Một số giải pháp để dạy tốt mạch yếu tố hình học toán 3 chương trình tiểu học mới

LÝ DO CHON ĐỀ TÀI 1/ Xuất phát từ mục tiêu của môn toán ở trường tiểu học: - Môn toán ở tiểu học nhằm giúp cho học sinh: Có những kiến thức cơ bản về yếu tố hình học và cách hình thành phép nhân chia trong bảng. - Hình thành các kỹ năng thực hành, tính toán, giải toán có lời văn và các dạng bài toán nhân chia trong bảng và các bài toán có ứng dụng thiết thực trong cuộc sống. - Góp phần bước đầu phát triển năng lực tư duy, phát triển khả năng suy luận, hợp lý của diễn đạt đúng. Biết cách giải quyết các vấn đề đơn giản, gần gũi trong cuộc sống, kích thích trí tưởng tượng gây hứng thú trong học toán cho học sinh. - Môn toán tiểu học góp phần bước đầu hình thành phương pháp học toán, làm việc có kế hoạch, khoa học, chủ động, linh hoạt, sáng tạo cho học sinh 2/ Xuất phát từ chương trình của Bộ GD - ĐT về đổi mới chương trình sách giáo khoa, theo hướng dạy học mới, nhằm góp phần giúp giáo viên và học sinh có một cách dạy và cách học mới. Trong thực tiễn cuộc sống. - Nếu như các em học sinh, yếu về kỹ năng thực hành2 phép tính nhân, chia không được giúp đỡ, không được quan tâm giúp đỡ thì các em sẻ không có khả năng tối thiểu khi học chương trình toán lớp 3. Như vậy các em sẻ gặp nhiều khó khăn khi giải các bài toán có liên quan đến 2 phép tính nhân, chia. - Mặt khác nếu các em học sinh yếu không thực hiện được các bài toán về 2 phép tính, không khắc phục được những sai lầm trong phần toán học này, trong khi các em khác lại làm tốt, thì các em sẻ chán nản và bi quan, lực học của các em lại càng yếu. - Xuất phát từ những thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện chương trình và sách giáo khoa tiểu học mới ở địa phương, ở trường sở tại. - Hiện nay trong trường tiểu học chỉ quan tâm đến học sinh giỏi và có nhiều biện pháp để bồi dưỡng học sinh giỏi, còn các em học sinh yếu kém ít được quan tâm hơn, có chăng cũng là chỉ là các buổi phụ đạo ít ỏi, không có tài liệu, chương trình cụ thể, sách tham khảo dành cho những em học sinh yếu kém cũnh không có. Với nhận thức như vậy bản thân tôi thấy vấn đề giúp đỡ học sinh yếu kém là vấn đề cần được quan tâm nhiều hơn, nhằm để nâng cao chất lượng cho học sinh. Nhưng trong khuôn khổ đề tài này tôi chỉ được phép chọn một mảng kiến thức toán học và tôi đã chọn “Vấn đề giúp đỡ học sinh yếu kém. Khắc phục khó khăn khi thực hành 2 phép tính nhân, chia trong bảng cho học sinh lớp 3”. Hy vọng với đề tài này tôi cũng như các đồng nghiệp những ai quan tâm đến vấn đề này sẻ góp phần giúp đỡ học sinh yếu kém học tốt hơn môn toán ở bậc tiểu học. Hiện nay các trường tiểu học đã triển khai và thực hiện chương trình tiểu học năm 2000 và chương trình này được áp dụng thống nhất trong cả nước từ năm học năm học 2002 - 2008. Nên giáo viên đã chủ động nắm bắt được nội dung và phương pháp dạy học mới. Trong các tiết dạy, giáo viên đã thiết kế bài dạy theo đúng tinh thần đổi mới: Lấy học sinh làm nhân vật trung tâm, tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh. Sử dụng phối hợp phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp hiện đại và thay đổi hình thức học tập của học sinh nhằm nâng cao vai trò của học sinh trong quá trình học tập. Giáo viên chỉ là người tổ chức, hướng dẫn, giúp học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân để tự học sinh chiếm lĩnh tri thức mới, vận dụng các tri thức đó vào thực hành và thực tiễn đời sống. b. Về phía học sinh: Qua tìm hiểu tôi nhận thấy: Học sinh rất thích học chương trình toán thực nghiệm năm 2000. Bởi các em là chủ thể nhận thức, chính bản thân các em được chủ động, độc lập suy nghĩ, khám phá để tìm ra kiến thức mới. Các em tiếp cận với bài học và nắm bắt kiến thức rất nhanh. * Khó khăn: Tuy nhiên, do nhiều năm đã dạy chương trình cũ nên một bộ phận giáo viên chưa đầu tư thời gian để nghiên cứu chương trình SGK Toán 3 năm 2000 và chưa nắm bắt được quy trình phương pháp dạy theo sách giáo khoa mới. Giáo viên chưa chủ động thiết kế bài dạy, còn phụ thuộc nhiều vào tài liệu hướng dẫn hoặc nếu có chú ý soạn giảng thì giáo viên mới chỉ tập trung vào việc hình thành kiến thức mới cho học sinh mà chưa đi sâu vào phần thực hành để rèn luyện kỹ năng cho học sinh. Mặt khác nhiều giáo viên lên lớp chưa sử dụng đồ dùng dạy học hoặc sử dụng nhưng mang lại hiệu quả thấp. Giáo viên làm việc còn máy móc, rập khuôn ít có nhu cầu và cơ hội để phát huy khả năng sáng tạo của nghề dạy học. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học chưa đảm bảo, các lớp còn phải học chung phòng theo 2 ca, đây cũng là một yếu tố không kém phần quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động dạy học của cô và trò. Từ việc dạy học của thầy mà học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động. Các biểu tượng hình hình học giáo viên đưa ra học sinh phải ghi nhớ một cách máy móc. Chính vì học sinh nắm bắt bài học không vững vàng, không sâu, chỉ áp dụng rập khuôn nên các em dễ học trước quên sau. 2. Đối với sách giáo khoa Toán 3 chương trình Tiểu học mới: a. Thuận lợi: Chương trình sách giáo khoa Tiểu học mới nói chung, mạch yếu tố hình học Toán 3 nói riêng có nhiều hình ảnh trực quan đẹp, trình bày rõ ràng. Hệ thống bài tập có nhiều cách thể hiện mới, nhiều bài tập được tổ chức dưới dạng trò chơi phù hợp với khả năng nhận thức và tâm lý lứa tuổi của học sinh Tiểu học. b. Những khó khăn thường gặp trong việc dạy học mạch yếu tố hình học Toán 3: Đối với mạch kiến thức này, chính vì học sinh ghi nhớ các biểu tượng hình hình học một cách máy móc cho nên học sinh còn có sự nhầm lẫn giữa biểu tượng hình này với biểu tượng hình khác. Chẳng hạn, nhiều em còn nhầm lẫn giữa chu vi và diện tích. Các kỹ năng vẽ hình, xếp ghép hình học sinh còn lúng túng và thao tác chậm. Đặc biệt là dạy toán đếm hình học sinh hay đếm sót. Bởi đây là một dạng toán đòi hỏi học sinh phải biết: “Phân tích, tổng hợp” hình. Do vậy, đây là một điểm khó đối với học sinh khi giải loại toán này. Xuất phát từ thực tế đó tôi mạnh dạn đề xuất một số giải pháp để dạy tốt mạch yếu tố hình học Toán 3. Nhằm giúp học sinh phát triển năng lực tư duy, khả năng sáng tạo trong học tập.

doc34 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/02/2013 | Lượt xem: 4423 | Lượt tải: 32download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số giải pháp để dạy tốt mạch yếu tố hình học toán 3 chương trình tiểu học mới, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
I - lý do chon ®Ò tµi 1/ XuÊt ph¸t tõ môc tiªu cña m«n to¸n ë tr­êng tiÓu häc: - M«n to¸n ë tiÓu häc nh»m gióp cho häc sinh: Cã nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ yÕu tè h×nh häc vµ c¸ch h×nh thµnh phÐp nh©n chia trong b¶ng. - H×nh thµnh c¸c kü n¨ng thùc hµnh, tÝnh to¸n, gi¶i to¸n cã lêi v¨n vµ c¸c d¹ng bµi to¸n nh©n chia trong b¶ng vµ c¸c bµi to¸n cã øng dông thiÕt thùc trong cuéc sèng. - Gãp phÇn b­íc ®Çu ph¸t triÓn n¨ng lùc t­ duy, ph¸t triÓn kh¶ n¨ng suy luËn, hîp lý cña diÔn ®¹t ®óng. BiÕt c¸ch gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò ®¬n gi¶n, gÇn gòi trong cuéc sèng, kÝch thÝch trÝ t­ëng t­îng g©y høng thó trong häc to¸n cho häc sinh. - M«n to¸n tiÓu häc gãp phÇn b­íc ®Çu h×nh thµnh ph­¬ng ph¸p häc to¸n, lµm viÖc cã kÕ ho¹ch, khoa häc, chñ ®éng, linh ho¹t, s¸ng t¹o cho häc sinh 2/ XuÊt ph¸t tõ ch­¬ng tr×nh cña Bé GD - §T vÒ ®æi míi ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa, theo h­íng d¹y häc míi, nh»m gãp phÇn gióp gi¸o viªn vµ häc sinh cã mét c¸ch d¹y vµ c¸ch häc míi. Trong thùc tiÔn cuéc sèng. - NÕu nh­ c¸c em häc sinh, yÕu vÒ kü n¨ng thùc hµnh2 phÐp tÝnh nh©n, chia kh«ng ®­îc gióp ®ì, kh«ng ®­îc quan t©m gióp ®ì th× c¸c em sÎ kh«ng cã kh¶ n¨ng tèi thiÓu khi häc ch­¬ng tr×nh to¸n líp 3. Nh­ vËy c¸c em sÎ gÆp nhiÒu khã kh¨n khi gi¶i c¸c bµi to¸n cã liªn quan ®Õn 2 phÐp tÝnh nh©n, chia. - MÆt kh¸c nÕu c¸c em häc sinh yÕu kh«ng thùc hiÖn ®­îc c¸c bµi to¸n vÒ 2 phÐp tÝnh, kh«ng kh¾c phôc ®­îc nh÷ng sai lÇm trong phÇn to¸n häc nµy, trong khi c¸c em kh¸c l¹i lµm tèt, th× c¸c em sÎ ch¸n n¶n vµ bi quan, lùc häc cña c¸c em l¹i cµng yÕu. - XuÊt ph¸t tõ nh÷ng thuËn lîi trong qu¸ tr×nh triÓn khai thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa tiÓu häc míi ë ®Þa ph­¬ng, ë tr­êng së t¹i. - HiÖn nay trong tr­êng tiÓu häc chØ quan t©m ®Õn häc sinh giái vµ cã nhiÒu biÖn ph¸p ®Ó båi d­ìng häc sinh giái, cßn c¸c em häc sinh yÕu kÐm Ýt ®­îc quan t©m h¬n, cã ch¨ng còng lµ chØ lµ c¸c buæi phô ®¹o Ýt ái, kh«ng cã tµi liÖu, ch­¬ng tr×nh cô thÓ, s¸ch tham kh¶o dµnh cho nh÷ng em häc sinh yÕu kÐm cònh kh«ng cã. Víi nhËn thøc nh­ vËy b¶n th©n t«i thÊy vÊn ®Ò gióp ®ì häc sinh yÕu kÐm lµ vÊn ®Ò cÇn ®­îc quan t©m nhiÒu h¬n, nh»m ®Ó n©ng cao chÊt l­îng cho häc sinh. Nh­ng trong khu«n khæ ®Ò tµi nµy t«i chØ ®­îc phÐp chän mét m¶ng kiÕn thøc to¸n häc vµ t«i ®· chän “VÊn ®Ò gióp ®ì häc sinh yÕu kÐm. Kh¾c phôc khã kh¨n khi thùc hµnh 2 phÐp tÝnh nh©n, chia trong b¶ng cho häc sinh líp 3”. Hy väng víi ®Ò tµi nµy t«i còng nh­ c¸c ®ång nghiÖp nh÷ng ai quan t©m ®Õn vÊn ®Ò nµy sÎ gãp phÇn gióp ®ì häc sinh yÕu kÐm häc tèt h¬n m«n to¸n ë bËc tiÓu häc. HiÖn nay c¸c tr­êng tiÓu häc ®· triÓn khai vµ thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh tiÓu häc n¨m 2000 vµ ch­¬ng tr×nh nµy ®­îc ¸p dông thèng nhÊt trong c¶ n­íc tõ n¨m häc n¨m häc 2002 - 2008. Nªn gi¸o viªn ®· chñ ®éng n¾m b¾t ®­îc néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi. Trong c¸c tiÕt d¹y, gi¸o viªn ®· thiÕt kÕ bµi d¹y theo ®óng tinh thÇn ®æi míi: LÊy häc sinh lµm nh©n vËt trung t©m, tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh. Sö dông phèi hîp ph­¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng víi ph­¬ng ph¸p hiÖn ®¹i vµ thay ®æi h×nh thøc häc tËp cña häc sinh nh»m n©ng cao vai trß cña häc sinh trong qu¸ tr×nh häc tËp. Gi¸o viªn chØ lµ ng­êi tæ chøc, h­íng dÉn, gióp häc sinh huy ®éng vèn hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm cña b¶n th©n ®Ó tù häc sinh chiÕm lÜnh tri thøc míi, vËn dông c¸c tri thøc ®ã vµo thùc hµnh vµ thùc tiÔn ®êi sèng. b. VÒ phÝa häc sinh: Qua t×m hiÓu t«i nhËn thÊy: Häc sinh rÊt thÝch häc ch­¬ng tr×nh to¸n thùc nghiÖm n¨m 2000. Bëi c¸c em lµ chñ thÓ nhËn thøc, chÝnh b¶n th©n c¸c em ®­îc chñ ®éng, ®éc lËp suy nghÜ, kh¸m ph¸ ®Ó t×m ra kiÕn thøc míi. C¸c em tiÕp cËn víi bµi häc vµ n¾m b¾t kiÕn thøc rÊt nhanh. * Khã kh¨n: Tuy nhiªn, do nhiÒu n¨m ®· d¹y ch­¬ng tr×nh cò nªn mét bé phËn gi¸o viªn ch­a ®Çu t­ thêi gian ®Ó nghiªn cøu ch­¬ng tr×nh SGK To¸n 3 n¨m 2000 vµ ch­a n¾m b¾t ®­îc quy tr×nh ph­¬ng ph¸p d¹y theo s¸ch gi¸o khoa míi. Gi¸o viªn ch­a chñ ®éng thiÕt kÕ bµi d¹y, cßn phô thuéc nhiÒu vµo tµi liÖu h­íng dÉn hoÆc nÕu cã chó ý so¹n gi¶ng th× gi¸o viªn míi chØ tËp trung vµo viÖc h×nh thµnh kiÕn thøc míi cho häc sinh mµ ch­a ®i s©u vµo phÇn thùc hµnh ®Ó rÌn luyÖn kü n¨ng cho häc sinh. MÆt kh¸c nhiÒu gi¸o viªn lªn líp ch­a sö dông ®å dïng d¹y häc hoÆc sö dông nh­ng mang l¹i hiÖu qu¶ thÊp. Gi¸o viªn lµm viÖc cßn m¸y mãc, rËp khu«n Ýt cã nhu cÇu vµ c¬ héi ®Ó ph¸t huy kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña nghÒ d¹y häc. Bªn c¹nh ®ã, c¬ së vËt chÊt phôc vô cho viÖc d¹y häc ch­a ®¶m b¶o, c¸c líp cßn ph¶i häc chung phßng theo 2 ca, ®©y còng lµ mét yÕu tè kh«ng kÐm phÇn quan träng ¶nh h­ëng ®Õn ho¹t ®éng d¹y häc cña c« vµ trß. Tõ viÖc d¹y häc cña thÇy mµ häc sinh tiÕp thu kiÕn thøc mét c¸ch thô ®éng. C¸c biÓu t­îng h×nh h×nh häc gi¸o viªn ®­a ra häc sinh ph¶i ghi nhí mét c¸ch m¸y mãc. ChÝnh v× häc sinh n¾m b¾t bµi häc kh«ng v÷ng vµng, kh«ng s©u, chØ ¸p dông rËp khu«n nªn c¸c em dÔ häc tr­íc quªn sau. 2. §èi víi s¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi: a. ThuËn lîi: Ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa TiÓu häc míi nãi chung, m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3 nãi riªng cã nhiÒu h×nh ¶nh trùc quan ®Ñp, tr×nh bµy râ rµng. HÖ thèng bµi tËp cã nhiÒu c¸ch thÓ hiÖn míi, nhiÒu bµi tËp ®­îc tæ chøc d­íi d¹ng trß ch¬i phï hîp víi kh¶ n¨ng nhËn thøc vµ t©m lý løa tuæi cña häc sinh TiÓu häc. b. Nh÷ng khã kh¨n th­êng gÆp trong viÖc d¹y häc m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3: §èi víi m¹ch kiÕn thøc nµy, chÝnh v× häc sinh ghi nhí c¸c biÓu t­îng h×nh h×nh häc mét c¸ch m¸y mãc cho nªn häc sinh cßn cã sù nhÇm lÉn gi÷a biÓu t­îng h×nh nµy víi biÓu t­îng h×nh kh¸c. Ch¼ng h¹n, nhiÒu em cßn nhÇm lÉn gi÷a chu vi vµ diÖn tÝch. C¸c kü n¨ng vÏ h×nh, xÕp ghÐp h×nh häc sinh cßn lóng tóng vµ thao t¸c chËm. §Æc biÖt lµ d¹y to¸n ®Õm h×nh häc sinh hay ®Õm sãt. Bëi ®©y lµ mét d¹ng to¸n ®ßi hái häc sinh ph¶i biÕt: “Ph©n tÝch, tæng hîp” h×nh. Do vËy, ®©y lµ mét ®iÓm khã ®èi víi häc sinh khi gi¶i lo¹i to¸n nµy. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã t«i m¹nh d¹n ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3. Nh»m gióp häc sinh ph¸t triÓn n¨ng lùc t­ duy, kh¶ n¨ng s¸ng t¹o trong häc tËp. Ch­¬ng V Mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc to¸n 3 ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi Khi d¹y m¹ch kiÕn thøc nµy gi¸o viªn cÇn khai th¸c tÝnh ®Æc tr­ng cña viÖc h×nh thµnh vµ kh¸m ph¸ kiÕn thøc vÒ néi dung yÕu tè h×nh häc ®èi víi häc sinh líp 3 lµ th«ng qua con ®­êng “Thùc nghiÖm” b»ng quan s¸t vµ ®o ®¹c, so s¸nh, ph©n tÝch ®¬n gi¶n råi quy n¹p, kh¸i qu¸t ho¸… Trªn c¬ së ®ã gi¸o viªn cÇn lùa chän c¸ch d¹y häc phï hîp, t¹o ra nh÷ng ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh ®¶m b¶o tÝnh tÝch cùc cho tõng ®èi t­îng häc sinh cña líp. Cô thÓ lµ: 1. §èi víi bµi häc vÒ kh¸i niÖm, biÓu t­îng hoÆc nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc míi cã thÓ tiÕn hµnh ho¹t ®éng d¹y häc mµ trong ®ã: Khai th¸c tõ tÝnh trùc quan tæng thÓ ®Õn trùc quan cô thÓ chi tiÕt gióp häc sinh n¾m v÷ng vµ s©u kiÕn thøc míi. Cho häc sinh liªn hÖ c¸c kh¸i niÖm ®· häc ®Ó chuyÓn sang kh¸i niÖm míi (nÕu kh¸i niÖm ®· häc cã liªn quan ®Õn kh¸i niÖm míi). Trong m¹ch yÕu tè h×nh häc, néi dung d¹y häc: “Gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng”, chñ yÕu giíi thiÖu ®Ó häc sinh biÕt thÕ nµo lµ “gãc vu«ng” vµ gãc kh«ng vu«ng” ch­a yªu cÇu cã kh¸i niÖm vÒ “gãc”. Tuy nhiªn, tr­íc khi lµm quen víi: “Gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng” s¸ch to¸n 3 cã nªu h×nh ¶nh 2 kim ®ång hå t¹o thµnh gãc. §iÒu ®ã chØ nh»m gióp häc sinh cã biÓu t­îng ban ®Çu vÒ gãc (h×nh ¶nh 2 kim lµ h×nh ¶nh 2 “c¹nh” cña gãc, h×nh ¶nh ®iÓm chung cña 2 kim lµ h×nh ¶nh “®Ønh” cña gãc tõ ®ã dÉn ra h×nh ¶nh (biÓu t­îng) vÒ “Gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng” ®­îc “tù nhiªn” h¬n). Khi d¹y vÒ “Gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng” gi¸o viªn cÇn giíi thiÖu mét c¸ch tæng thÓ, xem nh­ lµ mét h×nh h×nh häc cã d¹ng nh­ thÕ gäi lµ “gãc vu«ng” hoÆc “Gãc kh«ng vu«ng”. Gi¸o viªn cÇn l­u ý gãc kh«ng vu«ng th× nãi lµ kh«ng vu«ng kh«ng ®­îc nãi lµ gãc nhän, gãc tï. Gi¸o viªn vÏ gãc vu«ng vµ cho häc sinh biÕt: §©y lµ gãc vu«ng, gi¸o viªn chØ ra ®Ønh gãc vu«ng lµ ®iÓm nµo, hai c¹nh gãc vu«ng lµ 2 c¹nh nµo råi nªu tªn gãc vu«ng. Ch¼ng h¹n: Gãc vu«ng ®Ønh O, c¹nh OA, OB. Còng giíi t­¬ng tù ®èi víi gãc kh«ng vu«ng. ViÖc dïng ª ke ®Ó kiÓm tra gãc nµo ®ã cã lµ gãc vu«ng hay kh«ng chØ ®­îc thùc hiÖn sau khi häc sinh ®· häc (®· cã biÓu t­îng) vÒ gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng. §ång thêi yªu cÇu tÊt c¶ c¸c em ph¶i cã ªke ®Ó häc. ë líp 3 ch­a nªn cho häc sinh t×m hiÓu c¸c néi dung kh¸c vÒ gãc nh­ ký hiÖu ®¸nh dÊu gãc, miÒn trong cña gãc, sè ®o cña gãc… Nh÷ng vÊn ®Ò ®ã sÏ ®­îc häc lªn c¸c líp trªn. Th«ng qua c¸c m« h×nh cô thÓ mµ häc sinh cã thÓ nh×n, sê thÊy ®­îc gióp häc sinh nhËn biÕt ®­îc “Gãc vu«ng, gãc kh«ng vu«ng”. §Ó vÏ gãc vu«ng gi¸o viªn cÇn gióp cÇn häc sinh lµm tõng thao t¸c, mçi häc sinh ®Òu ®­îc thùc hµnh nhËn biÕt, vÏ: * VD: Dïng ªke ®Ó vÏ gãc vu«ng. Thao t¸c 1: Cho häc sinh dïng th­íc vÏ mét c¹nh vµ x¸c ®Þnh mét ®Ønh (c¹nh AB, ®Ønh A. Thao t¸c 2: H­íng häc sinh ®Æt ªke sao cho ®Ønh ªke trïng víi ®Ønh häc sinh ®· x¸c ®Þnh (A) vµ mét c¹nh ªke trïng víi c¹nh häc sinh ®· vÏ (AB). Thao t¸c 3: Cho häc sinh dïng bót vÏ theo c¹nh gãc vu«ng kia cña ªke (tay tr¸i ch½n th­íc, tay ph¶i dïng bót vÏ). A B * NhËn d¹ng h×nh h×nh häc: ë líp 1, 2 häc sinh ®· biÕt c¸c h×nh (h×nh trßn, h×nh tam gi¸c, h×nh vu«ng… ) d­íi d¹ng “tæng thÓ” (Chñ yÕu quan s¸t “toµn thÓ” h×nh d¹ng råi nªu tªn h×nh. §Õn líp 3 khi d¹y kh¸i niÖm h×nh h×nh häc míi (H×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng) ngoµi viÖc xÐt “tæng thÓ” häc sinh ®· biÕt dùa vµo c¸c ®Æc ®iÓm vÒ yÕu tè c¹nh, gãc, ®Ønh cña h×nh ®Ó nhËn d¹ng, nªu tªn h×nh. Ch¼ng h¹n h×nh ch÷ nhËt cã 4 gãc vu«ng, cã 2 c¹nh dµi b»ng nhau, 2 c¹nh ng¾n b»ng nhau, h×nh vu«ng cã 4 gãc vu«ng vµ cã 4 c¹nh b»ng nhau. Khi d¹y kh¸i niÖm h×nh h×nh häc míi gi¸o viªn cÇn sö dông ®å dïng trùc quan hoÆc liªn hÖ c¸c ®å vËt trong thùc tÕ cã h×nh d¹ng häc ®Ó häc sinh nhËn biÕt h×nh. H­íng dÉn häc sinh t×m thªm c¸c ®å vËt ë nhµ m×nh, trong líp cã d¹ng h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng nh­ quyÓn s¸ch, b¶ng líp, mÆt bµn… CÇn lÊy nh÷ng h×nh cã tÝnh chÊt “Ph¶n vÝ dô” ®Ó häc sinh nhËn biÕt s©u h¬n h×nh d¹ng c¸c h×nh ®ang häc. Ch¼ng h¹n: Khi d¹y kh¸i niÖm h×nh ch÷ nhËt, gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh quan s¸t tËp hîp gåm nhiÒu h×nh råi yªu cÇu c¸c em t« mµu cao h×nh ch÷ nhËt. · Trong m¹ch yÕu tè h×nh häc ngoµi nhËn d¹ng h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng häc sinh líp 3 cßn ®­îc häc vÒ kh¸i niÖm h×nh trßn. ë líp 1, 2 häc sinh ®· biÕt ®­îc h×nh trßn qua h×nh ¶nh mÆt ®ång hå, c¸i ®Üa, b¸nh xe … häc sinh cã ®­îc biÓu t­îng vÒ “h×nh trßn”. §Õn líp 3, häc sinh ®­îc biÕt “h×nh trßn” nh­ lµ mét h×nh víi ®Æc ®iÓm vÒ c¸c yÕu tè: T©m, ®­êng kÝnh, b¸n kÝnh cña h×nh trßn. Tr­íc khi häc sinh h×nh trßn häc sinh ®· ®­îc giíi thiÖu vÒ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng. CÇn cho häc sinh liªn hÖ kiÕn thøc bµi “trung ®iÓm” ®Ó biÕt ®­îc t©m 0 cña h×nh trßn lµ trung ®iÓm cña ®­êng kÝnh, b¸n kÝnh = 1/2 ®­êng kÝnh. ë líp 3 ch­a d¹y ®Õn kh¸i niÖm “®­êng trßn” do vËy gi¸o viªn kh«ng nªn cho häc sinh ph©n biÖt “h×nh trßn” víi “®­êng trßn”. MÆt kh¸c, khi d¹y bµi: “§iÓm ë gi÷a, trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng”. Gi¸o viªn cÇn l­u ý kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i lÊy ®o¹n th¼ng dµi 2cm nh­ ®o¹n th¼ng ë s¸ch gi¸o khoa, gi¸o viªn vÏ ë b¶ng cã thÓ lÊy ®¬n vÞ lµ dm. ë phÇn nµy häc sinh dùa trªn c¬ së trùc quan lµ chÝnh, trong khi d¹y gi¸o viªn kh«ng ®­îc nãi “bªn tr¸i, bªn ph¶i”. V× khi d¹y bµi nµy, trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng lµ duy nhÊt, cßn ®iÓm ë gi÷a th× cã nhiÒu ®iÓm, cho nªn khi häc sinh nhËn biÕt trung ®iÓm gi¸o viªn lÊy thªm ®iÓm ë gi÷a th× khã ®èi víi häc sinh. Khi d¹y phÇn nµy, yªu cÇu häc sinh nh×n vµo h×nh vÏ nªu ®óng ®iÓm ë gi÷a, nªu ®óng trung ®iÓm lµ ®­îc kh«ng yªu cÇu c¸c em ph¶i gi¶i thÝch t¹i sao. B 3cm M 3cm A ë líp 3 ch­a yªu cÇu häc sinh n¾m ®­îc “kh¸i niÖm” ®iÓm ®iÓm cña ®o¹n th¼ng víi “®Þnh nghÜa” chÝnh x¸c “kh¸i niÖm” ®ã. Trong s¸ch To¸n 3 míi chØ lµ giíi thiÖu trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng nh»m gióp häc sinh nhËn biÕt mét ®iÓm cã ®iÒu kiÖn nh­ thÕ nµo ®­îc gäi lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng, tõ ®ã x¸c ®Þnh trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng nh­ s¸ch To¸n 3 ®· thùc hiÖn. Häc sinh x¸c ®Þnh trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng (trªn c¬ së ®o ®é dµi cña ®o¹n th¼ng råi chia ®«i ®o¹n th¼ng ®ã). Trong s¸ch gi¸o khoa, trïn ®iÓm cña ®o¹n th¼ng ®­îc giíi thiÖu trªn c¬ së häc sinh ®­îc biÕt thÕ nµo lµ “®iÓm ë gi÷a” hai ®iÓm ®· cho. Ch¼ng h¹n, M lµ ®iÓm ë gi÷a A vµ B (Xem h×nh vÏ). Tõ ®ã giíi thiÖu ®iÓm M lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB khi ®iÓm M tho¶ m·n 2 ®iÒu kiÖn. - M lµ ®iÓm ë gi÷a ®iÓm A vµ ®iÓm B - §é dµi ®o¹n th¼ng AM b»ng ®é dµi ®o¹n th¼ng MB (AM = MB = 3cm) Tõ 2 ®iÒu kiÖn trªn cÇn cho häc sinh ®­a ra hai ®iÒu kiÖn t­¬ng ®­¬ng ®Ó nhan¹ biÕt hoÆc x¸c ®Þnh: “Trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng”. Ch¼ng h¹n, M lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB khi. - Ba ®iÓm A, M, B theo thø tù lµ 3 ®iÓm th¼ng hµng - §é dµi ®o¹n th¼ng AM b»ng ®é dµi ®o¹n th¼ng MB (Am = MB) (A, M, B theo thø tù lµ 3 ®iÓm th¼ng hµng cïng hiÓu: M lµ ®iÓm gi÷a ®iÓm A vµ B). Ch¼ng h¹n, vËn dông c¸c dÊu hiÖu trªn vµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng, ta cã thÓ gi¶i thÝch cho mçi tr­êng hîp sau (bµi 2 trang 18 - To¸n 3). 3cm 2cm G E 0 2cm 2cm B A 1/ O lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB v× cã O, A, B M lµ 3 ®iÓm th¼ng hµng vµ AO = OB (cïng b»ng 2cm) D 2cm 2cm C 2/ M kh«ng lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng CD v× C, M D lµ 3 ®iÓm kh«ng th¼ng hµng H 3/ H kh«ng lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng EG v× ®é dµi ®o¹n th¼ng EH (2cm) kh«ng b»ng ®é dµi ®o¹n th¼ng HG (3cm) Qua phÇn nªu trªn ta nhËn thÊy d¹y bµi h×nh trßn ph¶i x¸c ®Þnh víi kiÕn thøc cña bµi trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng. Cho nªn gi¸o viªn cÇn thùc hiÖn ®­îc ý ®å ®ã vµ gióp häc sinh thÊy râ: T©m lµ trung ®iÓm cña ®­êng kÝnh b¸n kÝnh =1/2 ®­êng kÝnh … Trë l¹i vÊn ®Ò d¹y kh¸i niÖm ®­êng trßn, ®Ó gióp c¸c em kh¾c s©u kiÕn thøc th× “vÏ trang trÝ h×nh trßn ” lµ mét néi dung d¹y häc hÊp dÉn häc sinh TiÓu häc nh÷ngcòng cã ng­êi cho r»ng néi dung ®ã cßn “khã” ®èi víi ®èi víi häc sinh líp 3 (ë ®©y lµ khã vÏ c¸c ®­êng nÐt trang trÝ h×nh trßn). Bëi vËy, gi¸o viªn cÇn thèng nhÊt vÒ ý nghÜa vµ møc ®é yªu cÇu cña néi dung d¹y häc “vÏ trang trÝ h×nh trßn” ë líp 3. “VÏ trang trÝ h×nh trßn” kh«ng nh÷ng gãp phÇn cñng cè c¸c kiÕn thøc ®· häc vÒ h×nh trßn (nhËn biÕt h×nh trßn: T©m, b¸n kÝnh, ®­êng kÝnh; kü n¨ng vÏ h×nh trßn b»ng com pa…) mµ cßn gãp phÇn gi¸o dôc thÈm mÜ cho häc sinh th«ng qua c¸i ®Ñp cña h×nh trang trÝ, sù phèi hîp c¸c ®­êng nÐt, t¹o d¹ng c¸c h×nh trang trÝ phï hîp víi sù t­ëng t­îng, kh¸i qu¸t cña häc sinh. Ch¼ng h¹n, c¸c h×nh nh­ d­íi ®©y:Viªn g¹ch hoa H×nh hoa thÞ H×nh c¸nh hoa Tuy nhiªn, ë líp 3 néi dung d¹y häc vÒ “vÏ trang trÝ h×nh trßn” lµ gióp häc sinh vÏ ®­îc nh÷ng h×nh trang trÝ ®¬n gi¶n vµ tõ ®ã gîi ý ra cho häc sinh høng thó t×m tßi, tù vÏ ®­îc nh÷ng h×nh thøc phøc t¹p h¬n, tuú theo n¨ng lùc ph¸t triÓn cña mçi häc sinh. Ch¼ng h¹n, bµi “vÏ trang trÝ h×nh trßn” ë s¸ch to¸n 3 trang 112, yªu cÇu häc sinh hoµn thµnh h×nh trang trÝ nh­ h×nh mÉu. §Ó vÏ ®­îc h×nh mÉu nµy gi¸o viªn cÇn h­íng dÉn häc sinh thùc hiÖn theo 3 b­íc. B­íc 1: VÏ mÉu 1 (vÏ ®­êng trßn t©m 0, b¸n kÝnh OA) B­íc 2: VÏ mÉu 2 trª h×nh vÏ sau b­íc 1. B­íc 3: VÏ mÉu 3 trªn h×nh vÏ sau b­íc 1 vµ b­íc 2. Nh­ vËy, häc sinh ®­îc vÏ tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p h¬n phï hîp víi kü n¨ng vÏ cña häc sinh líp 3. Ngoµi c¸c néi dung d¹y häc m¹nh yÕu tè h×nh häc ®· nªu ë trªn. ë líp 2, häc sinh ®· ®­îc häc vÒ tÝnh chu vi h×nh tam gi¸c. Lªn líp 3 c¸c em ®­îc häc thªm vÒ chu vi h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng b»ng c¸ch tÝnh tæng ®é dµi cña c¸c c¹nh. 4cm A B 4cm Tuy nhiªn, viÖc h×nh thµnh “quy t¾c” tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng ®­îc thùc hiÖn theo ý t­ëng chung lµ th«ng qua viÖc tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng cã ®é dµi c¸c c¹nh cho tr­íc (víi sè ®o cô thÓ) råi lh¸i qu¸t thµnh “quy t¾c” tÝnh chu vi c¸c h×nh ®ã. Ch¼ng h¹n, tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD víi kÝch th­íc ®· cho theo h×nh vÏ. 3cm 3cm C D Gi¸o viªn cã thÓ h­íng dÉn häc sinh lµm theo c¸c b­íc: B­íc 1: Tr­íc hÕt tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt b»ng c¸ch tÝnh tæng ®é dµi c¸c c¹nh. Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lµ: 4 + 3 + 4 + 3 = 14 (cm) (1) B­íc 2: T×m c¸ch “chuyÓn” c¸ch tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt theo c«ng thøc cã d¹ng: (4 + 3) x 2 = 14 (cm) Ta cã thÓ thùc hiÖn, ch¼ng h¹n: Cã thÓ tõ (1) nhËn xÐt: (4 + 3) ®­îc lÊy 2 lÇn, do ®ã (4 + 3) x 2 = 14 (cm). hoÆc cã thÓ dùa vµo h×nh vÏ nhËn xÐt: Chu vi b»ng 2 lÇn n÷a chu vi gåm chiÒu dµi vµ chiÒu réng, ta cã: Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lµ: (4 + 3) x 2 = 14 (cm) (2) L­u ý: 2 c¸ch nªu trªn còng chØ lµ gîi ý ®Ó häc sinh “thõa nhËn” cã lý tuy vËn, cïng kh«ng nªn dïng “biÕn ®æi ®¹i sè” ®Ó biÕn ®æi tõ. 4 + 3 + 4 + 3 = 14(cm) (1) Thµnh: (4 + 3 x 2 = 14 (cm) (2). V× ë líp 3 häc sinh ch­a häc tÝnh chÊt “ph©n phèi”, “kÕt hîp”… ®Ó cã thÓ “biÕn ®æi ®¹i sè” nh­ trªn ®­îc. - B­íc 3: Dùa vµo (2) ®Ó cã thÓ kh¸i qu¸t thµnh quy t¾c tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt: “Muèn t×m chi vi h×nh ch÷ nhËt ta lÊy chiÒu dµi céng víi chiÒu réng råi nh©n víi 2”. ViÖc h×nh thµnh quy t¾c tÝnh chu vi h×nh vu«ng thùc hiÖn t­¬ng tù nh­ trªn. Tuy nhiªn “chuyÓn” tõ 3 + 3 + 3 + 3 = 12 (cm) B A 3cm Thµnh: 3 x 4 = 12(cm) lµ hoµn toµn biÕn ®æi ®­îc tõ ý nghÜa cña phÐp nh©n 3cm 3cm C 3cm D L­u ý: S¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ch­a cã “ý ®Þnh” x©y dùng quy t¾c tÝnh chu vi, diÖn tÝch h×nh vu«ng dùa vµo quy t¾c tÝnh chu vi, diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt (víi viÖc coi h×nh vu«ng lµ h×nh ch÷ nhËt ®Æc biÖt). MÆt kh¸c, khi d¹y häc vÒ tÝnh chu vi, diÖn tÝch h×nh vu«ng, h×nh ch÷ nhËt gi¸o viªn cã gÆp m©u thuÈn: Võa muèn vÏ “phãng to” h×nh trong s¸ch gi¸o khoa trªn v¶ng võa kh«ng muèn häc sinh hiÓu sai biÓu t­îng vÒ ®é lín cña ®¬n vÞ ®o ®é dµi (x¨ng ti mÐt) hoÆc ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch (x¨ng ti mÐt vu«ng). §©y lµ vÊn ®Ò ®ang ®­îc trao ®æi nhiÒu trong thùc tÕ d¹y häc cña gi¸o viªn TiÓu häc hiÖn nay. Trong tr­êng hîp nµy theo t«i lµ chóng ta kh«ng nªn “phãng to” h×nh trong s¸ch gi¸o khoa lªn b¶ng (mµ vÉn gi÷ nguyªn c¸c ®¬n vÞ ®o). Bëi v× ë giai ®o¹n ®Çu khi häc sinh lµm quen víi biÓu t­îng vÒ ®¬n vÞ ®o ®é dµi hoÆc diÖn tÝch th× h×nh vÏ trong s¸ch gi¸o khoa víi kÝch th­íc th­êng lµ ®óng víi sè ®o thùc. Khi häc sinh lµm quen víi ®¬n vÞ ®o “lín” h¬n (kh«ng thÓ vÏ trong s¸ch gi¸o khoa hoÆc trªn b¶ng) c¸c em cã ®­îc biÓu t­îng vÒ c¸c ®¬n vÞ ®o ®ã th«ng qua c¸c h×nh ¶nh thùc tÕ (nh­ chiÒu dµi b¶ng líp, chiÒu cao cña c©y, kho¶ng c¸ch ®­êng ®i gi÷a 2 tØnh…) khi ®ã häc sinh ®­îc lµm quen víi c¸c h×nh vÏ (th­êng ®­îc vÏ) lµ h×nh vÏ “s¬ ®å” víi kÝch th­íc hoÆc “phãng to” lªn hoÆc “thu nhá” l¹i, nh­ng vÉn ®¶m b¶o tû lÖ gi÷a c¸c kÝch th­íc cña h×nh ®ã. XÐt tr­êng hîp cô thÓ ë phÇn chu vi, diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng trong s¸ch to¸n 2, ta cã thÓ gi¶i quyÕt theo c¸ch sau: Khi x©y dùng quy t¾c tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt, thay v× vÏ h×nh ch÷ nhËt víi kÝch th­íng 3cm x 4cm (®¬n vÞ cm) ë s¸ch to¸n 3, gi¸o viªn cã thÓ vÏ ®óng mét h×nh ch÷ nhËt cã kÝch th­íc 3dm x 4dm (®¬n vÞ dm) lªn b¶ng ®Ó tr×nh bµy còng ®­îc. Khi ®ã, chu vi h×nh ch÷ nhËt ®­îc tÝnh theo ®¬n vÞ dm. Khi x©y dùng quy t¾c tÝnh diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt v× häc sinh míi lµm quen víi d¬n vÞ x¨ng - ti - mÐt vu«ng (cm2) vµ chØ biÕt cã ®¬n vÞ ®ã th«i nªn kh«ng thÓ vÏ phãng to x¨ng - ti - mÐt vu«ng lªn b¶ng mµ tr×nh bµy ®­îc. Gi¸o viªn cÇn cho häc sinh quan s¸t h×nh vÏ thËt trong s¸ch gi¸o khoa ®Ó d¹y hoc (lÊy viÖc ®¶m b¶o biÓu t­îng “x¨ng ti mÐt vu«ng” (cm2) ë giai ®o¹n ban ®Çu lµ chñ yÕu, häc sinh thÊy ®­îc “12cm2”) lµ diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt trong s¸ch gi¸o khoa nh­ lµ diÖn tÝch cña 1 nh·n vì cã kÝch th­íc 3cm x 5cm… NÕu cã vÏ h×nh trªn b¶ng th× chØ nh»m gióp häc sinh ®Õm ®­îc sè « vu«ng cña h×nh ch÷ nhËt: 3 x 4 = 12 (« vu«ng) vµ thÊy ®­îc diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt b»ng 12 « vu«ng (ch­a nãi ®Õn cm2) th× còng ®­îc. Tuy nhiªn, ë giai ®o¹n ®Çu cÇn ph¶i dïng h×nh vÏ trong s¸ch gi¸o khoa ®Ó x©y dùng quy t¾c tÝnh diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt. Tuy nhiªn, tr­íc khi häc phÇn “diÖn tÝch c¸c h×nh” s¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ®· cã nhiÒu néi dung chuÈn bÞ cho häc sinh lµm quen víi “diÖn tÝch vµ c¸ch ®o diÖn tÝch” b»ng c¸ch ®Õm sè « vu«ng trong c¸c h×nh. Ch¼ng h¹n, mçi h×nh sau cã bao nhiÒu « vu«ng? (Trang 32, 60, 116 s¸ch gi¸o khoa To¸n 3) Khi häc sinh lµm quen vÒ biÓu t­îng diÖn tÝch (chñ yÕu th«ng qua so s¸nh diÖn tÝch c¸c h×nh) häc sinh ®­îc tiÕp cËn víi c¸ch tÝnh diÖn tÝch c¸c h×nh b»ng chia mçi h×nh thµnh c¸c « vu«ng, coi mçi « vu«ng lµ ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch, råi ®Õm sè « vu«ng trong h×nh ®ã. Trong s¸ch To¸n 3, ë giai ®o¹n ®Çu häc sinh ®­îc biÕt tÝnh diÖn tÝch c¸c h×nh theo c¸ch ®Õm sè « vu«ng 1cm2 cã trong h×nh ®ã, sau ®ã häc sinh ®­îc biÕt c¸ch tÝnh diÖn tÝch mét sè h×nh “®Æc biÖt” (nh­ h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng) theo c¸c quy t¾c võa cã tÝnh kh¸i qu¸t h¬n, võa thuËn lîi trong c¸ch tÝnh sè ®o diÖn tÝch. Ch¼ng h¹n: TÝnh diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 8cm, chiÒu réng 5cm. Häc sinh kh«ng ph¶i kÎ chia h×nh ch÷ nhËt thµnh “c¸c « vu«ng 1cm2” rßi ®Õm sè « vu«ng ®ã ®Ó tÝnh diÖn tÝch, häc sinh chØ cÇn vËn dông quy t¾c ®Ó tÝnh ngay diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt lµ: 8 x 5 = 40 (cm2) Gi¸o viªn cÇn l­u ý, khi d¹y bµi diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng häc sinh ®· rót ra ®­îc quy t¾c tÝnh chu vi c¸c h×nh. Sau mçi bµi häc tÝnh chu vi hay diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng gi¸o viªn cÇn cho häc sinh liªn hÖ thùc tÕ. VÝ dô: Häc xong bµi: “Chu vi h×nh ch÷ nhËt” gi¸o viªn yªu cÇu: C¸c con vÒ ®o vµ tÝnh chu vi c¸i s©n cña nhµ m×nh b»ng bao nhiªu cm. HoÆc bµi “diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt” gi¸o viªn còng yªu cÇu t­¬ng tù: C¸c con ®o vµ tÝnh xem diÖn tÝch c¸i s©n nhµ m×nh cã diÖn tÝch lµ bao nhiªu cm2. Nh­ vËy, ch¾c ch¾n vÒ nhµ c¸c em sÏ thùc hµnh ngay, ®©y còng lµ viÖc lµm nh»m kh¾c s©u kiÕn thøc cho häc sinh. Còng cã thÓ cho häc sinh tÝnh diÖn tÝch v­ên cña nhµ m×nh (nÕu c¸c em kh«ng cã th­íc dµi th× bè mÑ cã thÓ cung cÊp sè liÖu). Tõ ®ã gióp häc sinh biÕt ®­îc thùc tÕ ®o ®¹c. Ch¼ng lÎ, nÕu chóng ta kh«ng lµm viÖc nµy th× khi hái c¸c em diÖn tÝch c¸i s©n, m¶nh v­ên cña c¸c con lµ bao nhiªu cm2 th× c¸c em ®µnh chÞu. Chóng ta kh«ng nªn thu hÑp sù s¸ng t¹o cña c¸c em lµ sau néi dung bµi häc vÒ chu vi, diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt,… c¸c em chØ biÕt tÝnh mçi sè liÖu cho tr­íc trong s¸ch gi¸o khoa. Trong thùc tÕ vÒ d¹y häc yÕu tè h×nh häc nh­ trªn ®· nãi nhiÒu häc sinh cßn cã sù nhÇm lÉn gi÷a chu vi vµ diÖn tÝch. Khi d¹y phÇn nµy, b¶n th©n t«i ®· ¸p dông vµ t­¬ng ®èi thµnh c«ng b»ng mét vµi biÖn ph¸p sau: Häc sinh nhËn biÕt kh¸ dÔ dµng (mét ®¹i l­îng h×nh häc c¬ b¶n) h¬n n÷a néi dung nµy cßn ®­îc cñng cè khi häc sinh vÒ ®é dµi ®­êng gÊp khóc, chu vi cña 1 h×nh. Nh­ng ®èi víi “diÖn tÝch” th× trõu t­îng h¬n rÊt nhiÒu. V× vËy, khiÕn c¸c em dÔ nhÇm lÉn vÒ chu vi vµ diÖn tÝch. VÝ dô: Khi yªu cÇu c¸c em tÝnh chu vi vµ diÖn tÝch cña h×nh vu«ng cã c¹nh dµi 4cm, nhiÒu em sÏ cho r»ng chu vi, diÖn tÝch h×nh vu«ng nµy b»ng nhau. Tr­êng hîp nµy, gi¸o viªn cÇn chØ râ: Chu vi lµ ®¹i l­îng ®é dµi (cã ®¬n vÞ ®o lµ cm2). Gi¸o viªn cã thÓ t¹o t×nh huèng cho häc sinh so s¸nh, ®èi chiÕu chu vi vµ diÖn tÝch. Tõ ®ã kh¾c s©u thªm biÓu t­îng vÒ diÖn tÝch vµ tr¸nh sai lÇm nãi trªn. VD: Hai h×nh (1) vµ (2) sau cã cïng diÖn tÝch (®Òu gåm 6 « vu«ng ®¬n vÞ diÖn tÝch) nh­ng cã chu vi kh¸c nhau (xem h×nh vÏ) H1 H2 2/ Khi d¹y c¸c bµi cã tÝnh chÊt luyÖn tËp, thùc hµnh: Gi¸o viªn cÇn tæ chøc cho c¸c em ®­îc tù do ho¹t ®éng. HiÖn nay, ë mét sè tr­êng thuéc vïng khã kh¨n, gi¸o viªn th­êng sî hÕt giê nªn lo l¾ng, gîi ý mét c¸ch qu¸ t­êng minh. V× vËy, theo t«i chóng ta cÇn ®Ó c¸c em tù do vÏ, xÕp ghÐp h×nh, ®­îc tù do tÝnh to¸n b»ng suy nghÜ cña m×nh ®Ó t×m ra kÕt qu¶. Gi¸o viªn kh«ng nªn lµm thay hoÆc h­íng dÉn qu¸ kü cho c¸c em. Cã nh­ vËy, míi kh¾c s©u ®­îc kiÕn thøc cho häc sinh. Bëi kÕt qu¶ t×m ra ®­îc chÝnh lµ “s¶n phÈm” cña c¸ nh©n c¸c em d­íi sù h­íng d©n, tæ chøc ho¹t ®éng cña th©y, c« gi¸o. D­íi sù tæ chøc, h­íng dÉn cña gi¸o viªn häc sinh ho¹t ®éng t­ ph¸t hiÖn, vµ tù gi¶i quyÕt nhiÖm vô cña bµi ®Ò tù chiÕm lÜnh kiÕn thøc míi, ®ång thêi thiÕt lËp ®­îc mèi quan hÖ gi÷a kiÕn thøc míi vµ kiÕn thøc ®· häc. 3/ Sö dông kÕt hîp c¸c ph­¬ng ph¸p h×nh thøc d¹y häc mét c¸ch linh ho¹t, hîp lý phï hîp víi môc tiªu vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc: Trong d¹y häc, kh«ng cã mét ph­¬ng ph¸p nµo ®­îc coi lµ v¹n n¨ng. Mçi ph­¬ng ph¸p ®Òu cã nh÷ng ­u ®iÓm vµ mÆt h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. V× vËy, trong d¹y häc gi¸o viªn cÇn phèi hîp c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc phï hîp víi néi dung d¹y häc. Bëi ph­¬ng ph¸p d¹y häc g¾n liÒn víi néi dung d¹y häc nh»m mang l¹i hiÖu qu¶ cao cña giê häc, ®ång thêi ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, t­ duy s¸ng t¹o cña häc sinh. Båi d­ìng n¨ng lùc tù häc cho c¸c em. C¸c kü n¨ng kh«ng thÓ h×nh thµnh b»ng con ®­êng truyÒn gi¶ng thô ®éng. Häc sinh chØ lµm chñ ®­îc kiÕn thøc khi c¸c em tù chiÕm lÜnh chóng b»ng chÝnh ho¹t ®éng cã ý thøc cña m×nh. §ã chÝnh lµ lý do c¾t nghÜa sù ra ®êi cña ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi. §©y lµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc lÊy ng­êi häc lµm trung t©m; trong ®ã thÇy, c« ®ãng vai rß lµ ng­êi tæ chøc ho¹t ®éng cña häc sinh, mçi häc sinh ®Òu ®­îc ho¹t ®éng, ®Òu ®­îc béc lé m×nh lµ ph¸t triÓn. D¹y häc trªn c¬ së tæ chøc vµ h­íng dÉn c¸c ho¹t ®éng häc tËo tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o lµ ®Þnh h­íng chung cña ph­¬ng ph¸p d¹y häc To¸n 3. Ngoµi ra gi¸o viªn cÇn thay ®æi h×nh thøc d¹y häc, phï hîp ®Ó tr¸nh g©y sù nhµm ch¸n cho c¸c em, nh»m t¨ng thªm høng thó häc tËp vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao. C - PhÇn thùc nghiÖm: I - Môc ®Ých thùc nghiÖm: - XuÊt ph¸t tõ viÖc t×m hiÓu néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc To¸n 3 n¨m 2000 lµ phï hîp víi kh¶ n¨ng nhËn thøc cña häc sinh. - XuÊt ph¸t tõ viÖc t×m hiÓu thùc tr¹ng d¹y vµ häc cña gi¸o viªn vµ häc sinh tõ ®ã ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc trong s¸ch gi¸o khoa To¸n 4 ch­¬ng tr×nh tiÓu häc míi. T«i ®· tiÕn hµnh 2 tiÕt thùc nghiÖm ®Ó kiÓm tra tÝnh kh¶ thi cña viÖc ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc líp 3 míi. II- Néi dung thùc nghiÖm Do thêi gian cã h¹n nªn t«i chØ tiÕn hµnh thùc nghiÖm 2 tiÕt: - TiÕt 1: Chu vi h×nh ch÷ nhËt. - TiÕt 2: §iÓm ë gi÷a, trang ®iÓm cña ®o¹n th¼ng. III- Ph­¬ng ph¸p thùc nghiÖm 1. Ph­¬ng ph¸p trùc quan. 2. Ph­¬ng ph¸p gîi më - vÊn ®¸p. 3. Ph­¬ng ph¸p gi¶ng gi¶i. 4. Ph­¬ng ph¸p thùc hµnh - luyÖn tËp. 5. Ph­¬ng ph¸p kiÓm tra ®¸nh gi¸. IV- Thêi gian vµ ®Þa ®iÓm tiÕn hµnh thùc nghiÖm: TiÕt 1 thùc nghiÖm ë líp 3A ngµy …. th¸ng … n¨m 2008. TiÕt 2 thùc nghiÖm ë líp 3B ngµy …. th¸ng … n¨m 2008. T¹i Tr­êng TiÓu häc NghÜa Minh - HuyÖn NghÜa §µn - NghÖ An. VI- Néi dung bµi so¹n thùc nghiÖm: KÕ ho¹ch bµi d¹y bµi 1 I - Môc tiªu: Gióp hoc sinh - N¨m ®­îc quy t¾c tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt - VËn dông quy t¾c ®Ó tÝnh ®­îc chu vi h×nh ch÷ nhËt (biÕt chiÒu dµi, chiÒu réng cña nã) vµ lµm quen víi gi¶i to¸n cã n«i dung h×nh häc (liªn quan ®Õn tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt). II - §å dïng d¹y häc: - VÏ s½n 1 h×nh ch÷ nhËt cã kÝch th­íc 3dm x 4dm III - Ho¹t ®éng d¹y häc: Ho¹t ®éng d¹y cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng häc cña häc sinh 1/ Ho¹t ®éng 1: KiÓm tra bµi cò - Goi1 häc sinh lªn b¶ng nªu ®Æc ®iÓm cña h×nh ch÷ nhËt. - Häc sinh nªu: H×nh ch÷ nhËt cã 4 gãc vu«ng cã 2 c¹nh dµi b»ng nhau vµ 2 c¹nh ng¾n b»ng nhau - Yªu cÇu c¶ líp l¾ng nghe vµ nhËn xÐt - Líp theo dâi nhËn xÐt - Gi¸o viªn ®¸nh gi¸ cho ®iÓm 2/ Ho¹t ®éng 2: Bµi míi 2.1/ Giíi thiÖu bµi ë líp 2 c¸c con ®· biÕt tÝnh chu vi h×nh tam gi¸c, tù gi¸c. C¸c con h·y nhí l¹i vµ vËn dung vµo bµi häc h«m nay ®Ó tÝnh "Chu vi h×nh ch÷ nhËt" - Gi¸o viªn ghi môc bµi lªn b¶ng 2.2/ X©y dùng quy t¾c tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt Gi¸o viªn nªu bµi to¸n: Cho h×nh tø gi¸c MNPQ víi kÝch th­íc nh­ h×nh vÏ sau. TÝnh chu vi h×nh tø gi¸c ®ã. - Häc sinh l¾ng nghe P Q 5dm 3dm 4dm 2dm N M - Yªu cÇu häc sinh tÝnh chu vi h×nh tø gi¸c ®ã - Häc sinh nªu: Chu vi h×nh tø gi¸c MNPQ lµ: 2 + 3 + 5 +4 = 14 (dm) - VËy, muèn tÝnh chu vi h×nh tø gi¸c em lµm thÕ nµo? - LÊy sè ®o c¸c c¹nh céng l¹i víi nhau Tõ ®ã, gióp häc sinh liªn hÖ sang bµi to¸n: - Gi¸o viªn vÏ h×nh ch÷ nhËt nh­ s¸ch gi¸o khoa: Cho h×nh ch÷ nhËt ABCD cã chiÒu dµi 4dm, chiÒu réng 3dm. TÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt ®ã. - Häc sinh theo dâi vµ l¾ng nghe + Gi¸o viªn h­íng dÉn  - B­íc 1: Yªu cÇu häc sinh tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt b»ng c¸ch t×nh tæng ®« dµi c¸c c¹nh - Häc sinh nªu: Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lµ: 4 + 3 + 4 + 3 = 14(dm) B­íc 2: Gi¸o viªn h­íng dÉn häc sinh t×m c¸ch "chuyÓn" c¸ch tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt theo c«ng thøc cã d¹ng: (4 + 3) x 2 = 14(dm) - Häc sinh nªu nhËn xÐt: (4 + 3) ®­îc lÊy 2 lÇn do ®ã: (4 + 3) x 2 = 14 (dm) hoÆc dùa vµo h×nh vÏ: Chu vi b»ng 2 lÇn n÷a chu vi mµ n÷a chu vi gåm chiÒu dµi vµ chiÒu réng nªn chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lµ: (4 + 3) x 2 = 14 (dm) Ghi chó: H×nh vÏ trªn b¶ng nªn lÊy b¶ng nªn lÊy ®¬n vÞ ®o lµ ®Ò xi - mÐt, trong SGK lÊy ®¬n vÞ ®o lµ x¨ng-ti- mÐt. - Gi¸o viªn nhÊn m¹nh: Ph¶i chuyÓn ®æi vÕ "Cïng ®¬n vÞ ®o". Ch¼ng h¹n: Kh«ng ®­îc lÊy chiÒu dµi 3m céng víi chiÒu réng 200cm mµ ph¶i ®æi 200cm = 2m hoÆc 300cm råi míi thùc hiÖn quy t¾c tÝnh chu vi. - Häc sinh l¾ng nghe - Qua vÝ dô trªn, c¸c con n c¸ch tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt. - Häc sinh nªu: Muèn tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt ta lÊy chiÒu dµi céng víi chiÒu réng (cïng ®¬n vÞ ®o) råi nhËn víi 2. - Gäi vµi häc sinh nh¾c l¹i quy t¾c. - Häc sinh nªu quy t¾c (1-2em) 3/ Ho¹t ®éng 3: VËn dông - thùc hµnh - Bµi 1: Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh vËn dông quy t¾c võa hoc ®Ó tÝnh Gäi 2 hoc sinh lªn b¶ng, yªu cÇu c¶ líp lµm nh¸p sau ®ã ®æi chÐo kiÓm tra kÕt qu¶ cho nhau. - 2 häc sinh lªn b¶ng lµm: a/ Chu vi h×nh ch÷ nhËt lµ: (10 + 5) x 2 = 30(cm) §¸p sè: 30cm b/ §æi 2dm = 20cm Chu vi h×nh ch÷ nhËt lµ: (20 + 13) 2 = 66 (cm) §¸p sè: 66cm Bµi 2: Gäi vµo häc sinh ®äc bµi to¸n - Häc sinh nhËn xÐt bµi lµm cña b¹n Gi¸o viªn tãm t¾t: ChiÒu dµi: 35m - Häc sinh ®äc bµi to¸n ChiÒu réng: 20m - Häc sinh theo dâi Chu vi: ?m Lµ bµi to¸n cho lêi v¨n (Cã néi dung h×nh häc) Cho nªn yªu cÇu häc sinh tù gi¶i vµo vë, gäi 1 em lªn b¶ng - C¶ líp lµm vµo vë, 1 häc sinh lªn b¶ng lµm. Gi¶i Chu vi m¶nh ®Êt h×nh ch÷ nhËt lµ (35 + 20 ) x 2 = 110 (m) §¸p sè: 110 m - Häc sinh nhËn xÐt bµi lµm cña b¹n Bµi 3: Gi¸o viªn ph¸t phiÕu häc tËp cho häc sinh (ghi s½n yªu cÇu bµi 3 trong s¸ch gi¸o khoa) - Häc sinh nhËn phiÕu vµi em ®äc yªu cÇu bµi 3 C¶ líp l¾ng nghe - Yªu cÇu häc sinh lµm bµi t©p trªn phiÕu. Gi¸o viªn gîi ý: Tr­íc hÕt tÝnh chu vi mçi h×nh ch÷ nhËt AVCD vµ MNQP theo kÝch th­íc ®· cho råi so s¸nh chu vi cña 2 h×nh ®ã. - Häc sinh lµm bµi 3 trªn phiÕu theo gîi ý. Ph­¬ng ¸n ®óng Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lµ: (63 + 31) x 2 = 188 (m) Chu vi h×nh ch÷ nhËt MNPQ lµ (54 + 40) x 2 = 188 (m) VËy chu vi 2 h×nh ch÷ nhËt b»ng nhau (khoanh vµo ch÷ C) HÕt thêi gian lµm viÖc gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh ®æi chÐo bµi cña nhau theo bµn (cÆp ®«i) ®Ó kiÓm tra kÕt qu¶ cña b¹n. - Häc sinh ®æi chÐo vë kiÓm tra kÕt qu¶ NhËn xÐt bµi lµm cña häc sinh - Häc sinh l¾ng nghe vµ rót kinh nghiÖm 4/ Ho¹t ®éng 4: Cñng cè dÆn dß - Gäi häc sinh nh¾n l¹i quy t¾c tÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt - Vµi häc sinh nªu quy t¾c - NhËn xÐt tiÕt häc - Häc sinh l¾ng nghe Hä vµ tªn: Líp: PhiÕu bµi tËp Bµi: Chu vi h×nh ch÷ nhËt Bµi 3: Khoanh vµo ch÷ ®Æt tr­íc c©u tr¶ lêi ®óng 40m N 54m M C D 31m 63m B A Q P A/ Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD lín h¬n chu vi h×nh ch÷ nhËt MNQP B/ Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD bÐ h¬n chu vi h×nh ch÷ nhËt MNQP C/ Chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD b»ng chu vi h×nh ch÷ nhËt MNQP KÕ ho¹ch bµi d¹y bµi 2 I - Môc tiªu: Qua bµi häc, häc sinh cÇn: - HiÓu thÕ nµo lµ ®iÓm ë gi÷a 2 ®iÓm cho tr­íc - HiÓu thÕ nµo lµ trung ®iÓm cña mét ®o¹n th¼ng - NhËn biÕt ®­îc ®iÓm ë gi÷a 2 ®iÓm, trung ®iÓm cña mét ®o¹n th¼ng. II - §å dïng d¹y häc: - B¶ng phô víi ®Çy ®ñ n«i dung kiÕn thøc cña bµi (phÇn néi dung t« mµu xanh trong s¸ch To¸n 3). CÇn thiÕt kÕ sao cho tõng néi dung trong b¶ng phô nµy cã thÓ "xuÊt hiÖn" hoÆc lµm "mÊt ®i" (dïng b×a ®Ó che khuÊt khi cÇn thiÕt hoÆc chia nhá thµnh tõng bé phËn cã thÓ d¸n, ghÐp l¹i…) - ChuyÓn bµi tËp 2, 3 trong s¸ch gi¸o khoa thµnh phiÕu giao viÖc ®Ó sö dông ho¹t ®éng nhãm trong néi dung thùc hµnh. III - Ho¹t ®éng d¹y häc chñ yÕu: Ho¹t ®éng d¹y cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng häc cña häc sinh 1/ Ho¹t ®éng 1: KiÓm tra bµi cò - Gäi 2 häc sinh lªn b¶ng lµm bµi tËp - Häc sinh thø nhÊt a/ C¸c sè trßn ngh×n bÐ h¬n 5555 lµ? a/ Sè trßn nghin bÐ h¬n 5555 lµ: b/ ViÕt sè trßn ngh×n liÒn tr­íc 9000 vµ liÒn sau 9000 4444 ; 3333; 2222; 1111 - Häc sinh thø 2: b/ 8000 ; 9000 ; 10.000 Líp theo dâi nhËn xÐt - Gi¸o viªn ®¸nh gi¸, cho ®iÓm 2/ Ho¹t ®éng 2: Bµi míi 2.1/ Giíi thiÖu ®iÓm ë gi÷a: - Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh lÊy b¶ng con hoÆc giÊy nh¸p vµ thùc hiÖn: - Häc sinh lµm vµo b¶ng con (hoÆc vë nh¸p) B 0 A KÎ ®­êng th¼ng, trªn ®­êng th¼ng ®ã vÏ 2 ®iÓm A,B råi tiÕp tôc vÏ ®iÓm 0 sao cho ®iÓm 0 ë gi÷a 2 ®iÓm A vµ B. - Gi¸o viªn quan s¸t söa ch÷a cho nh÷ng em lµm sai. - Gi¸o viªn cã thÓ võa h­íng dÉn, võa lµm mÉu gióp häc sinh nhËn ra ®iÓm 0 ë gi÷a 2 ®iÓm A vµ B nh­ sau: - Häc sinh l¾ng nghe vµ quan s¸t Trªn b¶ng ®· cã ®o¹n th¼ng AB, dïng bót ®Æt vµo 1 trong 2 ®iÓm A hoÆc B cña ®o¹n th¼ng råi di chuyÓn bót trªn ®o¹n th¼ng theo h­íng ®Õn ®iÓm kia cña ®o¹n th¼ng (tõ ®iÓm A ®Õn ®iÓm B hoÆc ng­îc l¹i tõ ®iÓm B ®Õn ®iÓm A. NÕu "gÆp" ®iÓm 0 tr­íc khi "gÆp" ®iÓm kia th× ta cã ®iÓm 0 lµ ®iÓm ë gi÷a ®iÓm AB - Yªu cÇu häc sinh nhËn xÐt 3 ®iÓm A, 0, B trªn h×nh vÏ - A, 0, B lµ 3 ®iÓm th¼ng hµng - Gi¸o viªn treo b¶ng phô cã h×nh ¶nh ®iÓm 0 ë gi÷a 2 ®iÓm A vµ B råi lÇn l­ît cho häc sinh nhËn xÐt hoµn chØnh kh¸i niÖm ®iÓm ë gi÷a - §iÓm 0 ë gi÷a 2 ®iÓm A vµ B - Gi¸o viªn treo b¶ng giÊy ghi s½n: - HS quan s¸t kªnh ch÷ vµ l¾ng nghe + A, 0, B lµ 3 ®iÓm th¼ng hµng + 0 lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm A vµ b råi kÕt luËn. Sau ®ã gäi vµi häc sinh nh¾c l¹i - Vµi häc sinh nh¾c l¹i kÕt qu¶ 2.2/ Giíi thiÖu trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng: - Häc sinh vÏ ®o¹n th¼ng theo yªu cÇu M 3cm 3cm B A - Gi¸o viªn cho häc sinh lÊy b¶ng con hoÆc giÊy ph¸p thùc hiÖn yªu cÇu: KÎ ®o¹n th¼ng AB vµ cã ®é dµi 6cm. VÏ ®iÓm M ë gi÷a 2 ®iÓm A vµ B, sao cho AM = 3cm - Häc sinh nªu: MB = 3cm AM = MB - Yªu cÇu häc sinh x¸c ®Þnh ®é dµi ®o¹n th¼ng MB råi so s¸nh ®é dµi AM vµ ®é dµi MB - Häc sinh nªu: MB = 3cm AM = MB - Gi¸o viªn gîi ý gióp häc sinh nhËn xÐt AM = MB (®iÓm M c¸ch ®Òu 2 ®iÓm A vµ B) - Gi¸o viªn: ThÕ nµo lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng - M lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm A vµ B. §é dµi ®o¹n th¼ng AM b»ng ®é dµi ®o¹n th¼ng vµ cïng b»ng 3cm. M ®­îc gäi lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB. - Trªn c¬ së c¸c thao t¸c ®· lµm ë trªn, gi¸o viªn h×nh thµnh ë häc sinh kh¸i niÖm trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB. - Häc sinh l¾ng nghe + M lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm A vµ B + AM = MB (®é dµi ®o¹n th¼ng AM b»ng ®é dµi ®o¹n th¼ng MB) - GV nªu thªm vµi vÝ dô kh¸c ®Ó cñng cè kh¸i niÖm trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng. 3/ Ho¹t ®éng 3: VËn dông - thùc hµnh. - Bµi 1: Gäi häc sinh nªu yªu c©u bµi 1 Yªu cÇu häc sinh lµm c¸ nh©n sau ®ã ®æi chÐo ®Ó tù kiÓm tra kÕt qu¶ cho nhau. Gäi 1 häc sinh lªn b¶ng lµm. - Vµi häc sinh nªu yªu cÇu c¶ líp lµm bµi 1, 1 häc sinh lªn b¶ng. - Gi¸o viªn quan s¸t gióp ®ì häc sinh yÕu kÐm Ph­¬ng ¸n ®óng a/ 3 ®iÓm th¼ng hµng lµ: A, M, B; M, O, N; C, N, D b/ M lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm A vµ B N lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm C vµ D 0 lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm M vµ N - Häc sinh nªu nhËn xÐt bµi lµm ë b¶ng - Gi¸o viªn ®¸nh gi¸, nhËn xÐt bµi 1 + Bµi 2, 3: Gi¸o viªn ph¸t phiÕu häc tËp cho c¸ nh©n. Cho 2 häc sinh lµn l­ît nªu yªu cÇu tõng bµi. - Häc sinh nhËn phiÕu. Vµi häc sinh nªu yªu cÇu bµi 2 vµ 3. - Gi¸o viªn h­íng dÉn chung c¶ líp råi yªu cÇu hoµn thµnh bµi tËp vµo phiÕu. - Häc sinh lµm bµi vµo phiÕu HÕt thêi gian lµm viÖc gi¸o viªn thu phiÕu häc tËp ®Ó chÊm vµ ch÷a - Häc sinh n¹p bµi ®Ó chÊm. Sau ®ã tù ch÷a bµi (nÕu sai) Ph­¬ng ¸n ®óng. + Bµi 2: a, 0 lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB (§) b/ M lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng CD (S) c/ H lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng EG (S) d/ M lµ trung ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm C vµ D (S) e/ H lµ ®iÓm ë gi÷a 2 ®iÓm E vµ G (§) + Bµi 3: K lµ trung ®iÓm cña GE I lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng BC 0 lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AD 0 lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng IK 4/ Ho¹t ®éng 4: Cñng cè dÆn dß ? ThÕ nµo lµ ®iÓm ë gi÷a, trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng? NhËn xÐt tiÕt häc. - 1 - 2 häc sinh nªu - Häc sinh l¾ng nghe Hä vµ tªn:………………….. Líp:………………………… PhiÕu bµi tËp Bµi: §iÓm ë gi÷a, trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng Bµi 3: C©u nµo ®óng, c©u nµo sai 2cm G E 3cm 2cm 2cm 2cm 0 B A a/ 0 lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng AB b/ M lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng CD c/ H lµ trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng EG 2cm d/ M lµ ®iÓm ë gi÷a 2 ®iÓm C vµ D M D C e/ H lµ ®iÓm ë gi÷a 2 ®iÓm E vµ G H Bµi 3: Nªn tªn trung ®iÓm cña c¸c ®o¹n th¼ng BC, GE, AD, IK E K G 0 D A C I B Hä vµ tªn:…………………….. Líp:…………………………… PhiÕu kiÓm tra Bµi: Chu vi h×nh ch÷ nhËt Bµi 1: TÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt ABCD cã kÝch th­íc nh­ h×nh vÏ D C B A 6cm 4cm Bµi 2: Mét thöa ruéng h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 120m, chiÒu réng 50m. TÝnh chu vi thöa ruéng ®ã. Bµi 3: TÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 4dm, chiÒu réng 25cm. * BiÓu kiÓm tra : Bµi 1: 3 ®iÓm Bµi 2: 3 ®iÓm Bµi 3: 4 ®iÓm Hä vµ tªn: Líp: PhiÕu kiÓm tra Bµi: §iÓm ë gi÷a, trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng Bµi 1: ViÕt tªn c¸c ®iÎm vµo chç chÊm. P N Q A C D N 0 B M a/ Trong h×nh bªn cã: A - Ba ®iÓm.... th¼ng hµng - Ba ®iÓm.... th¼ng hµng - Ba ®iÓm.... th¼ng hµng - Ba ®iÓm.... th¼ng hµng b/ M lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm .........vµ ........ N lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm .........vµ ........ 0 lµ ®iÓm gi÷a 2 ®iÓm .........vµ ........ B M Bµi 2: Nªu tªn trung ®iÓm cña ®o¹n th¼ng: AB, BC, CD, AD. C D * BiÓu ®iÓm: Bµi 1 (7 ®iÓm) Bµi 2: (3 ®iÓm) IV - kÕt qu¶ thùc nghiÖm: Sau khi ®· tiÕn hµnh thùc nghiÖm 2 tiÕt, t«i nhËn thÊy häc sinh tÝch cùc, chñ ®éng, h¨ng h¸i x©y dùng bµi. Sau mçi tiÕt d¹y thùc nghiÖm häc sinh ®­îc ®¸nh gi¸ qua phiÕu kiÓm tra cho mçi tiÕt vµ thu ®­îc kÕt qu¶ nh­ sau: Líp Sè häc sinh Giái Kh¸ Trung b×nh YÕu SL TL SL TL SL TL SL TL 3A 25 8 32% 10 40% 7 28% 0 3B 27 7 25.93% 12 44,45 8 29,62% D - kÕt luËn: Nh­ vËy, ®Ò tµi ®· ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc s¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ch­¬ng tr×nh tiÓu häc míi. Trong giai ®o¹n ®æi m­íi nh­ hiÖn nay, nhiÖm vô cña gi¸o dôc ®ßi hái ngµy cµng cµo ®Ó ®¸p øng c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. §ßi hái ng­êi gi¸o viªn ph¶i thùc sù chuyÓn ®æi c¸ch nghÜ, c¸ch lµm, ph¶i ®i s©u t×m hiÓu néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi. §Ó tõ ®ã t×m ra gi¶i ph¸p tÝch cùc gióp häc sinh tù chiÕm lÜnh tri thøc vµ ho¹t ®éng s¸ng t¹o. §Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3. Gi¸o viªn cÇn n¾m ®­îc: - D¹y c¸c yÕu tè h×nh häc To¸n 3 lµ d¹y kh¸i niÖm, biÓu t­îng h×nh h×nh häc cho nªn sau khi h×nh thµnh kh¸i niÖm, biÓu t­îng míi gi¸o viªn ph¶i cho häc sinh luyÖn tËp thùc hµnh víi c¸c d¹ng bµi tËp (vÏ h×nh, nhËn d¹ng h×nh, xÕp ghÐp h×nh, ®Õm h×nh) nh»m cñng cè, kh¾c s©u kiÕn thøc cho häc sinh. MÆt kh¸c, cÇn cho häc sinh tù liªn hÖ biÓu t­îng, kh¸i niÖm h×nh h×nh häc víi thùc tiÔn ®êi sèng. - Néi dung d¹y häc g¾n liÒn víi ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Gi¸o viªn cÇn nghiªn cøu kü s¸ch gi¸o khoa, c¸c tµi liÖu tham kh¶o ®Ó t×m ra ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi. Gi¸o viªn cÇn m¹nh d¹n ®­a ra c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc to¸n míi trªn c¬ së ph¸t huy mÆt tÝch cùc cña d¹y häc truyÒn thèng ®Ó n©ng cao chat¸ l­îng d¹y häc vµ hiÖu qu¶ ®µo t¹o. - CÇn sö dông tèt c¸c ®å dïng häc tËp, b¶ng con, vë bµi tËp, phiÕu giao viÖc. Bëi v×, t­ duy häc sinh tiÓu häc lµ t­ duy cô thÓ chiÕm ­u thÕ nh»m gióp häc sinh cã c¬ héi ho¹t ®éng vµ tù béc lé m×nh. - §èi víi mçi d¹ng bµi tËp (vÏ h×nh, nhËn d¹ng h×nh, xÕp ghÐp h×nh…) Gi¸o viªn cÇn ®Ó c¸c em ®­îc tù do ho¹t ®éng, kh«ng nªn lµm thay hoÆc h­íng dÉn qu¸ kü. NÕu häc sinh lóng tóng th× gi¸o viªn chØ gîi ý chung. Nh÷ng gi¶i ph¸p nãi trªn hoµn toµn cã tÝnh kh¶thi khi d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc To¸n 3. Tuy nhiªn ®Ó ®¶m b¶o cho viÖc øng dông mét c¸ch réng r·i vµ thùc sù n©ng cao chÊt l­îng d¹y häc t«i xin ®Ò xuÊt mét vµi ý kiÕn nh­ sau: - CÇn tæ chøc c¸c buæi héi th¶o ë tr­êng, liªn tr­êng ®Ó trao ®æi kinh nghiÖm nh»m båi d­ìng vµ n©ng cao n¨ng lùc chuyªn m«n cho gi¸o viªn. - Mét vÊn ®Ò còng quan träng vµ quyÕt ®Þnh ®Õn chÊt l­îng d¹y häc ®ã lµ c¬ së vËt chÊt. Nhµ n­íc cÇn quan t©m, hç trî t¹o ®iÒu kiÖn nh÷ng tr­êng cßn khã kh¨n vÒ c¬ së vËt chÊt ®Ó ®¶m b¶o cho viÖc d¹y häc ®¹t hiÖu qu¶ cao. Trªn ®©y, lµ mét sè ý kiÕn nhá nh»m gãp phÇn n©ng cao chÊt l­îng d¹y häc yÕu tè h×nh häc nãi riªng, to¸n 3 nãi chung. Thùc hiÖn ®Ò tµi nµy, t«i ®· b­íc ®Çu tËp d­ît nghiªn cøu khoa häc. Tuy nhiªn, do thêi gian kh«ng nhiÒu, tr×nh ®é nghiªn cøu lý luËn cßn h¹n chÕ vµ kh«ng thÓ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®­îc sù gãp ý, sù gióp ®ì ch©n thµnh cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o cïng c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi ®­îc hoµn thiÖn h¬n. E - tµi liÖu tham kh¶o: Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy t«i ®· sö dông mét sã tµi liÖu sau: 1/ Tµi liÖu båi d­ìng gi¸o viªn d¹y s¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi. Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2004. 2/ S¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn, vë bµi tËp To¸n 3. 3/ Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n cña ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi. Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2004. 4/ Hái ®¸p vÒ d¹y häc To¸n 3. Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2005 5/ Ph­¬ng ph¸p d¹y häc To¸n ë TiÓu häc. Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 1999 6/ Ph­¬ng ph¸p d¹y häc To¸n ë TiÓu häc. Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 1999. T¸c gi¶ Ph¹m §×nh Thùc. môc lôc A - PhÇn më ®Çu 1 I - Lý do chän ®Ò tµi 1 II - Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi 3 III - NhiÖm vô nghiªn cøu 3 IV- §èi t­îng ph¹m vi nghiªn cøu 4 V - Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 4 B - PhÇn néi dung 4 Ch­¬ng I: T×m hiÓu cÊu tróc s¸ch gi¸o khoa To¸n 3 ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi 4 I - Môc tiªu cña ch­¬ng tr×nh m«n To¸n TiÓu häc míi 4 II - Néi hiÓu cÊu tróc s¸ch gi¸o khoa ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi 6 III - Néi dung ch­¬ng tr×nh To¸n 3 TiÓu häc míi 7 IV - Tr×nh ®é chuÈn tèi thiÓu häc sinh ph¶i ®¹t ®­îc sau khi häc xong To¸n 3 9 Ch­¬ng II: So s¸nh néi dung ch­¬ng tr×nh To¸n 3 TiÓu häc míi víi ch­¬ng tr×nh To¸n 3 c¶i c¸ch gi¸o dôc 12 Ch­¬ng III: T×m hiÓu ph­¬ng ph¸p d¹y häc m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3 ch­¬ng tr×nh tiÓu häc míi 14 Ch­¬ng IV Nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n trong viÖc d¹y häc m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3 16 Ch­¬ng V: Mét sè gi¶i ph¸p ®Ó d¹y tèt m¹ch yÕu tè h×nh häc To¸n 3 ch­¬ng tr×nh TiÓu häc míi 18 C - PhÇn thùc nghiÖm 30 I - Môc ®Ých thùc nghiÖm 30 II - Néi dung thùc nghiÖm 30 III - Ph­¬ng ph¸p thùc nghiÖm 30 IV - Thêi gian ®Þa ®iÓm tiÕn hµnh thùc nghiÖm 30 V - Néi dung bµi so¹n thùc nghiÖm 30 KÕ ho¹ch bµi d¹y 1 31 KÕ ho¹ch bµi so¹n 2 36 VI - KÕt qu¶ thùc nghiÖm 43 D - KÕt luËn 44 E - Tµi liÖu tham kh¶o 46 Lêi c¶m ¬n Tr­íc hÕt em xin bµy tá sù biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o, c« gi¸o khoa gi¸o dôc tiÓu häc Tr­êng ®¹i häc s­ ph¹m Hµ Néi. C¸c thÇy c« ®· kh«ng qu¶n ®­êng xa, trë ng¹i mang nguån trÝ thøc quý b¸u cña m×nh truyÒn thô cho thÕ hÖ chóng em, gióp em lín lªn rÊt nhiÒu trong cuéc sèng, nhÊt lµ trong qu·ng ®êi d¹y häc. §Æc biÖt em xin ch©n thµnh c¶m ¬n PGS -TS TrÇn Diªn HiÓn - Chñ nhiÖm khoa gi¸o dôc TiÓu häc ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, chØ b¶o tËn t×nh ®Ó em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Em xin bµy tá lßng biÕt ¬n tíi tËp thÓ c¸n bé, gi¸o viªn cïng tËp thÓ häc sinh líp 3A, líp 3B Tr­êng tiÓu häc NghÜa Minh - HuyÖn NghÜa §µn - TØnh NghÖ An ®· t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Do thêi gian kh«ng nhiÒu, tr×nh ®é cßn h¹n chÕ, mÆc dÇu Em ®· rÊt cè g¾ng song ®Ò tµi kh«ng thÓ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®­îc sù c¶m th«ng vµ nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp quý b¸u cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o cïng c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi ®­îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! NghÖ An, th¸ng 01 n¨m 2006 ng­êi thùc hiÖn Céng hoµ x· héi chñ nghÜa viÖt nam ®éc lËp – tù do – h¹nh phóc ******* & ******* Kinh nghiÖm KÕ to¸n tiÒn l­¬ng vµ c¸c kho¶n theo l­¬ng Ng­êi thùc hiÖn: TrÇn ThÞ Hµ §¬n vÞ: Tr­êng tiÓu häc Long s¬n 2 HuyÖn Anh s¬n – TØnh NghÖ An. N¡M HäC: 2007- 2008

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docluan van yeu to hinh hoc 3.doc
Luận văn liên quan