Nghiên cứu kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ đầm rong bằng mô hình đất ướt

NGHIÊN CỨU KIỂM SOÁT SỰ Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC HỒ ĐẦM RONG BẰNG MÔ HÌNH ĐẤT ƯỚT A STUDY CONTROLING THE WATER POLLUTION OF DAM RONG LAKE BY WETLAND SVTH: LÊ NGỌC KIM, lớp 03MT LÊ HOÀNG SƠN - NGUYỄN ĐẮC LỘC, lớp 04MT HOÀNG THỊ TỐ NGUYÊN - TRẦN THỊ MINH PHưƠNG, lớp 05MT GVHD: TS. TRẦN VĂN QUANG Khoa Môi Trường Đại Học Bách Khoa- Đại Học Đà Nẵng TÓM TẮT: Báo cáo trình bày hiện trạng chất lượng nước hồ Đầm Rong và áp dụng công nghệ sinh thái kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ Đầm Rong bằng mô hình đất ướt. SUMMARY: Report presents about water quality of Dam Rong lake and result of using Wetland to control the pollution in Dam Rong lake. 1. Mở đầu 1.1. Đặt vấn đề Ngày nay, vai trò của nguồn nước mặt (trong đó có các hồ) ở các đô thị là hết sức quan trọng. Hồ là nơi điều tiết nước mưa, điều hoà khí hậu và là nơi để tạo cảnh quan cho khu vực. Tuy nhiên các hồ đô thị thường bị phú dưỡng nguồn nước do sự xâm nhập một lượng lớn N, P (là 2 nhân tố then chốt gây phú dưỡng nguồn nước) từ nước thải sinh hoạt của khu dân cư xung quanh và các khu vực lân cận hồ. Chính vì vậy cần có biện pháp giải quyết để hạn chế và kiểm soát sự phú dưỡng đang rất phổ biến tại các hồ nội thành. Hồ Đầm Rong thuộc địa bàn phường Thuận Phước, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do các nguyên nhân: nước thải đô thị từ các khu vực khác đưa đến, nước thải từ các hộ dân cư xung quanh hồ, các chất thải, rác thải vứt xuống hồ. Kết quả là dẫn đến sự tích lũy hữu cơ (lớp bùn dưới đáy hồ), sau đó phân hủy gây mùi hôi thối, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của người dân và làm xấu cảnh quan khu khu vực. Các biện pháp kiểm soát hiện nay: chưa có hướng giải quyết hiện trạng ô nhiễm của hồ, nguyên nhân là do: không thể ngăn nước thải chảy vào hồ, kinh phí không có để vớt sạch bùn đáy và chỉ được thời gian ngắn do nước thải từ nơi khác vẫn chảy đến và như vậy sẽ lại tiếp tục tạo nên sự tích lũy bùn đáy; người dân vứt rác thải, xả chất thải vào hồ. Các đề xuất được đưa ra: - Lấp hồ. Gây lụt vào mùa mưa (do nước thoát không kịp) - Đợi dự án TN&VSMT (hy vọng sẽ thu gom được nước thải), còn thực tế bây giờ chưa có đường ống thu gom nước thải. Như vậy, vấn đề ô nhiễm hồ Đầm Rong vẫn sẽ còn tiếp tục tồn tại với thời gian. Chính vì những lý do trên nên chúng tôi đã chọn đề tài “Nghiên cứu kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ Đầm Rong bằng mô hình đất ướt” nhằm áp dụng công nghệ sinh thái để kiểm soát và giải quyết vấn đề ô nhiễm tồn tại lâu nay tại hồ Đàm Rong. 1.2. Mục đích 1. Đánh giá hiện trạng, mứu độ ô nhiễm của hồ Đầm Rong. 2. Thử nghiệm áp dụng công nghệ sinh thái, cụ thể bằng mô hình đất ướt để kiểm soát sự ô nhiễm tại hồ Đầm Rong; chứng minh khả năng kiểm soát và giảm được sự ô nhiễm tại hồ Đầm Rong. Từ kết quả đạt được đề ra những giải pháp mang tính ổn định và bền vững để làm giảm mức độ ô nhiễm đến mức chấp nhận được. 1.3. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp vận hành, phương pháp lấy mẫu, phương pháp phân tích, phương pháp tính toán, phương pháp xử lý số liệu.

pdf6 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 27/04/2013 | Lượt xem: 2370 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ đầm rong bằng mô hình đất ướt, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 227 NGHIÊN CỨU KIỂM SOÁT SỰ Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC HỒ ĐẦM RONG BẰNG MÔ HÌNH ĐẤT ƯỚT A STUDY CONTROLING THE WATER POLLUTION OF DAM RONG LAKE BY WETLAND SVTH: LÊ NGỌC KIM, lớp 03MT LÊ HOÀNG SƠN - NGUYỄN ĐẮC LỘC, lớp 04MT HOÀNG THỊ TỐ NGUYÊN - TRẦN THỊ MINH PHƢƠNG, lớp 05MT GVHD: TS. TRẦN VĂN QUANG Khoa Môi Trường Đại Học Bách Khoa- Đại Học Đà Nẵng TÓM TẮT: Báo cáo trình bày hiện trạng chất lượng nước hồ Đầm Rong và áp dụng công nghệ sinh thái kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ Đầm Rong bằng mô hình đất ướt. SUMMARY: Report presents about water quality of Dam Rong lake and result of using Wetland to control the pollution in Dam Rong lake. 1. Mở đầu 1.1. Đặt vấn đề Ngày nay, vai trò của nguồn nƣớc mặt (trong đó có các hồ) ở các đô thị là hết sức quan trọng. Hồ là nơi điều tiết nƣớc mƣa, điều hoà khí hậu và là nơi để tạo cảnh quan cho khu vực. Tuy nhiên các hồ đô thị thƣờng bị phú dƣỡng nguồn nƣớc do sự xâm nhập một lƣợng lớn N, P (là 2 nhân tố then chốt gây phú dƣỡng nguồn nƣớc) từ nƣớc thải sinh hoạt của khu dân cƣ xung quanh và các khu vực lân cận hồ. Chính vì vậy cần có biện pháp giải quyết để hạn chế và kiểm soát sự phú dƣỡng đang rất phổ biến tại các hồ nội thành. Hồ Đầm Rong thuộc địa bàn phƣờng Thuận Phƣớc, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do các nguyên nhân: nƣớc thải đô thị từ các khu vực khác đƣa đến, nƣớc thải từ các hộ dân cƣ xung quanh hồ, các chất thải, rác thải vứt xuống hồ. Kết quả là dẫn đến sự tích lũy hữu cơ (lớp bùn dƣới đáy hồ), sau đó phân hủy gây mùi hôi thối, ảnh hƣởng rất lớn đến sức khỏe của ngƣời dân và làm xấu cảnh quan khu khu vực. Các biện pháp kiểm soát hiện nay: chƣa có hƣớng giải quyết hiện trạng ô nhiễm của hồ, nguyên nhân là do: không thể ngăn nƣớc thải chảy vào hồ, kinh phí không có để vớt sạch bùn đáy và chỉ đƣợc thời gian ngắn do nƣớc thải từ nơi khác vẫn chảy đến và nhƣ vậy sẽ lại tiếp tục tạo nên sự tích lũy bùn đáy; ngƣời dân vứt rác thải, xả chất thải vào hồ. Các đề xuất đƣợc đƣa ra: - Lấp hồ. Gây lụt vào mùa mƣa (do nƣớc thoát không kịp) - Đợi dự án TN&VSMT (hy vọng sẽ thu gom đƣợc nƣớc thải), còn thực tế bây giờ chƣa có đƣờng ống thu gom nƣớc thải. Nhƣ vậy, vấn đề ô nhiễm hồ Đầm Rong vẫn sẽ còn tiếp tục tồn tại với thời gian. Chính vì những lý do trên nên chúng tôi đã chọn đề tài “Nghiên cứu kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ Đầm Rong bằng mô hình đất ướt” nhằm áp dụng công nghệ sinh thái để kiểm soát và giải quyết vấn đề ô nhiễm tồn tại lâu nay tại hồ Đàm Rong. 1.2. Mục đích 1. Đánh giá hiện trạng, mứu độ ô nhiễm của hồ Đầm Rong. 2. Thử nghiệm áp dụng công nghệ sinh thái, cụ thể bằng mô hình đất ƣớt để kiểm soát sự ô nhiễm tại hồ Đầm Rong; chứng minh khả năng kiểm soát và giảm đƣợc sự ô nhiễm Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 228 tại hồ Đầm Rong. Từ kết quả đạt đƣợc đề ra những giải pháp mang tính ổn định và bền vững để làm giảm mức độ ô nhiễm đến mức chấp nhận đƣợc. 1.3. Phương pháp nghiên cứu Phƣơng pháp vận hành, phƣơng pháp lấy mẫu, phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp tính toán, phƣơng pháp xử lý số liệu. 2. Nội dung nghiên cứu 2.1. Đánh giá hiện trạng chất lượng nước hồ Đầm Rong Bảng 2.1: Kết quả chất lượng nước hồ tại các khu vực khác nhau và so sánh với TCVN 5945- 2005 (tiêu chuẩn về nguồn nước mặt). STT Thông số Nƣớc cống chảy vào hồ Nƣớc trong hồ Đầm Rong Nƣớc tại khu vực lấy mẫu đầu vào mô hình đất ƣớt TCVN 5945-2005 loại A 1 Độ kiềm (mgdl/l) 5.3 5.2 5 - 2 SS 208 202 190 20 3 COD 30.4 29.4 27.7 25 4 NH4 + 27.08 27.08 24.53 0.05 5 NO3 - 5.3 5.1 4.3 N tổng: 10 6 PO4 3- 15.1 14.2 9.7 P tổng: 6 Qua bảng 2.1 ở trên có thể thấy hầu hết các chỉ tiêu phân tích nƣớc hồ Đầm Rong đều vƣợt tiêu chuẩn nhiều lần, đặc biệt hàm lƣợng NH4 + vƣợt tiêu chuẩn cho phép hơn 500 lần. Hàm lƣợng PO4 3- rất cao, vƣợt tiêu chuẩn nhiều lần. Kết quả thể hiện đúng hiện trạng chất lƣợng nƣớc hồ Đầm Rong đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do lƣợng nƣớc thải sinh hoạt đổ vào quá lớn và sự tích lũy của lớp bùn đáy. Tuy nhiên, mức độ ô nhiễm tại khu vực lấy mẫu nƣớc đầu vào mức độ ô nhiễm có giảm hơn các khu vực còn lại, do nƣớc tại khu vực này đƣợc hòa trộn với lƣợng nƣớc đầu ra của mô hình đất ƣớt nên nồng độ có thấp hơn so với các khu vực khác. 2.2. Nghiên cứu kiểm soát nguồn nước hồ Đầm Rong bằng mô hình đất ướt 2.2.1. Thiết lập mô hình đất ướt Mặt cắt A-A mô hình chuối hoa Mặt cắt A-A mô hình cỏ Vetiver Nƣớc hồ Đầm Rong Đầu vào Mặt bằng mô hình đất ướt Van thu nƣớc đầu ra lớp nƣớc lớp cát lọc lớp đá dăm Ống thông khí Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 229 2.2.2. Vận hành + Hằng ngày tƣới nƣớc hồ Đầm Rong vào các module đất ƣớt sao cho lớp nƣớc ngập hơn phần cát lọc 2cm. Sau đó 24h tiến hành mở van nƣớc đầu ra và lại cho nƣớc hồ vào lại sau khi đã tháo cạn nƣớc. Công việc nhƣ vậy đƣợc tiến hành theo chu kỳ từng ngày một. Hằng ngày khi tháo nƣớc đầu ra và cho nƣớc vào đều tiến hành lấy mẫu nƣớc và tiến hành phân tích các chỉ tiêu: SS, TDS, pH, độ kiềm toàn phần, COD, NH4 + , PO4 3- , NO3 - . + Theo dõi sự phát triển của cây trong các module đất ƣớt, cắt tỉa cây khi cây mọc um tùm và héo khô. Mô hình chuối nƣớc Mô hình cỏ vetiver Mô hình chuối hoa 2.2.3. Kết quả và thảo luận Thời gian triển khai nghiên cứu thực nghiệm tại Đầm Rong: từ ngày 1/2008 đến ngày 5/2008. Lấy mẫu đầu vào và đầu ra hằng ngày lúc 7h sáng. Mẫu lấy đựng trong chai nhựa 0,5 lit. Mẫu đƣợc lấy từ van dƣới thùng. Phân tích các chỉ tiêu gồm: TDS, độ dẫn, độ mặn, pH, độ kiềm toàn phần, SS, COD, NH4 + , PO4 3- , NO3 - . + Khả năng thích nghi của mô hình đất ướt + Các loại thực vật trong các module đất ƣớt phát triển rất mạnh. Chiều cao của cỏ vetiver sau 1 tuần dài thêm 30cm, 2 tuần là 60cm. Chuối hoa và chuối nƣớc sau 1 tuần mọc thêm nhiều chồi non và đẻ nhánh. Thời gian tiếp theo phát triển rất tốt, hoa mọc um tùm trên cây. Lúc bắt đầu (tháng1/2008) Sau 3 tháng + Kết quả xác định các thông số vận hành mô hình Kết quả phân tích nồng độ chất rắn lơ lững SS (mg/l) và COD (mg/l) mẫu nƣớc đầu vào và đầu ra mô hình đất ƣớt. Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 230 Biểu diễn nồng độ SS đầu vào và ra mô hình đất ướt 0 50 100 150 200 250 7/4 8/4 9/4 10/4 12/4 14/4 15/4 21/4 22/4 23/4 24/4 25/4 26/4 2/5 3/5 5/5 Thời gian S S (m g/ l) Đầu vào A1 A2 B1 B2 C1 C2 Biêu đồ biểu diễn nồng độ COD đầu vào, đầu ra mô hình đất ướt 0 5 10 15 20 25 7/4 8/4 9/ 10/4 12/4 1 /4 15/4 21/4 22/4 23/4 24/4 25/4 26/4 2/5 3/5 5/5 Thời gian C O D (m g/ l) Đầu vào A1 A2 B1 B2 C1 C2 Kết quả cho thấy lƣợng chất rắn lơ lững nƣớc đầu ra giảm đáng kể so với nƣớc đầu vào, hiệu suất trung bình đạt từ 50-80 %. Nồng độ COD đầu ra ở các module đều giảm so với nƣớc đầu vào. Tuy nhiên mức độ giảm không nhiều và chƣa đều, hiệu suất đạt từ 10-60 %. Kết quả phân tích nồng độ NH4 + (mg/l) mẫu nƣớc đầu vào và đầu ra mô hình đất ƣớt Biểu đồ biểu diễn nồng độ NH4 đầu vào, đầu ra mô hình đất ướt 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 7/ 4 8/ 4 9/ 4 10 /4 12 /4 14 /4 15 /4 21 /4 22 /4 23 /4 24 /4 25 /4 26 /4 2/ 5 3/ 5 5/ 5 Thời gian N H 4 (m g/ l) Đầu vào A1 A2 B1 B2 C1 C2 Hiệu suất chuyển hóa hàm lượng NH4 bằng mô hình đất ướt 0.0 50.0 100.0 150.0 7/ 4 8/ 4 9/ 4 10 /4 12 /4 14 /4 15 /4 21 /4 22 /4 23 /4 24 /4 25 /4 26 /4 2/ 5 3/ 5 5/ 5 Thời gian H iệ u s u ất ( % ) A1 A2 B1 B2 C1 C2 Hiệu suất chuyển hóa hàm lƣợng NH4 + bằng mô hình đất ƣớt là rất cao, hiệu suất đạt trung bình trên 90%. Nhƣ vậy chứng tỏ lƣợng NH4 + trong nƣớc đầu vào (nƣớc hồ Đầm Rong) đã đƣợc các loài thực vật hấp thụ và chuyển hóa rất mạnh. Nƣớc đầu ra hàm lƣợng NH4 + đạt và gần đạt tiêu chuẩn nguồn nƣớc mặt loại A. Kết quả phân tích nồng độ PO4 3- (mg/l) mẫu nƣớc đầu vào và đầu ra mô hình đất ƣớt. Biểu đồ biểu d ễn nồng độ PO4 nước đầu vào và sau khi qua mô hình đất ướt 0 5 10 15 7/ 4 8/ 4 9/ 4 10 /4 12 /4 14 /4 15 /4 21 /4 22 /4 23 /4 24 /4 25 /4 26 /4 2/ 5 3/ 5 5/ 5 Thời gian P O 4 (m g /l ) Đầu vào A1 A2 B1 B2 C1 C2 Hiệu suất chuyển hóa PO4 mô hình đất ướt 0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 12 .0 7/ 4 8/ 4 9/ 4 10 /4 12 /4 14 /4 15 /4 21 /4 22 /4 23 /4 24 /4 25 /4 26 /4 2/ 5 3/ 5 5/ 5 Thời gian H iệ u su ất (% ) A1 A2 B1 B2 C1 C2 Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 231 Hiệu suất chuyển hóa hàm lƣợng PO4 3- của các loài thực vật trong các module đất ƣớt là rất cao, hiệu suất trung bình đạt từ 80-97%. Nồng độ PO4 3- mẫu nƣớc sau khi qua mô hình đất ƣớt đều đạt tiêu chuẩn loại A TCVN 5945-2005 cho nguồn nƣớc mặt. Mẫu nƣớc tại các khu vực khác nhau tại hồ Đầm Rong Nƣớc đầu vào và đầu ra mô hình đất ƣớt 3. Kết luận và kiến nghị Kết luận: 1. Dựa vào phần khảo sát thực tế, đánh giá nhanh và kết quả phân tích các chỉ tiêu chỉ tiêu SS, BOD, COD, NO3 - , PO4 3- , NH4 + cho thấy nƣớc hồ Đầm Rong đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Quan sát tại hồ cho thấy nƣớc hồ màu đen xám, bốc mùi hôi thối nồng nặc 2. Theo dõi sự thích nghi của các loài thực vật nƣớc (cỏ vetiver, chuối hoa, chuối nƣớc) cho thấy các loài cây này thích nghi và phát triển rất tốt với mô hình đất ƣớt đang triển khai tại Đầm Rong. Cây đều cho hoa và sinh chồi mới, cây con rất nhiều. Chứng tỏ cây đã thích nghi tốt với nguồn nƣớc hồ Đầm Rong trong mô hình đất ƣớt. 3. Mô hình đất ƣớt nhằm đánh giá khă năng chuyển hóa các chất dinh dƣỡng (các hợp chất chứa N, P dạng hòa tan) và đo đạc, phân tích chất lƣợng nƣớc đầu ra nhằm chứng minh hiệu suất chuyển hóa cao, để sau khi qua xử lý có thể đạt tiêu chuẩn môi trƣờng. 4. Mô hình đất ƣớt triển khai tại Đầm Rong không chỉ góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng tại đây mà còn tạo đƣợc cảnh quan đẹp cho khu vực, và ngoài ra còn làm nâng cao ý thức cộng đồng bảo vệ môi trƣờng của dân cƣ khu vực xung quanh hồ. Kiến nghị: 1. Mô hình đất ƣớt nêu trên cho thấy kết quả đạt đƣợc là rất lớn trong vấn đề giải quyết ô nhiễm nguồn nƣớc và tạo cảnh quan cho khu vực, do đó mô hình cần đƣợc sớm triển khai nhân rộng trên toàn bộ mặt hồ và ở các hồ khác có tình trạng tƣơng tự. 2. Số liệu phân tích đầu ra cho thấy hiệu suất chuyển hóa N, P rất cao tuy nhiên vẫn còn chƣa ổn định, do đó cần có thêm thời gian vận hành, tìm ra phƣơng pháp tối ƣu để hiệu suất đạt đƣợc cao nhất. 3. Với khu vực đang triển khai thực nghiệm tại Đầm Rong vì diện tích xung quanh hồ tƣơng đối nhỏ nên chúng tôi kiến nghị tận dụng mặt thoáng hồ để triển khai mô hình trên, với hình thức thả nổi. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Trần Văn Quang, Phan Thị Kim Thủy. Áp dụng công nghệ sinh thái xử lý nước rò rỉ từ các bãi chôn lấp chất thải. Khoa Môi Trƣờng, Đại học Bách Khoa Đà Nẵng, năm 2006. Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008 232 [2] Trần Văn Quang, Phan Thị Kim Cúc. Nghiên cứu thử nghiệm mô hình bãi lọc ngầm trồng cây kiểm soát sự phú dưỡng tại các hồ nội thành Đà Nẵng. [3] Trần Đức Hạ. Xử lý nước thải đô thị. [4] Hoàng Huệ. Xử lý nước thải. [5] Sở Tài nguyên và Môi trƣờng, TP Đà Nẵng. Báo cáo thống kê các hồ, đầm trong thành phố Đà Nẵng, năm 2005.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfNghiên cứu kiểm soát sự ô nhiễm nguồn nước hồ đầm rong bằng mô hình đất ướt.pdf
Luận văn liên quan