Nhân cách và nhận thức

Vấn đề nhân cách được coi là một trong những vấn đề cơ bản song cũng là một vấn dề phức tạp nhất của khoa hoc tâm lí nói riêng và của khoa học xã hội và nhân văn nói chung .Giải quyết đúng vấn đề nhân cách sẽ cho phép giải quyết được những vấn đề khác của tâm lí học và của nhiều lĩnh vực đời sống như giáo dục ,y tế .Đó là vì nhân cách là đỉnh cao nhất của sự phát triển tâm lí cuả con nguòi ,của tự ý thức và tự điều chỉnh bản thân con người .Để hiểu rõ khái niệm nhân cách trong tâm lí học ,trước hết chúng ta cần phân biệt đuọc những khái niệm sau Cá nhân thuật ngữ này dùng để chỉ một con người cụ thể của một cộng nào đó.Như vậy cá nhân cũng là một thực thể sinh học –xã hội và văn hoá ,nhưng được xét cụ thể ,riêng từng người Nhân cách khái niệm nhân cách chỉ bao hàm phần xã hội ,tâm lí của cá nhân mà thôi .Đó là một con người với tư cách là một thành viên của một xã hội nhất định ,là chủ thể của các quan hệ người-người ,của các hoạt động có ý thức và giao lưu. Cho tới nay vẫn chưa có một sự diễn đạt thống nhất và được thừa nhận rộng rãi về nhân cách trong khoa học tâm lí Ngay từ những năm 1949,G.Allpỏt đã dẫn ra được tới trên 50 định nghĩa khac nhau về nhân cách trong tác phẩm của nhiều nhà nghiên cứu .Tới hôm nay ,số định nghĩa về nhân cách đã đạt tới mức trên một trăm ,và chắc chắn sẽ còn tiếp tục thêm nữa Hiện nay có rất nhiều lí thuyết khác nhau về nhân cách trong khoa học tâm lí. Đó là thuyết phân tâm của S.Freud,thuyết siêu phẳng và bù trừ của A.Adler

doc11 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 01/02/2013 | Lượt xem: 2249 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nhân cách và nhận thức, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
TiÓu luËn m«n T©m lý VÊn ®Ò nh©n c¸ch ®­îc coi lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n song còng lµ mét vÊn dÒ phøc t¹p nhÊt cña khoa hoc t©m lÝ nãi riªng vµ cña khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n nãi chung .Gi¶i quyÕt ®óng vÊn ®Ò nh©n c¸ch sÏ cho phÐp gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò kh¸c cña t©m lÝ häc vµ cña nhiÒu lÜnh vùc ®êi sèng nh­ gi¸o dôc ,y tÕ...§ã lµ v× nh©n c¸ch lµ ®Ønh cao nhÊt cña sù ph¸t triÓn t©m lÝ cu¶ con ngußi ,cña tù ý thøc vµ tù ®iÒu chØnh b¶n th©n con ng­êi .§Ó hiÓu râ kh¸i niÖm nh©n c¸ch trong t©m lÝ häc ,tr­íc hÕt chóng ta cÇn ph©n biÖt ®uäc nh÷ng kh¸i niÖm sau C¸ nh©n thuËt ng÷ nµy dïng ®Ó chØ mét con ng­êi cô thÓ cña mét céng nµo ®ã.Nh­ vËy c¸ nh©n còng lµ mét thùc thÓ sinh häc –x· héi vµ v¨n ho¸ ,nh­ng ®­îc xÐt cô thÓ ,riªng tõng ng­êi Nh©n c¸ch kh¸i niÖm nh©n c¸ch chØ bao hµm phÇn x· héi ,t©m lÝ cña c¸ nh©n mµ th«i .§ã lµ mét con ng­êi víi t­ c¸ch lµ mét thµnh viªn cña mét x· héi nhÊt ®Þnh ,lµ chñ thÓ cña c¸c quan hÖ ng­êi-ng­êi ,cña c¸c ho¹t ®éng cã ý thøc vµ giao l­u. Cho tíi nay vÉn ch­a cã mét sù diÔn ®¹t thèng nhÊt vµ ®­îc thõa nhËn réng r·i vÒ nh©n c¸ch trong khoa häc t©m lÝ Ngay tõ nh÷ng n¨m 1949,G.Allpát ®· dÉn ra ®­îc tíi trªn 50 ®Þnh nghÜa khac nhau vÒ nh©n c¸ch trong t¸c phÈm cña nhiÒu nhµ nghiªn cøu .Tíi h«m nay ,sè ®Þnh nghÜa vÒ nh©n c¸ch ®· ®¹t tíi møc trªn mét tr¨m ,vµ ch¾c ch¾n sÏ cßn tiÕp tôc thªm n÷a HiÖn nay cã rÊt nhiÒu lÝ thuyÕt kh¸c nhau vÒ nh©n c¸ch trong khoa häc t©m lÝ. §ã lµ thuyÕt ph©n t©m cña S.Freud,thuyÕt siªu ph¼ng vµ bï trõ cña A.Adler.... C¸c nhµ t©m lÝ häc theo quan ®iÓm m¸c xÝt ®Òu cho r»ng kh¸i niÖm nh©n c¸ch ph¶i lµ mét ph¹m trï x· héi chø kh«ng thÓ thuÇn t©m lÝ .Tuy nhiªn ®iÒu ®ã kh«ng lo¹i trõ viÖc mçi khoa häc tiÕp cËn vÊn ®Ò nh©n c¸ch theo gãc ®é cña m×nh ,trong sè ®ã cã khoa häc t©m lÝ.Râ rµng lµ mét ng­êi sÏ chØ trë thµnh nh©n c¸ch khi ®· cã t©m lÝ vµ cã ý thøc .D­íi ®©y lµ mét sè ®Þnh nghÜa vÒ nh©n c¸ch cña nh÷ng nhµ t©m lÝ häc theo quan ®iÓm m¸c –xÝt ®­îc sö dông réng r·i “Nh©n c¸ch lµm mét c¸ nh©n cã ý thøc ,chiÕm mét vÞ trÝ nhÊt ®Þnh trong x· häi vµ ®ang thùc hiÖn mät vai trß x· häi nhÊt ®Þnh “-A.G.G«vali«p “Nh©n c¸ch lµ con ng­êi víi t­ c¸ch lµ kÎ mang toµn bé thuéc tÝnh vµ phÈm chÊt t©m lÝ ®ang qui ®Þnh nh÷ng h×nh thøc ho¹t ®éng vµ nh÷ng hµnh vi cã ý nghÜa x· héi” –E.V.S«r«kh«va Con ng­êi v­ît ra khái giíi ®éng vËt nhê lao ®éng vµ ®­îc ph¸t triÓn trong x· héi ,tham gia giao l­u víi nh÷ng ng­êi kh¸c nhê tiÕng nãi ,®· trë thµnh nh©n c¸ch –chñ thÓ cña nhËn thøc vµ c¶i t¹o tÝch cùc hiÖn thùc” –A.V.Pªt¬roopxki ... MÆc dÇu cã c¸c ®Þnh nghÜa kh¸c nhau nh­ treen ,nh­ng c¸c nhµ t©m lÝ häc m¸c –xÝt ®Òu thèng nhÊt víi nhau ë nh÷ng quan ®iÓm sau :nh©n c¸ch lµ mét hÖ thèng c¸c quan hÖ cña con ng­êi ®èi víi thÕ giíi xung quanh vµ víi b¶n th©n ,nh©n c¸ch sinh thµnh lµ do ho¹t ®éng ,nã cã tÝnh x· héi –lÞch sö ,muèn hiÓu râ nh©n c¸ch cÇn ph¶i ph©n biÖt nã víi c¸c kh¸i niÖm “con ng­êi “ vµ “c¸ nh©n| .C¸ nh©n con ng­êi trá thµnh nh©n c¸ch lµ do c¸c ho¹t ®éng vµ giao l­u cña nã trong céng ®ång ,trong x· héi ,Khi mét c¸ nh©n víi t­ c¸ch lµ lµ thµnh viªn cña mét céng ®ång nhÊt ®Þnh ë mét x· héi nhÊt ®Þnh ,lµ chñ thÓ cña c¸c quan hÖ x· héi ,cña ho¹t ®éng ý thøc vµ giao l­u th× ®­îc coi lµ mét nh©n c¸ch . Toµn bé c«ng t¸c gi¸o dôc cña mét chÕ ®ä x· héi lµ nh»m h×nh thµnh nªn nh÷ng nh©n c¸ch ®¸p øng c¸c yªu cÇu x©y dùng vµ ph¸t triÓn x· héi ®ã.Qua c¸c phÇn trªn chóng ta ®· biÕt ®­îc r»ng ,nh©n c¸ch kh«ng ®­îc ®Î ra mµ chØ ®­îc h×nh thµnh nªn.Khoa häc t©m lÝ ®· chØ ra bãn nh©n tè sau t¹o nªn con ®­êng nh©n c¸ch ®ã lµ :gi¸o dôc ,ho¹t ®éng giao l­u vµ nhãm.Bèn nh©n tè nµy nÕu ®­\îc tæ chøc x©y dùng theo mét h­íng thèng nhÊt vµ cã khoa häc th× sÏ t¹o ra nh÷ng nh©n c¸ch mµ mét x· héi ®ßi hái ph¶i cã -Gi¸o dôc :®©y lµ mét ho¹t ®éng chuyªn m«n cña x· héi nh»m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch theo nh÷ng yªu cÇu cña tõng giai ®o¹n x©y dùng vµ ph¸t triÓn x· héi ®ã +Gi¸o dôc v¹ch ra chiÒu h­íng h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸hc cña trÎ em vµ dÉn d¾t trÎ em ph¸t triÓn theo h­íng ®ã.§iÒu nµy ®­îc thùc hiÖn th«ng qua môc tiªu gi¸o dôc vµ qua sù thùc hiÖn môc tiªu ®ã cña c¸c c¬ quan gi¸o dôc trong vµ ngoµi nhµ tr­êng +Gi¸o dôc cã thÓ ®­a l¹i cho trÎ em nh÷ng yÐu tè kh¸c vµ m«i tr­êng tù nhiªn hoÆc yÕu tè bÈm sinh +Gi¸o dôc cã thÓ bï ®¾p cho nh÷ng thiÕu hôt ë mét ng­êi do bÞ tËt hay bÞ bÖnh nµo ®ã g©y ra. +Gi¸o dôc cã thÓ uèn n¾n nh÷ng phÈm chÊt t©m lÝ cña mét ng­êi theo yªu cÇu cña x· héi +Gi¸o dôc cã thÓ chuÈn bÞ cho con ng­êi v­¬n tíi t­¬ng lai mµ víi nh÷ng ®iÒu kiÖn hiÖn t¹i mµ nã ch­a thÓ cã ®­îc . +Gi¸o dôc vµ d¹y häc mét c¸ch khoa häc ®¶m b¶o sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t©m lÝ ,nh©n c¸ch cña trÎ em theo h­íng tèt ®Ñp -Ho¹t ®éng chÝnh lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh trùc tiÕp viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch cña con ng­êi.Chóng ta biÕt r»ng t©m lÝ kh«ng chØ biÓu hiÖn trong ho¹t ®äng ,mµ cßn h×nh thµnh vµ ph¸t triªn b»ng ho¹t ®éng .Do ®ã,nh©n c¸ch con ng­êi chóng ta còng ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn b»ng ho¹t ®éng Ho¹t ®éng cña con ng­êi lµ ho¹t ®éng co môc ®Ých vµ bao giß còng mang tÝnh tËp thÓ ,tÝnh céng ®ång ,ho¹t ®éng cña con ng­êi bao giê còng ®­îc thùc hiÖn b»ng nh÷ng thao t¸c nhÊt ®Þnh víi nh÷ng c«ng cô nhÊt ®Þnh .Do ®ã mçi ho¹t ®éng bao giê còng ®Æt ra tr­îc con ng­êi nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc nhÊt ®Þnh th× míi thùc hiÖn ®­îc .ChÝnh trong qu¸ tr×nh tham gia trùc tiÕp ho¹t ®éng ®ã mµ con ng­êi h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®­îc nh÷ng phÈm chÊt n¨ng lùc nµy Tõ mèi quan hÖ mËt thiÕt gi÷a ho¹t ®éng vµ nh©n c¸ch nh­ thÕ chóng ta hiÓu r»ng ,gi¸o dôc muèn ®¹t ®­îc môc ®Ých cña m×nh th× tr­íc hÕt ph¶i tæ chøc cho trÎ em tham gia nh÷ng ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh Nh­ng ho¹t ®éng cña con ng­êi lu«n mang tÝnh x· héi tÝnh céng ®ång .V× vËy ho¹t ®éng lu«n ®i víi giao l­u .Do ®ã ®­¬ng nhiªn giao l­u trë thµnh mét nh©n tè trong sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch -Giao l­u lµ sù tiÕp xóc gi÷a hai hay nhiÒu ng­êi ®Ó trao ®æi víi nhau nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt .Giao l­u t¹o ra c¸c quan hÖ ng­êi –ng­êi ,c¸c quan hÖ x· héi .NÕu víi x· héi ,giao l­u lµ mét ®iÒu kiÖn tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña nã ,th× ®èi víi c¸ nh©n ,giao l­u còng cã vai trß nh­ thÕ.Kh«ng cã sù giao l­u víi ng­êi kh¸c ,c¸ nh©n kh«ng ph¸t trتn ®­îc t©m lÝ ,ý thøc cña m×nh ,kh«ng thÓ trë thµnh mét nh©n c¸ch .Sù ph¸t triÓn cña mét c¸ nh©n ®­îc qui ®Þnh bëi sù ph¸t triÓn cña tÊt c¶ c¸c c¸ nh©n kh¸c mµ nã giao l­u mét c¸ch trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp víi hä Tuú tõng ng­êi mµ sö dông ph­¬ng tiÖn g× ®Ó giao l­u mµ ng­êi ta chia ra :giao l­u vËt chÊt ,giao l­u tinh thÇn ,giao l­u ng«n ng÷ ,giao l­u tÝn hiÖn +Giao l­u vËt chÊt diÔn ra khi con ng­êi ta giao tiÕp víi nhau b»ng hµnh ®éng víi vËt thÓ . +Giao l­u ng«n ng÷ ,ë ®©y con ng­êi sö dông ng«n ng÷ ®Ó trao ®æi th«ng tin víi nhau.Mçi tÝn hiÖn ®Òu cã nghÜa cña nã Giao l­u tÝn hiÖu :giao l­u ng«n ng÷ còng lµ mét lo¹i giao l­u tÝn hiÖu ,nh­ng ë ®©y ,giao l­u tÝn hiÖu ®­îc dïng ®Ó chØ nh÷ng lo¹i tÝn hiÖu kh¸c mµ con ng­êi ta sö dông trong giao l­u nh­ cö chØ ®iÖu bé .Trong qu¸ tr×nh giao l­u ,con ng­êi ta kh«ng chØ nhËn thøc nh÷ng ng­êi kh¸c ,mµ cßn nhËn thøc chÝnh b¶n th©n m×nh víi nh÷ng c¸i mß hä nhËn ra ®­îc ë m×nh so víi nh÷ng c¸i hä thÊy ®­îc ë nh÷ng ng­êi kh¸c.Trong giao l­u ,sù tiÕp xóc vÒ mÆt t×nh c¶m lµ rÊt quan träng .Vµ ®iÒu ®ã chØ cã khi mµ b¶n th©n nh÷ng ng­êi ®èi tho¹i cã kh¶ n¨ng hiÓu ®­îc nhau vµ ®ång c¶m víi nhau.§©y lµ tÝnh chÊt ®èi l­u cña sù tiÕp xóc .Nhu cÇu giao l­u lµ mét trong nh÷ng nhu cÇu x· héi c¬ b¶n vµ xuÊt hiÖn sím nhÊt ë con ng­êi .ViÖc tho¶ m·n nhu cÇu giao l­u mét c¸ch ®óng ®¾n sÏ lµm cho t©m lÝ ,ý thøc con ng­êi ph¸t triÓn ,nh©n c¸ch ®­îc h×nh thµnh Nhãm vµ tËp thÓ : nh©n c¸ch con ng­êi h×nh thµnh trong m«i tr­êng x· héi .Nh­ng con ng­êi lín lªn vµ trë thµnh nh©n c¸ch kh«ng ph¶i ®¬n thuÇn trong m«i tr­ìng x· héi chung chung vµ tr­ï t­îng .M«i tr­êng x· héi cô thÓ ,gÇn gòi cña nã chÝnh lµ c¸c nhãm vµ céng ®ång ,lµ c¸c tËp thÓ mµ nã lµ thµnh viªn.Nhãm lµ mét tËp hîp cã tõ hai ng­êi trë lªn .Cã thÓ ph©n lo¹i nhãm theo sè l­îng ng­êi ,trong tr­êng hîp nµy ng­êi ta cã thÓ cã nhãm nhá vµ nhãm lín.Nhãm kh«ng chÝnh thøc th­êng h×nh thµnh trªn c¬ së nhu cÇu ,thÞ hiÕu cña mäi nhom sviªn,vµ th­êng kh«ng cã v¨n b¶n r»ng buéc .Cßn cã thÓ ph©n biÖt nhãm theo môc ®Ých vµ néi dung ho¹t ®éng nh­:nhãm häc tËp ,nhãm lao ®éng ...C¸c nhãm cã thÓ ®¹t ®­îc nh÷ng tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau.Mét nhãm ng­êi thèng nhÊt l¹i chØ v× lîi Ých riªng nã th× gäi lµ ph­êng héi .Mét nhãm ng­êi thèng nhÊt víi nhau theo môc ®Ých chung vµ ho¹t ®éng v× tiÕn bé x· héi ,l¹i cã tæ chøc chÆt chÏ th× gäi lµ tËp thÓ .C¸c c¬ quan ,xÝ nghiÖp ,c¸c líp häc ,c¸c ®oµn thÓ x· héih ...chÝnh lµ tËp thÓ HiÖn nay trong c¸c tr­êng häc tËp trung vµo viÖc rÌn luyÖn ®øc cho häc sinh víi khÈu hiÖu “Tiªn häc lÔ ,hËu häc v¨n”.Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ kÐo theo nhiÒu sù thay ®æi trong quan hÖ x· héi ®Æc biÖt lµ ®¹o ®øc vµ nh©n c¸ch do dã kh«ng chØ trong nhµ tr­êng cÇn gi¸o dôc nh©n c¸ch trong x· héi

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNhân cách và nhận thức.doc
Luận văn liên quan