Một số kinh nghiệm sử dụng TBDH để dạy học môn TN - XH lớp 1,2,3

A. ĐẶT VẤN ĐỀ I . LỜI NÓI ĐẦU : Đất nước ta đang trên đà phát trển và đổi mới từng ngày trên mọi lĩnh vực: Kinh tế, văn hoá , khoa học kĩ thuật . Để hội nhập với xu thế phát triển của thời đại, Đảng ta đã vạch raphương hướng chiến lược : Giáo dục& đào tạolà quốc sách hàng đầu , là động lực phát triển kinh tế- xã hội ( Văn kiện hội nghị lần thứ IV BCH TW Đảng cộng sản Việt Nam khoá VIII tháng 12/ 1998). Thực hiện chủ trương đúng đắn đó , Bộ Giáo dục & Đào tạo đã và đang phát triển đổi mới đồng bộ giáo dục và đào tạo trong đó có đổi mới chương trình dạy học các cấp nóichung, chương trình tiểu học nói riêng. Chương trình tiểu học mới nhằm kế thừavà phát triển khắc phục những tồn tại của chương trình cũ, chương trình mới đẩy mạnh đổi mới nội dung và phương pháp dạy học kèm theo dự thảo nay là bộ thay sách giáo khoa mới được ra đời trong đó có môn Tự nhiên và Xã hội . Môn tự nhiên và xã hội có một vị trí rất quan trọng, nó là một môn học gần gũi vối các em học sinh. Học xong môn học này học sinh sẽ có một kiến thức cơ bản về con người và sức khoẻ, những hiện tượng cơ đơn giản trong tự nhiên và xã hội bước đầu biết tự chăm sóc bản thân và cộng đồng, có ý thức giữ gìn vệ sinh , yêu thiên nhiên , gia đình dòng họ . Học tốt môn tự nhiên và xã hội sẽ giúp các em học tốt các môn học khác . Như vây, muốn học sinh học tốt môn Tự nhiên và Xã hội thì trước tiên giáo viên phải dạy tốt , người giáo viên ngoài kiến thức tự nhiên và xã hội phải luôn tìm hiểu , nghiên cứu cập nhật chương trình mới để trang bị cho mình vốn kiến thức dạy học mới nhằm đạt được mục tiêu chương trình mới đề ra . Mặt khác, môn Tự nhiên và Xã hội là môn học mà đồ dùng dạy học được sử dụng nhiều nhất : Đồ dùng có trong thiết bị dạy học, tranh ảnh trong sách giáo khoa , mẫu vật giáo viên sưu tầm được , mẫu vật học sinh chuẩn bị được . Làm thế nào mà trong một tiết mà giáo viên sử dụng hợp lí đồ dùng dạy học để thực hiện tốt nội dung bài học . Các lệnh cho học sinh thực hiện trên đồ dùng như thế nào ? phối hợp giữa tranh ảnh và vật thật ra sao để học sinh học tốt môn Tự nhiên và Xã Hội? Xuất phát từ lí do trên nên tôi chọn đề tài : “ Một số kinh nghiệm sử dụng TBDH để dạy học môn TN&XH lớp 1,2,3.”

doc9 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 2635 | Lượt tải: 6download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số kinh nghiệm sử dụng TBDH để dạy học môn TN - XH lớp 1,2,3, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
a. §Æt vÊn ®Ò I . lêi nãi ®Çu : §Êt n­íc ta ®ang trªn ®µ ph¸t trÓn vµ ®æi míi tõng ngµy trªn mäi lÜnh vùc: Kinh tÕ, v¨n ho¸ , khoa häc kÜ thuËt... §Ó héi nhËp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña thêi ®¹i, §¶ng ta ®· v¹ch raph­¬ng h­íng chiÕn l­îc : Gi¸o dôc& ®µo t¹olµ quèc s¸ch hµng ®Çu , lµ ®éng lùc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi ( V¨n kiÖn héi nghÞ lÇn thø IV BCH TW §¶ng céng s¶n ViÖt Nam kho¸ VIII th¸ng 12/ 1998). Thùc hiÖn chñ tr­¬ng ®óng ®¾n ®ã , Bé Gi¸o dôc & §µo t¹o ®· vµ ®ang ph¸t triÓn ®æi míi ®ång bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trong ®ã cã ®æi míi ch­¬ng tr×nh d¹y häc c¸c cÊp nãichung, ch­¬ng tr×nh tiÓu häc nãi riªng. Ch­¬ng tr×nh tiÓu häc míi nh»m kÕ thõavµ ph¸t triÓn kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i cña ch­¬ng tr×nh cò, ch­¬ng tr×nh míi ®Èy m¹nh ®æi míi néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc kÌm theo dù th¶o nay lµ bé thay s¸ch gi¸o khoa míi ®­îc ra ®êi trong ®ã cã m«n Tù nhiªn vµ X· héi . M«n tù nhiªn vµ x· héi cã mét vÞ trÝ rÊt quan träng, nã lµ mét m«n häc gÇn gòi vèi c¸c em häc sinh. Häc xong m«n häc nµy häc sinh sÏ cã mét kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ con ng­êi vµ søc khoÎ, nh÷ng hiÖn t­îng c¬ ®¬n gi¶n trong tù nhiªn vµ x· héi b­íc ®Çu biÕt tù ch¨m sãc b¶n th©n vµ céng ®ång, cã ý thøc gi÷ g×n vÖ sinh , yªu thiªn nhiªn , gia ®×nh dßng hä . Häc tèt m«n tù nhiªn vµ x· héi sÏ gióp c¸c em häc tèt c¸c m«n häc kh¸c . Nh­ v©y, muèn häc sinh häc tèt m«n Tù nhiªn vµ X· héi th× tr­íc tiªn gi¸o viªn ph¶i d¹y tèt , ng­êi gi¸o viªn ngoµi kiÕn thøc tù nhiªn vµ x· héi ph¶i lu«n t×m hiÓu , nghiªn cøu cËp nhËt ch­¬ng tr×nh míi ®Ó trang bÞ cho m×nh vèn kiÕn thøc d¹y häc míi nh»m ®¹t ®­îc môc tiªu ch­¬ng tr×nh míi ®Ò ra . MÆt kh¸c, m«n Tù nhiªn vµ X· héi lµ m«n häc mµ ®å dïng d¹y häc ®­îc sö dông nhiÒu nhÊt : §å dïng cã trong thiÕt bÞ d¹y häc, tranh ¶nh trong s¸ch gi¸o khoa , mÉu vËt gi¸o viªn s­u tÇm ®­îc , mÉu vËt häc sinh chuÈn bÞ ®­îc ... Lµm thÕ nµo mµ trong mét tiÕt mµ gi¸o viªn sö dông hîp lÝ ®å dïng d¹y häc ®Ó thùc hiÖn tèt néi dung bµi häc . C¸c lÖnh cho häc sinh thùc hiÖn trªn ®å dïng nh­ thÕ nµo ? phèi hîp gi÷a tranh ¶nh vµ vËt thËt ra sao ®Ó häc sinh häc tèt m«n Tù nhiªn vµ X· Héi? XuÊt ph¸t tõ lÝ do trªn nªn t«i chän ®Ò tµi : “ Mét sè kinh nghiÖm sö dông TBDH ®Ó d¹y häc m«n TN&XH líp 1,2,3.” II thùc tr¹ng cña vÊn ®Ò nghiªn cøu: 1) Thùc tr¹ng: Nh­ chóng ta ®· biÕt . Khi d¹y m«n tù nhiªn vµ X· héi , gi¸o viªn cÇn sö dông phèi hîp nhiÒu ph­¬ng ph¸p d¹y häc kh¸c nhau nh­ : Hái ®¸p , th¶o luËn nhãm , trß ch¬i , quan s¸t , ®ãng vai , thùc hµnh... Trong c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi th× ph­¬ng ph¸p quan s¸t lµ ph­¬ng ph¸p ®Æc tr­ng , chñ ®¹o nhÊt trong qu¸ tr×nh d¹y häc . Trong m«n Tù nhiªn vµ X· héi häc sinh quan s¸t chñ yÕu lµ ®Ó nhËn biÕt ®Æc ®iÓm bªn ngoµi cña c¬ thÓ cña mét sè c©y xanh , mét sè ®éng vËt hoÆc nhËn biÕt c¸c hiÖn t­îng ®ang diÔn ra trong m«i tr­êng tù nhiªn vµ trong cuéc sèng hµng ngµy . §èi t­îng quan s¸t lµ c¸c sù kiÖn , hiÖn t­îng hoÆc c¸c vËt thËt , tranh ¶nh , m« h×nh , s¬ ®å diÔn t¶ c¸c sù vËt hiÖn t­îng ®ã ... §Êy chÝnh lµ : ®å dïng d¹y häc . §å dïng d¹y häc cã vai trß rÊt quan träng trong viÖc d¹y häc nãi chung vµ m«n TN-XH nãi riªng .Th«ng qua §DDH gióp häc sinh: - Thu nhËn th«ng tin vÒ c¸c sù vËt hiÖn t­îng mét c¸ch sinh ®éng, ®Çy ®ñ chÝnh x¸c. Qua ®ã gióp c¸c em h×nh thµnh biÓu t­îng mét c¸ch râ nÐt. - Gióp häc sinh n¾m kiÕn thøc míi, dÔ hiÓu bµi, nhí l©u kiÕn thøc bµi häc. - Phï hîp víi t©m lÝ häc sinh tiÓu häc giai ®o¹n 1,2,3. §ã lµ t­ duy trùc quan cô thÓ cßn chiÕm ­u thÕ. §DDH g©y høng thó cho häc sinh trong häc tËp, ph¸t triÓn t­ duy ®Æc biÖt lµ t­ duy ph©n tÝch tæng hîp kh¸i qu¸t ®èi chiÕu c¸c sù vËt hiÖn t­îng. - Gióp GV tr×nh bµy bµi gi¶ng mét c¸ch ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c, sinh ®éng, hÊp dÉn qua ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ bµi d¹y. - Theo nhµ nghiªn cøu khoa häc cho thÊy: + NÕu gi¸o viªn kh«ng sö dông §DDH. Mµ chØ b»ng lêi gi¶ng th× kiÕn thøc chØ l­u l¹i trong häc sinh 30% trong thêi gian 3 ngµy. + NÕu cã h×nh ¶nh + §å dïng d¹y häc + Lêi gi¶ng cña GV th× 70% kiÕn thøc ®­îc l­u l¹i trong häc sinh. + NÕu cã h×nh ¶nh + §å dïng d¹y häc + ho¹t ®éng cña häc sinh trªn ®å dïng ®ã th× 90% kiÕn thøc ®­îc l­u l¹i trong häc sinh. MÆt kh¸c: Qua thùc tiÔn d¹y häc cho biÕt nÕugi¸o viªn biÕt c¸ch h­íng cho häc sinh sö dông tèt ®å dïng d¹y häc ®Ó t×m ra kiÕn thøc míi th× tiÕt häc diÔn ra nhÑ nhµng h¬n - Tù nhiªn hiÖu qu¶ h¬n. 2. KÕt qu¶, hiÖu qu¶ cña thùc tr¹ng: 2.1. §¸nh gi¸ chung thùc tr¹ng sö dông thiÕt bÞ d¹y häc. a/ VÒ gi¸o viªn. · GV ch­a s­u tÇm nh÷ng con vËt, ®å vËt s½n cã trong tù nhiªn. M«n häc tù nhiªn, x· héi lµ m«n häc gÇn gòi víi häc sinh, nh÷ng c©y, nh÷ng hoa, nh÷ng con vËt ë xung quanh c¸c em. nh÷ng khi d¹y m«n nµy GV cßn qu¸ lÖ thuéc s¸ch h­íng dÉn, ch­a chÞu khã cho häc sinh s­u tÇm nh÷ng vËt thËt ®Ó c¸c em tù ho¹t ®éng, tù kh¸m ph¸ kiÕn thøc trªn nh÷ng c©y, vËt thËt ®ã ®Ó t×m ra kiÕn thøc. VÝ dô: Khi d¹y bµi “Qu¶” (TN-XH líp 3) Gi¸o viªn ®· d¹y nh­ sau: - Ho¹t ®éng 1: Cho häc sinh quan s¸t c¸c h×nh trong s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi c¸c c©u hæi vÒ h×nh d¸ng, mµu s¾c, mïi vÞ cña tõng lo¹i qu¶. - Ho¹t ®éng 2: Häc sinh quan s¸t tiÕp tranh nh÷ng qu¶ ®· bæ vµ tr¶ lêi: Qu¶ cã nh÷ng bé phËn nµo? - Ho¹t ®éng 3: Cho biÕt lîi Ých cña Qu¶ NhËn xÐt: C¸ch d¹y trªn chØ ¸p dông cho nh÷ng n¬i mµ ®Þa ph­¬ng ®ã kh«ng cã lo¹i qu¶ nµo. Nh­ng thùc tÕ khi d¹y ®Õn bµi nµy th× ë ®Þa ph­¬ng nµo còng cã ®Çy ®ñ c¸c lo¹i qu¶ mµ häc sinh cã thÓ s­u tÇm ®­îc, mµ GV kh«ng ®Ò cËp ®Õn viÖc s­u tÇm cña häc sinh. * GV vËn dông chång chÐo gi÷a vËt thËt vµ tranh ¶nh trong s¸ch gi¸o khoa. Trong qu¸ tr×nh dù giê, th¨m líp GV. T«i thÊy mét sè ®ång chÝ ®· chuÈn bÞ vËt thËt nh­ng khi lªn líp d¹y häc GV l¹i vËn dông chång chÐo: Võa sö dông vËt thËt l¹i võa quan s¸t c¸c vËt ®ã b»ng h×nh ¶nh trong s¸ch gi¸o khoa. Víi c¸ch d¹y ®ã t¹o nªn mét ho¹t ®éng lÆp l¹i 2 lÇn. ViÖc lµm nµy võa mÊt thêi gian mµ l¹i lo·ng trong sù chèt l¹i kiÕn thøc cho häc sinh. VÝ dô bµi: Qu¶. Trong ho¹t ®éng 1: Quan s¸t ®Ó nhËn biÕt mµu s¾c, h×nh d¹ng cña qu¶. Gi¸o viªn ®· tiÕn hµnh nh­ sau: - Gi¸o viªn cho häc sinh mang l¹i tÊt c¶ c¸c qu¶ ®· ®­a ®Õn ®Æt lªn bµn. - GV ®Æt c©u háivµ kÕt luËn : + Qu¶ cã h×nh d¹ng, mµu s¾c kh¸c nhau nh­ng th­êng cã 3 phÇn: Vá, thÞt, h¹t. Sau ®ã gi¸o viªn quay vÒ tranh trong s¸ch gi¸o khoa vµ hái t­¬ng tù c¸c c©u hái trªn: §ã lµ qu¶ g×? h×nh d¹ng, mµu s¾c qu¶ nh­ thÕ nµo? * GV ch­a biÕt c¸ch khai th¸c nh÷ng vËt thËt khi lªn líp GV cßn qu¸ l¹m dông ph­¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh, gi¶ng gi¶i trªn vËt ®ã. Ch­a biÕt c¸ch cho häc sinh khai th¸c vËt thËt ®Ó t×m ra kiÕn thøc míi. VÝ dô bµi: Qu¶. Trong ho¹t ®éng cña GV: chuÈn bÞ mét sè qu¶, bá vµo giá. - Cho häc sinh bá vµo giá vµ nhËn biÕt mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¹ng cña qu¶. - GV bæ qu¶ ra - Häc sinh ph©n biÖt c¸c bé phËn cña qu¶. GV kÕt luËn: + Qu¶ cã h×nh d¹ng, mµu s¾c kh¸c nhau nh­ng th­êng cã 3 phÇn. Vá, thÞt, h¹t. + Häc sinh nh¾c l¹i. * §¸nh gi¸ c¸c thùc tr¹ng trªn: Qua ph©n tÝch thùc tr¹ng vËt dông ph­¬ng ph¸p d¹y häc trªn t«i nhËn thÊy r»ng: Khi d¹y m«n tù nhiªn x· héi phÇn lín GV cã chuÈn bÞ nh÷ng con vËt, c©y thËt qu¶ thËt. Song c¸ch sö dông cña gv ch­a ph¸t huy ®­îc sù ®éc lËp, s¸ng t¹o cña häc sinh. b/ VÒ thiÕt bÞ: - §DDH nhiÒu tr­êng ®­a vÒ cuén ®Ó trong tñ, kh«ng cã danh môc thiÕt bÞ d¹y häc v× vËy qu¶n lý còng kh«ng biÕt ®­îc trong thiÕt bÞ cã nh÷ng ®å dïng d¹y häc g× ®Ó kiÓm tra xem GV cã sö dông hay kh«ng. - ThiÕt bÞ cÊp vÒ ch­a ®ñ, ch­a ®ång bé, nhiÒu bµi rÊt cÇn thiÕt bÞ l¹i kh«ng cã trong thiÕt bÞ. V× thÕ ch­a t¹o cho GV thãi quen ph¶i sö dông §DDH ngay trªn líp. - VÒ s¸ch gi¸o viªn chØ h­íng dÉn chung chung ch­a cung cÊp c¸c th«ng tin d÷ kiÖn phôc vô cho bµi d¹y, chØ ra c©u hái mµ kh«ng ra c©u tr¶ lêi... 2.2. Nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng trªn : GV ch­a nghiªn cøu kü c¸c lÖnh ®­a ra trong s¸ch gi¸o khoa ®Ó t×m tßi TBDH tõ ®ã tæ chøc cho häc sinh ho¹t ®éng. - Ch­a nghiªn cøu môc tiªu bµi häc ®Ó t×m ra c¸ch sö dông §DDH nh­ thÕ nµo cho hîp lý. - Ch­a thÊy hÕt ®­îc tÇm quan träng cña §DDH trong viÖc d¹y häc sÏ ®¹t hiÖu qu¶ nh­ thÕ nµo? - GV cßn xem nhÑ viÖc d¹y c¸c m«n Ýt tiÕt nh­ m«n Tù nhiªn vµ X· héi. Tõ nh÷ng thùc tr¹ng trªn cña mét sè GV. T«i ®· m¹nh d¹n ®­a ra mét sè ®Ò xuÊt nhá trong viÖc vËn dông gi÷a vËt thËt vµ tranh ¶nh ®Ó d¹y m«n Tù nhiªn vµ X· héi líp 1,2,3. b. gi¶i ph¸p vÊn ®Ò. I C¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn. 1. S¾p xÕp quy tr×nh d¹y häc c¸c kiÓu bµi trong m«n Tn& xh líp 1,2,3, 2. Nghiªn cøu tµi liÖu ®Ó biÕt nh÷ng thuËn lîi, khã kh¨n khi d¹y m«n TN&XH líp 1,2,3. 3. Nghiªn cøu ®Ó lËp thiÕt kÕ bµi häc cã quy tr×nh d¹y tiÕt TN-XH líp 1,2,3 II. c¸c biÖn ph¸p ®Ó thùc hiÖn 1. Quy tr×nh d¹y häc c¸c kiÓu bµi trong m«n Tù nhiªn vµ X· héi líp 1,2,3. 1.1. §èi víi nh÷ng bµi mµ tÊt c¶ häc sinh ®Òu chuÈn bÞ ®­îc vËt thËt. §èi víi nh÷ng d¹ng bµi nµy khi lªn líp GV vµ HS nªn tho¸t li SGK chØ sö dông trªn vËt thËt tù t×m ra kiÕn thøc míi. Theo t«i - Quy tr×nh d¹y d¹ng bµi nµy nh­ sau: A/ KiÓm tra bµi cò (nÕu cã thÓ) B/ D¹y bµi míi: 1. Giíi thiÖu bµi: 2. h­íng dÉn HS ho¹t ®éng: GV h­íng dÉn HS thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng nh»m ®¹t ®­îc môc tiªu cña bµi d¹y ®ã (cô thÓ) * Ho¹t ®éng 1: - GV cã thÓ cho HS quan s¸t trªn vËt thËt, kÕt hîp víi HS hái ®¸p ho¹t ®éng nhãm..... ®Ó tr¶ lêi c©u hái do GV ®­a ra. - TÊt c¶ HS ho¹t ®éng. - Cho c¸c nhãm b¸o c¸o kÕt qu¶ cña m×nh, c¸c nhãm kh¸c bæ sung. - GV cho HS trao ®æi, nhËn xÐt vÒ kÕt qu¶, rót ra nh÷ng ®iÓm cÇn ghi nhí vÒ kiÕn thøc (Tõng phÇn trong môc: Bãng ®Ìn to¶ s¸ng) * Ho¹t ®éng 2-Ho¹t ®éng 3: Cïng qua c¸c ®å dïng d¹y häc ë ho¹t ®éng 1, cã thÓ thay ®æi h×nh thøc: C¸ nh©n, pháng vÊn ®ãng vai trß ch¬i ... ®Ó rót ra kÕt luËn tiÕp theo cho môc tiªu bµi d¹y. 3. Cñng cè - dÆn dß: GV cho HS chèt l¹i c¸c kiÕn thøc ®· häc trong bµi, yªu cÇu chuÈn bÞ tiÕp bµi sau. * Chó ý: Dùa vµo néi dung, yªu cÇu cô thÓ trong môc tiªu bµi häc, GV cÇn tæ chøc HS ho¹t ®éng trªn ®å vËt lµm cho tiÕt häc thµnh mét chuçi ho¹t ®éng logic, s«i næi, cuèn HS tham gia thùc hµnh, thÝ nghiÖm, tõ ®ã rÌn luyÖn thªm kü n¨ng nghe nãi, nhËn xÐt bµi cña b¹n. 1.2. §èi víi d¹ng bµi võa sö dông vËt thËt, võa kÕt hîp quan s¸t tranh SGK §èi víi d¹ng bµi nµy, quy tr×nh d¹y nh­ sau: A .KiÓm tra bµi cò B .D¹y bµi míi: 1. Giíi thiÖu bµi 2. H­íng dÉn tõng ho¹t ®éng: Ho¹t ®éng 1: Lµm viÖc víi SGK Môc tiªu: Quan s¸t vµ nªu ®­îc kiÕn thøc c¬ b¶n cña bµi häc tuú thuéc vµo lÖnh GV ®­a ra: - GV chia nhãm vµ cho c¸c nhãm ho¹t ®éng. - Cho c¸c nhãm b¸o c¸o kÕt qu¶, c¸c nhãm kh¸c bæ sung. - Rót ra kÕt luËn. Ho¹t ®éng 2: Lµm viÖc víi vËt thËt Môc tiªu: BiÕt ph©n lo¹i, nªu lîi Ých tac dông cña nh÷ng vËt thËt mµ häc sinh ®· quan s¸t ®­îc ë Ho¹t ®éng1. - GV cho HS gÊp SGK, ®­a vËt chuÈn bÞ ®Æt lªn bµn. - GV lÖnh cho HS tr¶ lêi qua quan s¸t, ph©n tÝch vËt ®ã (cã thÓ theo nhãm hoÆc c¸ nh©n) - GV cho c¶ líp nhËn xÐt vµ rót ra kÕt luËn. 3. Cñng cè- dÆn dß: GV chèt l¹i c¸c kiÕn thøc ®· häc trong bµi, yªu cÇu chuÈn bÞ tiÕp bµi sau. * Chó ý: Dùa vµo néi dung, yªu cÇu cô thÓ trong môc tiªu bµi häc- theo tõng ho¹t ®éng, GV cho HS lµm viÖc trªn vËt thËt tr­íc ®Ó rót ra kÕt luËn1: (ë ho¹t ®éng 1) sau ®ã quan s¸t SGK ®Ó rót ra kÕt luËn 2 (ë ho¹t ®éng 2). HoÆc ®èi víi nh÷ng bµi mµ yªu cÇu HS ®· rót ra ý nghÜa th× GV cã thÓ cho HS quan s¸t SGK tr­íc ®Ó rót ra ý nghÜa. Sau ®ã GV cho HS vËn dông ®Þnh nghÜa (ë H/® 1) ®Ó ph©n biÖt c¸c vËt thËt ë H/® 2. 1.3. §èi víi nh÷ng bµi cã kÕt hîp quan s¸t thiªn nhiªn. * Quy tr×nh d¹y bµi nh­ sau: 1. Giíi thiÖu bµi 2. H­íng dÉn tõng ho¹t ®éng: Ho¹t ®éng 1: Quan s¸t thiªn nhiªn - GV nªu môc tiªu ho¹t ®éng - Chia nhãm, nªu yªu cÇu ho¹t ®éng cña c¸c nhãm - C¸c nhãm ho¹t ®éng ngoµi thiªn nhiªn- Rót ra kÕt qu¶ - GV cho HS vµo líp ®Ó tr×nh bµy kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhãm m×nh, c¸c nhãm kh¸c bæ sung. Tõ ®ã rót ra kÕt luËn * ChuyÓn sang ho¹t ®éng 2 (T¹i líp) Víi c¸ch d¹y nµy häc sinh sÏ ph©n biÖt ®­îc c¸c ho¹t ®éng, kh«ng bÞ ph©n t¸n t­ t­ëng tõ ho¹t ®éng nµy ®Õn ho¹t ®éng kh¸c. 2. Nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n khi d¹y m«n TN - XH líp 1,2,3 1. ThuËn lîi: Ch­¬ng tr×nh 2000 nãi chung m«n TN - XH nãi riªng cã sù ®æi míi kh¸ c¨n b¶n. - VÒ néi dung ch­¬ng tr×nh SGK cã thÓ lùa chän c¸c ph­¬ng ph¸p thÝch hîp ®èi víi tõng ®èi t­îng HS ®Ó tæ chøc, h­íng dÉn häc sinh tù häc, tù chiÕm lÜnh kiÕn thøc míi. - H×nh thøc tæ chøc d¹y häc th­êng linh ho¹t, phèi hîp gi÷a ho¹t ®éng trong líp vµ ngoµi líp, ë nhµ tr­êng vµ cuéc sèng xung quanh häc sinh. - C¸c lÖnh cña SGK ®­a ra râ rµng, phï hîp víi løa tuæi häc sinh. - C¸c con vËt, m« h×nh gÇn gòi víi c¸c em, c¸c em rÔ kiÕm rÔ nhí, rÔ sö dông. - C¸c h×nh thøc nh­: trß ch¬i, pháng vÊn ®ãng vai ... ®­îc ®­a vµo tiÕt häc t¹o cho c¸c em giao tiÕp tù nhiªn h¬n, tiÕt häc sinh ®éng h¬n. 2. Khã kh¨n: - ViÖc thay ®æi néi dung SGK, ph­¬ng ph¸p d¹y häc vµ c¸c h×nh thøc d¹y häc t¹o ra mét b­íc chuyÓn kgã kh¨n ®èi víi GV, nhÊt lµ nh÷ng GV cã c«ng t¸c l©u n¨m ®ßi hái GV ph¶i chuÈn bÞ c«ng phu vÒ bµi d¹y còng nh­ viÖc chuÈn bÞ ®å dïng d¹y häc. - Mét sè bµi, mét sè lÖnh ®­a ra mµ kh«ng cã ®¸p ¸n, kh«ng cã phÇn chèt l¹i kiÕn thøc, nÕu GV chØ phô thuéc vµo tµi liÖu mµ kh«ng cã kiÕn thøc thùc tÕ th× viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ ch¾c ch¾n kh«ng ®­îc nh­ mong muèn. - Mét sè bµi häc ch­a thùc sù phï hîp víi HS tõng vïng, miÒn. (VÝ dô: Bµi: TØnh thnhf phè-Ho¹t ®éng c«ng nghiÖp th­¬ng m¹i ... ®èi víi miÒn nói, vïng s©u vïng xa. HoÆc bµi: Ho¹t ®éng n«ng nghiÖp-Thùc hµnh ®i th¨m thiªn nhiªn ... ®èi víi vïng thµnh phè thÞ x·). Bëi vèn hiÓu biÕt cña HS cßn cã h¹n lµm ¶nh h­ëng kh«ng nhá trong viÖc n©ng cao chÊt l­îng d¹y häc theo yªu cÇu ®· ®Ò ra. 3. ThiÕt kÕ bµi häc: Bµi 48: Qu¶ (TN-XH líp 3) I. Môc tiªu: Sau bµi häc häc sinh biÕt: - Quan s¸t, ®Ó t×m ra sù kh¸c nhau vÒ mµu s¾c, h×nh d¹ng cña mét sè lo¹i qu¶ - kÓ tªn th­êng cã cña mét sè lo¹i qu¶. - Nªu ®­îc chøc n¨ng cña h¹t vµ lîi Ých cña qu¶. II. §å dïng d¹y häc: - GV: + S­u tÇm c¸c lo¹i qu¶. +Dông cô thùc hµnh . ( dao , ®Üa , giá...) + PhiÕu häc tËp. - HS : + S­u tÇm c¸c lo¹i qu¶ + Dông cô thùc hµnh III. Ho¹t ®éng trªn líp: Ho¹t ®éng 1: KÓ tªn c¸c lo¹i qu¶ ®· ¨n. - GV cho HS kÓ tªn mét sè lo¹i qu¶ mµ m×nh ®· ¨n, cho c¶ líp cïng nghe (KÓ theo thø tù nèi tiÕp tõng bµn) Ho¹t ®éng 2: Quan s¸t vµ th¶o luËn. - Môc tiªu: Quan s¸t, ®Ó t×m ra sù kh¸c nhau vÒ mµu s¾c, h×nh d¹ng cña mét sè lo¹i qu¶. KÓ tªn c¸c bé phËn th­êng cã cña mét sè lo¹i qu¶. C¸ch tiÕn hµnh. GV cho HS ®­a c¸c qu¶ - HS dÆt trªn bµn theo nhãm §· chuÈn bÞ lªn bµn - C¸c nhãm nãi cho nhau nghe - HS tù kÓ? §ã lµ qu¶ g×? Mµu s¾c,H×nh d¹ng, mïi vÞ. cña qu¶ ®ã nh­ thÕ nµo? - Cho mét sè nhãm m« t¶ qu¶ cña m×nh tr­íc líp - C¶ líp theo dâi, nhËn - XÐt. -) GV: VËy qu¶ cã mµu s¾c, h×nh d¹ng, kÝch th­íc nh­ thÕ nµo? - HS nh¾c l¹i th«ng tin mét trong môc bãng ®Ìn to¶ s¸ng GV chuyÓn ý: mµu s¾c h×nh d¹ng, mïi vÞ cña c¸c lo¹i qu¶ kh¸c nhau chóng cã ®Æc ®iÓm gi? H/® tiÕp H·y bæ ®«i qu¶ cña m×nh ra - HS H/® theo nhãm bµn vµ rót ra cho biÕt qu¶ cã mÊy phÇn. kÕt luËn: Qu¶ th­êng cã 3 phÇn: Vá, thÞt vµ h¹t. =) VËy ®Æc ®iÓm cña qu¶ lµ g× ? - HS kÕt luËn. Ho¹t ®éng 3: Theo th¶op luËn vÒ chøc n¨ng cña h¹t vµ lîi Ých cña qu¶. - GV ®­a phiÕu häc tËp - HS th¶o luËn nhãm ®«i: §¸nh dÊu X vµo  tr­íc c©u tr¶ lêi ®óng. - PhÇn nµo cña qu¶ trong ®iÒu kiÖn thÝch hîp cã thÓ mäc thµnh c©y míi: œ Vá - HS tham luËn ®¸nh dÊu X œ ThÞt Vµo œ œ H¹t - VËy chøc n¨ng cña h¹t lµ g×? - HS tr¶ lêi. - Ng­êi ta dïng qu¶ ®Ó lµm g× ? - HS quan s¸t c¸c h×nh ¶nh trong SGK vµ tr¶ lêi c©u hái Nªu vÝ dô =) KÕt luËn. - Liªn hÖ: §Ó cho qu¶ t­¬i l©u - HS tr¶ lêi chóng ta chó ý ®iÒu g×? Tr­íc khi ¨n qu¶ ta ph¶i lµm g×? Ho¹t ®éng 4: Trß ch¬i: §o¸n xem qu¶ g× - HS ch¬i trß ch¬i - GV chuÈn bÞ mét sè qu¶ ®· c¾t bá vµo giá. - Gäi mét HS ®­îc bÞt m¾t lªn tù nhÆt qu¶ trong giá vµ ®o¸n xem ®ã lµ qu¶ g×? Cñng cè - DÆn dß: - Nh¾c l¹i ®Æc ®iÓm, lîi Ých cña qu¶. - ChuÈn bÞ bµi sau. c: KÕt luËn I.KÕt qu¶ nghiªn cøu: 1. So s¸nh kÕt qu¶ Sau khi d¹y thÝ nghiÖm mét tiÕt häc (Bµi: Qu¶ - TNXH 3) víi 2 ph­¬ng ph¸p d¹y kh¸c nhau trªn cïng mét ®èi t­îng lµ HS 2 líp 3A, 3B tr­êng TiÓu häc VÜnh Khang n¨m häc( 2004 - 2005 ) . KÕt thóc tiÕt häc d¹y t«i cho HS lµm mét sè c©u hái tr¾c nghiÖm: C©u1: Mçi qu¶ th­êng cã mÊy bé phËn? C©u2: §¸nh dÊu nh©n (x) vµo « trèng tr­íc c©u tr¶ lêi ®óng: a) PhÇn nµo cña qu¶ trong ®iÒu kiÖn thÝch hîp cã thÓ mäc thµnh c©y míi? “ Vá “ ThÞt “ H¹t b) H¹t cã chøc n¨ng g×? C©u3: Ng­êi ta cã thÓ sö dông qu¶ ®Ó lµm g×? * KÕt qu¶ thu ®­îc (D¹y theo ph­¬ng ph¸p mµ thùc tr¹ng mét sè GV th­êng lµm). * §èi víi líp 3A n¨m häc( 2004 - 2005 ) : Tæng sè : 20 em - HS hoµn thµnh tèt : 10 em- tØ lÖ 50%. - HS hoµn thµnh: 7 em- tØ lÖ 35% - HS ch­a hoµn thµnh: 3 em- tØ lÖ15% · KÕt qu¶ tiÕt 2 (VËn dông ph­¬ng ph¸p míi) Líp 3B n¨m häc (2004- 2005) : Tæng sè : 19 em - HS hoµn thµnh tèt : 12 em - tû lÖ: 63.2% - HS hoµn thµnh: 7 em-tû lÖ: 36.8% * NhËn xÐt: Qua 2 tiÕt d¹y thùc nghiÖm trªn t«i thÊy: c¸ch vËn dông nhuÇn nhuyÔn gi÷a vËt thËt vµ tranh ¶nh khi d¹y m«n TN-XH lµ hîp lý vµ ph¸t huy ®­îc tÝnh s¸ng t¹o cña häc sinh. 2. KÕt luËn chung: Sù ra ®êi cña ch­¬ng tr×nh n¨m 2000 ®· ®¸nh dÊu mét sù kiÖn lín ®èi víi ngµnh GD-§T trong ®ã cã gi¸o dôc tiÓu häc. Ch­¬ng tr×nh 2000 ®· nhanh chãng t¹o ra mét sù quan t©m chó ý ®Æc biÖt cña toµn thÓ GV, HS, c¸c bËc phô huynh vµ c¸c nganh cã liªn quan bëi nã cã nhiÒu ®æi míi, ®¸p øng kÞp thêi t×nh h×nh ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc, cña thêi ®¹i. Tõ ®©y chóng ta ®­îc tiÕp nhËn mét nÒn gi¸o dôc hiÖn ®¹i h¬n, tiªn tiÕn h¬n vµ cã nhiÒu triÓn väng h¬n. M«n häc Tù nhiªn vµ X· héi -ch­¬ng tr×nh n¨m 2000 lµ mét trong nh÷ng m«n häc cã nhiÒu ®æi míi nhÊt. Bëi nã kh«ng cßn lµ m«n häc trõu t­îng, khã ®èi víi häc sinh mµ häc TN-XH giê ®©y trë nªn s«i næi, hÊp dÉn häc sinh vµ nÕu cã ®Çy ®ñ ®å dïng häc tËp th× giê häc thùc sù sinh ®éng. Tuy nhiªn ®Ó cã ®­îc kÕt qu¶ nh­ mong muèn: HS ®­îc ho¹t ®éng trªn ®å dïng häc tËp ®Ó t×m ra kiÕn thøc, ®ßi hái GV ph¶i nç lùc phÊn ®Êu trong mäi ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh nhÊt lµ nh÷ng tr­êng häc thuéc vïng s©u vïng xa. ViÖc t×m hiÓu: “C¸ch vËn dông ®å dïng d¹y häc ®Ó d¹y m«n Tù nhiªn vµ X· héi” lµ mét phÇn rÊt nhá t¹o cho viÖc d¹y TN-XH cã hiÖu qu¶ h¬n. 3. KiÕn nghÞ ®Ò xuÊt: Qua qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y, nghiªn cøu vµ t×m c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc, h­íng dÉn häc sinh. b¶n th©n t«i cã mét sè kiÕn nghÞ sau: - CÇn cung c¸p ®Çy ®ñ c¸c thiÕt bÞ d¹y häc phôc vô cho m«n TN&XH. - CÇn biªn so¹n thªm c¸c thiÕt kÕ, h­¬ng ®Én lËp kÕ ho¹ch bµi häc, cã ®Çy ®ñ c¸c th«ng tin, d÷ liÖu ®Ó gi¸o viªn khi so¹n gi¶ng cã tµi liÖu tham kh¶o Song do h¹n chÕ nhÊt ®Þnh cña b¶n th©n nªn nh÷ng ®iÒu t«i tr×nh bµy trong ®Ò tµi cã thÓ ch­a ®­îc thÊu ®¸o. RÊt mong ®­îc sù quan t©m, chØ b¶o cña héi ®ång khoa häc cïng víi sù ®ãng gãp cña b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi cña t«i cã hiÖu qu¶ h¬n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! VÜnh Khang, ngµy 25 th¸ng 3 n¨m 2006 Ng­êi thùc hiÖn TrÞnh ThÞ Thuû

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docMột số kinh nghiệm sử dụng TBDH để dạy học môn TN&XH lớp 1,2,3.doc
Luận văn liên quan