Nghiên cứu chế biến khô cá trê phi - H

Qua hai đồthịcho biết rằng: Hàm lượng muối trong nguyên liệu sẽ tăng dần theo thời gian ướp muối, còn hàm lượng ẩm thì ngược lại, tức là giảm dần theo thời gian ướp muối. Ngoài sựthay đổi vềhàm lượng ẩm và hàm lượng muối, trong quá trình ướp muối còn có sựthay đổi vềcấu trúc và màu sắc. Qua quá trình ướp muối khô, cấu trúc thịt cá trởnên cứng hơn. Còn màu sắc thì trởnên đậm hơn so với màu sắc nguyên liệu lúc đầu. Nguyên nhân do cơthịt cá ngấm muối, nước từthịt cá ra ngoài, một sốprotein bịbiến tính làm cấu trúc thịt cá trởnên rắn chắc hơn.

pdf60 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 19/08/2013 | Lượt xem: 3064 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu chế biến khô cá trê phi - H, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ề mặt nguyên liệu không bị tưa nát. 2.3.3. Các biến đổi của nguyên liệu trong quá trình ướp muối 2.3.3.1. Biến đổi về khối lượng Trong quá trình ướp muối, khối lượng nguyên liệu bị giảm. Nguyên nhân là do lượng muối ngấm vào nguyên liệu chậm hơn nhiều so với sự hao hụt các chất trong nguyên liệu. Các chất bị hao hụt chính gồm: a. Nước. Sự mất nước trong nguyên liệu là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến khối lượng và chất lượng thành phẩm. Bởi vì trong quá trình ướp muối, lượng muối ngấm vào cá ít hơn lượng nước thoát ra từ cá dẫn đến khối lượng cá giảm xuống. Ngoài ra, đối với cá mặn, sự mất nước làm cho cá có mùi vị không được thơm ngon, ăn có cảm giác khô xác và quá trình chín cũng không kéo dài được. Sự mất nước của cá trong quá trình ướp muối phụ thuộc vào nhiệt độ, phương pháp và thiết bị ướp muối. Khi tiến hành ướp muối ở nhiệt độ càng cao thì lượng nước từ nguyên liệu thoát ra càng nhiều, khối lượng càng giảm. Nếu xét về phương pháp ướp muối thì phương pháp ướp muối khô có khả năng khử nước triệt để hơn phương pháp ướp muối ướt. Trong quá trình ướp muối, lượng nước thoát ra ở giai đoạn 1 là lớn nhất và nhỏ dần theo các giai đoạn ướp muối cho đến khi đạt trạng thái cân bằng. b. Chất béo. Khi ướp muối cá, chất béo của cá cũng bị tổn thất nhưng tương đối ít do nó không hòa tan trong dung dịch muối. Nguyên nhân chính làm hao hụt chất béo là do sự oxi hóa lipid và sự chảy ra ngoài của một phần mỡ (nhất là khi ướp muối ở nhiệt độ cao). Mức độ hao tổn chất béo phụ thuộc vào sự phân bố của nó trong cơ thể cá và nhiệt độ. Chất béo ở da bị hao tổn nhiều hơn ở nội tạng, ướp muối nóng sẽ gây mất chất béo nhiều hơn ướp muối lạnh. c. Protein. Protein của cá bị phân giải trong quá trình ướp muối là nguyên nhân chính dẫn đến sự giảm protein cá. Tuy nhiên sự hao hụt này tương đối ít. Người ta thấy có nhiều yếu tố liên quan đến sự hao hụt protein cá khi ướp muối. Chẳng hạn khi thời gian ướp muối càng dài, tổn thất chất hữu cơ có đạm sẽ càng nhiều. Nếu sử dụng dung dịch muối có nồng độ càng thấp thì sự phân giải protein diễn ra mạnh tương ứng với sự hao hụt protein càng nhiều. Phương pháp ướp muối ướt làm giảm lượng đạm của cá nhiều hơn phương pháp ướp muối khô do sự phân giải của protein diễn ra mạnh hơn. Ngoài ra, nhiệt độ cũng có ảnh hưởng, khi ướp muối ở nhiệt độ càng cao thì protein bị phân giải càng nhiều và tổn thất càng lớn. 2.3.3.2. Sự tự chín của nguyên liệu trong quá trình ướp muối Sự tự chín của cá mặn là quá trình lên men phân giải các thành phần của nguyên liệu (protein, lipid,…). Tốc độ phân giải của các chất phụ thuộc vào thành phần hóa học của nguyên liệu, nhiệt độ, thời gian ướp muối, nồng độ nước muối và lượng muối ngấm vào thịt cá. Về bản chất, đây là quá trình lên men trong điều kiện có muối. Đầu tiên, các enzyme trong nội tạng và trong cơ thịt cá hoạt động mạnh thủy phân các chất tạo ra các sản phẩm hòa tan tạo điều kiện cho các vi sinh vật phát triển. Sau đó, các vi sinh vật phát triển càng nhiều và sản sinh ra các enzyme tương ứng góp phần vào việc phân giải protein, lipid. Trong môi trường nước muối 12% trở lên thì các vi sinh vật có hại bị ức chế, chỉ còn các vi sinh vật có lợi phát triển và sinh ra các men phân giải. Quá trình tự chín của nguyên liệu làm cho màu sắc của nguyên liệu tươi mất dần và sản sinh ra mùi vị thơm ngon đặc biệt. Các protein trong thịt cá bị phân giải thành các pepton, peptit, rồi các acid amin. Còn lipid bị phân giải thành các acid béo và glycerin. Cá nhiều mỡ qua quá trình tự chín sẽ cho mùi vị thơm ngon hơn cá ít mỡ. Qua thực nghiệm người ta thấy có loại cá thể hiện quá trình chín rất tốt còn một số loại cá lại không thể hiện rõ. Điều đó thể hiện quá trình tự chín của nguyên liệu khi ướp muối phụ thuộc rất nhiều vào giống loài cá. Ngoài ra nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến quá trình này. Ở nhiệt độ cao, quá trình tự chín xảy ra nhanh nhưng mùi vị của sản phẩm kém, còn ở nhiệt độ thấp quá trình tự chín xảy ra chậm nhưng lại cho mùi vị sản phẩm tốt hơn (Nguyễn Trọng Cẩn và Đỗ Minh Phụng, 1990). 2.4. Phương pháp làm khô thủy sản 2.4.1. Các phương pháp làm khô thủy sản Như chúng ta đã biết, nguyên liệu thủy sản chứa nhiều nước, vì vậy vấn đề tách nước là một trong các biện pháp quan trọng để bảo quản sản phẩm được lâu, dễ dàng vận chuyển và nâng cao giá trị sản phẩm. Sau khi tách ẩm ta sẽ được sản phẩm khô cá. Làm khô cá là một biện pháp sớm được con người sử dụng để bảo quản cá. Cá được làm khô bằng cách cho nước khuếch tán ra khỏi cơ và da cá. Nói chung có các cách làm khô sau. 2.4.1.1. Các phương pháp sấy khô cá Sấy là phương pháp làm khô nguyên liệu nhờ vào tác nhân sấy và thiết bị sấy. Tác nhân sấy có thể là không khí nóng, hơi nước nóng, khói lò,…Về bản chất của quá trình là sự bốc hơi nước của sản phẩm bằng nhiệt ở nhiệt độ bất kì, là quá trình khuếch tán do chênh lệch ẩm ở bề mặt và bên trong vật liệu. Sấy khô cá bao gồm các loại hình sấy như: Sấy ở áp lực thường bằng không khí nóng, sấy bằng bức xạ hồng ngoại, sấy chân không, sấy thăng hoa,…Ưu điểm của việc sấy khô cá là thời gian làm khô ngắn, hạn chế được các biến đổi xảy ra trong nguyên liệu, bảo vệ nguyên liệu tránh được cát, bụi, ngăn cản côn trùng xâm nhập, chủ động được thời gian và không phụ thuộc vào thời tiết. Hình 2: Thiết bị sấy dùng trong quá trình nghiên cứu 2.4.1.2. Làm khô bằng cách sử dụng năng lượng mặt trời Đã từ lâu con người đã biết sử dụng năng lượng mặt trời để phơi khô cá. Nguồn năng lượng mặt trời là vô tận, không tốn tiền, dồi dào và không thể bị độc quyền sở hữu. Nếu chúng ta biết sử dụng tốt nguồn năng lượng mặt trời, nó sẽ đem lại hiệu quả to lớn trong sản xuất. Phương pháp phơi khô cá được tiến hành ngoài trời, không đòi hỏi thiết bị phức tạp và đắt tiền, thao tác lại đơn giản, tiết kiệm được chi phí sản xuất. Tuy nhiên, phương pháp này lại có hạn chế là chiếm nhiều diện tích mặt bằng, lao động cực nhọc, khó kiểm soát quá trình làm khô, chất lượng có thể bị giảm do các phản ứng sinh hóa và vi sinh, dễ nhiễm bẩn và bị côn trùng tấn công. Để khắc phục các hạn chế của phương pháp này, cần tiến hành phơi ở dàn cao ráo, dùng lưới che chắn để tránh côn trùng, dùng thiết bị lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời. Lều sấy được làm từ tre, trúc hoặc các khung gỗ nhỏ, dùng nhựa trong suốt bao phủ toàn bộ khung lều. Vật liệu sấy đặt trên một cái dàn đặt bên trong lều, dàn được đan bằng lưới tre mịn. Phía dưới dàn thiết kế một tấm nhựa màu đen để cung cấp nhiệt cho vật liệu sấy (tấm nhự này cách dàn phơi một khoảng). Lều sấy có ưu điểm là gọn, nhẹ, dễ di chuyển, phòng chống ruồi, côn trùng, ngăn cản cát, bụi và vật lạ bám vào vật liệu sấy. Lều sấy đã được sử dụng ở một số nước như: Bangladesh, Malaysia, Thái Lan, Ấn Độ,… Hình 3: Thiết bị lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời dùng trong quá trình nghiên cứu Theo Nguyễn Trọng Cẩn và Đỗ Minh Phụng (1990) thì các sản phẩm có nhiều mỡ nên phơi mát chớ không phơi nắng để đề phòng hiện tượng chảy mỡ, hay bị khô bề mặt để đảm bảo chất lượng sản phẩm. 2.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình làm khô 2.4.2.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ không khí Trong cùng điều kiện về độ ẩm không khí, tốc độ gió,…nếu nâng cao nhiệt độ làm khô thì tốc độ làm khô càng nhanh. Nhưng tăng nhiệt độ cũng chỉ trong giới hạn cho phép, vì nhiệt độ làm khô cao quá sẽ dễ làm cho cá bị sấy chín và tạo nên màng cứng ở bề mặt nguyên liệu làm cản trở sự thoát nước từ trong cá ra ngoài. Nhiệt độ làm khô thấp quá cũng không tốt, vì như thế tốc độ làm khô chậm, làm giảm năng suất của thiết bị, cá dễ bị thối rửa. Nhiệt độ làm khô thích hợp được xác định dựa vào bản chất của từng nguyên liệu. 2.4.2.2. Sự ảnh hưởng bởi tốc độ chuyển động của không khí Đây là nhân tố có ảnh hưởng lớn đến quá trình làm khô. Tốc độ gió quá lớn hoặc quá nhỏ đều ảnh hưởng không tốt đến quá trình làm khô. Bởi vì tốc độ chuyển động của không khí quá lớn sẽ khó giữ được nhiệt lượng trên nguyên liệu sấy, còn tốc độ chuyển động của không khí quá nhỏ sẽ làm chậm lại quá trình làm khô, dẫn đến hư hỏng sản phẩm như bị lên mốc, thối rửa. 2.4.2.3. Sự ảnh hưởng của độ ẩm tương đối của không khí Khả năng làm khô của không khí phụ thuộc nhiều vào độ ẩm của nó. Độ ẩm của không khí càng thấp thì khả năng hút ẩm càng cao và khả năng làm khô càng lớn. Phương pháp sấy khô cá chính là nâng cao khả năng hút ẩm của không khí bằng cách sử dụng nhiệt để làm giảm độ ẩm của không khí. Trong quá trình sấy, độ ẩm của không khí sẽ tăng lên do tiếp xúc và lấy đi ẩm của nguyên liệu. Các nhà khoa học cho rằng: Độ ẩm tương đối của không khí lớn hơn 65% thì tốc độ làm khô chậm lại rõ rệt, còn độ ẩm tương đối là 80% thì không những quá trình làm khô ngừng lại mà còn xảy ra quá trình ngược lại, tức là nguyên liệu sẽ hút ẩm của không khí (Nguyễn Trọng Cẩn và Đỗ Minh Phụng, 1990). 2.4.2.4. Sự ảnh hưởng của tính chất nguyên liệu Nguyên liệu càng bé và càng mỏng thì tốc độ làm khô càng nhanh. Vì vậy khi làm khô cá to, muốn nâng cao tốc độ làm khô phải cắt mổ và phân nhỏ ra cho phù hợp. Ngoài ra, thành phần hóa học của nguyên liệu (nước, mỡ, protein, chất khoáng,…), tổ chức thịt rắn chắc hay lỏng lẽo cũng ảnh hưởng đến tốc độ làm khô. 2.4.3. Các biến đổi của nguyên liệu xảy ra trong quá trình làm khô Theo Lê Bạch Tuyết (1994), trong quá trình làm khô nguyên liệu có các biến đổi sau: 2.4.3.1. Biến đổi vật lý Có hiện tượng co thể tích, khối lượng nguyên liệu giảm xuống do mất nước. Có sự biến đổi nhiệt độ do tạo gradient nhiệt độ ở mặt ngoài và mặt trong nguyên liệu. Có sự biến đổi cơ lý như: Có hiện tượng biến dạng, hiện tượng co, tăng độ giòn hoặc nguyên liệu bị nứt nẻ. Có thể có hiện tượng nóng chảy và tụ tập của các chất hòa tan trên bề mặt làm ảnh hưởng đến bề mặt sản phẩm, làm tắc nghẽn các mao quản thoát nước, kèm theo đó là sự đóng rắn trên bề mặt. 2.4.3.2. Biến đổi hóa lý Có hiện tượng khuếch tán ẩm: Trong giai đoạn đầu của quá trình làm khô, ẩm khuếch tán từ lớp ngoài vào trong vật liệu sấy. Quá trình này được thực hiện bởi nhiệt khuếch tán và do kết quả co dãn của không khí bên trong các mao quản, nhiệt chuyển dời theo hướng có nhiệt độ thấp hơn tức từ bề mặt nóng bên ngoài vào sâu trong vật liệu kèm theo ẩm. Đây là hiện tượng dẫn nhiệt ẩm làm cản trở quá trình làm khô. Đến khi có hiện tượng bốc hơi nước từ bề mặt vật liệu đến tác nhân sấy, lượng ẩm bên trong vật liệu sẽ di chuyển ra bề mặt để bù vào lượng ẩm đã bay hơi. Nếu không có quá trình này, bề mặt vật liệu nóng quá và bị phủ kín bằng lớp vỏ cứng ngăn cản sự thoát nước dẫn đến hiện tượng sản phẩm khô không đều, bị nứt. Ngoài sự khuếch tán ẩm, quá trình làm khô còn xảy ra hiện tượng chuyển pha từ lỏng sang hơi của ẩm ở bề mặt và bên trong vật liệu sấy. 2.4.3.3. Biến đổi hóa học Tốc độ phản ứng hóa học có thể tăng lên do nhiệt độ vật liệu tăng như phản ứng oxi hóa, phản ứng maillard, phản ứng phân hủy protein. Ngoài ra do hàm lượng nước giảm dần nên cũng có thể làm chậm đi tốc độ của một số phản ứng thủy phân. 2.4.3.4. Biến đổi sinh hóa Trong giai đoạn đầu của quá trính làm khô, nhiệt độ vật liệu tăng dần và chậm, hàm ẩm chưa giảm nhiều, tạo điều kiện hoạt động tốt cho các hệ enzyme gây ảnh hưởng xấu đến vật liệu. Đến giai đoạn sau, do nhiệt độ tăng cao và ẩm giảm dần nên hoạt động của các enzyme giảm. Tuy nhiên có một số enzyme vẫn còn hoạt động cho đến giai đoạn sau khi làm khô làm biến màu sản phẩm hay thủy phân lipid. 2.4.3.5. Biến đổi sinh học Đối với cấu tạo tế bào: Thường xảy ra hiện tượng tế bào sống biến thành tế bào chết do nhiệt độ làm biến tính không thuận nghịch chất nguyên sinh và sự mất nước. Đối với vi sinh vật: Quá trình làm khô có thể tiêu diệt một số vi sinh vật trên bề mặt vật liệu nhưng làm khô có tác dụng làm yếu hoạt động của chúng nhiều hơn. Do hiện tượng bị ẩm cục bộ (hàm lượng ẩm phân bố không đều trong vật liệu) nên vi sinh vật vẫn có thể phát triển trong vật liệu sấy nhưng rất ít. Về dinh dưỡng: Sản phẩm khô thường giảm độ tiêu hóa, lượng calo tăng do giảm lượng ẩm. Vì thế, có thể chỉ sử dụng số lượng ít sản phẩm khô mà vẫn đủ calo. Đây là đặc tính ưu việt của các sản phẩm khô. 2.4.3.6. Biến đổi cảm quan Màu sắc: Sản phẩm được làm khô thường có màu thẫm, nâu do phản ứng caramel, phản ứng maillard. Mùi: Sau khi làm khô, một số chất mùi tự nhiên của nguyên liệu bị mất đi do phân hủy ở nhiệt độ cao. Bên cạnh đó cũng có một số chất thơm mới hình thành, nhưng cần chú ý đến mùi ôi khét của sự oxi hóa chất béo tạo ra vì chúng làm giảm giá trị cảm quan của sản phẩm đáng kể. Vị: Do độ ẩm giảm đi nên nồng độ các chất vị tăng lên, cường độ vị tăng lên nhất là vị ngọt và vị mặn. Trạng thái: Sản phẩm thường tăng tính đàn hồi, tính dai, tính giòn, hoặc có biến đổi về hình dạng. Một số sản phẩm bị co trong quá trình làm khô. Hiện tượng co không đều là nguyên nhên làm cho sản phẩm bị cong méo và nứt nẻ, dẫn đến thay đổi hình dạng của sản phẩm. 2.5. Sự biến đổi của khô cá trong quá trình bảo quản 2.5.1. Sự hút ẩm Sản phẩm khô cá có độ ẩm thấp, vì thế nên khi độ ẩm của không khí cao, khô cá sẽ hút ẩm. Hiện tượng này xảy ra khi áp suất hơi nước bão hòa trên bề mặt khô cá nhỏ hơn áp suất riêng phần của hơi nước trong không khí. Sản phẩm khô cá sau khi hút ẩm dễ bị thối rửa và biến chất do sự hoạt động của vi sinh vật và hệ thống men trong khô cá. Vì thế việc ngăn ngừa sự hút ẩm là vấn đề quan trọng hàng đầu trong quá trình bảo quản khô cá. 2.5.2. Sự thối rửa và biến chất Sau quá trình chế biến, một số vi sinh vật vẫn còn tồn tại trong sản phẩm, chúng chỉ bị kìm hãm do các quá trình chế biến và do hàm ẩm thấp. Khi gặp điều kiện thuận lợi như độ ẩm cao, oxi không khí,…chúng sẽ phát triển trở lại và gây hư hỏng sản phẩm. Ngoài ra, vi khuẩn và nấm mốc trong không khí cũng có thể góp phần vào sự thối rửa của khô cá nếu chúng có điều kiện tiếp xúc với khô cá. Hàm lượng nước trong sản phẩm càng nhiều thì sự hư hỏng càng dễ xảy ra. Ngoài ra, khô cá thường xảy ra hiện tượng biến đỏ. Sự biến đỏ xảy ra nhanh nhất ở điều kiện nhiệt độ 370C và độ ẩm không khí 80%. Do đó, trong các công đoạn chế biến cần sát trùng dụng cụ chế biến, xử lý bằng chất phòng thối như acid acetic và bảo quản sản phẩm ở độ ẩm không khí nhỏ hơn 75% (Nguyễn Trọng Cẩn và Đỗ Minh Phụng, 1990). 2.5.3. Sự oxi hóa của khô cá Trong mỡ của động vật thủy sản có chứa nhiều acid béo chưa bão hòa, khi tiếp xúc với không khí dễ bị oxi hóa. Quá trính oxi hóa xảy ra làm màu sắc của chất béo biến đổi từ vàng sang màu nâu sẫm gọi là hiện tượng “dầu cháy”, và có mùi thối gọi là hiện tượng “dầu thối”, kết quả là chất béo bị cháy thối. Các nhân tố làm cho sản phẩm khô cá bị oxi hóa là oxi không khí, ánh sáng, nhiệt độ, hàm lượng nước, acid béo tự do, ion kim loại,…Do đó, để đề phòng hiện tượng oxi hóa, bao gói phải đảm bảo nguyên tắc bịt kín, dùng thêm các chất chống oxi hóa. 2.5.4. Sự phá hoại của côn trùng Trong quá trình chế biến, nguyên liệu có thể tiếp xúc với côn trùng, bị ruồi nhặng đậu vào, nhất là những lúc trời mưa, ẩm ướt không thể phơi khô cá. Từ đó nguyên liệu bị thối, bị dòi phá hoại. Hơn nữa, trứng của các loại côn trùng có thể tồn tại cho đến khi bảo quản, lúc nở ra chúng sẽ phá hoại làm hư hỏng sản phẩm. Giai đoạn côn trùng non phá hoại mạnh nhất, chúng có thể chui vào bên trong thịt cá, ăn hết thịt để lại xương và da cá cùng với các chất nhờn bẩn và chất độc do chúng tiết ra khi lột xác. Để đề phòng các loại côn trùng, cần phải đảm bảo vệ sinh trong các khâu chế biến, hạ độ ẩm của nguyên liệu nhanh, dùng phương pháp sấy khi gặp thời tiết mưa bão. CHƯƠNG 3 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM 3.1. Phương tiện thí nghiệm. 3.1.1. Địa điểm thí nghiệm Quá trình nghiên cứu, thu thập và xử lý số liệu được tiến hành tại phòng thí nghiệm bộ môn Công Nghệ Thực Phẩm và bộ môn Công Nghệ Sinh Học, khoa Nông Nghiệp, trường Đại Học An Giang. 3.1.2. Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm Dao, thao, thớt, rổ. Cân điện tử. Lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời. Thiết bị sấy. Thiết bị đóng gói chân không. Thiết bị đốt đạm, cất đạm. Và những thiết bị, dụng cụ thông dụng của phòng thí nghiệm. 3.1.3. Nguyên liệu Nguyên liệu cá Trê Phi được thu mua tại chợ Mỹ Xuyên (thành phố Long Xuyên) vào lúc 6 - 9 giờ mỗi ngày. Khối lượng mỗi con từ 500-700g. 3.1.4. Các phụ gia và hóa chất Muối. Đường. Tiêu. Tỏi. Ớt. Acid acetic. Và các hóa chất dùng trong phân tích. 3.2. Phương pháp thí nghiệm 3.2.1. Phương pháp thí nghiệm Đề tài được tiến hành trên qui trình chế biến khô cá Trê Phi như sau: Nguyên liệu Phân loại Làm chết Rửa sạch Xử lý, tạo hình Nội tạng Rửa sạch Khử mùi tanh Muối Ướp muối Xả muối Gia vị Phối trộn Sấy/Phơi khô Bảo quản Hình 4: Sơ đồ tham khảo chế biến khô cá Trê Phi Các thí nghiệm được bố trí ngẫu nhiên với hai lần lặp lại. Kết quả được tính thống kê bằng chương trình Stagraphics 3.0. 3.2.2. Phương pháp phân tích 3.2.2.1. Phương pháp phân tích ẩm Dùng phương pháp sấy khô sản phẩm ở nhiệt độ 1050C đến khối lượng không đổi. Cân khối lượng trước và sau khi sấy, từ đó tính ra phần trăm ẩm trong sản phẩm. 3.2.2.2. Phương pháp phân tích hàm lượng muối Xác định hàm lượng muối bằng phương pháp trực tiếp (phương pháp Mohr). Cho dung dịch chuẩn AgNO3 vào dung dịch trung tính có chứa muối, NaCl trong dung dịch sẽ kết hợp với AgNO3. Một giọt AgNO3 thừa sẽ kết hợp với K2CrO4 (dùng làm chỉ thị màu) cho màu đỏ gạch (phản ứng kết thúc). Từ lượng AgNO3 ta có thể tính ra lượng muối trong 100g thực phẩm. 3.2.2.3. Phương pháp phân tích protein tổng số Sử dụng phương pháp Kjeldahl: Vô cơ hóa thực phẩm bằng acid H2SO4 đậm đặc và chất xúc tác, dùng chất kiềm mạnh (NaOH) để đẩy NH3 từ muối (NH4)2SO4 ra dạng tự do, định lượng NH3 bằng acid H2SO4 0,1N. 3.2.2.4. Phương pháp định lượng amoniac Dùng phương pháp định lượng NH3 bằng cách cất kéo hơi nước. Đẩy muối amoni ra thể tự do bằng một chất kiềm mạnh hơn amoniac như Mg(OH)2. Dùng hơi nước kéo amoniac đã được giải phóng ra thể tự do sang bình chuẩn độ và định lượng bằng H2SO4 0,1N. 3.2.2.5. Phương pháp định lượng lipid Sử dụng phương pháp Soxhlet: Dùng ete nóng để hòa tan tất cả chất béo tự do trong thực phẩm. Sau đó để bay hơi hết ete, cân chất béo còn lại và tính ra hàm lượng lipid trong 100g. 3.2.2.6. Phương pháp đánh giá cảm quan Sử dụng phương pháp đánh giá cảm quan với hội đồng cảm quan gồm 12 thành viên, bằng cách cho điểm theo thang điểm 9 thích thú (thang điểm Hedonic) như sau: Bảng 3: Thang điểm Hedonic: Điểm Diễn giải. 9 Thích cực độ. 8 Rất thích. 7 Thích. 6 Thích vừa. 5 Không thích-không chán. 4 Chán vừa. 3 Chán. 2 Rất chán. 1 Chán cực độ. 3.2.3. Nội dung bố trí thí nghiệm 3.2.3.1. Thí nghiệm 1: Khảo sát ảnh hưởng của thời gian ướp muối nguyên liệu đến vị mặn sản phẩm. ™ Mục đích thí nghiệm Xác định phần trăm muối và phần trăm ẩm có trong nguyên liệu sau các thời gian ướp muối khác nhau. Từ đó làm cơ sở cho việc xác định phần trăm ẩm và phần trăm muối của sản phẩm sau quá trình sấy khô nguyên liệu. Tìm ra thời gian ướp muối thích hợp để sản phẩm khô cá có vị mặn hài hòa. ™ Chuẩn bị mẫu Nguyên liệu cá Trê Phi được xử lý sao cho hai miếng cá dính nhau ở phía bụng, loại bỏ xương ở giữa hai miếng thịt. Tiến hành ngâm miếng cá trong dung dịch acid acetic 0,2% trong 10 phút rồi rửa lại, ướp muối khô các miếng cá (lượng muối dùng 50% so với khối lượng cá). Sau các khoảng thời gian: 0h, 1h, 2h, 3h, 4h tiến hành xả muối các miếng cá trong nước sạch (10 phút) rồi tiến hành phân tích hàm lượng muối và hàm lượng ẩm trong thịt cá. Cũng sau các khoảng thơi gian ấy, tiến hành phơi nắng các mẫu khô đến 30% ẩm. Sau đó tiến hành nướng chín khô và đánh giá cảm quan về vị sản phẩm để chọn ra mẫu đạt yêu cầu. ™ Bố trí thí nghiệm Thí nghiệm được bố trí với 1 nhân tố A: Số giờ ướp muối. A1: 1h. A2: 2h. A3: 3h. A4: 4h. Nguyên liệu … Ướp muối (50% muối) Xả muối (10 phút) A1 A2 A3 A4 Phơi nắng (đến 30% ẩm) Hình 5: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 1 ™ Chỉ tiêu đánh giá. Hàm lượng muối trong nguyên liệu. Hàm lượng ẩm trong nguyên liệu. Chỉ tiêu cảm quan: Vị sản phẩm. 3.2.3.2. Thí nghiệm 2: Khảo sát quá trình phối trộn gia vị để làm tăng giá trị cảm quan cho sản phẩm. ™ Mục đích thí nghiệm Tìm ra công thức phối trộn gia vị để sản phẩm có giá trị cảm quan tốt, mùi vị hấp dẫn. ™ Chuẩn bị mẫu Nguyên liệu cá Trê Phi được xử lý, ướp muối khô trong khoảng thời gian đã được chọn ở thí nghiệm 1, tiến hành xả muối nguyên liệu trong nước sạch (10 phút), ướp vào cá các loại gia vị như: Tiêu-0,7%, tỏi-1,0%, ớt-0,2%, đường (với phần trăm đường thay đổi 0%, 1%, 3%, 5%, 7%), tiến hành xác định hàm lượng ẩm trong từng miếng cá sử dụng tỉ lệ đường khác nhau (để làm cơ sở cho việc xác định phần trăm ẩm còn lại sau quá trình sấy khô nguyên liệu), cá được phơi nắng đến 30% ẩm, sau đó nướng chín khô và tiến hành đánh giá cảm quan sản phẩm. ™ Bố trí thí nghiệm Thí nghiệm được bố trí với 1 nhân tố B: Tỉ lệ đường (%). B1: 0. B2: 1. B3: 3. B4: 5. B5: 7. Nguyên liệu … Ướp muối (50% muối) (Theo thời gian đã được chọn ở thí nghiệm 1) Xả muối (10 phút) Ướp gia vị B1 B2 B3 B4 B5 Phơi nắng (đến 30% ẩm) Hình 6: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 2 ™ Chỉ tiêu theo dõi Các chỉ tiêu cảm quan: Màu sắc, mùi vị và khả năng chấp nhận sản phẩm. 3.2.3.3. Thí nghiệm 3: Khảo sát ảnh hưởng của các chế độ sấy khô nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm. ™ Mục đích thí nghiệm Tìm ra chế độ sấy thích hợp để sản phẩm khô cá có chất lượng tốt. ™ Chuẩn bị mẫu Nguyên liệu cá Trê Phi được xử lý, tiến hành phối trộn vào nguyên liệu các loại gia vị như: Tiêu, tỏi, đường, ớt theo công thức phối trộn đã được chọn ở thí nghiệm 2, sấy khô nguyên liệu ở 4 chế độ sấy khác nhau đến 30%. Tiến hành nướng chín khô và tiến hành đánh giá cảm quan sản phẩm. ™ Bố trí thí nghiệm Thí nghiệm được bố trí với 1 nhân tố C: Chế độ sấy. C1: Chế độ sấy ở nhiệt độ 500C. C2: Chế độ sấy ở nhiệt độ 550C. C3: Chế độ sấy ở nhiệt độ 600C. C4: Dùng lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời. Nguyên liệu … Ướp muối (50% muối) (Theo thời gian đã được chọn ở thí nghiệm 1) Xả muối (10 phút) Ướp gia vị (Theo công thức đã được chọn ở thí nghiệm 2) Sấy khô (đến 30% ẩm) C1 C2 C3 C4 Hình 7: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 3 ™ Chỉ tiêu theo dõi Các chỉ tiêu cảm quan: Màu sắc, mùi vị, trạng thái, và khả năng chấp nhận sản phẩm. 3.2.3.4. Thí nghiệm 4: Khảo sát khả năng bảo quản sản phẩm bằng phương pháp bao gói PE hút và không hút chân không. ™ Mục đích So sánh sự khác nhau về chất lượng sản phẩm giữa hai cách bảo quản sau thời gian bảo quản để tìm ra phương pháp bảo quản tốt, giữ được chất lượng thực phẩm. ™ Chuẩn bị mẫu Nguyên liệu được xử lý, ướp muối theo thời gian đã chọn ở thí nghiệm 1, phối trộn gia vị với tỉ lệ đường đã chọn ở thí nghiệm 2, tiến hành sấy khô nguyên liệu theo chế độ sấy đã được chọn từ thí nghiệm 3, bao gói sản phẩm theo hai cách: Bao gói bằng bao bì PE, bao gói bằng bao bì PE kết hợp với hút chân không. Trong thời gian bảo quản, định kì tiến hành xác định hàm lượng đạm amoniac, chỉ tiêu nấm mốc trong sản phẩm sau các khoảng thời gian 0 ngày, 5 ngày, 10 ngày, 15 ngày, 20 ngày, 25 ngày. Từ đó đánh giá chất lượng của sản phẩm. ™ Bố trí thí nghiệm Thí nghiệm được bố trí với 1 nhân tố D: Chế độ bảo quản. D1: Không hút chân không. D2: Hút chân không. Nguyên liệu … Ướp muối (50% muối) (Theo thời gian đã được chọn ở thí nghiệm 1) Xả muối (10 phút) Ướp gia vị (Với tỉ lệ đường đã chọn ở thí nghiệm 2) Sấy khô (đến 30% ẩm) Bảo quản D1 D2 Hình 8: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 4 ™ Chỉ tiêu theo dõi Hàm lượng đạm amoniac (g/100g). Nấm mốc (“-“: Không xuất hiện, “+”: Có xuất hiện). CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN Kết quả phân tích thành phần dinh dưỡng của nguyên liệu cá Trê Phi được thể hiện ở bảng sau: Bảng 4: Thành phần dinh dưỡng của cá Trê Phi (trong 100g thịt cá sau khi fillet) Thành phần Phần trăm Nước 76,0 - 77,0 Protein 14,5 - 15,5 Lipid 6,0 - 7,0 So với số liệu thành phần dinh dưỡng của cá Trê mà tác giả Nguyễn Thị Kim Hưng đã đề cập, cá Trê Phi có hàm lượng nước nhiều hơn, còn hàm lượng protein và lipid thì ít hơn. 4.1. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của thời gian ướp muối nguyên liệu đến vị mặn sản phẩm Sau khi tiến hành phân tích hàm lượng muối và hàm lượng ẩm trong nguyên liệu theo thời gian ướp muối nguyên liệu, kết quả được biểu diễn trên hai đồ thị sau (số liệu được tính trên căn bản khô): 1,4 9,1 10,7 11,2 12,9 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 0 1 2 3 4 Thời gian ướp muối (giờ) H àm lư ợn g m uố i ( % ) Hình 9: Sự thay đổi hàm lượng muối theo thời gian ướp muối 76,5 72,5 69,9 68,6 67,5 64 66 68 70 72 74 76 78 0 1 2 3 4 Thời gian ướp muối (giờ) H àm lư ợn g ẩm (% ) Hình 10: Sự thay đổi hàm lượng ẩm theo thời gian ướp muối Qua hai đồ thị cho biết rằng: Hàm lượng muối trong nguyên liệu sẽ tăng dần theo thời gian ướp muối, còn hàm lượng ẩm thì ngược lại, tức là giảm dần theo thời gian ướp muối. Ngoài sự thay đổi về hàm lượng ẩm và hàm lượng muối, trong quá trình ướp muối còn có sự thay đổi về cấu trúc và màu sắc. Qua quá trình ướp muối khô, cấu trúc thịt cá trở nên cứng hơn. Còn màu sắc thì trở nên đậm hơn so với màu sắc nguyên liệu lúc đầu. Nguyên nhân do cơ thịt cá ngấm muối, nước từ thịt cá ra ngoài, một số protein bị biến tính làm cấu trúc thịt cá trở nên rắn chắc hơn. Tiến hành đánh giá cảm quan các mẫu theo thời gian ướp muối thu được kết quả sau: Bảng 5: Kết quả đánh giá cảm quan sản phẩm theo thời gian ướp muối Thời gian ướp muối 1h 2 h 3 h 4 h 6,63b 7,33a 7,29a 5,92cĐiểm cảm quan Qua thí nghiệm 2 đã cho thấy rằng: Với thời gian ướp muối trong khoảng 2 đến 3 giờ thì sản phẩm có vị mặn hài hòa. Còn nếu ướp muối trong khoảng thời gian 1 giờ thì sản phẩm hơi lạt, trong khi đó thời gian ướp muối là 4 giờ lại làm cho sản phẩm bị mặn, không được ưa chuộng. Mặc dù điểm cảm quan của hai mẫu ướp muối 2 giờ và 3 giờ là không khác biệt, nhưng chúng tôi chọn mẫu ướp muối 2 giờ để tiết kiệm thời gian chế biến, có giá trị kinh tế hơn. Ngoài ra, giữa các mẫu không có sự khác biệt về màu sắc và cấu trúc. Nguyên nhân là do các mẫu được chuẩn bị ở cùng điều kiện, chỉ khác nhau về thời gian ướp muối, các mẫu đều được làm khô đến cùng một độ ẩm. 4.2. Kết quả khảo sát quá trình phối trộn gia vị để làm tăng giá trị cảm quan cho sản phẩm. Tiến hành thí nghiệm 2 với các mẫu sử dụng tỉ lệ đường khác nhau, sau khi quan sát trạng thái cảm quan sản phẩm nhận thấy các kết quả sau: Bảng 6: Trạng thái cảm quan sản phẩm theo tỉ lệ đường ướp vào sản phẩm Tỉ lệ đường (%) Trạng thái cảm quan 0 1 3 5 7 Màu vàng nhạt, vị kém hài hòa, không thơm mùi gia vị. Màu vàng nhạt, vị kém hài hòa, có vị cay và mùi thơm của tiêu, ớt, tỏi. Màu vàng sáng, vị mặn ngọt khá hài hòa, có vị cay và mùi thơm của tiêu, ớt, tỏi. Màu vàng sáng, vị mặn ngọt hài hòa, có vị cay và mùi thơm của tiêu, ớt, tỏi. Màu vàng sẫm, vị mặn ngọt hài hòa, có vị cay và mùi thơm của tiêu, ớt, tỏi. Tiến hành đánh giá cảm quan các mẫu khô thu được bảng kết quả sau: Bảng 7: Kết quả đánh giá cảm quan sản phẩm ướp gia vị khi thay đổi tỉ lệ đường Tỉ lệ đường(%) Màu sắc Mùi vị Khả năng chấp nhận 0 1 3 5 7 6,58b 6,67b 7,25a 7,17a 4,38d 4,63e 5,75c 5,79d 7,42b6,54b 7,46a 7,83a 5,42c 7,33a 6,33c Qua kết quả đánh giá cảm quan các kết luận được rút ra như sau: Về màu sắc: Mẫu khô ướp gia vị với 0% đường có màu vàng nhạt chưa hấp dẫn nên có số điểm khá thấp. Mẫu có bổ sung gia vị với đường 1% phần nào đã giúp tăng sự hấp dẫn về màu sắc, tuy nhiên về mặt thống kê thì không khác biệt với mẫu 0% đường. Với mẫu bổ sung thêm 3% đường vào đã giúp tăng cường độ màu vàng, và giúp làm tăng điểm cảm quan. Tăng hàm lượng đường lên 5%, mẫu cũng không có sự khác biệt về mặt thống kê so với mẫu ướp 3% đường. Tiếp tục tăng hàm lượng đường lên 7% thì lại gây nên màu sậm cho sản phẩm. Điều này giải thích cho số điểm nhỏ của mẫu ướp 7% đường. Về mùi vị: Các mẫu có bổ sung thêm đường đều cho mùi vị mặn ngọt hài hòa và có điểm cảm quan cao. Tuy nhiên hai mẫu ướp 5% đường và 7% đường có điểm cảm quan lớn nhất và không khác biệt nhau về mặt thống kê, còn các mẫu ướp 1% đường và 3% đường đạt điểm không cao hơn nhiều so với các mẫu ướp 0% đường. Về khả năng chấp nhận: Hai mẫu ướp đường 3% và 5% có số điểm cảm quan cao hơn các mẫu còn lại. Tuy nhiên do khả năng tạo mùi vị hấp dẫn hơn nên mẫu ướp 5% đường có điểm cảm quan cao nhất. Qua các kết quả đánh giá cảm quan được tính toán thống kê, có thể chọn mẫu có số điểm cao là mẫu 5% đường để sản phẩm có màu sắc và mùi vị hấp dẫn. 4.3. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của các chế độ sấy khô nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm. Qua quá trình khảo sát ba chế độ sấy: 500C, 550C, 600C, sự thay đổi hàm ẩm sản phẩm theo thời gian sấy được ghi nhận như sau: 26 30 34 38 42 46 50 54 58 62 66 70 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Thời gian sấy (giờ) H àm lư ợn g ẩm (% ) 50 độ C 55 độ C 60 độ C Hình 11: Sự thay đổi hàm lượng ẩm theo thời gian sấy ở các chế độ sấy khác nhau Kết quả từ đồ thị trên cho thấy rằng: ™ Với chế độ sấy 500C, hàm lượng ẩm giảm khá chậm theo thời gian sấy, sau khoảng thời gian hơn 13 giờ mới đạt độ ẩm 30%. Sản phẩm có màu sắc đẹp, cấu trúc tốt và không bị chảy mỡ. ™ Với chế độ sấy 550C, hàm lượng ẩm giảm có nhanh hơn, do đó thời gian sấy cũng được rút ngắn hơn (khoảng 11 giờ). Ở chế độ này, màu sắc sản phẩm đẹp, cấu trúc tốt và không bị chảy mỡ. ™ Với chế độ sấy 600C, giai đoạn đầu hàm lượng ẩm giảm rất nhanh, nhưng sau thời gian 6 đến 7 giờ sản phẩm bắt đầu có dấu hiệu bị chảy mỡ nên làm chậm lại sự giảm hàm ẩm. Ở chế độ này màu sắc cũng khá tốt, tuy nhiên cấu trúc sản phẩm không tốt bởi sự xuất hiện của dấu hiệu bị khô bề mặt làm cho bề mặt sản phẩm trở nên sần sùi, kém hấp dẫn. Những kết luận trên sẽ được phản ánh qua kết quả đánh giá cảm quan sản phẩm sau khi sấy. Bảng 8: Bảng điểm đánh giá cảm quan sản phẩm sau khi sấy ở các chế độ khác nhau Chế độ sấy. Màu sắc Trạng thái Mùi vị Khả năng chấp nhận 500C 550C 600C Lều sấy 7,13a 7,04a 6,75a 4,96b 7,25a 7,04a 7,42a 7,58 a 7,67a 6,92a 5,25c 7,13a 5,83c 6,38b 6,83a 6,63b Qua các kết quả đánh giá cảm quan sản phẩm đã làm nổi bật lên các vấn đề như sau: ™ Về màu sắc: Các mẫu được sấy ở ba chế độ sấy 500C, 550C, và 600C đều có màu vàng đẹp. Mặc dù ba mẫu trên có điểm khác biệt nhau nhưng sự khác biệt đó không có ý nghĩa về mặt thống kê. Mẫu khô được sấy ở 600C tuy có hiện tượng chảy mỡ ra bề mặt, và bề mặt hơi bị sần sùi, nhưng vẫn có màu vàng đẹp, không bị sậm màu. Trong khi đó, mẫu được làm khô bằng cách dùng lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời thì ngược lại: Tức là mẫu này mặc dù bề mặt không bị sần sùi, nhưng màu sắc lại sậm đi khá nhiều. Điều này giải thích cho vấn đề điểm thấp hơn nhiều so với ba mẫu được sấy. ™ Về trạng thái: Các mẫu đều có trạng thái cứng, dẻo. Ngoài ra, sự khác biệt lớn đã xảy ra với mẫu được sấy ở 600C khi mẫu có cấu trúc sần sùi, bề mặt có chỗ bị nứt. Đó là kết quả của hiện tượng bị khô bề mặt. Nguyên nhân là do nhiệt độ sấy cao, nước ở bề mặt sản phẩm thoát ra với tốc độ nhanh hơn tốc độ di chuyển ẩm từ bên trong sản phẩm ra bề mặt, làm cho bề mặt bị khô sát, bị nứt. Cấu trúc mẫu được làm khô bằng lều sấy ít có sự khác biệt với hai mẫu được sấy ở nhiệt độ 500C và 550C. Tuy nhiên, có lẽ do mẫu này có trạng thái bị cong vênh nhiều, cho nên điểm cảm quan mặc dù lớn hơn mẫu khô sấy ở 600C nhưng lại nhỏ hơn điểm của hai mẫu sấy ở nhiệt độ 500C và 550C (sự khác biệt này có ý nghĩa về mặt thống kê). ™ Về mùi vị: Cả ba mẫu được làm khô bằng phương pháp sấy đều có điểm cảm quan lớn hơn mẫu làm khô bằng lều sấy, tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa về mặt thống kê. ™ Về khả năng chấp nhận sản phẩm: Hai mẫu được sấy ở 500C và 550C có khả năng chấp nhận cao hơn hai chế độ sấy còn lại. Mặc dù khả năng chấp nhận của hai chế độ sấy 500C và 550C không khác biệt về mặt thống kê, tuy nhiên nên chọn chế độ sấy khô sản phẩm ở 550C trong khoảng 11 giờ để rút ngắn thời gian chế biến. 4.4. Kết quả khảo sát khả năng bảo quản sản phẩm bằng phương pháp bao gói PE hút và không hút chân không. Sau các khoảng thời gian: 0 ngày, 5 ngày, 10 ngày, 15 ngày, 20 ngày, 25 ngày tiến hành đo chỉ tiêu đạm amoniac và quan sát sự xuất hiện của nấm mốc. Kết quả thu được như sau: Bảng 9: Sự ảnh hưởng của phương pháp bao gói đến chất lượng sản phẩm Thời gian bảo quản (ngày) Cách bao gói Chỉ tiêu theo dõi 0 5 10 15 20 25 Đạm amoniac (g/100g) 0,01 0,02 0,03 0,05 Bao gói PE không hút chân không Nấm mốc - - - - + + Đạm amoniac (g/100g) 0,01 0,01 0,02 0,03 0,04 0,04 Bao gói PE và hút chân không Nấm mốc - - - - - - Qua quá trình bảo quản, tiến hành theo dõi chỉ tiêu đạm amoniac nhận thấy rằng chỉ tiêu này tăng theo thời gian bảo quản. Cho thấy hàm lượng amoniac của các mẫu được bảo quản bằng cả hai chế độ đều tăng theo thời gian bảo quản. Mặc dù hàm lượng amoniac sinh ra không nhiều, nhưng mức độ sinh ra amoniac của mẫu bao gói PE không hút chân không nhanh hơn so với mẫu bao gói chân không. Hàm lượng amoniac cho phép có trong các sản phẩm khô cá theo tiêu chuẩn Việt Nam là 0,1g/100g. Vì vậy, sau 15 ngày bảo quản, các sản phẩm được bảo quản bằng cả hai chế độ trên vẫn đáp ứng được yêu cầu chất lượng. Nhưng mẫu cho vô bao gói không hút chân không sau khoảng thời gian 17 ngày có xuất hiện nấm mốc. Mẫu được bảo quản bằng chế độ bao gói chân không vẫn duy trì chất lượng có thể bảo quản đến ngày thứ 25 chưa thấy xuất hiện nấm mốc. Qua đó, đề nghị bảo quản sản phẩm bằng cách bao gói PE kết hợp với hút chân không để đảm bảo chất lượng sản phẩm trong thời gian tiêu thụ. Hình 12: Sản phẩm khô cá Trê Phi CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ Qua nghiện cứu cho thấy có thể có thể chế biến khô cá Trê Phi có chất lượng tốt và bảo quản lâu, với các điều kiện thực hiện: Thời gian ướp muối khô nguyên liệu là 2 giờ. Phối trộn vào nguyên liệu các loại gia vị theo công thức: Đường-5%, (tiêu-0,7%, tỏi-1,0%, ớt-0,2%). Tiến hành sấy khô nguyên liệu ở nhiệt độ 550C trong khoảng 11 giờ (đạt độ ẩm 30%). Bảo quản sản phẩm bằng cách bao gói chân không. ™ Thành phần dinh dưỡng của sản phẩm khô cá Trê Phi Bảng 10: Thành phần dinh dưỡng của khô cá Trê Phi (trong 100g) Thành Phần Phần trăm Ẩm: 30,0 Protit: 41,0-42,0 Litpit: 19,0-20,0 Muối: 6,5 - 7,5 Do thời gian thí nghiệm có hạn nên trong phạm vi đề tài không khảo sát đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cũng như các chế độ bảo quản khác nhau. Do đó, đề nghị hướng tới các khảo sát: Khảo sát các độ ẩm khác nhau ảnh hưởng đến chất lượng và khả năng bảo quản sản phẩm. Khảo sát khả năng sử dụng các hóa chất bảo quản để tăng thêm thời gian bảo quản sản phẩm. TÀI LIỆU THAM KHẢO Bạch Thị Quỳnh Mai. 2001. Kỹ thuật nuôi cá Trê Vàng Lai. TPHCM: NXB Nông Nghiệp. Lê Bạch Tuyết. 1994. Các quá trình công nghệ cơ bản trong sản xuất thực phẩm. Hà Nội: NXB Giáo Dục. Lê Minh Kha. 2003. Chế biến khô cá Basa ăn liền. Luận văn tốt nghiệp kỹ sư ngành Công Nghệ Thực Phẩm. Khoa nông nghiệp, trường Đại Học Cần Thơ. Ngô Trọng Lư và Thái Bá Hồ. 2002. Kỹ thuật nuôi thuỷ đặc sản nước ngọt tập 1. Hà Nội: NXB Nông Nghiệp. Nguyễn Thị Kim Hưng. 2002. Thành phần dinh dưỡng 400 thức ăn thông dụng. TPHCM: Nxb Y Học. Nguyễn Tường Anh. 2004. Kỹ thuật sản xuất giống một số loài cá nuôi. TPHCM: NXB Nông Nghiệp. Nguyễn Trọng Cẩn và Đỗ Minh Phụng. 1990. Công nghệ chế biến thực phẩm thủy sản tập 1 và 2. Hà Nội: NXB Nông Nghiệp. Nguyễn Văn Trương và Trịnh Văn Thịnh. 1991. Từ điển bách khoa nông nghiệp. Phạm Văn Sổ. 1991. Kiểm nghiệm lương thực-thực phẩm. Hà Nội: NXB Hà Nội. Trần Văn Chương. 2001. Công nghệ bảo quản chế biến sản phẩm chăn nuôi và cá. Hà Nội: NXB Văn Hóa Dân Tộc. Võ Tấn Thành. 2003. Bài giảng phụ gia dùng trong bảo quản thực phẩm. Cần Thơ: trường Đại Học Cần Thơ. PHỤ CHƯƠNG PHỤ CHƯƠNG 1: KẾT QUẢ THỐNG KÊ 1.1 Kết quả thí nghiệm 1 Bảng 11: Phân tích điểm cảm quan sản phẩm theo thời gian ướp muối Analysis of Variance for Vi man - Type III Sums of Squares ------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Valu ------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:So gio uop muoi 32.0833 3 10.6944 15.43 0.000 RESIDUAL 63.75 92 0.692935 ------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 95.8333 95 ------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Vi man by So gio uop muoi -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD So gio uop muoiCount LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- 4 24 5.91667 X 1 24 6.625 X 3 24 7.29167 X 2 24 7.33333 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- 1 - 2 *-0.708333 0.477259 1 - 3 *-0.666667 0.477259 1 - 4 *0.708333 0.477259 2 - 3 0.0416667 0.477259 2 - 4 *1.41667 0.477259 3 - 4 *1.375 0.477259 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. 1.2. Kết quả thí nghiệm 2 Bảng 12: Phân tích điểm cảm quan theo màu sắc của các sản phẩm sử dụng tỉ lệ đường khác nhau Analysis of Variance for Mau sac - Type III Sums of Squares ------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Valu ------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Phan tram duong 51.5333 4 12.8833 22.17 0.000 RESIDUAL 66.8333 115 0.581159 ------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 118.367 119 ------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Mau sac by Phan tram duong -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Phan tram duongCount LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- 7 24 5.41667 X 0 24 6.58333 X 1 24 6.66667 X 5 24 7.16667 X 3 24 7.25 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- 0 - 1 -0.0833333 0.435913 0 - 3 *-0.666667 0.435913 0 - 5 *-0.583333 0.435913 0 - 7 *1.16667 0.435913 1 - 3 *-0.583333 0.435913 1 - 5 *-0.5 0.435913 1 - 7 *1.25 0.435913 3 - 5 0.0833333 0.435913 3 - 7 *1.83333 0.435913 5 - 7 *1.75 0.435913 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. Bảng 13: Phân tích điểm cảm quan về mùi vị của các sản phẩm sử dụng tỉ lệ đường khác nhau Analysis of Variance for Mui vi - Type III Sums of Squares -------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Value -------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Phan tram duong 155.417 4 38.8542 80.69 0.0000 RESIDUAL 55.375 115 0.481522 -------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 210.792 119 -------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Mui vi by Phan tram duong -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Phan tram duongCount LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- 0 24 4.375 X 1 24 5.75 X 3 24 6.54167 X 7 24 7.33333 X 5 24 7.45833 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- 0 - 1 *-1.375 0.39679 0 - 3 *-2.16667 0.39679 0 - 5 *-3.08333 0.39679 0 - 7 *-2.95833 0.39679 1 - 3 *-0.791667 0.39679 1 - 5 *-1.70833 0.39679 1 - 7 *-1.58333 0.39679 3 - 5 *-0.916667 0.39679 3 - 7 *-0.791667 0.39679 5 - 7 0.125 0.39679 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. Bảng 14: Phân tích điểm cảm quan về khả năng chấp nhận của các sản phẩm sử dụng tỉ lệ đường khác nhau Analysis of Variance for Kha nang chap nhan - Type III Sums of Squares ------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Valu ------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Phan tram duong 158.717 4 39.6792 108.43 0.000 RESIDUAL 42.0833 115 0.365942 ------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 200.8 119 ------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Kha nang chap nhan by Phan tram duong -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Phan tram duongCount LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- 0 24 4.625 X 1 24 5.79167 X 7 24 6.33333 X 3 24 7.41667 X 5 24 7.83333 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- 0 - 1 *-1.16667 0.345906 0 - 3 *-2.79167 0.345906 0 - 5 *-3.20833 0.345906 0 - 7 *-1.70833 0.345906 1 - 3 *-1.625 0.345906 1 - 5 *-2.04167 0.345906 1 - 7 *-0.541667 0.345906 3 - 5 *-0.416667 0.345906 3 - 7 *1.08333 0.345906 5 - 7 *1.5 0.345906 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. 1.3. Kết quả thí nghiệm 3 Bảng 15: Phân tích điểm cảm quan về màu sắc của các sản phẩm được sấy với các chế độ khác nhau Analysis of Variance for Mau sac - Type III Sums of Squares -------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Value -------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Che do say 74.8646 3 24.9549 34.25 0.0000 RESIDUAL 67.0417 92 0.728714 -------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 141.906 95 -------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Mau sac by Che do say ---------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Che do say Count LS Mean Homogeneous Groups ---------------------------------------------------------------------------- C4 24 4.95833 X C3 24 6.75 X C2 24 7.04167 X C1 24 7.125 X ---------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits ---------------------------------------------------------------------------- C1 - C2 0.0833333 0.489426 C1 - C3 0.375 0.489426 C1 - C4 *2.16667 0.489426 C2 - C3 0.291667 0.489426 C2 - C4 *2.08333 0.489426 C3 - C4 *1.79167 0.489426 ---------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. Bảng 16: Phân tích điểm cảm quan về trạng thái của các sản phẩm được sấy với các chế độ khác nhau Analysis of Variance for Trang thai - Type III Sums of Squares -------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Value -------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Che do say 82.2812 3 27.4271 25.76 0.0000 RESIDUAL 97.9583 92 1.06476 -------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 180.24 95 -------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Trang thai by Che do say -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Che do say Count LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- C3 24 5.25 X C4 24 6.375 X C1 24 7.25 X C2 24 7.66667 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- C1 - C2 -0.416667 0.591609 C1 - C3 *2.0 0.591609 C1 - C4 *0.875 0.591609 C2 - C3 *2.41667 0.591609 C2 - C4 *1.29167 0.591609 C3 - C4 *-1.125 0.591609 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. Bảng 17: Phân tích điểm cảm quan về mùi vị của các sản phẩm được sấy với các chế độ khác nhau Analysis of Variance for Mui vi - Type III Sums of Squares -------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Value -------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Che do say 1.20833 3 0.402778 0.37 0.7764 RESIDUAL 100.75 92 1.09511 -------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 101.958 95 -------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Mui vi by Che do say -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Che do say Count LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- C4 24 6.83333 X C2 24 6.91667 X C1 24 7.04167 X C3 24 7.125 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- C1 - C2 0.125 0.59998 C1 - C3 -0.0833333 0.59998 C1 - C4 0.208333 0.59998 C2 - C3 -0.208333 0.59998 C2 - C4 0.0833333 0.59998 C3 - C4 0.291667 0.59998 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. Bảng 18: Phân tích điểm cảm quan về khả năng chấp nhận của các sản phẩm được sấy với các chế độ khác nhau Analysis of Variance for Kha nang chap nhan - Type III Sums of Squares -------------------------------------------------------------------------------- Source Sum of Squares Df Mean Square F-Ratio P-Value -------------------------------------------------------------------------------- MAIN EFFECTS A:Che do say 46.6146 3 15.5382 16.89 0.0000 RESIDUAL 84.625 92 0.919837 -------------------------------------------------------------------------------- TOTAL (CORRECTED) 131.24 95 -------------------------------------------------------------------------------- All F-ratios are based on the residual mean square error. Multiple Range Tests for Kha nang chap nhan by Che do say -------------------------------------------------------------------------------- Method: 95.0 percent LSD Che do say Count LS Mean Homogeneous Groups -------------------------------------------------------------------------------- C3 24 5.83333 X C4 24 6.625 X C1 24 7.41667 X C2 24 7.58333 X -------------------------------------------------------------------------------- Contrast Difference +/- Limits -------------------------------------------------------------------------------- C1 - C2 -0.166667 0.549875 C1 - C3 *1.58333 0.549875 C1 - C4 *0.791667 0.549875 C2 - C3 *1.75 0.549875 C2 - C4 *0.958333 0.549875 C3 - C4 *-0.791667 0.549875 -------------------------------------------------------------------------------- * denotes a statistically significant difference. PHỤ CHƯƠNG 2: SỰ THAY ĐỔI NHIỆT ĐỘ TRONG LỀU SẤY SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI Bảng 19: Sự thay đổi nhiệt độ bên ngoài và bên trong lều sấy sử dụng năng lượng mặt trời Thời điểm (giờ) Nhiệt độ (0C) bên ngoài lều sấy Nhiệt độ (0C) bên trong lều sấy 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 30 32 34 36 37 36 35 37 35 32 38 42 47 52 51 50 48 44 34 38

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfNghiên cứu chế biến khô cá trê phi - h.pdf
Luận văn liên quan