Giáo dục đạo đức cách mạng tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước cho học sinh thông qua bài học lịch sử

Đặt vấn đề Dân tộc Việt Nam trải qua hai cuộc kháng chiến trường kì, vĩ đại, một dân tộc nhỏ bé đã đánh bại hai kẻ thù tầm cỡ quốc tế, vang dội năm châu, chấn động địa cầu. Cả thế giới thán phục Việt Nam. Tại sao một dân tộc nhỏ bé lại làm nên điều kì vĩ đó? một trong những yếu tố hết sức quan trọng để làm nên thắng lợi là Đảng ta đã phát huy tốt đạo đức cách mạng trong mỗi con người Việt Nam Hơn 30 năm sau khi đất nước sạch bóng quân xâm lược, Việt Nam lại phải vượt qua vô vàn khó khăn để xây dựng đất nước, nhất là thời đổi mới, hội nhập , con đường phía trước còn đầy chông gai . mục tiêu của nước ta trong giai đoạn hiện nay là đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, sớm đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển và phấn đấu đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. NQ đại hội X của Đảng đã xác định nhiệm vụ “ Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới”rất cần sự chung tay góp sức của cả dân tộc. Ta thắng Pháp, Mĩ vì Đảng ta đã phát huy tốt tinh thần đạo đức cách mạng. Ngày nay với công cuộc xây dựng, đổi mới, hội nhập ta rất cần phát huy truyền thống tốt đẹp này để xây dựng quê hương đất nước, chúng ta phải khơi dậy truyền thống đạo đức cách mạng của người đi trước, giáo dục thế hệ trẻ để họ hiểu, học tập và thực tiễn là đóng góp sức mình để xây dựng đất nước quê hương trong thời hiện đại Giáo dục là một trong những diễn đàn tuyên truyền, giáo dục tốt nhất, nhất là những minh chứng lịch sử có tính thuyết phục rất cao.Bằng các sự kiện lịch sử chân thực, sinh động, lịch sử gợi dậy trong các em sự rung cảm mạnh mẽ về quá khứ, kích thích suy nghĩ và hành động của các em về trách nhiệm đối với đất nước.Lịch sử giúp các em nhận thức đúng về quá khứ, rút ra những bài học cho hiện tại và tương lai. Lịch sử cũng góp phần giúp các em nhận thức đúng quan điểm đường lối của Đảng để các em có một niềm tin vững chắc vào con đường xây dựng đất nước theo định hướng XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Xuất phát từ yêu cầu đó, là một giáo viên dạy bộ môn lịch sử ở bậc trung học cơ sở, tôi đã thường xuyên lồng ghép việc: Giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước thông qua các giờ học lịch sử

doc31 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 7377 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Giáo dục đạo đức cách mạng tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước cho học sinh thông qua bài học lịch sử, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ằng những lời nói sinh động giáo viên nói về nhưng chiếc xe đạp thồ chở tới 325 kg trên đường núi, sự vất vả, vượt khó của bộ đội trong việc xây dựng hệ thống giao thông hào quanh cứ điểm Điện Biên Phủ, việc kéo pháo vào trận địa vất vả như thế nào, có chiến sĩ đã quên cả thân mình để cứu pháo... giáo viên có thể mượn lời thơ của Tố Hữu trong bài “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên” để nói lên tinh thần bất tử này Những hình ảnh, sự kiện lịch sử chân thực, sinh động , những tấm gương đóng góp, hy sinh anh dũng tuyệt vời này sẽ tác động mạnh đến tư tưởng, tình cảm, suy nghĩ của các em, tạo cho các em cách nhìn nhận đúng đắn toàn diện về quá khứ, về các giai đoạn lịch sử của dân tộc và hiểu được giá trị của hiện tại mình đang có, từ có sẽ có suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với đất nước. Lịch sử 9-bài 29: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước ( 1965-1973 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục cho các em: Lòng yêu nước, tinh thần hy sinh, tự nguyện, tự giác đóng góp sức người, sức của to lớn của nhân dân cả nước cho cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học để học sinh nắm được kiến thức cơ bản theo yêu cầu của bài Giáo viên chọn thông tin, tư liệu, hình ảnh để phục vụ cho mục đích giáo dục đạo đức cách mạng: Nhân dân miền Bắc đã vì miền Nam ruột thịt “mỗi người làm việc bằng hai” “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Thanh niên, học sinh miền Bắc dùng máu của mình viết những lá đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu, bỏ dở cả sự nghiệp của mình. Thanh niên xung phong bỏ quên cả tuổi thanh xuân của mình ở rừng Trường sơn vì sự nghiệp chống Mĩ cứu nước . Anh Nguyễn Văn Thạc, bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và sự hy sinh thầm lặng của 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc.... là những tấm gương sáng để các em noi theo.Từ năm 1965-1968 miền Bắc đã đưa 300.000 cán bộ, bộ đội vào Nam chiến đấu, xây dựng kinh tế, văn hoá, gởi vào Nam hàng chục tấn vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc men và nhiều vật dụng khác... Sau khi đã cung cấp các hình ảnh, tư liệu cho học sinh, giáo viên nêu yêu cầu nhận thức cho học sinh: Em có suy nghĩ gì về những việc làm của nhân dân miền Bắc đối với nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước? Học sinh sẽ nêu ý kiến, giáo viên hoàn chỉnh: Những đóng góp hết sức to lớn, thể hiện truyền thống yêu nước cách mạng của cha ông, thể hiện tình cảm ruột thịt của miền Bắc đối với miền Nam, đóng góp này có tính chất quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến Bước tiếp theo, giáo viên nêu yêu cầu liên hệ: Hiện nay gia đình, bản thân em đã làm gì để phát huy truyền thống đó, tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước? Học sinh sẽ nêu nhận thưc của mình: Học tập tốt, làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, cống hiến xây dựng quê hương đất nước. Gia đình thì sẽ thực hiện tốt đường lối chủ trương của Đảng trong thời kì đổi mới. 5.Kết quả nghiên cứu Bằng việc lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng vào bài giảng lịch sử thông qua các nhân vật lịch sử, các tư liệu, các hình ảnh, bài thơ, đoạn văn...cùng với việc liên hệ tình hình thực tế đang diễn ra nơi các em học, nơi các em sống, những việc các em đã làm...giáo viên lịch sử đã giúp các em rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần bồi dưỡng tư tưởng tình cảm, đạo đức cách mạng, hoàn thiện nhân cách cho học sinh. Bằng nghiệp vụ sư phạm tôi đã linh động lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng vào bài học lịch sử một cách phù hợp , gần gũi nhất, giúp các em nhận thức đúng, đầy đủ về đạo đức cách mạng của lớp người đi trước và các em phải làm gì để phát huy truyền thống đó . Khi các em nhận thức tốt, các em sẽ sửa sai từ nhận thức cho đến hành động, nâng cao ý thức trách nhiệm, tích cực đóng góp, góp phần xây dựng quê hương đất nước, các em còn là những nhà tuyên truyền nhỏ, tác động đến gia đình, những tầng lớp khác ngoài xã hội, sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong nhận thức của những người kém hiểu biết, huy động được cả xã hội cùng chung tay góp sức xây dựng quê hương đất nước. Bằng việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua bài học lịch sử, giáo viên đã chọn lọc cung cấp cho các em nhiều tấm gương sáng, nhiều sự kiện, hình ảnh lịch sử..... làm phong phú kiến thức của các em, tiết học sinh động hơn. Với việc liên hệ thực tế, nêu yêu cầu nhận thức để giáo dục đạo đức cách mạng , giúp việc giáo dưỡng mang tính thực tế hơn và nếu duy trì được việc làm này thì việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh cũng mang tính thường xuyên hơn. 6.Kết luận Để thực hiện tốt việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước cho học sinh thông qua bài học lịch sử, giáo viên cần thực hiện những bước sau: -Xác định nội dung đạo đức cách mạng cần lồng ghép để giáo dục cho học sinh là gì? -Chọn bài có nội dung phù hợp để lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng -Lựa chọn phương pháp để đạt được mục đích mình cần đạt ( giáo viên cần phải xây dựng được hệ thống câu hỏi nhận thức, liên hệ để thăm dò suy nghĩ và những việc làm của các em, để giúp các em sửa sai điều chỉnh những suy nghĩ và việc làm của mình đối với trường, lớp, xã hội...) -Giáo viên phải có những con số biết nói, những hình ảnh, tư liệu thực nhất để đưa vào bài thì mới có tính thuyết phục cao, từ đó học sinh mới tin và làm theo -Phải thường xuyên tìm hiểu( thông qua giao tiếp, giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách......)để nắm bắt được những suy nghĩ, việc làm của các em, để việc liên hệ giáo dục của giáo viên mang tính thực tế hơn -Giáo viên lịch sử phải là tấm gương sáng về đạo đức bằng những việc làm cụ thể ở trường, ngoài xã hội mà học sinh thấy, lời nói mới có tính thuyết phục, đem lại hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh Trong xã hội hiện nay trong giới trẻ đang có nhiều biểu hiện suy thoái về đạo đức, có lối sống vị kỷ, đề cao “cái tôi” của mình, thờ ơ với tình hình của đất nước. Nếu giáo viên lịch sử làm tốt việc này một cách thường xuyên thì sẽ góp phần đẩy lùi sự suy thoái, thức tỉnh nhận thức của các em, hướng các em đến những việc làm có ích góp phần xây dựng quê hương đất nước. TÀI LIỆU THAM KHẢO STT TÊN TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO NHÀ XUẤT BẢN Năm XB 1 Nguyễn hải Châu Những vấn đề chung về đổi mới GDTHCS NXB giáo dục 2007 2 Nguyễn Hữu Châu Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học NXB giáo dục 2008 3 Phạm Hồng Việt Góp vào việc giảng dạy lịch sử VN Khoa sử trường đại học SP-Huế 1985 4 Viện Mác-Lê Nin Hồ Chí Minh tòan tập 1951-1954 Nhà xuất bản sự thật-Hà Nội 1986 5 Bộ giáo dục và đào tạo vụ giáo viên Đạo đức, giảng dạy và giáo dục đạo đức ở trường THCS Nhà xuất bản giáo dục 1996 MỤC LỤC Tiêu đề Trang 1/ Đặt vấn đề 1 2/ Cơ sở lí luận 1-2 3/ Cơ sở thực tiễn 2-4 4/ Nội dung 4-10 5/ Kết quả nghiên cứu 10 6/ Kết luận 10-11 7/ Tài liệu tham khảo 12 NHẬN XÉT CỦA TỔ HỖ TRỢ SKKN CỦA TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG XẾP LOẠI CẤP TRƯỜNG Đại Hưng, ngày…...tháng……năm 20 NHẬN XÉT XẾP LOẠI CỦA HĐKH NGÀNH GD HUYỆN ĐẠI LỘC Người đề nghị số 1 Nhận xét: Xếp loại: Người đề nghị số 2 Nhận xét: Xếp loại: KẾT LUẬN CỦA HĐKH GD HUYỆN ĐẠI LỘC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TINH THẦN ĐÓNG GÓP XÂY DỰNG QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI HỌC LỊCH SỬ 1/ Đặt vấn đề Dân tộc nào cũng có lòng yêu nước, đặc điểm lòng yêu nước của mỗi quốc gia khác nhau, do điều kiện tự nhiên xã hội quy định và do cả bản chất con người của từng nước. Dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, truyền thống yêu nước được thể hiện qua nhiều truyền thống tốt đẹp: truyền thống cần cù lao động sản xuất, truyền thống nhân ái, truyền thống đấu tranh kiên cường, anh dũng sẵn sàng hy sinh tất cả, đóng góp sức người sức của để xây dựng tổ quốc..... Trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, chủ nghĩa yêu nước đã giữ vai trò to lớn, là sức mạnh vô địch có ý nghĩa quyết định thắng lợi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát: “ Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm cả lũ bán nước và lũ cướp nước”. Bổn phận của người làm công tác lịch sử, như Hồ Chí Minh nói: “ Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất dấu kín đáo trong rương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành...”. Đất nước ta đang ở thời kì hội nhập đổi mới, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phấn đấu đưa đất nước tiến lên bắt kịp bạn bè năm châu, khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, nên cần thiết phải giáo dục truyền thống yêu nước dân tộc cho lớp trẻ, để giữ cho chúng ta đi đúng hướng̣̣̣̣̣ ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣(định hướng xã hội chủ nghĩa ) hoà nhập chứ không hoà tan, phải bảo vệ, gìn giữ bản sắc dân tộc. Đất nước đã hoà bình nhưng nguy cơ “ diễn biến hoà bình” của kẻ thù vẫn cần cảnh giác. Các thế lực thù địch đang dùng mọi cách (sách báo, phim ảnh, văn hoá đồi truỵ ...) để xói mòn tinh thần dân tộc, nên việc giáo dục đạo đức cách mạng cho lớp trẻ là rất quan trọng và cần thiết. Nghị quyết đại hội X của Đảng đã xác định nhiệm vụ “ phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới” rất cần sự chung tay góp sức của cả dân tộc. Là Giáo viên lịch sử chúng ta có trách nhiệm phải khơi dậy truyền thống yêu nước của người đi trước, giáo dục thế hệ trẻ để các em hiểu, học tập và đóng góp sức mình xây dựng quê hương, đất nước trong thời hiện đại Giáo dục là một trong những diễn đàn tuyên truyền, giáo dục tốt nhất, nhất là những minh chứng lịch sử có tính thuyết phục rất cao.Bằng các sự kiện lịch sử chân thực, sinh động, lịch sử gợi dậy trong các em sự rung cảm mạnh mẽ về quá khứ, kích thích suy nghĩ và hành động của các em về trách nhiệm đối với đất nước.Lịch sử giúp các em nhận thức đúng về quá khứ, rút ra những bài học cho hiện tại và tương lai. Lịch sử cũng góp phần giúp các em nhận thức đúng quan điểm đường lối của Đảng để các em có một niềm tin vững chắc vào con đường xây dựng đất nước theo định hướng XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Xuất phát từ yêu cầu đó, là một giáo viên dạy bộ môn lịch sử ở bậc trung học cơ sở, tôi đã thường xuyên lồng ghép việc: Giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước thông qua các giờ học lịch sử 2/ Cơ sở lí luận: Lịch sử là quá khứ, học lịch sử sẽ giúp các em rút ra nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích cho hiện tại và tương lai. Không hiểu biết về quá khứ thì việc xây dựng hiện tại thật khó biết bao, do đó “ lịch sử là bó đuốc soi đường đi tới tương lai” là “ triết lí của việc noi gương”. Trong trang đầu tác phẩm “ lịch sử nước ta” Bác Hồ đã viết: “Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà mới hay” Trong di chúc người căn dặn: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ (thanh niên) đào tạo họ thành những người thừa kế, xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Người quan niệm đạo đức tạo ra sức mạnh, nhân tố quyết định sự thắng lợi của mọi công việc. Người cho rằng có tài mà không có đức là người vô dụng, nhưng có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó. Đức là gốc” Trng các môn học, môn lịch sử có chức năng rất quan trọng và lợi thế nhất trong giáo dục nhân cách, đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan, góp phần hình thành những phẩm chất của con người Việt Nam. Bộ môn lịch sử giúp học sinh hiểu quá khứ một cách sâu sắc, đối chiếu hiện tại với quá khứ, học sinh thấy được tính đúng đắn, khoa học, thực tiễn khách quan về đường lối chính sách của Đảng. Tri thức lịch sử là một phương tiện giáo dục tư tưởng cộng sản chủ nghĩa cho quần chúng rất tốt. Nó giáo dục cho mọi người tin vào chính nghĩa, chân lý, tin vào thắng lợi tất yếu của chủ nghĩa cộng sản, tin vào khả năng sáng tạo vô tận của quần chúng, nó tác dụng rất tốt trong việc giáo dục lòng yêu nước, tinh thần quốc tế vô sản, lòng yêu quý lao động...Đại hội IX của Đảng chỉ rõ, nhiệm vụ trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước: “khoa học xã hội và nhân văn hướng vào giải đáp các vấn đề lý luận và thực tiễn, dự báo xu thế phát triển, cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ truơng, chính sách phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng con người, phát huy những di sản văn hoá dân tộc, sáng tạo những giá trị văn hoá mới của Việt Nam”. Để hoàn thành mục tiêu của Đảng, nhà nước đề ra, nhà trường là nơi chịu trách nhiệm chính cùng với các lưc lượng xã hội thực hiện nhiệm vụ và đào tạo thế hệ trẻ thông qua các môn học. Môn lịch sử với chức năng và nhiệm vụ của mình phải góp phần tích cực thực hiện nhiệm vụ này. 3/ Cơ sở thực tiễn Thế hệ trẻ của nước ta ngày nay, ngày ngày được cắp sách đến trường trong hoàn cảnh đất nước thống nhất, thanh bình, không có chiến tranh, kinh tế phát triển, đời sống no đủ. Chính vì vậy các em chưa hiểu hết giá trị của những gì mà các em đang được hưởng thụ, các em có thái độ thờ ơ, lãnh đạm với quá khứ, các em không hiểu được rằng để có được cuộc sống thanh bình hạnh phúc như ngày hôm nay, đã có biết bao mồ hôi xương máu của những người đi trước đổ xuống mảnh đất này. Thực tế trong xã hội hiện nay, do tác động của môi trường xã hội, một bộ phận học sinh, thanh thiếu niên đang bị suy thoái về đạo đức, sống không có lý tưởng, thiếu bản lĩnh chính trị, rất bàng quan với sự phát triển đi lên của đất nước, không thấy được vai trò vị trí của mỗi cá nhân trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Khi có một sự việc, vấn đề xảy ra trong xã hội thì không tự nhận định được vấn đề đó đúng hay sai, xử lí như thế nào? dẫn đến những hành vi thiếu đạo đức đáng tiếc. Chủ Tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng cao đẹp nhất của dân tộc, là hiện thân của đạo đức cách mạng Việt Nam, là tấm gương sáng cho cả dân tộc noi theo. Đảng và nhà nước ta đã phát động trong toàn quốc cuộc vận động “ học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được ngành giáo dục hưởng ứng tích cực, thực hiện có hiệu quả thông qua nhiều hình thức, trong đó có vai trò tích cực của Giáo viên lịch sử. Cuộc vận động này có tạo ra những chuyển biến nhất định trong đội ngũ cán bộ, Giáo viên, công nhân viên...nhưng đối với học sinh, các em chỉ mới làm theo phong trào, chưa có một sự nhận thức thật sự sâu sắc để rồi áp dụng vào cuộc sống thực của mình. Việc nhận thức về đạo đức cách mạng của học sinh THCS còn rất mơ hồ, chưa thấy được bản chất, ý nghĩa của vấn đề, nên vai trò của Giáo viên lịch sử là hết sức quan trọng, trong bài nói chuyện ở trường cấp III Quảng An đồng chí Lê Duẫn đã nói: “dạy sử, dạy văn là phải khơi động được lòng tự hào của dân tộc Việt Nam, của con người Việt Nam, làm cho học sinh hiểu được truyền thống, ý chí tự lập, tự cường của dân tộc, là phải khắc vào trí nhớ của học sinh những tình cảm cách mạng, ý chí dời non lấp biển và những thành tựu huy hoàng của nhân dân ta trong lao đông sản xuất, trong sự nghiệp xây dựng tự do,độc lập của mình...” Trong giờ văn, giờ sử, giáo viên cũng đã nói nhiều về truyền thống đạo đức cách mạng của dân tộc nhưng còn nặng về lí thuyết, chưa có liên hệ lồng ghép với thực tế để giáo dục các em. Là Giáo viên lịch sử thông qua những bài giảng của mình tôi luôn cố gắng giáo dục đạo đức cách mạng cho các em. Nhưng điều này còn gặp nhiều khó khăn, thực tại ở các trưòng THCS các em rất lười học bộ môn lịch sử( nhất là học sinh miền núi nơi tôi đang giảng dạy), không yêu thích bộ môn này. Nguyên nhân có nhiều yếu tố tác động: sự mất cân đối trong sự phân bố nội dung bài học với tiết học, ở một số tiết nội dung quá tải đối với các em, dẫn đến mệt mỏi, chán nản và sợ bộ môn lịch sử. Một số Giáo viên chưa kịp thời đổi mới phương pháp, khả năng sư phạm có hạn đã biến giờ lịch sử thành giờ thông báo, liệt kê các con số, các sự kiện lịch sử...Đa số Giáo viên cũng đã chú ý giáo dục lòng yêu nước cho các em, nhưng chỉ chú trọng lòng yêu nước qua kháng chiến chống ngoại xâm mà còn xem nhẹ những lĩnh vực khác: lao động sản xuất, sự hy sinh tất cả cho tổ quốc, lòng nhân ái, sự sáng tạo trong văn hoá nghệ thuật...Do cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn chưa có phòng bộ môn nên việc dạy diễn biến bằng sa bàn, mô hình khó thực hiện được, các đoạn phim tư liệu hết sức có giá trị cho lịch sử chưa đến được với các em, chưa thực hiện được các tiết dạy ở viện bảo tàng, khu di tích...Tâm lý của phụ huynh và học sinh còn xem nhẹ các môn xã hội mà chỉ chú ý các môn tự nhiên. Từ yêu cầu của đất nước, quê hương, cần sự nhận thức đóng góp của tất cả các tầng lớp trong công cuộc xây dựng đất nước. Xuất phát từ thực tế trên, tôi đã khắc phục khó khăn, thường xuyên kết hợp giáo dục với giáo dưỡng, lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước vào trong các bài giảng lịch sử để học sinh học tập noi theo. Một mặt nó góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm đạo đức, hình thành nhân cách cho các em đúng với mục tiêu giáo dục của nhà trường. 4/ Nội dung 4.1 Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục cho học sinh Đạo đức cách mạng là truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, được hình thành và phát triển qua quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước Đạo đức cách mạng là: Lòng yêu nước, tinh thần hy sinh tự nguyện đóng góp vì lợi ích dân tộc, nghị lực vượt qua khó khăn, gian khổ, tin vào tương lai cách mạng của dân tộc Đạo đức cách mạng được thể hiện qua những tấm gương về sự hy sinh đóng góp cho tổ quốc qua các thời kì lịch sử: Bà Trưng, bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, Kim Đồng, Võ Thị Sáu, Anh Trỗi, Anh Trương Đình Nam....Các chiến sĩ ngoài mặt trận: cái đói, cái khát, cái chết ...không quật ngã được họ, họ vẫn kiên trì bám giặc, chiến đấu anh dũng, giành thắng lợi vẻ vang. Quần chúng ở hậu phương: hy sinh của cải cho kháng chiến, nhịn ăn, nhịn mặc để ủng hộ kháng chiến, tham gia thanh niên xung phong thông đường cho xe ta ra trận, vận chuyển hàng hoá, đạn dược lên chiến trường...hi sinh cả tuổi thanh xuân của mình, khuyên chồng con đi tòng quân, đem vàng góp vào quỹ của chính phủ, là sự cần cù lao động, sáng tạo văn học nghệ thuật để đấu tranh với địch, về sự bền bỉ đấu tranh để bảo vệ nền văn hoá dân tộc... Nội dung đạo đức cách mạng cần tập trung giáo dục cho học sinh thông qua các giờ học lịch sử là lòng yêu nước, tinh thần hi sinh đóng góp to lớn của nhân dân qua các thời kì của đất nước. 4.2 Nội dung chương trình giảng dạy lịch sử có thể lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh Đạo đức cách mạng được hình thành qua một thời gian lâu dài của quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước. Việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh cũng phải bắt đầu bằng những câu chuyện kể lịch sử đơn giản từ thời tiểu học như: chuyện kể về cuộc đời Bác Hồ, về những tấm gương anh hùng: Kim Đồng, Võ Thị Sáu, Lê Văn Tám, Trần Quốc Toản... Ở bậc trung học cơ sở, trong hầu hết các bài lịch sử dân tộc, giáo viên đều có thể khai thác, lồng ghép việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh. Bằng các sự kiện lịch sử chân thực, sinh động, những tấm gương anh dũng tuyệt vời của các anh hùng qua các giai đoạn lịch sử, những trận đánh quyết tử, những chiến thắng vẻ vang, những đóng góp vật chất lẫn tinh thần của những người đi trước để khơi dậy trong các em sự rung cảm mạnh mẽ về quá khứ, từ đó các em hiểu được rằng, để có được cuộc sống thanh bình, hạnh phúc như ngày hôm nay, đã có biết bao người ngã xuống trên mảnh đất này, giành giật từng tấc đất cho quê hương. Giáo viên có thể phân thành các loại bài lịch sử góp phần giáo dục truyền thống đạo đức cách mạng cho học sinh theo các chủ đề để thuận lợi cho việc chọn nội dung, phương pháp thực hiện mục đích giáo dưỡng: -Loại bài về đấu tranh chống xâm lược -Loại bài về lao động sản xuất, sáng tạo văn học, nghệ thuật đấu tranh ách thống trị của bọn đô hộ trong các lĩnh vực KT-VH-XH -Lịch sử địa phương 4.2/1-Loại bài về đấu tranh chống xâm lược *Lịch sử lớp 6 Bài 17,18: Cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng ̣ Nội dung đạo đức cách mạng cần được giáo dục cho học sinh là: Lòng yêu nước, ý chí kiên quyết đấu tranh, tinh thần hy sinh anh dũng của hai bà và sự tham gia đóng góp to lớn của các tầng lớp nhân dân Bài 20: Từ sau Trưng vương đến trước Lí Nam Đế (giữa thế kỉ I-giữa thế kỉ VI ) Nội dung cần giáo dục cho học sinh là: Ý chí không chịu khuất phục kẻ thù và tinh thần chiến đấu , hi sinh dũng cảm của bà Triệu Bài 21: Khởi nghĩa Lí Bí - Nước Vạn Xuân ̣ (542 – 602) Nội dung cần giáo dục cho học sinh: Ý chí quật cường, kiên quyết đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII – IX Nội dung cần giáo dục cho học sinh: tinh thần chiến đấu bền bỉ, quên mình vì độc lập của tổ quốc Bài 27: Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938 Nội dung cần giáo dục học sinh: thông qua trận thuỷ chiến đầu tiên, vĩ đại trong lịch sử dân tộc truyền cho các em ý chí quật cường, tự hào của dân tộc *Lịch sử lớp ̃7 Bài 11: Cuộc kháng chiến chống xâm lược Tống (1075 – 1077) Nội dung cần giáo dục học sinh: tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên(TK XIII) Nội dung đạo đức cách mạng cần được giáo dục cho học sinh là: Tinh thần yêu nước, chiến đấu hy sinh anh dũng của tướng sĩ Đại Việt dưới thời Trần, sự đóng góp hy sinh to lớn của các tầng lớp nhân dân Bài 19: Khởi nghĩa Lam sơn (1414 – 1427) Nội dung cần giáo dục học sinh: Lòng yêu nước, tinh thần vượt gian khổ, chiến đấu hi sinh anh dũng để bảo vệ độc lập, lãnh thổ Bài 25: Phong trào Tây Sơn Nội dung cần giáo dục cho học sinh: tinh thần đấu tranh chống áp bức, sự dũng trí của Nguyễn Huệ, biết ơn Quang Trung *Lịch sử lớp ̃8: Giai đoạn lịch sử: cuộc kháng chiến chống thực dân pháp từ năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX Nội dung giáo dục cho học sinh: tinh thần yêu nước, bất khuất chống kẻ thù dân tộc bảo vệ tổ quốc của cha ông. Từ đó các em nhận thức được giá trị của cuộc sống bình yên hôm nay. Giáo dục các em lòng biết ơn, khâm phục đối với cha ông, những người không quản ngại hi sinh, kiên cường, bất khuất đấu tranh chống xâm lược, bảo vệ độc lập tự do cho tổ quốc, họ là những tấm gương sáng để các em noi theo *Lịch sử lớp 9 -Bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân( 1945-1946 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần nhấn mạnh giáo dục các em ở bài này là tinh thần yêu nước, tinh thần cách mạng, sự hy sinh về vật chất, đóng góp xây dựng quê hương đất nước Bài 25: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp( 1946-1950 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần lồng ghép giáo dục học sinh trong bài này là: Tinh thần yêu nước, tinh thần chiến đấu anh dũng, tinh thần hy sinh về vật chất của nhân dân đóng góp vào cuộc kháng chiến để đi đến thắng lợi -Bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp xâm lược kết thúc( 1953-1954 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục các em: Lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu ngoan cường dũng cảm của bộ đội, tinh thần khắc phục khó khăn, vượt qua mọi gian khổ, sự đóng góp to lớn của mọi tầng lớp nhân dân, đặt lợi ích của cách mạng, của dân tộc lên trên hết -Bài 29: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước( 1965-1973 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần lồng ghép giáo dục các em: Lòng yêu nước, tinh thần tự nguyện, tự giác đóng góp sức người, sức của to lớn của nhân dân cả nước cho cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước....... 4.2/2-Loại bài về lao động sản xuất, sáng tạo văn học, nghệ thuật, đấu tranh chống ách thống trị của bọn đô hộ trong các lĩnh vực kinh tế-văn hoá-xã hội Ở phần cơ sở thực tiễn tôi có nêu hạn chế của các giáo viên lịch sử trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh , chỉ mới chú trọng ở các loại bài đấu tranh chống ngoại xâm, chưa quan tâm tới các lĩnh vực khác. Truyền thống yêu nước của con người Việt Nam không chỉ thể hiện qua tinh thần đấu tranh chống ngoại xâm mà còn được thể hiện qua truyền thống cần cù lao động sản xuất, sáng tạo trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, đấu tranh chống bọn đô hộ gìn giữ bản sắc dân tộc. Giáo viên chọn những bài có thể lồng ghép giáo dục tinh thần cần cù lao động, sáng tạo văn học nghệ thuật, bền bỉ đấu tranh, duy trì sự phát triển kinh tế của đất nước, giữ gìn nền văn hoá dân tộc qua từng giai đoạn thăng trầm của đất nước *Lịch sử lớp 6 Bài 19: Từ sau Trưng vương đến trước Lí Nam Đế (giữa thế kỉ I-giữa thế kỉ VI) Nội dung cần giáo dục cho học sinh: mặc dù bị kìm hãm, bị bóc lột tàn bạo nhưng nhân dân ta vẫn bền bỉ, kiên trì đẩy mạnh sản xuất vì thế đã tạo ra sự phát triển về mọi mặt trong nông nghiệp Bài 20: Từ sau Trưng vương đến trước Lí Nam Đế (giữa thế kỉ I-giữa thế kỉ VI ) Nội dung cần lồng ghép giáo dục học sinh: với chính sách nô dịch về văn hoá hết sức hiểm độc của bọn phong kiến phương Bắc, tổ tiên ta đã kiên trì đấu tranh bảo vệ phong tục tập quán, văn hoá của người Việt *Lịch sử lớp 7 Bài 23: Kinh tế - văn hoá thế kỉ XVI – XVIII Nội dung cần giáo dục cho học sinh: tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động của người nông dân, thợ thủ công Việt Nam. Sáng tạo về văn hoá: văn học chữ Nôm. Nhân dân vẫn duy trì và phát triển nếp sống văn hoá truyền thống. 4.2/3-Các tiết lịch sử địa phương Lịch sử địa phương là một bộ phận của lịch sử dân tộc, nó gần giũi với học sinh nơi các em đang sinh sống. Những địa danh, sự kiện, nhân vật lịch sử...trong bài lịch sử địa phương mà các em đang học đều quá đỗi quen thuộc. Nên tư liệu lịch sử địa phương có tính thuyết phục, tạo niềm tin đối với học sinh rất tốt.Nếu giáo viên lịch sử dạy tốt các tiết lịch sử địa phương thì sẽ giáo dục lòng tự hào về quê hương, các em càng cảm thấy yêu quê hương mình hơn, sẽ tích cực đóng góp để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp Đối với giáo viên lịch sử ở Đại Lộc, ngoài việc dạy lịch sử chung của Đại Lộc thì giáo viên dạy ở địa bàn xã nào thì sẽ liên hệ về lịch sử của xã đó để giáo dục truyền thống yêu nước đấu tranh cách mạng cho các em.Bản thân tôi thì tôi chọn những nội dung sau để lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho các em -Bài: Phong trào chống thuế ở huyện Đại Lộc 1908 Bài này giáo viên cung cấp những nhân vật, sự kiện cụ thể cho học sinh thấy năm 1908 phong trào chống thuế nổ ra đầu tiên tại Đại Lộc, sau đó lan rộng ra Quảng Nam rồi khắp miền Trung, tạo ra một làn sóng đấu tranh chống thuế ồ ạt làm rung chuyển bộ máy thống trị của thực dân phong kiến. Khi được nghe về những điều này các em cảm thấy rất tự hào về quê hương Đại Lộc -Bài: Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của nhân dân Đại Lộc( 1954–1975 ) Bài này học sinh sẽ tìm hiểu về cuộc đấu tranh của nhân dân huyện nhà chống các kiểu chiến tranh thực dân mới của Mĩ-Diệm, góp phần cùng cả nước hoàn thành giải phóng miền Nam. Học sinh thấy được tinh thần tham gia chiến đấu rất tích cực và anh dũng của nhân dân Đại Lộc. Phần này giáo viên sẽ khai thác những sự kiện, nhân vật lịch sử của xã nơi các em đang học để lồng ghép giáo dục truyền thống yêu nước cho các em: +Trận đánh đồn Thượng Đức( Đại Lãnh) Giáo viên sẽ trình bày diễn biến trận đánh ác liệt vào tháng 8/1974 này, nêu những nhân vật thực tế của địa phương đã góp phần làm nên chiến thắng Thượng Đức như: Chị Cúc (người ở Đại Lãnh, hiện nay còn sống) là người dẫn đường cho bộ đội vào đánh đồn, ông Lương An, Ngô Quý...(ở Đại Lãnh) cũng tham gia vẽ bản đồ đồn Thượng Đức cho bộ đội đánh +Sự hy sinh hết sức dũng cảm của anh Trương Đình Nam 4.3 Phương pháp tổ chức hoạt động để lồng ghép nội dung lịch sử có tính giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh Giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh là một hoạt động giáo dục có ý nghĩa thiết thực, mang tính nhạy cảm, nặng về nhận thức tình cảm và cần tính thuyết phục cao.Việc làm này không phải ngày một ngày hai, một tiết học, một bài học... mà nó phải được giáo viên lồng ghép thường xuyên vào bài học để giáo dục các em Việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh còn phụ thuộc vào thái độ, tư cách, phẩm chất đạo đức của người giáo viên lịch sử. Người giáo viên lịch sử không chỉ truyền thụ kiến thức cho các em mà bản thân mình phải rung cảm thực sự với những tấm gương anh dũng, những đóng góp to lớn của những người đi trước. Giáo viên lịch sử phải nhập thân với quá khứ, phải có lập trường kiên định, phải nhiệt tình, tích cực trong các hoạt động mà chính mắt các em học sinh thấy được ví dụ: đoàn, đội trường THCSQT nhận chăm sóc nhà tưởng niệm của xã Đại Hưng, giáo viên chúng tôi cũng thường xuyên cùng các em tham gia viếng hương vào những ngày lễ, tết, làm vệ sinh...Vào ngày 27/7 tôi cũng hay cùng các em tham gia thăm các gia đình thương binh liệt sĩ, mẹ Việt Nam anh hùng, cùng nhà trường phát động, tham gia kể chuyện và học tập làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, tham gia cùng các em trồng cây tạo môi trường xanh ở trường... . Sẽ không có tác dụng giáo dục học sinh nếu lời giảng của thầy trên lớp không phù hợp hoặc trái ngược với lời nói và hành động trong cuộc sống hàng ngày của thầy. Việc làm cho kiến thức lịch sử trở thành niềm tin trước hết phụ thuộc vào tính chất giao tiếp giữa giáo viên và học sinh về mặt tinh thần, phụ thuộc vào phẩm chất của người làm công tác giáo dục. Giáo viên lịch sử phải biết xác định được những bài có thể lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho các em, kết hợp một cách sáng tạo các phương pháp đặc trưng của bộ môn lịch sử như: lời nói sinh động, các hình ảnh trực quan, các đoạn tư liệu minh hoạ...có tính thực tế cao, có ý nghĩa giáo dục đạo đức cách mạng, xây dựng hệ thống câu hỏi nhận thức và liên hệ bản thân của các em Ví dụ về một số bài tôi đã thực hiện lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh qua tiết dạy. 4.3/1-Loại bài về đấu tranh chống xâm lược *Lịch sử lớp 8: Giai đoạn từ 1858 đến cuối thế kỉ XIX Nội dung cần khai thác để giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh là: thái độ, tinh thần kháng chiến của nhân dân ta : anh dũng, bền bỉ, bất khuất, kiên cường Khi dạy các bài lịch sử trong giai đoạn này, bằng ngôn ngữ truyền cảm, đồ dùng trực quan, những đoạn tư liệu...giáo viên sẽ dẫn dắt học sinh trở về quá khứ lịch sử, tạo biểu tượng về nhân vật sự kiện lịch sử giúp các em tìm tòi, suy nghĩ, rút ra kết luận về bản chất sự kiện, rút ra quy luật của quá trình phát triển lịch sử Khi dạy những bài lịch sử trong giai đoạn này, tôi đã khai thác những sự kiện sau:+Khởi nghĩa Trương Định: ông không hạ vũ khí theo lệnh của triều đình mà hoạt động ngày càng mạnh, nghĩa quân ngày càng đông. Trong chiến đấu ông bị thương nặng, ông đã rút gươm tự sát để bảo toàn khí tiết(20/8/1864). Mặc dù bị tổn thất cuộc kháng chiến của nhân dân vẫn tiếp tục. +Pháp đánh thành Hà Nội(20/11/1873) : nhân dân anh dũng đứng lên kháng chiến. Đêm đêm, các toán nghĩa binh bí mật vào thành phố, quấy rối địch. Kho đạn của chúng ở phía bờ sông bị đốt cháy. Một đội nghĩa binh của viên Chưởng cơ, chặn đánh địch quyết liệt ở cửa ô Thanh Hà. Họ đã hi sinh đến người cuối cùng. +Hoặc nói về tinh thần yêu nước bất khuất của: Nguyễn Hữu Huân, hai lần bị giặc bắt, được thả ra vẫn tích cực chống Pháp , khi bị đưa ra hành hình ông vẫn ung dung làm thơ. Nguyễn Trung Trực bị giặc bắt đem ra chém ông đã nói “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây” Với những sự kiện, nhân vật lịch sử trên đã tạo biểu tượng rõ ràng về quá trình thực dân Pháp xâm lược nước ta và phong trào yêu nước chống thực dân Pháp của cha ông vô cùng kiên cường bất khuất, đầy mưu trí dũng cảm, từ đó càng làm rõ thêm tinh thần yêu nước, quyết tâm bảo vệ tổ quốc mỗi khi đất nước có giặc ngoại xâm, tinh thần ấy lại bùng lên mạnh mẽ, sục sôi. Những nhân vật lịch sử đó xứng đáng là tấm gương sáng về sự hy sinh quên mình vì độc lập tự do của tổ quốc đáng để cho thế hệ sau học tập và noi theo.Khi được cung cấp những kiến thức lịch sử ở giai đoạn này các em sẽ rút ra được những nhận xét của mình về tinh thần yêu nước bất khuất, chống kẻ thù xâm lược, bảo vệ tổ quốc của cha ông, Từ đó các em nhận thức rõ được giá trị cuộc sống yên bình hôm nay là nhờ tinh thần yêu nước bảo vệ tổ quốc.Các em sẽ biết ơn, khâm phục đối với cha ông những người đã dùng xương máu của mình đổi lấy độc lập tự do hôm nay. Các em càng yêu quý cái mình đang có, yêu quê hương đất nước mình hơn. *Lịch sử 8-bài 26: Phong trào kháng chiến chống Pháp trong những năm cuối thế kỉ XIX Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục học sinh: Tinh thần yêu nước thương dân, ý chí nghị lực vượt qua khó khăn gian khổ, chấp nhận mọi nguy hiểm, quyết tâm chống quân xâm lược giành độc lập tự do cho dân tộc. Trong quá trình soạn giảng giáo viên cần xác định nội dung cần giáo dục các em trong bài này là tấm gương, hành động yêu nước của hai nhân vật: Tôn Thất Thuyết và vua Hàm Nghi Trước hết giáo viên tổ chức hoạt động dạy học dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh để các em nắm bắt được kiến thức cơ bản của bài Trong quá trình chuyển tải kiến thức, giáo viên lồng ghép phần kiến thức có tính giáo dục đạo đức cách mạng. Sau khi cho học sinh tìm hiểu về cuộc phản công của phái chủ chiến ở kinh thành Huế, giáo viên đặt câu hỏi nhận thức:-Em có nhận xét như thế nào về hành động của Tôn Thất Thuyết và phe chủ chiến? học sinh sẽ nhận thức đây là hành động mang tính tự vệ, là hành động chính nghĩa. Khi học sinh tìm hiểu về phong trào cần vương, giáo viên lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng bằng các câu hỏi nhận thức và liên hệ:-Hành đông của TTThuyết và vua Hàm Nghi là hành động yêu nước được đánh giá cao, vì sao ? sau khi học sinh đưa ra ý kiến nhận thức của mình, giáo viên khẳng định: bởi vì hành động của hai ông là hành động vì quyền lợi dân tộc, từ bỏ vinh hoa, phú quý, ngai vàng, chấp nhận mọi gian khổ để lãnh đạo nhân dân kháng chiến cứu nước – giáo viên bình: một ông vua không có ngai vàng, không có vương quốc. Qua câu hỏi nhận thức, lời nói sinh động của giáo viên đã giáo dục học sinh về lòng yêu nước, tinh thần vượt khó, sự hy sinh cao cả, tất cả vì tổ quốc vì nhân dân, từ nhận thức này giúp các em có suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với đất nước. Lịch sử 9-bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân( 1945-1946 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục cho các em: Tinh thần yêu nước, tinh thần cách mạng, sự hy sinh về của cải, vật chất, đóng góp to lớn để xây dựng đất nước sau ngày độc lập Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học cung cấp những kiến thức cơ bản của bài. Trong quá trình chuyển tải kiến thức giáo viên lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng thông qua kiến thức lịch sử: Sau cách mạng tháng Tám, nước ta đứng trước vô vàn khó khăn: giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm và khó khăn về tài chính, tình hình nước ta lúc đó như “ngàn cân treo sợi tóc” tưởng chừng không vượt qua nổi. Nhân dân cả nước đã đồng tâm hiệp lực vượt qua khó khăn với các phong trào: “ngày Đồng tâm”, “hũ gạo tiết kiệm”, “tuần lễ vàng”. Giáo viên có thể cung cấp cho các em một số thông tin: có cụ bà tặng cả đôi khuyên vàng sắm từ hồi con gái. Có bà cụ 80 tuổi mang tới một gói lụa điều bên trong là nén vàng gia bảo nặng hơn 17 lạng. Có gia đình quyên góp toàn bộ tư trang của những người trong nhà. Chỉ trong một thời gian ngắn, đồng bào đã góp được 20 triệu đồng bạc và 370 kg vàng. Giáo viên liên hệ: Ở địa phương Đại Lộc, nhân dân cũng tham gia rất tự nguyện, tích cực vào phong trào “tuần lễ vàng”, “tuần lẽ đồng”, nhiều gia đình tộc họ ủng hộ cả thau, nồi và nồi hương cúng bằng đồng. Nhiều mẹ, nhiều chị đã hiến cả tư trang như: vàng, nhẫn, hoa tai vừa mới được tặng trong đám cưới, tiêu biểu như bà Mai Thị Khôi ở thôn Quảng Đại( Đại Cường) đã quyên góp một trái cau bằng vàng nặng hơn một lượng, bà Phó Quán ở Hoá Đại( Đại An ) ủng hộ một kiềng bằng vàng... kết quả: qua một tuần cả huyện đã góp được 2,2 kg vàng và 1,5 tấn đồng.Chính nhờ sự đóng góp to lớn này mà đất nước vượt qua được thời kì khó khăn. Khi được cung cấp những thông tin này từ các em có nhiều sự tiếp nhận khác nhau nhưng đa số các em đều tỏ vẻ thán phục. Giáo viên nêu yêu cầu nhận thức cho học sinh: Em có nhận xét gì về những đóng góp của nhân dân trong hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ ? học sinh sẽ nêu những suy nghĩ, nhận thức của mình, giáo viên củng cố kết luận ý kiến: sự tự nguyện đóng góp rất ro lớn, thể hiện tinh thần yêu nước cao cả.Giáo viên bình tiếp: trong điều kiện cuộc sống khó khăn, họ đã đóng góp rất to lớn để xây dựng quê hương đất nước thật đáng khâm phục, đáng học tập. Giáo viên nêu yêu cầu liên hệ: Ở địa phương, gia đình, bản thân em đã có những đóng góp gì để xây dựng quê hương, đất nước thêm giàu đẹp ? Học sinh sẽ nêu ý kiến nhận thức của mình.Giáo viên liên hệ thực tế, giáo dục ý thức đóng góp xây dựng quê hương, đất nước cho các em.Các em còn nhỏ sẽ đóng góp sức mình bằng cách thực hiện kế hoạch nhỏ theo phát động phong trào đội như: gom giấy vụn, nuôi gà...cùng chung sức thực hiện các công trình đội góp phần làm cho ngôi trường của các em đẹp hơn, hơn thế nữa các em hãy học thật giỏi để trở thành nhữnh nhà khoa học góp phần xây dựng đất nước trong thời kì mới. Những hoạt động liên hệ, giáo dục đạo đức trong giảng dạy lịch sử như thế này nó đã tác động đến nhận thức của các em rất nhiều, từ đó giúp các em có suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với nơi mình đang sinh sống, với đất nước. Lịch sử 9-bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp xâm lược kết thúc ( 1953-1954 ) Trong bài này giáo viên cần lồng ghép, giáo dục các em: Lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu hy sinh dũng cảm của bộ đội, tinh thần khắc phục khó khăn vượt qua gian khổ, sự đóng góp to lớn của mọi tầng lớp nhân dân trong cuộc chiến chống thực dân Pháp Giáo viên cung cấp cho các em những hình ảnh: thanh niên xung phong mở đường vào trận địa, những đoàn dân công tải đạn, gánh luơng thực ra chiến trường, bộ đội kéo pháo, xe đạp thồ chở hàng cho bộ đội...những đoạn phim tài liệu về Điện Biên Phủ, cung cấp những thông tin về tinh thần chiến đấu dũng cảm quyết liệt của bộ đội ở trận Điện Biên Phủ như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn, Tô Vĩnh Diện... bằng những lời nói sinh động giáo viên nói về những chiếc xe đạp thồ chở tới 325 kg trên đường núi, sự vất vả, vượt khó của bộ đội trong việc xây dựng hệ thống giao thông hào quanh cứ điểm Điện Biên Phủ, việc kéo pháo vào trận địa vất vả như thế nào, có chiến sĩ đã quên cả thân mình để cứu pháo... giáo viên có thể mượn lời thơ của Tố Hữu trong bài “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên” để nói lên tinh thần bất tử này Những hình ảnh, sự kiện lịch sử chân thực, sinh động , những tấm gương đóng góp, hy sinh anh dũng tuyệt vời này sẽ tác động mạnh đến tư tưởng, tình cảm, suy nghĩ của các em, tạo cho các em cách nhìn nhận đúng đắn toàn diện về quá khứ, về các giai đoạn lịch sử của dân tộc và hiểu được giá trị của hiện tại mình đang có, từ có sẽ có suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với đất nước. Lịch sử 9-bài 29: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước ( 1965-1973 ) Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục cho các em: Lòng yêu nước, tinh thần hy sinh, tự nguyện, tự giác đóng góp sức người, sức của to lớn của nhân dân cả nước cho cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học để học sinh nắm được kiến thức cơ bản theo yêu cầu của bài. Giáo viên chọn thông tin, tư liệu, hình ảnh để phục vụ cho mục đích giáo dục đạo đức cách mạng: Nhân dân miền Bắc đã vì miền Nam ruột thịt “mỗi người làm việc bằng hai” “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Thanh niên, học sinh miền Bắc dùng máu của mình viết những lá đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu, bỏ dở cả sự nghiệp của mình. Thanh niên xung phong bỏ quên cả tuổi thanh xuân của mình ở rừng Trường sơn vì sự nghiệp chống Mĩ cứu nước . Anh Nguyễn Văn Thạc, bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và sự hy sinh thầm lặng của 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc.... là những tấm gương sáng để các em noi theo.Từ năm 1965-1968 miền Bắc đã đưa 300.000 cán bộ, bộ đội vào Nam chiến đấu, xây dựng kinh tế, văn hoá, gởi vào Nam hàng chục tấn vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc men và nhiều vật dụng khác... Sau khi đã cung cấp các hình ảnh, tư liệu cho học sinh, giáo viên nêu yêu cầu nhận thức cho học sinh: Em có suy nghĩ gì về những việc làm của nhân dân miền Bắc đối với nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước? Học sinh sẽ nêu ý kiến, giáo viên hoàn chỉnh: Những đóng góp hết sức to lớn, thể hiện truyền thống yêu nước cách mạng của cha ông, thể hiện tình cảm ruột thịt của miền Bắc đối với miền Nam, đóng góp này có tính chất quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến Bước tiếp theo, giáo viên nêu yêu cầu liên hệ: Hiện nay gia đình, bản thân em đã làm gì để phát huy truyền thống đó, tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước? Học sinh sẽ nêu nhận thưc của mình: Học tập tốt, làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, cống hiến xây dựng quê hương đất nước. Gia đình thì sẽ thực hiện tốt đường lối chủ trương của Đảng trong thời kì đổi mới. 4.3/2-Loại bài về lao động sản xuất, sáng tạo văn học, nghệ thuật, đấu tranh chống ách thống trị của bọn đô hộ trong các lĩnh vực kinh tế-văn hoá-xã hội *Lịch sử lớp 6-Bài 19,20: Từ sau Trưng vương đến trước Lí Nam Đế (giữa thế kỉ I-giữa thế kỉ VI) Bằng phương pháp đàm thoại, nêu vấn đề giáo viên hướng dẫn học sinh nêu bật tình hình kinh tế-văn hoá nước ta dưới ách cai trị của bọn phong kiến phương Bắc: +Kinh tế: mặc dù bị bọn phong kiến phương bắc kiểm soát sắt gắt gao, bắt dân ta đóng thuế nặng nề, lao dịch, cống nạp rất tàn bạo nhưng trong nông nghiệp vẫn có nhiều điểm tiến bộ, diện tích trồng trọt không ngừng mở rộng. Thủ công nghiệp: ngoài duy trì được các nghề cổ truyền thì đã xuất hiện thêm một số nghề thủ công mới như làm giấy, thuỷ tinh, trang sức bằng vàng..Sau khi cung cấp kiến thức nêu câu hỏi nhận thức để liên hệ giáo dục đạo đức cho các em: Em có nhận xét gì về nông nghiệp nước ta thời kì này ? Học sinh nêu ý kiến giáo viên hoàn chỉnh: dưới ách thống trị của nhà Hán nông nghiệp vẫn phát triển khá toàn diện. –Theo em vì sao nền kinh tế nước ta thời kì này vẫn phát triển ? học sinh sẽ nêu: nhờ tinh thần yêu nước, cần cù, sáng tạo trong lao động của nhân dân ta. Giáo viên liên hệ giáo dục: đó là truyền thống tốt đẹp của cha ông ta, truyền thống này vẫn được người dân Việt Nam phát huy và kế thừa. +Văn hoá: Giáo viên cung cấp kiến thức để học sinh với những chính sách nô dịch về văn hóa như: mở trường dạy chữ Hán, đưa Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo và những luật lệ, phong tục Hán vào nước ta. Giáo viên nêu câu hỏi nhận thức: kết quả của việc thực hiện chính sách đó như thế nào ? học sinh trả lời: tiếng nói, chữ viết, phong tục của dân tộc vẫn được bảo tồn, nhân dân còn sáng tạo ra từ Hán-Việt. Qua đó học sinh nhận thức được truyền thống đấu tranh bền bỉ của cha ông để bảo vệ nền văn hoá, bản sắc dân tộc. Giáo viên đặt câu hỏi liên hệ giáo dục: theo em trong thời mở cửa, hội nhập, có nhiều nền văn hoá du nhập vào nước ta, chúng ta phải làm gì để bảo vệ bản sắc dân tộc ? sau khi học sinh nêu suy nghĩ của mình Giáo viên kết luận và liên hệ: chúng ta sẽ học tập tinh hoa văn hoá nhân loại một cách có chọn lọc, làm phong phú hơn nền văn hoá dân tộc, nhưng phải giữ được bản sắc dân tộc, tức là “hoà nhập chứ không hoà tan”. 4.3/3-Tiết lịch sử địa phương Ở phần trên tôi có nêu chọn một số bài lịch sử địa phương để lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh, tôi tiến hành như sau: +Về nhân vật lịch sử: cho học sinh về tìm hiểu, Giáo viên cung cấp thêm tư liệu về sự hy sinh của anh Trương Đình Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước hết sức dũng cảm, hiên ngang lúc anh còn rất trẻ. Trường tiểu học xã nhà đã mang tên anh. Khi được biết thông tin này các em tỏ ra vô cùng thán phục, biết ơn, tự hào về quê hương mình đã có người anh hùng như vậy.Về chị Cúc người con gái đã dẫn đường cho bộ đội vào đánh đồn Thượng Đức là nhân chứng sống tôi đã mời chị về nói chuyện với các em trong một buổi sinh hoạt đội, các em nghe chị kể rất say sưa và thích thú. Bằng các nhân vật thật rất gần với các em, tạo nên sự rung động thật sự ở mỗi em, các em sẽ có những suy nghĩ về bản thân mình so với những hy sinh to lớn của những con người này. +Về sự kiện lịch sử: Bằng lời nói sinh động, đồ dùng trực quan, tư liệu...giáo viên sẽ tường thuật lại phong trào chống thuế của nhân dân Đại Lộc 1908, dân Đại Lộc tham gia rất đông, đấu tranh rất quyết liệt, tạo thành phong trào lớn khắp miền Trung. Trận Thượng Đức, mở toang cánh cửa thép bảo vệ Đà Nẵng ở phía Tây, góp phần cùng nhân dân cả nước giải phóng miền Nam.Với các sự kiện này càng tăng thêm niềm tự hào trong các em về miền đất mình đang sống, các em sẽ suy nghĩ về cách sống của mình và tự hoàn thiện mình để xứng đáng với những người đã đổ xương máu để các em có cuộc sống như ngày hôm nay. Điều này được thể hiện ở tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, các em tham gia những công việc của phong trào này rất tích cực: thắp hương nghĩa trang liệt sĩ vào những ngày lễ, đóng góp để tặng quà cho mẹ Việt Nam anh hùng, dọn vệ sinh ở đài tưởng niệm..... 5.Kết quả nghiên cứu Bằng việc lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng vào bài giảng lịch sử thông qua các nhân vật lịch sử, các tư liệu, các hình ảnh, bài thơ, đoạn văn...cùng với việc liên hệ tình hình thực tế đang diễn ra nơi các em học, nơi các em sống, những việc các em đã làm...giáo viên lịch sử đã giúp các em rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần bồi dưỡng tư tưởng tình cảm, đạo đức cách mạng, hoàn thiện nhân cách, còn làm thức tỉnh ở các em tình yêu đồng loại, yêu thiên nhiên, quí trọng những thành quả lao động của con người, các em có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ thành quả do thiên nhiên và con người sáng tạo ra, hình thành cho các em nhân cách sống bao dung, độ lượng, mình vì mọi người. Các em biết yêu thương thầy cô, bạn bè, có tinh thần tương thân tương ái có ý thức hơn trong học tập, vươn lên để xây dựng quê hương giàu đẹp. Bằng nghiệp vụ sư phạm tôi đã linh động lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng vào bài học lịch sử một cách phù hợp , gần gũi nhất, giúp các em nhận thức đúng, đầy đủ về đạo đức cách mạng của lớp người đi trước và các em phải làm gì để phát huy truyền thống đó . Khi các em nhận thức tốt, các em sẽ sửa sai từ nhận thức cho đến hành động, nâng cao ý thức trách nhiệm, tích cực đóng góp, góp phần xây dựng quê hương đất nước, các em còn là những nhà tuyên truyền nhỏ, tác động đến gia đình, những tầng lớp khác ngoài xã hội, sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong nhận thức của những người kém hiểu biết, huy động được cả xã hội cùng chung tay góp sức xây dựng quê hương đất nước. Bằng việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua bài học lịch sử, giáo viên đã chọn lọc cung cấp cho các em nhiều tấm gương sáng, nhiều sự kiện, hình ảnh lịch sử..... làm phong phú kiến thức của các em, tiết học sinh động hơn. Với việc liên hệ thực tế, nêu yêu cầu nhận thức để giáo dục đạo đức cách mạng , giúp việc giáo dưỡng mang tính thực tế hơn và nếu duy trì được việc làm này thì việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh cũng mang tính thường xuyên hơn. *Tóm lại: Trong bối cảnh thế giới và trong nước với những diễn biến phức tạp như hiện nay, việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh có ý nghĩa thực tiễn rất lớn. Một mặt nó góp phần vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm đạo đức, hình thành nhân cách cho các em, đúng với mục tiêu giáo dục của nhà trường. Mặt khác nó làm thức tỉnh trong các em ý thức trách nhiệm, đóng góp sức mình vào xây dựng và bảo vệ tổ quốc, phát huy những truyền thống quý báu của cha ông, ghi tiếp những trang sử vẻ vang cho lịch sử dân tộc Việt Nam trong thời kì mới, thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà chính các em là những chủ nhân tương lai của đất nước 6.Kết luận Để thực hiện tốt việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước cho học sinh thông qua bài học lịch sử, giáo viên cần thực hiện những bước sau: -Xác định nội dung đạo đức cách mạng cần lồng ghép để giáo dục cho học sinh là gì? -Chọn bài có nội dung phù hợp để lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng -Lựa chọn phương pháp để đạt được mục đích mình cần đạt ( giáo viên cần phải xây dựng được hệ thống câu hỏi nhận thức, liên hệ để thăm dò suy nghĩ và những việc làm của các em, để giúp các em sửa sai điều chỉnh những suy nghĩ và việc làm của mình đối với trường, lớp, xã hội...) -Giáo viên phải có những con số biết nói, những hình ảnh, tư liệu thực nhất để đưa vào bài thì mới có tính thuyết phục cao, từ đó học sinh mới tin và làm theo -Phải thường xuyên tìm hiểu( thông qua giao tiếp, giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách......)để nắm bắt được những suy nghĩ, việc làm của các em, để việc liên hệ giáo dục của giáo viên mang tính thực tế hơn -Giáo viên lịch sử phải là tấm gương sáng về đạo đức bằng những việc làm cụ thể ở trường, ngoài xã hội mà học sinh thấy, lời nói mới có tính thuyết phục, đem lại hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh Trong xã hội hiện nay trong giới trẻ đang có nhiều biểu hiện suy thoái về đạo đức, có lối sống vị kỷ, đề cao “cái tôi” của mình, thờ ơ với tình hình của đất nước. Nếu giáo viên lịch sử làm tốt việc này một cách thường xuyên thì sẽ góp phần đẩy lùi sự suy thoái, thức tỉnh nhận thức của các em, hướng các em đến những việc làm có ích góp phần xây dựng quê hương đất nước. 7. Đề nghị Để việc giáo dục truyền thống đạo đức cách mạng đối với học sinh THCS có hiệu quả, thường xuyên, mang tính đồng bộ, là giáo viên dạy môn lịch sử tôi có đề nghị: +Cấp trên cần quan tâm trang bị cơ sở vật chất tốt hơn nữa( máy móc, đồ dùng trực quan, phòng bộ môn...) +Bộ môn văn cùng kết hợp thực hiện giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh qua các bài văn, bài thơ, các tác phẩm( nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, mãi mãi tuổi 20 của Nguyễn văn Thạc..) điều này cần có sự thống nhất chung +Cần có sự phối hợp tốt giữa các bộ môn xã hội, đoàn, đội cùng làm công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh THCS, sẽ giúp các em nghĩ tốt, làm đúng, sống đẹp hơn, có ích hơn, đẩy lùi suy thoái về đạo đức, giảm những vi phạm trong học sinh. Đề tài thực hiện được sự góp ý, xây dựng của tổ bộ môn, nhà trường, nhưng không tránh khỏi những hạn chế sai sót, rất mong được sự góp ý của đồng nghiệp và lãnh đạo./.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docGiáo dục đạo đức cách mạng tinh thần đóng góp xây dựng quê hương đất nước cho học sinh thông qua bài học lịch sử.doc
Luận văn liên quan