Nghiệp vụ thị trường mở tại ngân hàng nông nghiệp Việt Nam

Nghiệp vụ thị trường mở tại NH NN VN Lời nói đầu ---------- Những năm gần đây nền kinh tế nươc ta chuyển mạnh từ kế hoạch hoá sang cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của nhà nước. Sự đổi mới kinh tế đòi hỏi phải nhanh chóng tiếp cận những lý luận và thực tiễn quản lý kinh tế của các nước tiên tiến trên thế giới. Hiện nay với nền kinh tế thị trường đang phát triển thì công cụ thị trường mở được coi là một công cụ linh hoạt và hiệu quả nhất trong việc đièu hành chính sách tiền tệ . Sự phát triển của thị trường tài chính nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng đã tạo điều kiện cho ngân hàng trung ương các nước có thể điều hành chính sách tiền tệ của mình một cách chủ động hơn, đáp ứng sự vận động ngày càng nhanh chóng của luồng vốn lưu chuyển trong nền kinh tế . Nghiệp vụ thị trường mở có thể điều tiết các mục tiêu trung gian của chính sách tiền tệ : nó là nhân tố đầu tiên có thể làm thay đổi lãi suất hoặc cơ sở tiền tệ . Nguồn gốc chính làm thay đổi việc cung ứng tiền của ngân hàng trung ương thông qua viêc mua bán các giấy tờ có giá trên thị trường mở ( hành động làm tăng cơ số tiền tệ ) và vì thế làm tăng cung ứng tiền , giảm lãi suất ngắn hạn. Ngược lại , việc bán giấy tờ có giá trên thị trường mở làm giảm cơ số tiền tệ , giảm cung ứng tiền và làm tăng lãi suất ngắn hạn . Xuất phát từ đó em xin chọn đề tài "Đánh giá hiệu quả sử dụng công cụ nghiệp vụ thị trường mở của ngân hàng nhà nước Việt Nam và giải pháp". Vì điều kiện thời gian và kiến thức còn hạn chế không tránh được sai sót trong nghiên cứu , kính mong các thày cô giúp đỡ em để em có được một bài viết hoàn chỉnh . Em xin trân thành cảm ơn .

doc19 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 1534 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiệp vụ thị trường mở tại ngân hàng nông nghiệp Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu ---------- Nh÷ng n¨m gÇn ®©y nÒn kinh tÕ n­¬c ta chuyÓn m¹nh tõ kÕ ho¹ch ho¸ sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý vÜ m« cña nhµ n­íc. Sù ®æi míi kinh tÕ ®ßi hái ph¶i nhanh chãng tiÕp cËn nh÷ng lý luËn vµ thùc tiÔn qu¶n lý kinh tÕ cña c¸c n­íc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. HiÖn nay víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®ang ph¸t triÓn th× c«ng cô thÞ tr­êng më ®­îc coi lµ mét c«ng cô linh ho¹t vµ hiÖu qu¶ nhÊt trong viÖc ®iÌu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ . Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tµi chÝnh nãi chung vµ hÖ thèng ng©n hµng nãi riªng ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho ng©n hµng trung ­¬ng c¸c n­íc cã thÓ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña m×nh mét c¸ch chñ ®éng h¬n, ®¸p øng sù vËn ®éng ngµy cµng nhanh chãng cña luång vèn l­u chuyÓn trong nÒn kinh tÕ . NghiÖp vô thÞ tr­êng më cã thÓ ®iÒu tiÕt c¸c môc tiªu trung gian cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ : nã lµ nh©n tè ®Çu tiªn cã thÓ lµm thay ®æi l·i suÊt hoÆc c¬ së tiÒn tÖ . Nguån gèc chÝnh lµm thay ®æi viÖc cung øng tiÒn cña ng©n hµng trung ­¬ng th«ng qua viªc mua b¸n c¸c giÊy tê cã gi¸ trªn thÞ tr­êng më ( hµnh ®éng lµm t¨ng c¬ sè tiÒn tÖ ) vµ v× thÕ lµm t¨ng cung øng tiÒn , gi¶m l·i suÊt ng¾n h¹n. Ng­îc l¹i , viÖc b¸n giÊy tê cã gi¸ trªn thÞ tr­êng më lµm gi¶m c¬ sè tiÒn tÖ , gi¶m cung øng tiÒn vµ lµm t¨ng l·i suÊt ng¾n h¹n . XuÊt ph¸t tõ ®ã em xin chän ®Ò tµi "§¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông c«ng cô nghiÖp vô thÞ tr­êng më cña ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam vµ gi¶i ph¸p". V× ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kiÕn thøc cßn h¹n chÕ kh«ng tr¸nh ®­îc sai sãt trong nghiªn cøu , kÝnh mong c¸c thµy c« gióp ®ì em ®Ó em cã ®­îc mét bµi viÕt hoµn chØnh . Em xin tr©n thµnh c¶m ¬n . Ch­¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ nghiÖp vô thÞ tr­êng më 1. Kh¸i niÖm . NghiÖp vô thÞ tr­êng më lµ mét trong c¸c c«ng cô ®Ó thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ , mang l¹i hiÖu qu¶ cao vµ hiÖn ®ang ®­îc c¸c n­íc trªn thÕ giíi sö dông ®Î ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ . Khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn nghiªp vô thÞ tr­êng më sÏ t¸c ®éng vµo c¸c môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ c¶ vÒ mÆt gi¸ trÞ vµ mÆt l­îng. VÒ mÆt l­¬ng : Lµ ¶nh h­ëng cña nghiÖp vô thÞ tr­êng më vµo d÷ liÖu cña ng©n hµng th­¬ng m¹i. Khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn viÖc mua chøng tõ cã gi¸ trÞ trªn thÞ tr­êng më , kÕt qu¶ lam dù tr÷ cña ng©n hµng th­¬ng m¹i t¨ng lªn . Khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn b¸n trøng tõ cã gi¸ trÞ trªn thÞ tr­êng më vµ kÕt qu¶ lµm dù tr÷ cña ng©n hµng th­¬ng m¹i gi¶m ®i . Nh­ vËy khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn nhiÖm vô thÞ tr­¬ng më nã sÏ t¸c ®éng vµo dù tr÷ cña ng©n hµng th­¬ng m¹i , lµm ¶nh h­ëng ®Õn khèi l­îng tÝn dông tõ ®ã ¶nh h­ëng ®Õn l­îng tiÒn cung øng. VÒ mÆt gi¸: Khi ng©n hµng Trung ­¬ng mua ch­ng tõ cã gi¸ sÏ lµm t¨ng dù tr÷ cña ng©n hµng th­¬ng m¹i , cung v«n tÝn dông còng v× thÕ sÏ t¨ng lªn .Cung vèn tin dung t¨ng ¾t sÏ ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt ng¾n h¹n , lµm l·i suÊt ng»n h¹n cã xu h­íng gi¶m xuèng vµ t¸c ®éng vµo l·i suÊt cã kú h¹n gi¶m .Bªn c¹nh ®ã khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn mua chøng tõ cã gi¸ trÞ trªn thÞ tr­ëng më sÏ ¶nh h­ëng ®Ðn tû suÊt sinh lêi cña c¸c chøng tõ cã gi¸ trÞ dÉn ®Õn cã sù chuyÓn dÞch vèn ®Çu t­, lµm ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt thÞ tr­êng , t¸c ®éng vµo cung cÇu vèn trong nÒn kinh tÕ , ¶nh h­¬ng ®Õn l­îng tiÒn cung øng. Khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn viÖc mua b¸n c¸c chøng tõ cã gi¸ trÞ trªn thÞ tr­êng më sÏ t¸c ®éng vµo gi¸ c¶ cña chøng tõ cã gi¸ vµ khi ng©n hµng Trung ­¬ng thùc hiÖn viÖc can thiÖp vao gi¸ c¶ cña c¸c chøng tõ víi khèi l­îng chiÕm tû träng lín th× vai trß can thiÖp cña ng©n hµng Trung ­¬ng cµng cã ý nghÜa quan träng t¸c ®éng vµo l­îng tiÒn cung øng. 2.Thµnh viªn tham gia nghiÖp vô thÞ tr­êng më . Cã ba ®iÒu kiÖn ®Ó xem xÐt ph¹m vi thµnh viªn: -Thø nhÊt : ng©n hµng Trung ­¬ng muèn can thiÖp trùc tiÕp vµo l­îng tiÒn cung øng bao gåm c¶ tiÒn mÆt vµ tiÒn göi , vÒ lý thuyÕt , thµnh viªn tham gia mua b¸n trong tr­êng hîp nµy ®­îc më réng kh«ng ngõng chØ gåm c¸c Tæ chøc tÝn dông mµ cßn c¶ c¸c tæ chøc kh¸c , thËm chÝ cã c¶ c¸c c¸ nh©n , miÔn lµ hä cã tiÒn mÆt vµ tiÒn göi. Thø hai: NÕu c¬ së ph¸p lý cho phÐp c¸c tæ chøc tÝn dông ho¹t ®éng theo h­íng ®a n¨ng nh­ hÖ thèng tæ chøc tÝn dông cña ViÖt nam hiÖn nay, th× ph¹m vi thµnh viªn tham gia më réng ®Õn tæ chøc tÝn dông lµ ®ñ. -Thø ba: Kh¶ n¨ng chuyÓn t¶i cña hÖ thèng thanh to¸n .NÕu c¸ nh©n kh«ng co sÐc ho¨c tiÒn trªn tµi kho¶n göi t¹i ng©n hµng Trung ­¬ng th× kh«ng thÓ tham gia mua b¸n trªn nghiÖp vô thÞ tr­êng më , nÕu tæ chøc tÝn dông kh«ng cã m¹ng kªt nèi víi ng©n hµng Trung ­¬ng trong ®iÒu kiÖn giao dÞch trªn m¹ng th× còng kh«ng thÓ trë thµnh thµnh viªn. 3.Hµng ho¸ ®­îc b¸n trªn thÞ tr­êng më. Th«ng th­êng, Ng©n hµng Trung ­¬ng c¸c n­íc sö dông nhiÒu lo¹i giÊy tê cã gi¸ kh¸c nhau ®Õ giao dÞch trong nghiÖp vô thÞ tr­êng më. §ã lµ: tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu kho b¹c (gäi chung lµ chøng kho¸n kho b¹c ), tÝn phiÕu Ng©n hµng Trung ­¬ng, chøng chØ tiÒn göi, th­¬ng phiÕu thêi h¹n ng¾n, chÊp nhËn (hèi phiÕu ) cña c¸c ng©n hµng; repos (hîp ®ång mua l¹i ). T¹i Céng Hoµ Liªn Bang §øc, Ng©n hµng Trung ­¬ng cßn sö c¸c chøng kho¸n ®Ó niªm yÕt trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc giao dÞch trªn thÞ tr­êng më. Tuy nhiªn, hÇu hÕt c¸c Ng©n hµng Trung ­¬ng th­êng thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô thÞ tr­êng më b»ng chøng kho¸n kho b¹c, bëi v× chøng kho¸n kho b¹c cã tÝnh thanh kho¶n cao, dÔ chuyÓn ®æi trªn thÞ tr­êng vµ do ®ã dÔ ®­îc c¸c bªn chÊp nhËn trong giao dÞch. Còng cã nhiÒu n­íc Ng©n hµng Trung ­¬ng cho phÐp sö dông c¶ tr¸i phiÕu (thêi h¹n cßn l¹i d­íi 1 n¨m ) ®­îc giao dÞch trong nghiÖp vô thÞ tr­êng më, nh­ng chØ víi môc tiªu ®iÒu chØnh vèn kh¶ dông cña c¸c ng©n hµng vµ kiÓm so¸t l·i suÊt ng¾n h¹n trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. 4. Ph­¬ng thøc giao dÞch trªn thÞ tr­êng më, - Giao dÞch song ph­¬ng: Ng©n hµng Trung ­¬ng giao dÞch trùc tiÕp víi ng­êi mua, b¸n thùc hiÖn mua hoÆc b¸n h¼n chøng tõ cã gi¸. - Giao dÞch qua thÞ tr­êng chøng kho¸n: Th«ng qua thÞ tr­êng chøng kho¸n, qua c¸c ®¹i lý chøng kho¸n mµ Ng©n hµng Trung ­¬ng tiÕp cËn víi ng­êi mua hoÆc ng­êi b¸n ®Ó tiÕn hµnh mua hoÆc b¸n. - Giao dÞch qua ®Êu thÇu: §Êu thÇu khèi l­îng hoÆc ®Êu thÇu l·i suÊt. + §Êu thÇu khèi l­îng: Ng©n hµng Trung ­¬ng c«ng bè khèi l­îng tiÒn cÇn mua hoÆc cÇn b¸n b»ng ph­¬ng thøc ®Êu thÇu vµ Ên ®Þnh møc l·i suÊt thùc hiÖn, Ng©n hµng Trung ­¬ng c«ng bè ®iÒu kiÖn ®Æt thÇu ®Ó tæ chøc mua b¸n ph¶i chÊp hµnh, c¸c Tæ chøc TÝn dông cÇn mua hoÆc b¸n tiÕn hµnh nép thÇu theo qui ®Þnh. Sau khi më thÇu Ng©n hµng Trung ­¬ng sÏ x¸c ®Þnh tû lÖ gi¸ trÞ ®¹t thÇu vµ ph©n bæ cho tõng tæ chøc tham gia ®Æt thÇu. Sau khi tróng thÇu c¸c ng©n hµng thùc hiÖn nhËn tÝn phiÕu kho b¹c vµ th¹n to¸n tiÒn theo qui ®Þnh, + §Êu thÇu l·i suÊt: Theo c¸ch ®Êu thÇu l·i suÊt th× c¸c ®¬n vÞ ®Æt thÇu ®¨ng ký l·i suÊt ®Æt thÇu vµ ®i kÌm lµ l­îng tiÒn mua theo l·i suÊt ®¨ng ký. Ng©n hµng Trung ­¬ng sÏ quan t©m tíi l·i suÊt ®Æt thÇu vµ sÏ lÊy tõ l·i suÊt cao tíi l·i suÊt thÊp cho ®Õn khi nµo ®¹t ®­îc l­îng tiÒn mµ Ng©n hµng Trung ­¬ng cÇn cung øng vµo l­u th«ng. Nguyªn t¾c khi xÐt thÇu theo l·i suÊt nÕu Ng©n hµng Trung ­¬ng b¸n th× sÏ xÐt ®¹t thÇu tõ l·i suÊt thÊp ®Õn l·i suÊt ®¶m b¶o ®ñ l­îng tiÒn cÇn b¸n. Ng­îc l¹i, khi Ng©n hµng Trung ­¬ng mua th× xÐt ®¹t thÇu tõ l·i suÊt cao ®Õn l·i suÊt ®¶m b¶o ®ñ l­îng tiÒn cÇn mua. Ph­¬ng thøc giao dÞch thÓ hiÖn tÝnh linh ho¹t cña c«ng cô nghiÖp vô thÞ tr­êng më cho phÐp mua hoÆc b¸n víi sè l­îng, thêi gian giao dÞch vµ mét ph­¬ng ph¸p giao dÞch tuú ý, phï hîp víi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. 5. Mèi quan hÖ gi÷a nghiÖp vô thÞ tr­êng më víi c¸c c«ng cô kh¸c cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. §Ó thùc hiÖn môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, Ng©n hµng Trung ­¬ng sö dông nhiÒu c«ng cô ®a d¹ng. Ch¼ng h¹n, tuú theo yªu cÇu më réng hoÆc thu hÑp tÝn dông, Ng©n hµng Trung ­¬ng cã thÓ t¨ng hoÆc h¹ l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu, hoÆc gi¶m tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc, hay mua hoÆc b¸n c¸c chøng kho¸n cã gi¸. Trong c¸c c«ng cô ®ã th× nghÞªp vô thÞ tr­êng më cã thÓ sö dông rÊt linh ho¹t trong bÊt kú lo¹i chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nµo. Nã lµ c«ng cô ®iÒu tiÕt vÜ m«. NghiÖp vô thÞ tr­êng më cã t¸c ®éng th«ng qua ''hiÖu øng th«ng b¸o'' Ýt h¬n chÝnh s¸ch l·i suÊt chiÕt khÊu vµ chÝnh s¸ch dù tr÷ b¾t buéc. Nã t¹o ra cuéc c¹nh tranh gi÷a c¸c thµnh phÇn ng©n hµng vµ thµnh phÇn kh«ng ph¶i lµ ng©n hµng, cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, nhÊt lµ vÒ khèi l­îng, cã thÓ ®¹t ®­îc môc tiªu mét c¸ch võa h÷u hiÖu, võa phï hîp víi thÞ tr­êng c¶ vÒ xu h­íng t¨ng hoÆc gi¶m. 6. Vai trß cña Ng©n hµng Trung ­¬ng. ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn vµ c¸c n­íc ®ang trong giai ®o¹n qu¸ ®é chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ mÖnh lÖnh tr­íc ®©y sang nÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, chØ cã mét sè rÊt Ýt n­íc cã ®­îc thÞ tr­êng lý t­ëng - lµ ®iÒu kiÖn cho thÞ tr­êng më ho¹t ®éng mét c¸ch linh ho¹t. Tuy nhiªn, ho¹t ®éng thÞ tr­êng më ë c¸ch nµy hay c¸ch kh¸c cã thÓ vµ nªn ®­îc tiÕn hµnh trong c¸c thÞ tr­êng kh«ng lý t­ëng hoµn toµn nh­ng cã c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn theo h­íng cã sù ph¸t triÓn vµ c¹nh tranh. Trong nh÷ng tr­êng hîp nh­ vËy th× ho¹t ®éng thÞ tr­êng më cÇn ph¶i cã giíi h¹n theo tõng giai ®o¹n. Sù tham gia cña Ng©n hµng Trung ­¬ng sÏ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng, dï vËy Ng©n hµng Trung ­¬ng cÇn chó ý r»ng viÕc tham gia vµo thÞ tr­êng sÏ kh«ng ®­îc phÐp cã ¶nh h­ëng hoÆc lµm t¨ng thªm rñi ro trong b¶ng tæng kÕt tµi s¶n cña Ng©n hµng Trung ­¬ng. Mét Ng©n hµng Trung ­¬ng sÏ cã kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n nÕu b¶ng danh môc tµi s¶n cña nã cã tÝnh láng cao vµ kh«ng cã rñi ro. 7. ¦u nh­îc ®iÓm cña thÞ tr­êng më. - ¦u ®iÓm: Khi sö dông c«ng cô nµy Ng©n hµng Trung ­¬ng chñ ®éng can thiÖp vÒ khèi l­îng nhiÒu hay Ýt tuú ý, thêi gian tuú thuéc vµo thêi gian mµ Ng©n hµng Trung ­¬ng muèn ®iÒu chØnh l­îng tiÒn cung øng, Ng©n hµng Trung ­¬ng cã thÓ quyÕt ®Þnh mua, b¸n chñng lo¹i giÊy tê cã gi¸ ®Ó nh»m ®¹t ®­îc môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. C«ng cô nµy cã tÝnh linh ho¹t cao, bÊt kú lóc nµo sù can thiÖp cña Ng©n hµng Trung ­¬ng ®Òu t¸c ®éng ®Õn tiÒn trung ­¬ng sau ®ã ¶nh h­ëng ®Õn l·i suÊt. Ng©n hµng Trung ­¬ng cã thÓ ®iÒu chØnh ®­îc l­îng mua vµ b¸n tuú ý, th«ng qua gi¸ mua vµ gi¸ b¸n mµ Ng©n hµng Trung ­¬ng cã thÓ më réng hay thu hÑp l­îng tiÒn trung ­¬ng, vµ cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh sai lÇm nÕu ®· b¸n kh«ng phï hîp hoÆc ®· mua kh«ng phï hîp. - Nh­îc ®iÓm: H¹n chÕ lín nhÊt cña nghiÖp vô nµy lµ ®Ó c«ng cô nµy ph¸t huy hiÖu qu¶ th× quèc gia ®ã ph¶i cã thÞ tr­êng tµi chÝnh ph¸t triÓn, hµng ho¸ cña thÞ tr­êng lµ c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n ph¶i phong phó vµ ®a d¹ng. Ng©n hµng Trung ­¬ng ph¶i cã kh¶ n¨ng dù b¸o ®­îc vèn kh¶ dông cña toµn hÖ thèng ®Ó can thiÖp mua, b¸n, cã nh­ vËy viÖc can thiÖp míi cã ý nghÜa lín trong viÖc t¸c ®éng vµo l­îng tiÒn cung øng. Khi Ng©n hµng Trung ­¬ng mua, b¸n lµm t¸c ®éng ®Õn l­îng tiÒn trung ­¬ng, tõ ®ã sÏ ¶nh h­ëng tíi l·i suÊt trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ liªn ng©n hµng, v× vËy ®Ó tr¸nh ¶nh h­ëng nµy th× Ng©n hµng Trung ­¬ng ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p xö lý phï hîp. Ch­ong II: Sù cÇn thiÕt sö dông nghiÖp vô thÞ tr­êng më ë VÞªt Nam 1. T¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn thÞ tr­êng tiÒn tÖ trong thêi gian tíi. XÐt vÒ nhiÒu khÝa c¹nh, sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ViÖt Nam trong thêi gian qua lµ chËm so víi nhu cÇu ph¸t triÓn. Cho ®Õn nay, thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam ch­a thùc hiÖn ®Çy ®ñ chøc n¨ng cña mét thÞ tr­êng tiÒn tÖ chuÈn mùc, g©y c¶n trë cho viÖc ®æi míi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ n­íc. - C¸c c«ng cô thÞ tr­êng tiÒn tÖ nghÌo nµn vµ tÝnh thÞ tr­êng thÊp. C«ng cô chñ yÕu hiÖn nay lµ c¸c tÝn phiÕu kho b¹c, c¸c lo¹i tr¸i phiÕu vµ kú phiÕu ng©n hµng ng¾n h¹n. HiÖn nay, chóng ta còng chØ cã thÞ tr­êng s¬ cÊp cho c¸c c«ng cô nµy trong khi thÞ tr­êng s¬ cÊp ch­a ®­îc h×nh thµnh. §©y lµ mét trë ng¹i lín cho sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ViÖt Nam, do t©m lý ng­êi sö dông c«ng cô nµy ch­a quen víi viÖc mua b¸n l¹i chóng, c«ng cô giao dÞch cßn qu¸ Ýt ái. - Sù g¾n kÕt gi÷a thÞ tr­êng tiÒn tÖ, ®Æc biÖt lµ thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng, víi thÞ tr­êng më lµ rÊt chÆt chÏ. ViÖc thiÕt lËp mét thÞ tr­êng më víi c¸c nghiÖp vô ®Æc thï cña nã ph¶i ®­îc thùc hiÖn tr­íc hÕt vµ chñ yÕu ë thÞ tr­êng liªn ng©n hµng. Ng­îc l¹i, thÞ tr­êng më t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi sù hoµn thiÖn cña thÞ tr­êng liªn ng©n hµng th«ng qua c¸c tÝn hiÖu mµ Ng©n hµng Trung ­¬ng ph¸t ra, cËp nhËt th«ng tin trªn thÞ tr­êng vÒ cung - cÇu dù tr÷ ng©n hµng, vèn, kh¶ n¨ng thanh to¸n. Do ®ã, hoµn thiÖn thÞ tr­êng tiÒn tÖ liªn ng©n hµng lµ mét môc ®Ých cña ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng. 2. XuÊt ph¸t tõ nhu cÇu héi nhËp quèc tÕ cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi. ViÖt Nam ®ang thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®æi míi nÒn kinh tÕ, chuÈn bÞ c¸c ®iÒu kiÖn héi nhËp quèc tÕ vÒ th­¬ng m¹i, dÞch vô. ng©n hµng. Héi nhËp ng©n hµng lµ xu thÕ cña thêi ®¹i xuÊt ph¸t tõ qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ nãi chung vµ ho¹t ®éng cña ng©n hµng nãi riªng. ViÖt Nam ®ang ®ång thêi tiÕn hµnh ®µm ph¸n theo yªu cÇu cña hiÖp ®Þnh GATS (hiÖp ®Þnh th­¬ng m¹i dÞch vô ) cña Tæ chøc Th­¬ng M¹i ThÕ Giíi (WTO) vµ hiÖp ®Þnh AFTA cña hiÖp héi ASEAN.C¸c cam kÕt, yªu cÇu mµ c¸c tæ chøc nµy ®ßi hái lµ rÊt cao mµ ViÖt nam ph¶i phÊn ®Êu thùc hiÖn theo ®óng tiÕn ®é. MÆt kh¸c, c¸c n­íc trong c¸c tæ chøc nµy, dï Ýt dï nhiÒu, ®Òu thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô thÞ tr­êng më víi nhiÒu møc ®é kh¸c nhau. Ngay c¶ c¸c n­íc thµnh viªn cña ASEAN vµ c¸c n­íc Ch©u ¸ nh­ Malayxia, Philippin, Thailand, India, Indonesia, Japan,....®Òu sö dông nghiÖp vô thÞ tr­êng më ®Ó ®¹t ®­îc c¸c môc ®Ých vÜ m« cña m×nh. Trong bèi c¶nh nh­ vËy, ViÖt Nam ph¶i t¨ng c­êng søc m¹nh cña hÖ thèng ng©n hµng trng n­íc, ®Èy m¹nh ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng an toµn vµ cã lÏ ®Ó cã thÓ gia nhËp vµo céng ®ång quèc tÕ.ThÞ tr­êng më ë ViÖt nam v× vËy cµng trë nªn cÇn thiÕt vµ nªn sím trë thµnh hiÖn thùc. 3.ThÞ tr­êng më gióp chÝnh phñ thùc thi chÝnh s¸ch tµi chÝnh quèc gia cã hiÖu qu¶. C¸c quyÕt ®Þnh cña ChÝnh phñ vÒ qu¶n lý nî vµ c©n ®èi tiÒn göi co ¶nh h­ëng quan träng tíi nghiÖp vô thÞ tr­êng më. Kho b¹c nhµ n­íc th­êng ®­a ra quyÕt ®Þnh cuèi cïng vÒ qu¶n lý nî, cßn Ng©n hµng Trung ­¬ng l¹i liªn quan ®Õn dù tr÷ ng©n hµng.Gi÷a hai Bé nµy th­êng cã quan hÖ víi nhau tuú theo ®Æc ®iÓm vµ ho¹t ®éng tµi chÝnh cña mçi n­íc. Khi Ng©n s¸nh nhµ n­íc béi chi, Bé tµi chÝnh cã thÓ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ChÝnh phñ (sö dông viÖc vay nî c«ng chóng) ®Ó bï ®¾p phÇn béi chi. §Ó duy ch× sù t¸ch b¹ch gi÷a chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ chÝnh s¸ch tµi chÝnh, c¸c kho¶n nî nµy tèt nhÊt lµ ®­îc Kho b¹c b¸n ra d­íi h×nh thøc ®Êu gi¸, tõ ®ã gióp cho thÞ tr­¬ng c¹nh tranh cã hiÖu qu¶ . 4. §èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông. NghiÖp vô thÞ tr­êng më sÏ lµm t¨ng tÝnh thanh kho¶n cña t¶i s¶n cã cña c¸c ng©n hµng khi t¹o nªn thÞ tr­êng thø cÊp cho c¸c tµi s¶n tµi chÝnh mµ nã n¾m gi÷. §iÒu nµy sÏ lµm gi¶m dù tr÷ tiÒn mÆt vµ t¨ng kh¶ n¨ng sinh lêi cña vèn ng©n hµng, gãp phÇn c¶i thiÖn t×nh h×nh tµi chÝnh cho c¸c ng©n hµng. MÆt kh¸c, yªu cÇu vÒ chñng lîi vµ chÊt l­îng c¸c giÊy tê cã gi¸ ®­îc giao dÞch trong nghiÖp vô thÞ tr­êng më sÏ gi¸n tiÕp lµm thay ®æi danh môc ®Çu t­ vµo c¸c giÊy tê cã gi¸ cña c¸c ng©n hµng, tõ ®ã mµ c¶i thÖin theo h­íng tÝch cùc c¬ cÊu sö dông vèn cña ng©n hµng, gi¶m dù tr÷ kh«ng sinh lêi vµ c¶i t¹o b¶ng tæng kÕt tµi s¶n. Tãm l¹i, trong giai ®o¹n hiÖn nay, viÖc ¸p dông nghiÖp vô thÞ tr­êng më cã ý nghÜa v« cïng quan träng, cã tÝnh cÊp thiÕt cao nh»m t¹o ra sù chuyÓn biÕn míi trong ®iÒu hµnh CSTT cña NHNN dùa trªn c¸c quan hÖ thÞ tr­êng, lµ mét trong nh÷ng nh©n tè thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ, hoµn thiÖn c¸c c«ng cô CSTT hiÖn ®ang cßn nhiÒu h¹n chÕ, qua ®ã mµ ®¶m b¶o sù ph©n bæ nguån vèn hîp lý gãp phÇn thùc hiÖn ®ang cßn nhiÒu h¹n chÕ, qua ®ã mµ ®¶m b¶o sù ph©n bæ nguån vèn hîp lý gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ ChÝnh phñ, thùc hiÖn thµnh c«ng c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng ngµy cµng v÷ng m¹nh. Ch­¬ng III: Thùc tr¹ng vµ mét sè gi¶i ph¸p vËn dông nghiÖp vô thÞ tr­êng më ë ViÖt Nam I. Lý thuyÕt vµ thùc tÕ ¸p dông. 1. Vµi nÐt vÒ OMT t¹i ViÖt Nam. §iÒu kiÖn thÞ tr­êng tµi chÝnh : ThÞ tr­êng tµi chÝnh ë n­íc ta vÉn cßn nhá bÐ vÒ quy m«, ®¬n s¬ vÒ chñng lo¹i hµng ho¸ vµ l¹c hËu vÒ c¬ së vËt chÊt kü thuËt. - ThÞ tr­êng tr¸i phiÕu ChÝnh phñ : N¨m 1991, tr¸i phiÕu ChÝnh phñ ra ®êi ®Ó ®¸p øng nhu cÇu chi tiªu cña chÝnh phñ ( kh«ng th«ng qua kªnh NHTW ph¸t hµnh tiÒn n÷a ); ®Õn n¨m 1994 khi Tr¸i phiÕu kho b¹c, tÝn phiÕu kho b¹c vµ tr¸i phiÕu c«ng tr×nh ®­îc phÐp ph¸t hµnh réng r·i th× thÞ tr­êng tr¸i phiÕu chÝnh phñ míi t­¬ng ®èi ®­îc më réng. Tr­íc n¨m 1995, Tr¸i phiÕu ChÝnh phñ ph¸t hµnh trùc tiÕp ®Õn c«ng chóng t¹i c¸c chi nh¸nh kho b¹c nªn khèi l­îng tr¸i phiÕu nhá ( 17 tû ®ång ) trong c¶ giai ®o¹n tõ 1991 - 1995 )tõ th¸ng 6 n¨m 1995 b¾t ®Çu ph¸t hµnh qua NHNN, l­îng tr¸i phiÕu ®· dåi dµo h¬n. Tuy nhiªn do l·i suÊt chØ ®¹o kh«ng s¸t víi thùc tÕ ®ång thêi còng kh«ng cã thÞ tr­êng thø cÊp cho c«ng cô nµy nªn sè l­îng tr¸i phiÕu hiÖn ®ang l­u hµnh cã gi¸ trÞ kh«ng lín nh­ sè l­îng dù kiÕn ph¸t hµnh. Theo quy chÕ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu chÝnh phñ ®­îc ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh 01/2000/N§-CP ngµy 13/01/2000 cña chÝnh phñ th× tr¸i phiÕu chÝnh phñ ®­îc ph¸t hµnh qua c¸c kªnh nh­ : ®Êu thÇu qua NHNN ( ®èi víi tÝn phiÕu kho b¹c ) ; ph¸t hµnh th«ng qua thÞ tr­êng Chøng kho¸n, b¸n lÎ qua hÖ thèng kho b¹c nhµ n­íc, ®¹i lý ph¸t hµnh vµ b¶o l·nh ph¸t hµnh ®èi víi tr¸i phiÕu kho b¹c vµ tÝn phiÕu ®Çu t­). Tr¸i phiÕu ChÝnh phñ ®­îc n¾m gi÷a chñ yÕu bëi c¸c NHTM quèc doanh vµ mét sè Ýt NHTM cæ phÇn, chñ yÕu lµ ®Ó gi¶i quyÕt l­îng vèn tån ®äng. Do ®ã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thÞ tr­êng thø cÊp lµ rÊt yÕu. HiÖn nay, khèi l­îng tr¸i phiÕu ChÝnh phñ ®ang cßn gi¸ trÞ l­u hµnh chØ ®¹t kho¶ng 4.000 tû ®ång. - ThÞ tr­êng liªn ng©n hµng : tuy ®· cã sù s«i ®éng nhÊt ®Þnh nh­ng ch­a thùc sù ph¸t triÓn, chØ dõng ë møc giao dÞch diÔn ra ®èi víi tõng nhãm nhá trªn c¬ së vay m­în th­êng xuyªn vµ hiÓu biÕt lÉn nhau. C¸c chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi t­¬ng ®èi tÝch cùc tham gia thÞ tr­êng nµy ( do h¹n chÕ huy ®éng VND). So víi doanh sè giao dÞch trªn thÞ tr­êng më, th× doanh sè giao dÞch trªn thÞ tr­êng liªn ng©n hµng lín h¬n nhiÒu ( cã ngµy cao ®iÓm lªn tíi 1.000 tû ®ång. Khèi l­îng giao dÞch trªn thÞ tr­êng liªn ng©n hµng cña toµn hÖ thèng vµo cuèi n¨m 2000 ®¹t kho¶ng 12% l­îng vèn huy ®éng vµ gÊp gÇn 3 lÇn l­îng vèn vay tõ NHNN. Bªn c¹nh ®ã, thÞ tr­êng tr¸i phiÕu doanh nghiÖp míi chØ dõng l¹i ë ph¹m vi thÞ tr­êng s¬ cÊp, thÞ tr­êng cæ phiÕu ho¹t ®éng cßn mang tÝnh thö nghiÖm, míi cã 6 doanh nghiÖp chÝnh thøc niªm yÕt cæ phiÕu cña m×nh trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n vµ khèi l­îng giao dÞch cßn rÊt thÊp so víi gi¸ trÞ niªm yÕt ( nhá h¬n kho¶ng h¬n 4 lÇn ) tr¸i phiÕu ChÝnh phñ hÇu nh­ kh«ng thÓ giao dÞch ®­îc trªn thÞ tr­êng nµy. Khu«n khæ ph¸p lý. Hµng lo¹t c¸c v¨n b¶n vÒ c¸c vÊn ®Ò liªn quan tíi OMO ®· ®­îc ban hµnh trong n¨m 2000 nh­ Quy chÕ nghiÖp vô thÞ tr­êng më. Quy tr×nh OMO, quy ®Þnh ®¨ng ký giÊy tê cã gi¸, Quy chÕ qu¶n lý vèn kh¶ dông, quy tr×nh nghiÖp vô ®Êu thÇu tÝn phiÕu NHNN. VÒ mÆt kü thuËt nghiÖp vô. - Thµnh viªn tham gia vµo OMO ph¶i lµ c¸c TCTD ®¶m b¶o ®Çy ®ñ mét sè ®iÒu kiÖn nh­ ph¶i cã tµi kho¶n tiÒn göi t¹i NHNN, ph¶i cã ®Çy ®ñ ph­¬ng tiÖn cho ho¹t ®éng OMO nh­ m¹ng m¸y tÝnh, fax, ®iÖn tho¹i … ph¶i ®ang ký víi NHNN ®Ó ®­îc ho¹t ®éng OMO. - Hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng hiÖn nay qu¸ thiÕu thèn c¶ vÒ chñng lo¹i lÉn khèi l­îng. Theo quy ®Þnh, chØ cã tÝn phiÕu NHNN, tÝn phiÕu kho b¹c vµ c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n kh¸c ( thèng ®èc sÏ quyÕt ®Þnh trong tõng thêi kú). Tuy nhiªn, trªn trùc tÕ chØ cã hai lo¹i hµng ho¸ lµ tÝn phiÕu kho b¹c vµ tÝn phiÕu NHNN. Hµng ho¸ cÇn ph¶i ®¶m b¶o nh÷ng tiªu chuÈn sau : cã thÓ giao dÞch ®­îc, ph¶i lµ c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n, ph¸t hµnh b»ng ®ång ViÖt Nam, ph¶i ®­îc ®¨ng ký t¹i NHNN. NÕu h×nh thøc giao dÞch lµ mua b¸n h¼ng th× thêi h¹n cßn l¹i cña GTCG ph¶i nhá h¬n 90 ngµy. - §Êu thÇu bao gåm ®Êu thÇu l·i suÊt vµ ®Êu thÇu khèi l­îng. §Êu thÇu khèi l­îng : NHNN sÏ th«ng b¸o cho c¸c thµnh viªn tham gia vÒ møc l·i suÊt vµ khèi l­îng cÇn giao dÞch .. §Êu thÇu l·i suÊt : NHNN th«ng b¸o khèi l­îng cÇn giao dÞch, ph­¬ng ph¸p chän l·i suÊt tróng thÇu … ViÖc x¸c ®Þnh l·i suÊt cña NHNN trong OMO th­êng c¨n cø vµo c¸c møc l·i suÊt hiÖn hµnh lµ l·i suÊt t¸i cÊp vèn cña NHNN cho c¸c TCTD ( th­êng d­íi h×nh thøc lµ l·i suÊt ph¹t ) l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu c¸c GTCG, l·i suÊt cña OM O th­êng n»m trong 2 møc l·i suÊt nµy. Tuy nhiªn trong giai ®o¹n ®Çu ®Ó hç trî ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng më, møc l·i suÊt t¸i cÊp vèn vµ t¸i chiÕt khÊu ®­îc x¸c ®Þnh ë møc t­¬ng ®èi cao h¬n h¼n l·i suÊt trªn thÞ tr­êng më. NHNN còng cã thÓ lÊy l·i suÊt tr¸i phiÕu kho b¹c vµ l·i suÊt trªn thÞ tr­êng liªn ng©n hµng lµm l·i suÊt tham chiÕu. Tuy vËy, l·i suÊt TPKB chØ mang tÝnh tham chiÕu, kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn quyÕt ®Þnh vÒ møc l·i suÊt trªn thÞ tr­êng më nªn TPKB vÉn lµ l·i suÊt chØ ®¹o Ýt mang tÝnh thÞ tr­êng. cßn l·i suÊt trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ liªn ng©n hµng thùc chÊt rÊt khã ®­a vµo lµm l·i suÊt tham chiÕu v× sè ng©n hµng tham gia thÞ tr­êng nµy kh«ng nhiÒu vµ kh¶ n¨ng tiÕp cËn c¸c nguån vèn kh¸c cña mét sè TCTD lµ khã kh¨n nªn l·i suÊt vay nãng trªn thÞ tr­êng nµy kh¸ cao. NHNN ViÖt Nam míi thùc hiÖn viÖc tung dù tr÷ ngo¹i hèi ra ®Ó ®iÒu chØnh tû gi¸ hay ®Ó gi¶m cung ®ång tiÒn. t¨ng dù tr÷ ngo¹i hèi ®Ó gi¶m l­îng ngo¹i tÖ trong l­u th«ng. §©y lµ ho¹t ®éng qu¶n lý ngo¹i hèi chø kh«ng ph¶i ho¹t ®éng OMO. 2. Thùc tÕ ho¹t ®éng trong thêi gian võa qua. Sè l­îng thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng cßn qu¸ Ýt, trong sè 20 thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng th× chñ yÕu lµ 4 NHTM quèc doanh vµ trªn thùc tÕ , c¸c NHTM quèc doanh n¾m gi÷ tíi h¬n 70% l­îng tÝn phiÕu kho b¹c, tÝn phiÕu NHNN ( hai hµng ho¸ chÝnh thøc ®­îc giao dÞch trªn thÞ tr­êng më hiÖn nay ). L­îng hµng ho¸ qu¸ Ýt ái : HiÖn nay l­îng hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng chØ cã kho¶ng 4000 tû ®ång gi¸ trÞ tr¸i phiÕu ChÝnh phñ vµ 400 tû ®ång gi¸ trÞ tÝn phiÕu NHNN. Tõ khi b¾t ®Çu giao dÞch ®Õn 31/12/2000, cø 10 ngµy NHNN tiÕn hµnh mét phiªn giao dÞch trªn thÞ tr­êng më. Trong th¸ng 8/2000, do l­îng vèn kh¶ dông cña hÖ thèng ng©n hµng lµ d­ thõa nªn NHNN b¸n ra mét l­îng tÝn phiÕu lµ 550 tû ®ång. Tõ th¸ng 9 ®Õn cuèi th¸ng 12/2000 do cã sù h¹n chÕ cña NHNN ë cöa sæ chiÕt khÊu vµ nhu cÇu tÝn dông VND t¨ng nhanh trong khi huy ®éng tiÒn göi t¨ng cËm dÉn ®Õn khan hiÕm vèn kh¶ dông trong hÖ thèng ng©n hµng, NHNN ®· mua vµo GTCG trong 14 phiªn liªn tôc víi doanh sè 1353,5 tû. Tõ 1/1/2001, NHNN thùc hiÖn giao dÞch ®Þnh kú 7 ngµy/lÇn. Tõ ®Çu n¨m 2001 ®Õn 15/2 l­îng vèn kh¶ dông tiÕp tôc thiÕu hôt do nhu cÇu tiÒn mÆt t¨ng, NHNN tiÕp tôc mua vµo GTCG chñ yÕu lµ mua kú h¹n do tÝnh ®Õn yÕu tè l­îng vèn kh¶ dông cã thÓ t¨ng lªn sau dÞp tÕt nguyªn ®¸n. Tõ 21/2 ®Õn 14/3, l­îng vèn kh¶ dông cã biÓu hiÖn d­ thõa : ®Ó rót bít ph­¬ng tiÖn thanh to¸n khái hÖ thèng ng©n hµng, NHNN thùc hiÖn b¸n h¼ng l­îng giÊy tê cã gi¸ víi gi¸ trÞ lµ 470 tû VND. Tõ 21/3 ®Õn cuèi th¸ng 4, do nhu cÇu vèn kh¶ dông t¨ng, NHNN tæ chøc c¸c phiªn giao dÞch trªn thÞ tr­êng më víi môc tiªu cung øng thªm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n cho hÖ thèng. Nh­ vËy cã thÓ thÊy, NHNN ®· cè g¾ng thùc hiÖn viÖc ®iÒu hµnh CSTT b»ng c«ng cô gi¸n tiÕp. OMO ®· ®­îc thùc hiÖn t­¬ng ®èi linh ho¹t ®¸p øng ®­îc phÇn nµo ®ã nhu cÇu vÒ vèn kh¶ dông còng nh­ gi¶i quyÕt ®­îc mét phÇn l­îng vèn kh¶ dông d­ thõa trong mét sè thêi kú. C¸c c«ng cô vµ h×nh thøc thùc hiÖn còng ®· ®­îc ¸p dông t­¬ng ®èi thµnh c«ng nh­ ®Êu thÇu l·i suÊt, ®Êu thÇu khèi l­îng, xÐt khèi l­îng thÇu theo ph­¬ng ph¸p tÝnh l·i suÊt riªng lÎ … tuy nhiªn, do cßn h¹n chÕ c¶ vÒ c¬ së vËt chÊt, tr×nh ®é c¸n bé, sù ®¬n s¬ cña thÞ tr­êng tµi chÝnh sù bÊt cËp trong vÊn ®Ò l­îng thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng còng nh­ khèi l­îng GTCG do c¸c thµnh viªn n¾m gi÷ … nªn t¸c ®éng can thiÖp cña NHNN th«ng qua OMO vÉn cßn rÊt h¹n chÕ. §Ó OMO thùc sù ph¸t huy ®­îc t¸c dông, tr­íc m¾t, NHNN cÇn ph¶i hç trî cho sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng liªn ng©n hµng, cho phÐp mua b¸n c¶ nh÷ng tr¸i phiÕu ChÝnh phñ dµi h¹n trªn thÞ tr­êng më, tr¸i phiÕu do NHTM ph¸t hµnh … hoµn thiÖn hÖ thèng thanh to¸n liªn ng©n hµng , cßn vÒ l©u dµi, th× thùc tÕ ph¶i lµ nhiÖm vô cña c¶ hÖ thèng ng©n hµng tµi chÝnh, ®ã lµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng tr¸i phiÕu ChÝnh phñ, thÞ tr­êng tiÒn tÖ, c¸c thÞ tr­êng tµi chÝnh kh¸c, hoµn thiÖn khu«n khæ ph¸p lý cña c¸c thÞ tr­êng, thµnh lËp c¸c tæ chøc xÕp h¹ng tÝn dông cã uy tÝn ®Ó t¨ng viÖc sö dông c¸c c«ng cô nî, t¨ng sè thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng… V× ®©y lµ mét thÞ tr­êng nªn cµng cã sù c¹nh tranh th× tÝnh hiÖu qu¶ cña nã cµng cao. §i ®«i víi tÊt c¶ nh÷ng viÖc lµm trªn, th× viÖc c¶i c¸ch thµnh c«ng hÖ thèng ng©n hµng lµ mét nh©n tè kh«ng thÓ thiÕu ®Ó cã thÓ ®iÒu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ mét c¸ch linh ho¹t víi c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp, ®Æc biÖt lµ nghiÖp vô thÞ tr­êng më. II. Gi¶i ph¸p. 1. Hoµn thiÖn c¬ chÕ ho¹t ®éng vµ ®iÒu kiÖn c«ng nghÖ. Hµng ho¸ cña thÞ tr­êng më : ViÖc lùa chän c«ng cô thÝch hîp cho giao dÞch trªn thÞ tr­êng më cã ý nghÜa rÊt quan träng. Ngoµi tÝn phiÕu NHNN vµ tÝn phiÕu kho b¹c ®­îc sö dông th× cÇn chó ý tíi chøng chØ tiÒn göi do c¸c NHTM ph¸t hµnh vµ th­¬ng phiÕu cña doanh nghiÖp. Bªn c¹nh ®ã, NHNN cã thÓ cho phÐp sö dông c¸c GTCG trung vµ dµi h¹n trong nghiÖp vô thÞ tr­êng më víi ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o tÝnh thanh kho¶n cao trªn c¬ së mét sè ®iÒu kiÖn nh­ cã tÝnh thÞ tr­êng cao, ®­îc ph¸t hµnh b»ng VND hoÆc USD ®¨ng ký t¹i NHNN ViÖt Nam, thêi h¹n tèi ®a cßn l¹i lµ 90 ngµy. Thµnh viªn : Ng©n hµng Nhµ n­íc cã thÓ nghiªn cøu vµ bæ xung quy chÕ cho phÐp më réng ph¹m vi ®èi t­îng tham gia thÞ tr­êng më bao gåm : c¸c TCTC phi ng©n hµng, c¸c doanh nghiÖp lín. NHNN cÇn tæ chøc m¹ng l­íi c¸c nhµ giao dÞch chuyªn nghiÖp trong nghiÖp vô thÞ tr­êng më thay v× quan hÖ trùc tiÕp víi c¸c thµnh viªn. §iÒu nµy ®¶m b¶o sù nhanh chãng vµ gi¶m hiÖu øng th«ng b¸o do kÐo dµi thêi gian th«ng b¸o trong quy tr×nh nghiÖp vô thÞ tr­êng më. Ph­¬ng thøc giao dÞch : C¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô thÞ tr­êng më nªn ®­îc tiÕn hµnh ë së giao dÞch NHNN ®Ó NHNN tiÖn qu¶n lý vµ ®óc rót kinh nghiÖm sau ®ã sÏ ®­îc chuyÓn cho c¸c chi nh¸nh NHNN tØnh hay khu vùc thùc hiÖn. Do tÝnh chÊt phøc t¹p cña c«ng viÖc dù b¸o vèn kh¶ dông, kú h¹n thùc hiÖn nghiÖp vô thÞ tr­êng më cã thÓ c¸ch nhau 10-15 ngµy nh­ quy chÕ nghiÖp vô thÞ tr­êng më ®· quy ®Þnh. Toµn bé quy tr×nh ®Êu thÇu khèi l­îng hay ®Êu thÇu l·i suÊt sÏ ®­îc ¸p dông theo quy chÕ ®· ban hµnh vµo ngµy 9/3/2000. Theo dâi, tÝnh to¸n dù ®o¸n vèn kh¶ dông cña c¸c ng©n hµng. C¸c th«ng tin nµy gióp ban thÞ tr­êng më cÇn ph¶i thay ®æi vèn kh¶ dông ë c¸c NHTM ë møc ®é cÇn thiÕt ®Ó ®¹t ®­îc yªu cÇu cung øng tiÒn tÖ. Theo dâi diÔn biÕn xu h­íng vËn ®éng cña t×nh h×nh l¹m ph¸t, l·i suÊt ®Çu t­, tÝnh to¸n ®Ò xuÊt ph­¬ng ¸n mua hoÆc b¸n tr×nh thèng ®èc quyÕt ®Þnh. Ph¸t triÓn c«ng nghÖ ng©n hµng bao gåm con ng­êi vµ trang thiÕt bÞ kü thuËt hiÖn ®¹i. C¸c thµnh viªn tham gia trªn TTM cã thÓ nèi m¹ng m¸y tÝnh nhanh chãng n¾m b¾t th«ng tin, quyÕt ®Þnh mua b¸n kÞp thêi. 2 X©y dùng thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng chøng kho¸n. M«i tr­êng ®Ó NHTW ph¸t huy nghiÖp vô thÞ tr­êng më lµ thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Sù ph¸t triÓn TTTT lµm t¨ng tÝnh láng vµ sè l­îng c¸c lo¹i chøng kho¸n ®­îc mua b¸n vµ NHTW cã thÓ c¨n cø vµo ®ã mµ chän ra nh÷ng lo¹i chøng kho¸n mua b¸n trong TTM. §Ó ®¹t ®­îc ®iÒu nµy, tr­íc hÕt thÞ tr­êng liªn ng©n hµng ph¶i ®­îc x¸c lËp vµ ph¸t triÓn. Trong ®ã, c¸c NHTM ph¶i thùc sù n¨ng ®éng vµ m«i tr­êng vËn hµnh ph¶i phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng. C¸c c«ng cô cña thÞ tr­êng vµ nhu cÇu giao dÞch ®­îc h×nh thµnh, hÖ thèng th«ng tin liªn l¹c ph¸t triÓn ®Ó NHTW cã thÓ thu thËp sè liÖu ph¶i cã ®é tin cËy cao ®Ó NHTW cã thÓ thay ®æi chÝnh s¸ch cung øng tiÒn mét c¸ch nhanh chãng. Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n lµm t¨ng tÝnh láng cña chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng, kÝch thÝch ®Çu c¬ chøng kho¸n cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ, do ®ã ®Ó c«ng cô nghiÖp vô thÞ tr­êng më ph¸t huy hiÖu qu¶ ph¶i ®­îc sù hç trî tÝch cùc cña thÞ tr­êng chøng kho¸n. V× vËy ®Ó thÞ tr­êng chøng kho¸n míi ra ®êi ë ViÖt Nam ph¸t triÓn cÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ : thóc ®Èy qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, t¨ng thªm sè c«ng ty ®­îc niªm yÕt, ban hµnh luËt chøng kho¸n, xóc tiÕn nhanh viÖc thµnh lËp thÞ tr­êng OTC, më réng t¨ng c­êng phÝ ®Çu t­ bæ xung kiÕn thøc cho ®éi ngò chuyªn viªn ®ang lµm viÖc trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n … 3. Hoµn thiÖn hÖ thèng ng©n hµng. KhÈn tr­¬ng hoµn thiÖn c¬ chÕ chÝnh s¸ch vµ hÖ thèng c¸c v¨n b¶n ph¸p quy ®Ó cã ®ñ c¸c khu«n khæ ph¸p lý cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn tèt luËt NHNN vµ luËt c¸c TCTD, ®¶m b¶o cho hÖ thèng ng©n hµng ho¹t ®éng hiÖu lùc, hiÖu qu¶, n¨ng ®éng, an toµn. Thùc hiÖn chuyÓn ®æi thµnh c«ng c¬ chÕ tù do ho¸ l·i suÊt, c¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i tÖ, tÝch cùc hoµn thiÖn c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ hèi ®o¸i. HiÖn ®¹i ho¸ hÖ thèng c«ng nghÖ ng©n hµng mµ träng t©m lµ nghiÖp vô thanh to¸n qua ng©n hµng. Ph¸t triÓn m¹nh c¸c c«ng cô vµ dÞch vô thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®èi víi d©n c­ vµ c¸c doanh nghiÖp. T¨ng c­êng c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, gi¸m s¸t ho¹t ®éng ng©n hµng. §Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é kü n¨ng cña ®éi ngò c¸n bé, n©ng cao n¨ng lùc vµ chÊt l­îng qu¶n lý tµi s¶n cña c¸c NHTM… 4. HiÖn ®¹i ho¸ hÖ thèng thanh to¸n. §Ó nghiÖp vô thÞ tr­êng më ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ cÇn trang bÞ hÖ thèng thanh to¸n vµ qu¶n lý hiÖn ®¹i cã phÇn mÒm hiÖn ®¹i kÕt nèi gi÷a néi bé trong NHNN vµ gi÷a NHNN víi c¸c TCTD thµnh viªn nh»m ®¶m b¶o thùc hiÖn c¸c c«ng ®o¹n giao dÞch tõ khi c«ng nhËn thµnh viªn, ®¨ng ký ch÷ ký ®iÖn tö, th«ng b¸o mêi thÇu, ®¨ng ký GTCG, xÐt thÇu, t¹o lËp vµ ký hîp ®ång mua l¹i ®Õn kh©u thanh to¸n chuyÓn kho¶n vµ th«ng b¸o b¸o c¸o. KÕt luËn NÒn kinh tÕ cña n­íc ta ®ang ®øng tr­íc nhiÒu khã kh¨n th¸ch thøc cña nhu cÇu më cöa vµ héi nhËp, ®Ó ®¸p øng ®ßi hái cña thÞ tr­êng mang tÝnh toµn cÇu ho¸, tÝnh c¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng trong vµ ngoµi n­íc t¨ng lªn, NHNN còng ®ang chuyÓn tõ sö dông c¸c c«ng cô trùc tiÕp sang c«ng cô gi¸n tiÕp víi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®iÓn h×nh lµ c«ng cô nghiÖp vô TTM. ViÖc ®iÒu hµnh CSTT nh­ trªn ®ßi hái tiÒn ®Ò lµ thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n chÝnh phñ vµ thÞ tr­êng hèi ®o¸i ph¶i ph¸t triÓn ë møc kh¸ hoµn thiÖn, tr×nh ®é qu¶n lý vèn kh¶ dông cña NHTW ë møc kh¸ cao, trang bÞ kü thuËt hiÖn ®¹i trong ho¹t ®éng giao dÞch trªn thÞ tr­êng ph¶i cã c¬ së mét nÒn tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ kh¸ æn ®Þnh, v÷ng ch¾c, hÖ thèng ng©n hµng ph¸t triÓn cµng cao, m¹ng l­íi thanh to¸n vµ bï trõ ®¸ng tin cËy. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã viÖt nam ®Òu ch­a cã. Do ®ã trong nh÷ng n¨m tíi nghiÖp vô TTM ch­a thÓ ph¸t huy hiÖu qu¶ tèi ®a cña nã. V× vËy ng©n hµng cÇn thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n trªn ®Ó c«ng cô nghiÖp vô TTM trë thµnh c«ng cô chñ yÕu cña CSTT vµ ph¸t huy ®­îc hiÖu qu¶ tèi ®a cña nã. Tµi liÖu tham kh¶o --------------- T¹p chÝ ng©n hµng Gi¸o tr×nh "nghiÖp vô ng©n hµng trung ­¬ng" LuËt Ng©n hµng Nhµ n­íc vµ luËt c¸c TCTD

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNghiệp vụ thị trường mở tại NH NN Việt Nam.doc