3 :VÒ niªm luËt cña thÓ th¬ : Gi¸o viªn giíi thiÖu cho häc sinh Chñ yÕu gióp häc sinh n¾m ®­îc : NhÞp th¬ th­êng thÊy ë thÓ th¬ nµy lµ : 2 / 2 / 3 HoÆc 4 / 3 + LuËt ®èi rÊt chØnh ë hai c©u thùc vµ hai c©u luËn : ®èi ý, ®èi vÕ, ®èi thanh, ®èi ®iÓn tÝch ..... - B­íc 4 :Bè côc cña bµi th¬ : chia lµm 4 phÇn : - Hai c©u ®Ò ( khëi, khai ) : nªu ra ®Ò tµi cña bµi th¬ - Hai c©u thùc ( thõa ): lµ thõa c¸i ý ®· nãi mµ t¶ c¸i thùc t×nh - Hai c©u luËn ( chuyÓn ) : bµn vÒ c¶nh, t×nh, ý cña bµi th¬ - Hai c©u kÕt ( hîp ) : hîp ( th©u tãm ) ý cña bµi mµ nãi Cßn vÒ vÇn vµ niªm luËt b»ng tr¾c ë mçi c©u th¬, thiÕt nghÜ chóng ta ch­a thÓ cïng lóc mµ truyÒn t¶i cho häc sinh ®­îc ( nªn ®Ó ë c¸c líp, cÊp sau c¸c em sÏ ®­îc t×m hiÓu thªm ). Nh­ vËy khi c¸c em n¾m ®­îc bè côc vµ phÇn c¬ b¶n vÒ nhÞp vµ luËt ®èi th× gi¸o viªn l­u ý ®Ó c¸c em chó ý khi ph©n tÝch khai th¸c hÕt dông ý cña nã ( t¸c dông ). - Ch¼ng h¹n c¸c em ®· ®­îc tiÕp xóc víi thÓ th¬ nµy tõ bµi thø 2, thø 3 ..... gi¸o viªn vÉn ph¶i cã c©u hái vÒ thÓ th¬ ( Em hiÓu g× vÒ thÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt ) ®Ó cñng cè thªm cho häc sinh vÒ thÓ th¬ nµy . 2- Thao t¸c thø 2 : §äc th¬ : - Gi¸o viªn cÇn l­u ý häc sinh ®äc ®óng, ng¾t ®óng nhÞp th¬ ( 2/ 2 / 3 - 4 / 3) ngoµi viÖc nhÊn m¹nh vµo c¸c tõ ng÷ diÔn t¶ t×nh c¶m, t©m tr¹ng, th¸i ®é, c¶m xóc .... cña nh©n vËt tr÷ t×nh trong th¬ ( hay c¸c tõ ng÷ gîi t¶ m¹nh ) - Gi¸o viªn cÇn ®äc mÉu. - Tuy nhiªn viÖc ®äc cã hay kh«ng cßn tuú thuéc vµo néi dung vµ c¶m xóc cô thÓ cña tõng bµi th¬ mµ gi¸o viªn cÇn linh ho¹t thÝch øng ®ªr ®äc cho hîp lÝ, ®óng vµ hay. VÝ dô : Bµi : “ Qua ®Ìo ngang “ - Bµ HuyÖn Thanh Quan B­íc tíi ®Ìo ngang / bãng xÕ tµ ( 4 /3 ) Cá c©y chen ®¸ / l¸ chen hoa ( 4 / 3 ) Lom khom d­íi nói / tiÒu vµi chó ( 4/ 3 ) L¸c ®¸c bªn s«ng/ chî mÊy nhµ ( 4 /3 ) 3- Thao t¸c thø 3:T×m hiÓu bµi th¬ Ph©n tÝch néi dung, nghÖ thuËt : - Th«ng th­êng : Chóng t«i ®i theo bè côc 4 phÇn ®Ó ph©n tÝch ( 2 c©u ®Ò, 2 c©u thùc, 2 c©u luËn, 2 c©u kÕt ) tøc lµ ph©n tÝch theo kiÓu “ bæ ngang “- ViÖc lµm nµy thiÕt nghÜ lµ phï hîp víi ®Æc tr­ng cña thÓ lo¹i th¬ nµy. - PhÇn lín th¬ thêi trung ®¹i lµ gîi t¶ b»ng vµi nÐt chÊm ph¸ vµ mang tÝnh ­íc lÖ nªn ph¶i chØ ra ®­îc nh÷ng ®Æc s¾c trong bót ph¸p khi ph©n tÝch VD : Bµi th¬ Qua ®Ìo Ngang gîi nhiÒu h¬n t¶ chØ mét vµi nÐt nh­ “Cá c©y chen ®¸ l¸ chen hoa” KhiÕn cho ta h×nh dung c¶nh vËt trë lªn hoang s¬ v¾ng vÎ .- Gi¸o viªn tõ viÖc cho häc sinh ph¸t hiÖn c¸c tÝn hiÖu nghÖ thuËt tõ c©u th¬ råi ph©n tÝch dông ý nghÖ thuËt cña t¸c gi¶ ®Æc biÖt ph©n tÝch luËt ®èi ë hai c©u thùc vµ 2 c©u kÕt - cho häc sinh thÊy râ dông ý cña t¸c gi¶ ch­a ®ñ, mµ gi¸o viªn cÇn gióp c¸c em thÊy c¸i tµi cña t¸c gi¶ ( c¸i hay cña th¬ ®­êng - ®Æc biÖt còng lµ ë ®ã ) - Bªn c¹nh viÖc ph©n tÝch dông ý nghÖ thuËt gi¸o viªn còng cÇn ph¶i b¸m s¸t vµo m¹ch th¬, m¹ch c¶m xóc cña t¸c gi¶ ®Ó dÉn d¾t hÖ thèng c©u hái vµ ®Ó ®¶m b¶o m¹ch c¶m xóc cña t¸c gi¶ ( Kþ nhÊt lµ gi¸o viªn dõng l¹i ®Ó lµm ng¾t m¹ch th¬ ). - Ngoµi ra , Gi¸o viªn vÉn ph¶i tiÕn hµnh ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt( th­ ph¸p ) kh¸c cña bµi th¬ nh­ : Thêi gian nghÖ thuËt, kh«ng gian nghÖ thuËt, c¸c biÖn ph¸p tu tõ, c¸ch sö dông tõ ng÷ cña t¸c gi¶, ..... ®Ó lµm næi bËt gi¸ trÞ néi dung cña bµi th¬ - So s¸nh liªn hÖ víi c¸c bµi th¬ kh¸c, t­ëng t­îng miªu t¶, dùng c¶nh .... 4- TÝch hîp trong th¬ : - Thùc ra vÊn ®Ò tÝch hîp kh«ng ph¶i bao giê míi ®­îc ¸p dông cho ch­¬ng tr×nh thay s¸ch mµ nã ®· ®­îc ¸p dông trong ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y v¨n tõ tr­íc ®ã. Tuy nhiªn, ph­¬ng ph¸p tÝch hîp míi cã phÇn râ h¬n, t¸ch râ h¬n so víi tr­íc ®ã vµ tÝch hîp ®ßi hái ng­êi gi¸o viªn ph¶i cã sù linh ho¹t vËn dông trong giê d¹y, nã ph¶i ®­îc ®an xen thÝch hîp trong néi dung cña t¸c phÈm. §©y lµ mét viÖc lµm kh«ng ®¬n gi¶n v× vËy d¹y th¬ c¸i quan träng lµ gi¸o viªn ph¶i ®¶m b¶o m¹ch c¶m xóc cña bµi th¬,nÕu dõng l¹i tÝch hîp cã thÓ sÏ v« t×nh lµm ng¾t mÊt m¹ch cña bµi th¬. VÝ dô : “ Lom khom d­íi nói tiÒu vµi chó L¸c ®¸c bªn s«ng chî mÊy nhµ “ ta kh«ng thÓ dõng l¹i ®Ó tÝch hîp TiÕng ViÖt ( ®æi trËt tù có ph¸p ) ë ®©y ®­îc - V× häc sinh líp 7 thø nhÊt ch­a ®­îc häc mµ muèn gi¶i thÝch, ph©n tÝch th× rÊt mÊt thêi gian mµ l¹i mÊt ®i sù liÒn m¹ch cña bµi th¬. nÕu cã thÓ, gi¸o viªn nªn ®­a xuèng phÇn luyÖn tËp. - TÝch hîp TiÕng ViÖt : Gi¶i thÝch tõ khã gi¸o viªn lªn lµm ë ®Çu khi ch­a ph©n tÝch ( sau phÇn ®äc ) - TÝch hîp v¨n ( däc, ngang ) cÇn ph¶i linh ho¹t trong tõng néi dung vµ ph¶i ®­îc tiÕn hµnh gän kh«ng ¶nh h­ëng tíi c¶m xóc cña bµi th¬. - Gi¸o viªn cã thÓ tÝch hîp víi c¸c m«n häc nh­ : GDCD, LÞch sö, V¨n häc sö, TiÕn viÖt .... ( tÝch hîp ngang ). Còng cã thÓ tÝch hîp vbíi bµi tr­íc, bµi sau, t¸c gi¶ tr­íc, t¸c gi¶ sau .... ( tÝch hîp däc ) .... 5- Ph­¬ng ph¸p th¶o luËn trong häc sinh : §©y lµ ph­¬ng ph¸p nÕu gi¸o viªn tæ chøc tèt sÏ cã rÊt nhiÒu ­u ®iÓm vµ mang l¹i kÕt qu¶ tèt. Bëi lÏ khi th¶o luËn, häc sinh ®­îc tr×nh bµy chÝnh ý kiÕn cña m×nh, ®­îc bµn luËn vµ kh¾c s©u 1 vÊn ®Ò, mét khÝa c¹nh néi dung cô thÓ. Th¶o luËn trong d¹y th¬ §­êng còng nh­ c¸c thÓ lo¹i v¨n häc kh¸c, th«ng th­êng cã 3 h×nh thøc. a/ Th¶o luËn nhãm : C¸c nhãm cïng th¶o luËn mét vÊn ®Ò. b/ Th¶o luËn qua phiÕu häc tËp cña tõng häc sinh. c/ Th¶o luËn qua c©u hái ®­îc hái trùc tiÕp tõ gi¸o viªn vµ häc sinh cïng cã ý kiÕn sau ®ã gi¸o viªn chèt l¹i. * Trªn ®©y chØ lµ ý kiÕn cña c¸ nh©n t«i vÒ phÇn ph­¬ng ph¸p khai th¸c ë phÇn néi dung mét bµi th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt cßn c¸c b­íc tiÕn hµnh trong giê Ng÷ v¨n cña thÓ th¬ nµy còng nh­ c¸c thÓ th¬ kh¸c, v¨n kh¸c. - Song bªn c¹nh ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y chia theo bè côc 4 phÇn ( ®Ò, thùc, luËn, kÕt ) nh­ ®· tr×nh bµy ë trªn. Qua thùc tÕ, t«i thÊy cã mét sè bµi l¹i cã thÓ ®i khai th¸c kh¸c ( 1 / 6 / 1 ) - NghÜa lµ mét c©u ®Çu 6 c©u gi÷a vµ mét c©u cuèi nh­ bµi : “ B¹n ®Õn ch¬i nhµ “ cña NguyÔn KhuyÕn. VËy c¸ nh©n t«i xin c¸c cÊp chuyªn m«n cã nh÷ng ý, nh÷ng chÝnh kiÕn râ rµng h¬n n÷a ®Ó gióp anh chÞ em gi¸o viªn chóng t«i gi¶ng d¹y víi thÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có §­êng luËt ®­îc tèt h¬n. - Ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cña §­êng thi ? - Cã nªn tÝch hîp lµm ng¾t m¹ch bµi th¬ ? - Víi häc sinh líp 7 nªn truyÒn ®¹t ë møc ®é nµo ? C/ KÕt luËn : “ Gi¶ng d¹y v¨n lµ mét nghÖ thuËt “ - Mµ vÊn ®Ò gi¶ng d¹y víi thÓ luËt §­êng thi ¸p dông cho ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 thiÕt nghÜ còng lµ mét vÊn ®Ò thËt khã. C¸i khã ë thÓ luËt §­êng thi cßn cã thÓ gäi lµ thÓ th¬ cña nh÷ng nhµ th¬ uyªn b¸c, b¸c häc ( nã Ýt b×nh d©n ), nã cßn khã bëi niªm luËt ngÆt nghÌo, kh¾t khe - Vèn dÜ ®«i lóc b¶n th©n gi¸o viªn chóng t«i cßn bì ngì. ChÝnh v× thÕ, b¶n th©n t«i míi ®­îc tham gia gi¶ng d¹y ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 7 víi thêi gian cßn qu¸ Ýt ®Ó nãi tíi viÖc viÕt ra ®­îc nh÷ng s¸ng kiÕn, chø kh«ng thÓ nãi lµ kinh nghiÖm ®­îc. Mµ nh÷ng néi dung ®· tr×nh bµy trªn ®©y chØ lµ nh÷ng suy nghÜ cña c¸ nh©n t«i xin ®­îc cã ®«i chót suy nghÜ, ng©m ngîi vÒ ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y thÓ luËt §­êng thi ë “ Ng÷ v¨n 7 “ . RÊt mong c¸c cÊp chuyªn m«n xem xÐt vµ cho b¶n th©n t«i còng nh­ gi¸o viªn chóng t«i nh÷ng ý kiÕn quý b¸u ®Ó cïng víi phong trµo Gi¸o dôc - Gãp phÇn nhá bÐ vµo c«ng cuéc thay s¸ch thµnh c«ng cña nÒn gi¸o dôc n­íc nhµ . Xu©n Tr­êng, ngµy ...... th¸ng 5 n¨m 2008.. Ng­êi viÕt s¸ng kiÕn Hoµng Thä H÷u

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docGiảng dạy thơ thất ngôn bát cú - đường luật chữ hán và thơ chữ nôm Trong chương trình thơ Ngữ văn 7.doc
Luận văn liên quan