Nghiên cứu chẩn đoán và kết quả phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống cổ tại bệnh viện Việt Đức (8/2004- 6/2005)

Thoát vịthường xảy ra ởvịtrí đĩa đệm C5-C6 (50%), C6-C7 (19,4%). Hội chứng chèn ép tuỷ(74,1%): gồm các triệu chứng chính: liệt tứchi hoàn toàn hoặc không hoàn toàn / liệt 2 chân (75%), rối loạn cảmgiác (95%), rối loạn cơtròn (60%), đau cổcơhọc (90%). Điểm trung bình trước phẫu thuật là JOA 8,3 điểm. Hội chứng chèn ép rễ(25,9%): gồm các triệu chứng chính: đau kiểu rễcổ (85,7%), rối loạn cảmgiác (85,7%), nghiệmpháp Spurling dương tính (71,4%). Điểmtrung bình trước phẫu thuật là JOA 10 điểm. Chụp X quang qui ước cột sống cổ: thoái hoái cột sống cổ(73,3%), hình ảnh gián tiếp của thoát vị đĩa đệm làhẹp khe khớp (53,3%).

pdf7 trang | Chia sẻ: lylyngoc | Ngày: 25/02/2014 | Lượt xem: 2544 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu chẩn đoán và kết quả phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống cổ tại bệnh viện Việt Đức (8/2004- 6/2005), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ngoại khoa NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN VÀ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG CỔ TẠI BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC (8/2004- 6/2005) Nguyễn Đức Liên 1 Người hướng dẫn: Hà Kim Trung 2, Dương Đại Hà 3 TÓM TẮT Mô tả các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng đặc trưng của thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ) cột sống cổ. Đánh giá kết quả bước đầu của điều trị phẫu thuật. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu 27 bệnh nhân TVĐĐ cột sống cổ được phẫu thuật tại Bệnh viện Việt Đức trong 10 tháng (8/2004 – 6/2005). Kết quả: tỷ lệ nam/nữ là 2, tuổi trung niên (70,4%), lứa tuổi thường gặp là 40-49 (40,8%). Vị trí thoát vị thường gặp là C5-C6 (50%) và C6-C7 (19,4%). Khởi phát bệnh không liên quan đến chấn thương (88,9%) và diễn biến từ từ (27 tháng). Các hội chứng thường gặp: hội chứng chèn ép tuỷ (74,1%), hội chứng chèn ép rễ (25,9%). Hội chứng chèn ép tuỷ gồm: liệt tứ chi (65%), rối loạn cảm giác (95%), rối loạn cơ tròn (60%). Hội chứng chèn ép rễ gồm: Đau kiểu rễ cổ (85,7%), rối loạn cảm giác(85,7%), nghiệm pháp Spurling dương tính (71,4%). Chụp X quang qui ước (55,6%): thoái hoá cột sống cổ (73,3%). Chụp cộng hưởng từ (100%): thấy rõ vị trí thoát vị (100%), thoát vị trung tâm (51,9%), thoát vị cạnh trung tâm (25,9%), thoát vị bên (18,5%). Các phương pháp phẫu thuật: mổ lối trước theo phương pháp Smith-Robinson (85,2%), mổ lối sau (18,5%). Kết quả khám lại sau mổ 5,5 tháng (88,9%)- theo bảng tiêu chuẩn của Hiệp hội Chấn thương Chỉnh hình Nhật Bản: Nhóm chèn ép rễ có điểm trung bình trước phẫu thuật là 10 điểm, khám lại là 16,7 điểm; Nhóm chèn ép tuỷ có điểm trung bình trước phẫu thuật từ 8,3 đã đạt 13,9 điểm khi khám lại. Chụp X quang kiểm tra (62,9%): Kết xương tốt (94,1%). Kết luận: Phẫu thuật là biện pháp điều trị có kết quả tốt khi điều trị nội khoa thất bại. Từ khoá: thoát vị đĩa đệm cột sống cổ; phẫu thuật. SUMMARY DIAGNOSIS AND SURGICAL RESULT OF CERVICAL DISC HERNIATIONS AT VIET DUC HOSPITAL (8/2004- 6/2005) The description of specific clinical symptoms and paraclinical symptoms, investigate early surgical result of cervical disc herniations. Subjects: the prospective study on 27 patients with cervical disc herniations were operated at Viet Duc hospital during ten months (8/2004- 6/2005). The results: the sex ratio is 2, almost of the middle-age (70,4%) in which the age group of 40-49 years olds major (40,8%). Hernia position major is C5-C6 (50%), C6-C7 (19,4%). In which 88,9% of cases is not due to cervical trauma, average time of medical history is 27 months. Majority syndromes are: spinal cord compression syndrome (74,1%), nerve root compression syndrome (25,9%). Majority symptoms of spinal cord compression are whole body paralysis (65%), dysaesthesiae (95%). Majority symptoms of nerve root compression are: root pain (85,7%), dysaesthesiae (85,7%), Spurling test (71,4%). X-ray examination (55,6%): cervical spondylosis (73,3%). Magnetic resonance image on 27 patients (100%): real hernia position (100%), median herniation (51,9%), paramedian herniation (25,9%), lateral herniation (18,5%). The surgical technics are: anterior cervical discectomy with Smit- Robinson (85,2%), laminectomy (18,5%). The result re-examination after 5,5 months based on score system of the Japanese Orthorpaedic Association (JOA) is the 1 Sinh viên Y5. Trường Đại học y Hà Nội. 2 Tiến sỹ- Khoa PTTK- Bệnh viện Việt Đức- Hà Nội. 3 Thạc sỹ- Khoa PTTK- Bệnh viện Việt Đức- Hà Nội. 488 Hội Nghị Khoa Học Công Nghệ Tuổi Trẻ Các Trường Đại Học Y Dược Việt Nam lần thứ XIII preoperative mean score of 10 point improved to 16,7 at the final follow-up with radiculopathy patients group; the preoperative mean score of 8,3 point improved to 13,9 with myelopathy patients group. X-ray examination (62,9%): good fusion bone (94,1%). Conclusion: Surgery is effective in treating cervical disc herniations. Keywords: Cervical disc herniation; Surgery 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ thường gặp trong bệnh cảnh thoái hoá cột sống cổ, theo Kelsey tỷ lệ mới mắc hàng năm chừng 5,5/100.000 người [6]. Người đầu tiên mô tả bệnh lý này là Gutzeit, một tác giả người Đức năm 1927, nhân một trường hợp chèn ép rễ thần kinh cổ 6 do đĩa đệm. Ngày nay vấn đề này còn mang ý nghĩa thời sự trong các lĩnh vực nghiên cứu: mô phôi học, sinh bệnh học, giải phẫu bệnh học, chẩn đoán và điều trị … Ở Việt Nam, TVĐĐ cổ được chú ý chẩn đoán và điều trị vào đầu thập niên 90 của thế kỷ XX. Đa số bệnh nhân đến viện muộn để lại hậu quả là chèn ép tuỷ và rễ thần kinh cổ. Tới nay việc chẩn đoán đã đạt được những bước tiến nhất định do áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại: chụp cộng hưởng từ… Về điều trị TVĐĐ hiện nay, điều trị ngoại khoa với mục đích giải phóng chèn ép tuỷ và rễ thần kinh, trả lại khả năng hoạt động bình thường cho bệnh nhân (BN). Việc điều trị phẫu thuật đã được tiến hành ở các Bệnh viện (Chợ rẫy, Việt Đức ...) và đã có một số công trình nghiên cứu về chẩn đoán, điều trị được công bố, tuy nhiên việc đánh giá các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng, đánh giá kết quả sau phẫu thuật một cách chuyên biệt và hệ thống chưa được đề cập và nghiên cứu đầy đủ. Do đó chúng tôi tiến hành đề tài “ Nghiên cứu chẩn đoán và kết quả phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống cổ” nhằm 2 mục tiêu sau: 1- Mô tả các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng đặc trưng của TVĐĐ cột sống cổ. 2- Đánh giá kết quả bước đầu của điều trị phẫu thuật. 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Đối tượng nghiên cứu: Gồm 27 bệnh nhân được chẩn đoán và điều trị phẫu thuật TVĐĐ cột sống cổ trong thời gian 10 tháng (8/2004-6/2005) tại khoa phẫu thuật thần kinh (PTTK) Bệnh viện Việt Đức. • Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân: được chẩn đoán TVĐĐ cột sống cổ, được mổ và xác định có thoát vị trong quá trình phẫu thuật, được theo dõi đánh giá kết quả sau phẫu thuật • Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân bị chấn thương cột sống cổ, có các bệnh lý bẩm sinh hay mắc phải ở tứ chi, có bệnh lý cột sống khác (viêm tuỷ, ung thư cột sống, u tuỷ ...). 2.2. Phương pháp nghiên cứu 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu mô tả tiến cứu tất cả các trường hợp TVĐĐ cột sống cổ được khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và có điều trị phẫu thuật. 2.2.2. Các bước tiến hành: 27 BN được nghiên cứu tiến cứu. 24 BN kiểm tra sau mổ. • Phương pháp thu thập số liệu: Các thông tin được thu thập theo mẫu bệnh án thống nhất: Trực tiếp khám và đánh giá bệnh nhân trước mổ, quan sát và đánh giá các hình ảnh cận lâm sàng qua phim chụp, tham gia phụ mổ và trực tiếp đánh giá sau mổ. • Khám lâm sàng và cận lâm sàng: + Hội chứng chèn ép rễ: Đau cổ, đau kiểu rễ (đau lan theo đường đi của rễ thần kinh bị chèn ép chi phối). Nghiệm pháp Spurling dương tính khi ấn đầu xuống trong tư thế cúi và nghiêng về phía đau thì tạo ra đau từ cổ lan xuống vai, cánh tay, bàn tay. + Hội chứng tuỷ: biểu hiện là liệt vận động. Ở giai đoan sớm còn có dấu hiệu L’hermitte (cảm giác như điện giật đột ngột lan từ cổ xuống lưng khi ngửa cổ), rối loạn cơ tròn... 491 Ngoại khoa + Đánh giá chung: bảng tiêu chuẩn Hiệp hội Chấn thương chỉnh hình Nhật Bản (JOA). + Cận lâm sàng: quan sát các hình ảnh trên phim chụp X quang và cộng hưởng từ. Hình 1: Smith-Robinson Hình 2: Mở cung sau • Chỉ định mổ: + Đối với chèn ép rễ: khởi đầu bằng điều trị nội khoa. Chỉ định phẫu thuật đặt ra nếu điều trị nội 3 tháng mà triệu chứng không giảm hoặc đau và liệt hơn. + Đối với chèn ép tuỷ: nên mổ sớm khi đã chẩn đoán là chèn ép tuỷ vì cần đề phòng các biến chứng ở tuỷ [1]. Chỉ định tuyệt đối của điều trị phẫu thuật là biến chứng thần kinh nặng dần hay đã tiến triển xa. • Phương pháp phẫu thuật: giải ép lối trước theo phương pháp Smith- Robinson và giải ép lối sau (mở cung sau hoặc tạo hình ống sống) (hình 1 và hình 2). • Đánh giá kết quả sau phẫu thuật: + Khi ra viện: so sánh các triệu chứng trước và sau mổ. + Khám lại sau phẫu thuật: chúng tôi tiến hành khám lại từ 3-12 tháng sau phẫu thuật: Đánh giá lâm sàng theo bảng tiêu chuẩn cuả Hiệp hội Chấn thương Chỉnh hình Nhật Bản (JOA). Chụp X quang qui ước cột sống cổ để đánh giá mức độ kết xương. Bảng JOA- Bệnh lý rễ thần kinh cổ [9] Tr.c cổ 0 Æ 3 điểm Tr.c cánh tay 0 Æ 3 1, Triệu chứng chủ quan Tr.c ngón tay 0 Æ 3 2, Khả năng làm việc 0 Æ 3 3, Chức năng ngón tay -2 Æ 0 Spurling test 0 Æ 3 Cảm giác 0 Æ 2 Vận động 0 Æ 2 4, Dấu hiệu tìm thấy Phản xạ gân sâu 0 Æ 1 Mức -2 Æ 20 Bình thường 20 điểm Bảng JOA - Bệnh lý tuỷ cổ [7] 1, Mất vận động chi trên 0 Æ 4 điểm 2, Mất vận động chi dưới 0 Æ 4 3, Rối loạn cảm giác 0 Æ 6 4, Rối loạn cơ tròn 0 Æ 3 Mức 0 Æ 17 Bình thường 17 điểm 2.2.3. Xử lý kết quả: thuật toán thống kê thường qui. Sử dụng phần mềm SPSS 13.0 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1. Đặc điểm chung • Tuổi: Trung bình 50,2 (21-78). Dưới 40 tuổi (11,1%), 40-49 tuổi (40,8%), 50-59 tuổi (29,6%), trên 60 tuổi (18,5%). • Giới: Nam (66,7%), nữ (33,3%). Tỷ lệ nam/nữ = 2. • Nghề nghiệp: lao động chân tay (40,7%), lao động hành chính nội trợ (59,3%). • Tiền sử: chấn thương đầu mặt cổ (11,1%), không chấn thương (88,9%). 3.2. Bệnh cảnh lâm sàng • Vị trí thoát vị: C3-C4 (13,9%), C4- C5 (16,7%), C5-C6 (50%), C6-C7 (19,4%). Thoát vị 1 tầng (74%), 2 tầng 490 Hội Nghị Khoa Học Công Nghệ Tuổi Trẻ Các Trường Đại Học Y Dược Việt Nam lần thứ XIII (22,2%), trên 3 tầng có 1 bệnh nhân (3,7%). • Khởi phát bệnh: từ từ (88,9%), đột ngột (11,1%). Thời gian bệnh sử trung bình 27 tháng, gồm: dưới 1 tháng (7,4%), 1-12 tháng (51,8%), trên 12 tháng (40,8%). • Triệu chứng khởi điểm:đau cổ (66,7%),RL cảm giác (22,2%), RLvận động (11,1%). • Lý do vào viện: liệt tứ chi/liệt 2 chân (51,9%); tê bì (18,5%); đau cổ, đau rễ (29,6%). • Hội chứng lâm sàng: hội chứng cột sống cổ (81,5%). Hội chứng tuỷ (44,4%), hội chứng rễ-tuỷ (29,6%), hội chứng rễ (25,9%). Bảng 1: Hội chứng rễ (n=7) Triệu chứng N % Đau cổ cơ học 7 100 Đau kiểu rễ 6 85,7 RL cảm giác 6 85,7 Spurling (+) 5 71,4 Bảng 2: Hội chứng tuỷ (n=20) Triệu chứng N % Liệt tứ chi/liệt 2 chân 15 75 Rl cảm giác 19 95 RL cơ tròn 12 60 Giảm phản xạ chi trên 10 50 Tăng phản xạ chi dưới 16 80 Dấu hiệu L’hermitte 3 15 3.3. Cận lâm sàng • Chụp X quang qui ước (áp dụng cho 15 BN): mất đường cong sinh lý (40%), gai xương (73,3%), hẹp khe khớp (53,3%). • Chụp cộng hưởng từ + Hình ảnh trên lớp cắt dọc (bảng 3): Hình ảnh N % Hình ảnh toàn thể cột sống 27 100 Hình ảnh TVĐĐ ra sau Tăng tín hiệu tuỷ tại vị trí chèn ép Mảnh rời trong ống tuỷ Lồi đĩa đệm (cùng tầng hoặc khác tầng) 27 18 1 15 100 66,7 3,7 55,6 Hình ảnh cốt hoá dây chằng dọc sau Hình ảnh cốt hoá dây chằng vàng 8 3 29,6 11,1 + Hình ảnh trên lớp cắt ngang: thoát vị trung tâm (51,9%), thoát vị cạnh trung tâm (25,9%), thoát vị bên (18,5%). + Đối chiếu hình ảnh cộng hưởng từ và lâm sàng (bảng 4): MRI Lâm sàng Thoát vị trung tâm Cạnh trung tâm Thoát vị bên Hội chứng tuỷ 14 6 Hội chứng rễ 2 5 3.4. Điều trị phẫu thuật: giải ép lối trước theo phương pháp Smith-Robinson (85,2%), mở cung sau (11,1%), tạo hình ống sống (3,7%). 3.5. Kết quả khám lại sau mổ: • Khám khi ra viện và so sánh với trước phẫu thuật (bảng 5). STT Triệu chứng Trước mổ Khi ra viện p 1 Đau cổ 25 \ \ 2 Liệt tứ chi/liệt 2 chân 15 11 >0,05 3 Rối loạn cảm giác 25 15 <0,05 4 Rối loạn cơ tròn 12 3 <0,05 • Khám lại: 24 BN (88,9%), thời gian 5,5 tháng, ngắn nhất 3 tháng, dài nhất 10 tháng. + Hội chứng rễ (theo bảng tiêu chuẩn của JOA): khám lại 7/7 BN (100%). Điểm trung bình trước phẫu thuật là 10,0±2,8, khám lại là 16,7±1,4 với mức hồi phục 83,6%. + Hội chứng tuỷ (theo bảng tiêu chuẩn của JOA): khám lại 17/20 BN (85%). Điểm trung bình trước phẫu thuật là 491 Ngoại khoa 8,3±2,8, khám lại là 13,9±2,9 với mức hồi phục 81,7%. + Chụp X quang kiểm tra (62,9%): kết xương tốt (94,1%), chỉ có 1 bệnh nhân mảnh xương ghép trật khỏi vị trí ghép. 4. BÀN LUẬN 4.1. Đặc điểm chung Trong nghiên cứu này, nam giới chiếm 66,7% gấp 2 lần nữ giới.Tuổi trung bình của các bệnh nhân là 50,2 (21-78). Có 40,8% BN ở độ tuổi 40-49, như vậy bệnh lý TVĐĐ cổ thường thấy ở tuổi trung niên. TVĐĐ cổ ở nhóm lao động chân tay (59,3%), nhóm lao động hành chính nội trợ (40,7%). Phần lớn bệnh nhân đến viện không liên quan đến tiền sử chấn thương (88,9%). 4.2. Bệnh cảnh lâm sàng • Vị trí thoát vị: thường gặp nhất là ở đĩa đệm C5-C6 (50%), rồi đến C6-C7 (19,4%). Các tác giả khác cũng cho thấy thoát vị ở đĩa đệm C5-C6 là thường gặp nhất: Kokubun (47%) [7], Bucciero (54%) [5]. Các tác giả đều thống nhất rằng đĩa đệm C5-C6 đóng vai trò như một điểm tựa cho một đòn bẩy trong sự vận động của đầu và cổ, thường xuyên chịu tải trọng lớn của cơ thể và lực bổ xung gây nên thoái hoá sớm, do đó dễ xảy ra thoát vị. • Khởi phát bệnh: Đa số diễn biến từ từ không liên quan đến chấn thương (88,9%). Đau cổ (66,7%) thường xuất hiện sớm và thường là triệu chứng đầu tiên của TVĐĐ cột sống cổ. Đa số bệnh nhân trước khi đến viện thường được điều trị nội khoa và có tác dụng tạm thời nên thời gian từ khi có triệu chứng đầu tiên đến khi được mổ tương đối dài: trung bình là 27 tháng, ngắn nhất là 3 tuần, dài nhất là 10 năm, đa số đến từ 1-12 tháng (51,8%). Lý do đến viện chủ yếu là liệt vận động (51,8%) bao gồm: liệt tứ chi hoàn toàn hoặc không hoàn toàn, liệt 2 chân. • Bệnh cảnh lâm sàng: chủ yếu là chèn ép tủy (74,1%) trong đó chèn ép tuỷ đơn thuần chiếm tỷ lệ cao nhất (44,4%), chèn ép tuỷ và rễ phối hợp (29,6%); chèn ép rễ chỉ chiếm 25,9%). Nghiên cứu của Kokubun 1996 [7] cũng cho kết quả tương tự: chủ yếu là hội chứng tuỷ (84,2%), còn hội chứng rễ chỉ chiếm 15,8%. Chúng tôi thấy không có sự khác biệt các hội chứng lâm sàng tại các vị trí thoát vị đĩa đệm khác nhau (p>0,05). Như vậy đa số bệnh nhân đến viện muộn với hội chứng lâm sàng chủ yếu là hội chứng chèn ép tuỷ. Triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân chèn ép rễ (bảng 1) chủ yếu là đau cổ cơ học (100%), đau kiểu rễ cổ (85,7%), rối loạn cảm giác kiểu tê bì, kiến bò (85,7%), nghiệm pháp Spurling dương tính (74,1%). Nguyên nhân của đau là do chèn ép của đĩa đệm và dây chằng dọc sau (đĩa đệm là 1 tổ chức không nhận cảm đau), thêm vào đó chính màng cứng cũng có khả năng nhận cảm đau khi bị kích thích, nhất là bao rễ thần kinh được chi phối bởi dây thần kinh cảm giác cột sống và khi bao rễ kích thích sẽ gây phản xạ co thắt mạch, thiếu máu cũng có thể gây ra đau, đau tăng lên khi rễ bị chèn ép trong lỗ tiếp hợp. Triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân chèn ép tuỷ (bảng 2): Tất cả 20 trường hợp chèn ép tuỷ đều có rối loạn vận động, trong đó: liệt tứ chi/ liệt 2 chân (75%), rối loạn cảm giác (90%), rối loạn cơ tròn (60%), rối loạn phản xạ. Trong đó liệt tứ chi hoàn toàn là nặng nhất, chúng tôi gặp 4 trường hợp (20%), đây là yếu tố tiên lượng nặng vì sau phẫu thuật phần lớn chua tự đi lại ngay được mà cận phục hồi chức năng. 15% BN có dấu hiệu L’hermitte dương tính, triệu chứng này cho thấy giai đoạn sớm của bệnh và khả năng phục hồi sau phẫu thuật. 4.3. Hình ảnh cận lâm sàng • Chụp X quang qui ước: cho thấy thoái hoá cột sống cổ (73,3%) gồm: mất đường cong sinh lí, gai xương. Dấu hiệu gián tiếp của TVĐĐ cổ là hẹp khe khớp (53,3%). • Chụp cộng hưởng từ Ảnh trên lớp cắt dọc (bảng 3): nhìn thấy vị trí thoát vị (100%), tăng tín hiệu tủy tại vị trí chèn ép(66,7%), đây là hình ảnh chứng tỏ chèn ép tuỷ, chúng tôi thấy tất cả các bệnh nhân này đều có biểu hiện chèn ép tuỷ trên lâm sàng. Theo Bucciero [5] thì đó là dấu hiệu của phù hay xuất huyết ở tuỷ do chèn ép. Chúng tôi còn thấy hình ảnh cốt hoá dây chằng dọc sau (29,6%) và cốt hoá dây chằng vàng 494 Hội Nghị Khoa Học Công Nghệ Tuổi Trẻ Các Trường Đại Học Y Dược Việt Nam lần thứ XIII (11,1%), đây là những yếu tố góp phần gây chèn ép tuỷ. Ảnh trên lớp cắt ngang: Thoát vị trung tâm chiếm tỷ lệ cao nhất (51,9%), tiếp theo là thoát vị cạnh trung tâm (25,9%), thoát vị bên (18,5%) Đối chiếu lâm sàng (bảng 4) thấy: Thoát vị trung tâm chỉ gây chèn ép tuỷ trên lâm sàng, thoát vị bên chỉ gây chèn ép rễ, thoát vị cạnh trung tâm có thể gây chèn ép tuỷ hoặc/và rễ. 4.4. Điều trị phẫu thuật • Chỉ định mổ: Đối với chèn ép rễ chỉ định phẫu thuật đặt ra nếu điều trị nội 3 tháng mà triệu chứng không giảm hoặc đau và liệt hơn. Đối với chèn ép tuỷ nên mổ sớm khi có chẩn đoán xác định vì cần đề phòng các biến chứng ở tuỷ • Phương pháp phẫu thuật thường được sử dụng là giải ép lối trước theo phương pháp Smith-Robinson (85,2%). Phẫu thuật lối sau thường được sử dụng khi thoát vị đĩa đệm trên 3 tầng hoặc có hẹp ống sống cổ kèm theo: mở cung sau (11,1%), tạo hình ống sống (3,7%). 4.5. Kết quả khám lại sau mổ: • Kết quả khi ra viện (bảng 5): một số triệu chứng rối loạn cảm giác, rối loạn cơ tròn bước đầu cải thiện và có ý nghĩa thống kê. • Kết quả khám lại: được 24 BN (88,9%), thời gian khám lại trung bình là 5,5 tháng. Hội chứng rễ: Phẫu thuật cho kết quả thoả đáng: trung bình trước phẫu thuật là 10 điểm, khi khám lại là 16,7 điểm, hồi phục 85,6%. Kết quả này phù hợp với nghiên cứu của Kokubun [9]. Hội chứng tuỷ: trước phẫu thuật là 8,3 điểm, khám lại là 13,9 điểm, với mức hồi phục 81,7%. Nghiên cứu của Kokubun cũng cho kết quả tương tự: trước mổ 8,5, khám lại sau 1-18 năm là 14,8 điểm [7]. Chụp X quang kiểm tra được 17 BN (62,9%): liền xương tốt là 17 BN (94,1%). Như vậy, sau gần một thế kỷ phát triển phẫu thuật vẫn là một biện pháp điều trị có kết quả tốt, phục hồi phần lớn các triệu chứng về vận động, cảm giác, rối loạn cơ tròn... vẫn còn những biến chứng trong và sau mổ, cần được nghiên cứu thêm để ngày càng hạn chế các kết quả xấu. 5. KẾT LUẬN 5.1. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng: bệnh nhân đến viện muộn với các triệu chứng đặc trưng: Thoát vị thường xảy ra ở vị trí đĩa đệm C5-C6 (50%), C6-C7 (19,4%). Hội chứng chèn ép tuỷ (74,1%): gồm các triệu chứng chính: liệt tứ chi hoàn toàn hoặc không hoàn toàn / liệt 2 chân (75%), rối loạn cảm giác (95%), rối loạn cơ tròn (60%), đau cổ cơ học (90%). Điểm trung bình trước phẫu thuật là JOA 8,3 điểm. Hội chứng chèn ép rễ (25,9%): gồm các triệu chứng chính: đau kiểu rễ cổ (85,7%), rối loạn cảm giác (85,7%), nghiệm pháp Spurling dương tính (71,4%). Điểm trung bình trước phẫu thuật là JOA 10 điểm. Chụp X quang qui ước cột sống cổ: thoái hoái cột sống cổ (73,3%), hình ảnh gián tiếp của thoát vị đĩa đệm là hẹp khe khớp (53,3%). Chụp cộng hưởng từ: thấy rõ vị trí đĩa đệm thoát vị (100%), tăng tín hiệu tuỷ tại vị trí chèn ép (66,7%). Thoát vị trung tâm (51,9%) chỉ gây chèn ép tuỷ trên lâm sàng, thoát vị bên (18,5%) chỉ gây chèn ép rễ trên lâm sàng, thoát vị cạnh trung tâm (25,9%) có thể gây chèn ép tuỷ hoặc rễ. 5.2. Đánh giá kết quả bước đầu của điều trị phẫu thuật: • Kết quả khi ra viện: một số triệu chứng rối loạn cảm giác, rối loạn cơ tròn bước đầu cải thiện và có ý nghĩa thống kê. • Kết quả khám lại: được 24 BN (88,9%), thời gian khám lại trung bình là 5,5 tháng. Nhóm bệnh nhân có hội chứng rễ: điểm trung bình trước mổ JOA 10 điểm, khám lại là JOA 16,7 điểm, mức hồi phục 85,6%. Nhóm bệnh nhân có hội chứng tuỷ: điểm trung bình trước mổ JOA 8,3 điểm, khám lại là JOA 13,9, mức hồi phục là 81,7%. Chụp X quang kiểm tra (62,9%): Kết xương tốt là 94,1%. 493 Ngoại khoa TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT 1. Nguyễn Đức Hiệp (2000): Nghiên cứu chẩn đoán và điều trị phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Luận văn tốt nghiệp Bác sỹ Nội trú Bệnh viện. Đại học y Hà Nội. 2. Nguyễn Thị Ánh Hồng (1999): Hẹp ống sống cổ. Giá trị cộng hưởng từ qua khảo sát 300 trường hợp. Y học Việt Nam. Chuyên đề chẩn đoán hình ảnh, 6-7: 126- 129. 3. Hồ Hữu Lương (2003): Thoái hoá cột sống cổ và thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Nhà xuất bản y học. 4. Võ Xuân Sơn- Trần Hùng Phong- Trần Minh Tâm (1999): “Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ: Hồi cứu 64 trường hợp mổ tại Bệnh viện Chợ Rẫy”. Hội nghị Việt Úc về Ngoại thần kinh. TIẾNG ANH 5. Bucciero A- Vizioli L- Cerillo A (1998): Soft cervical herviation. An analysis of 187 cases. Journal of Neurosurgical Sciences, 42: 125- 130. 6. Kelsey JL- Githens PB- Walter SD- Southwick WO- Weil U- Holford TR- Ossfeld AM- Calogeroja- O’ Connor T- White AA (1984): An epidemiological study of acute prolapsed cervical intervertebral disc. Journal Bone Joint Surgery, 66-A: 907- 914. 7. Kokubun S- Sato T- Ishii Y- Tanaka Y (1996): Cervical myelopathy in Japanese. Clinical Orthopaedics, 323: 129- 138. 8. Lunsford LD- Bissonette DJ- Jannetta PJ- Sheptak PE- Zorub DS (1980): Anterior surgery for cervical disc disease. Journal Neurosurgery, 53: 1- 19. 9. Tanaka Y, Kokubun S, Sato T (1998): Cervical radiculopathy and its unsolved problem. Clinical Orthopaedics, 13: 504- 512 494

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfnghien_cuu_1476.pdf