Sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất

MỤC LỤC Trang Phần mở đầu 1 Phần nội dung đề tài 3 I. Quy luật quan hệ sản xuất - lực lượng sản xuất 3 1. Lực lượng sản xuất và các yếu tố cấu thành nên nó 3 2. Quan hệ sản xuất 5 3. Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất 6 II. Quy luật quan hệ sản xuất - lực lượng sản xuất với việc phát triển đường lối đổi mới kinh tế của Đảng cộng sản Việt Nam. 9 1. Những thiếu sót trong đường lối đổi mới kinh tế trước đại hội Đảng VI 9 2. Đường lối phát triển quan hệ sản xuất - lực lượng sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa 9 3. Điều kiện đảm bảo xây dựng và phát triển kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 14 4. Những thành tựu đạt được. 15 Kết luận và giải pháp. 16 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Giáo trình Triết học Mác - Lênin: NXB chính trị quốc gia. 2. Giáo trình Triết học Mác - Lênin: NXB giáo dục. 3. Bài giảng triết học. 4. Văn kiện đại hội VI, VII, VIII của Đảng cộng sản Việt Nam. 5. Niên giám thống kê năm 1995 , 1996, 1997: Tổng cục thống kê. 6. Tạp chí phát triển kinh tế: Số 92 (6/1998) và số 99 (1/1999). 7. Tạp chí cộng sản: số 10 (199) và số 18 (09/1998. PHẦN MỞ ĐẦU Do nhận thức khoa học chưa đầy đủ về CNXH và nhà nước XHCN một hệ thống các nước XHCN đã được hình thành và hoạt động theo một cơ chế kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế tương ứng với nhận thức đó. Trong hoạt động thực tiễn, những cản ngại sau hàng chục năm tồn tại cơ chế đó đòi hỏi chúng ta phải nhận thức lại một cách đích thực về CNXH trong quá trình phát triển của lịch sử. Với việc nhận thức lại đầy đủ về CNXH, đặc biệt trong điều kiện lịch sử hiện đại ĐCSVN đã điều chỉnh nó bằng “công cuộc đổi mới nền kinh tế” từ cơ chế kế hoach hoá tập trung bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường. Song ĐCSVN vẫn khẳng định có tính nguyên tắc là phát triển KTTT theo định hướng XHCN. Thực tế đã nảy sinh nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cũng như những quan điểm khác nhau, trong có không ít những quan điểm cho rằng KTTT không thể dung hoà với CNXH, nói cách khác hai phạm trù này không thể đồng nhất trên cả hai góc độ lý luận và thực tiễn. Quan điểm này có lẽ xuất phát từ định kiến quá sâu sắc về CNXH trước đây với đặc trưng vốn có cuả nó là nền kinh tế gắn liền với chế độ công hữu hoá và được quản lý bởi nhà nước bằng cơ chế kế hoạch hoá tập trung, hoặc có thể do lĩnh hội chưa đầy đủ về CNXH đã được nhận thức lại trong thực tiễn thông qua quá trình chuyển đổi nền kinh tế. Thực tế cho thấy, khi ĐCSVN khẳng định phát triển KTTT theo định hướng XHCN thì các yếu tố đặc trưng đã được điều chỉnh để thích ứng, bằng chứng là: Khi chuyển đổi từ cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường. Định hướng XHCN, thì hệ thống quan hệ kinh tế cũng chuyển đổi: Từ chế độ sở hữu đơn nhất sang đa sỏ hữu từ nhà nước quản lý kinh tế theo mệnh lệnh hành chính sang quản lý bằng phương pháp kinh tế Điều đó phản ánh đậm nét sự dung hoà giữa KTTT với định hướng XHCN và tỏ rõ chúng không chứa đựng mâu thuẫn đối kháng mà chỉ là sự mâu thuẫn nội tại của quá trình phát triển để hoà nhập. Hiện nay trong sự nghiệp đổi mới nền kinh tế, đảng ta chủ trương phát triển một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần với cơ chế thị trường trong đó kinh tế nhà nước trở thành thành phần kinh tế giữ vị trí chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân, đảm bảo định hướng XHCN. Nhằm phát huy mọi tiềm năng của các thành phần kinh tế, kinh tế phát triển mạnh mẽ LLSX để xây dựng cơ sở kinh tế của CNXH, từng bước xã hội hoá XHCN. Trong công cuộc đổi mới kinh tế nếu công nghiệp hoá, hiện đại hoá tạo nên LLSX cần thiết cho chế độ xã hội mới thì việc phát triển nền kinh tế nhiều thành phần chính là để xây dựng hệ thống QHSX phù hợp (văn kiện đại hội VIII) Như vậy đổi mới nền kinh tế được bắt đầu từ xây dựng và phát triển LLSX ngày càng lớn mạnh, trên cơ sở đó liên tục cải tạo và củng cố QHSX mới cho phù hợp. Tóm lại: Để thực hiện việc phát triển đường lối đổi mới kinh tế; ĐCSVN đã vận dụng triệt để và sáng xuất quy luật về sự phù hợp của QHSX với tính chất và trình độ của LLSX.

doc21 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 31/01/2013 | Lượt xem: 1834 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PhÇn më ®Çu Do nhËn thøc khoa häc ch­a ®Çy ®ñ vÒ CNXH vµ nhµ n­íc XHCN mét hÖ thèng c¸c n­íc XHCN ®· ®­îc h×nh thµnh vµ ho¹t ®éng theo mét c¬ chÕ kinh tÕ vµ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ t­¬ng øng víi nhËn thøc ®ã. Trong ho¹t ®éng thùc tiÔn, nh÷ng c¶n ng¹i sau hµng chôc n¨m tån t¹i c¬ chÕ ®ã ®ßi hái chóng ta ph¶i nhËn thøc l¹i mét c¸ch ®Ých thùc vÒ CNXH trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö. Víi viÖc nhËn thøc l¹i ®Çy ®ñ vÒ CNXH, ®Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn lÞch sö hiÖn ®¹i §CSVN ®· ®iÒu chØnh nã b»ng “c«ng cuéc ®æi míi nÒn kinh tÕ” tõ c¬ chÕ kÕ hoach ho¸ tËp trung bao cÊp sang c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng. Song §CSVN vÉn kh¼ng ®Þnh cã tÝnh nguyªn t¾c lµ ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN. Thùc tÕ ®· n¶y sinh nhiÒu vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn còng nh­ nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau, trong cã kh«ng Ýt nh÷ng quan ®iÓm cho r»ng KTTT kh«ng thÓ dung hoµ víi CNXH, nãi c¸ch kh¸c hai ph¹m trï nµy kh«ng thÓ ®ång nhÊt trªn c¶ hai gãc ®é lý luËn vµ thùc tiÔn. Quan ®iÓm nµy cã lÏ xuÊt ph¸t tõ ®Þnh kiÕn qu¸ s©u s¾c vÒ CNXH tr­íc ®©y víi ®Æc tr­ng vèn cã cu¶ nã lµ nÒn kinh tÕ g¾n liÒn víi chÕ ®é c«ng h÷u ho¸ vµ ®­îc qu¶n lý bëi nhµ n­íc b»ng c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, hoÆc cã thÓ do lÜnh héi ch­a ®Çy ®ñ vÒ CNXH ®· ®­îc nhËn thøc l¹i trong thùc tiÔn th«ng qua qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ. Thùc tÕ cho thÊy, khi §CSVN kh¼ng ®Þnh ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN th× c¸c yÕu tè ®Æc tr­ng ®· ®­îc ®iÒu chØnh ®Ó thÝch øng, b»ng chøng lµ: Khi chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ tËp trung bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng. §Þnh h­íng XHCN, th× hÖ thèng quan hÖ kinh tÕ còng chuyÓn ®æi: Tõ chÕ ®é së h÷u ®¬n nhÊt sang ®a sá h÷u tõ nhµ n­íc qu¶n lý kinh tÕ theo mÖnh lÖnh hµnh chÝnh sang qu¶n lý b»ng ph­¬ng ph¸p kinh tÕ … §iÒu ®ã ph¶n ¸nh ®Ëm nÐt sù dung hoµ gi÷a KTTT víi ®Þnh h­íng XHCN vµ tá râ chóng kh«ng chøa ®ùng m©u thuÉn ®èi kh¸ng mµ chØ lµ sù m©u thuÉn néi t¹i cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Ó hoµ nhËp. HiÖn nay trong sù nghiÖp ®æi míi nÒn kinh tÕ, ®¶ng ta chñ tr­¬ng ph¸t triÓn mét nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn víi c¬ chÕ thÞ tr­êng trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc trë thµnh thµnh phÇn kinh tÕ gi÷ vÞ trÝ chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, ®¶m b¶o ®Þnh h­íng XHCN. Nh»m ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, kinh tÕ ph¸t triÓn m¹nh mÏ LLSX ®Ó x©y dùng c¬ së kinh tÕ cña CNXH, tõng b­íc x· héi ho¸ XHCN. Trong c«ng cuéc ®æi míi kinh tÕ nÕu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ t¹o nªn LLSX cÇn thiÕt cho chÕ ®é x· héi míi th× viÖc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn chÝnh lµ ®Ó x©y dùng hÖ thèng QHSX phï hîp (v¨n kiÖn ®¹i héi VIII) Nh­ vËy ®æi míi nÒn kinh tÕ ®­îc b¾t ®Çu tõ x©y dùng vµ ph¸t triÓn LLSX ngµy cµng lín m¹nh, trªn c¬ së ®ã liªn tôc c¶i t¹o vµ cñng cè QHSX míi cho phï hîp. Tãm l¹i: §Ó thùc hiÖn viÖc ph¸t triÓn ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ; §CSVN ®· vËn dông triÖt ®Ó vµ s¸ng xuÊt quy luËt vÒ sù phï hîp cña QHSX víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña LLSX. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n PhÇn néi dung ®Ò tµi I. Quy luËt: “QHSX phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX” 1. LLSX vµ c¸c yÕu tè cÊu thµnh nªn nã. 1.1. Kh¸i niÖm. Lùc l­îng s¶n xuÊt lµ tÊt c¶ c¸c yÕu tè kü thuËt cña mét qu¸ tr×nh SXXH, nã biÓu hiÖn quan hÖ gi÷a con ng­êi víi giíi tù nhiªn ®­îc h×nh thµnh trong SX, biÓu hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña con ng­êi. LLSX bao gåm TLSX vµ ng­êi lao ®éng. 1.2. T­ liÖu s¶n xuÊt. TLSX ®­îc cÊu thµnh tõ hai bé phËn: ®èi t­îng lao ®éng vµ t­ liÖu lao ®éng. 1.3. §èi t­îng lao ®éng. - §ã lµ mét bé phËn cña giíi tù nhiªn ®­îc con ng­êi trùc tiÕp sö dông vµ ®­a vµo s¶n xuÊt. VÝ dô nh­ hÇm má, kho¸ng s¶n, h¶i s¶n, ®Êt, rõng, biÓn.... - Con ng­êi kh«ng chØ t×m trong giíi tù nhiªn nh÷ng ®èi t­îng lao ®éng cã s½n mµ cßn s¸ng t¹o ra b¶n th©n ®èi t­îng lao ®éng b»ng lao ®éng cña m×nh nh­: ho¸ chÊt, hîp kim, gièng míi, .... - Ngoµi ra ®èi t­îng lao ®éng cßn lµ nh÷ng vïng tù nhiªn kh«ng thuéc vÒ giíi h¹n cña ®èi t­îng lao ®éng trùc tiÕp, nh÷ng vïng hoµn toµn ch­a mang dÊu Ên cña con ng­êi nh­ng lao ®éng cña con ng­êi sÏ h­íng tíi. VÝ dô 97% tµi nguyªn d­íi biÓn, tµi nguyªn trong thÕ giíi vò trô..... 1.4. T­ liÖu lao ®éng. Lµ nh÷ng vËt hay phøc hîp vËt thÕ nèi con ng­êi víi ®èi t­îng lao ®éng vµ dÉn truyÒn tÝch cùc sù t¸c ®éng cña con ng­êi vµo §TL§. Trong TLL§, CCL§, lµ hÖ thèng x­¬ng cèt vµ b¾p thÞt cña s¶n xuÊt. C«ng cô lao ®éng ®­îc C. M¸c ®Þnh nghÜa. Lµ nh÷ng bé phËn trùc tiÕp dÉn truyÒn tÝch cùc sù t¸c ®éng cña con ng­êi vµo giíi tù nhiªn vµ s¶n phÈm cña giíi tù nhiªn. Cßn c¸c bé phËn kh¸c gåm c¬ së vËt chÊt kü thuËt nh­ nhµ x­ëng, ®­êng x¸, cÇu cèng, kho b·i, sµn ga.... phôc vô vµ liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gäi lµ ph­¬ng tiÖn lao ®éng vµ gäi lµ c¬ së h¹ tÇng cña nÒn kinh tÕ. Theo M¸c, trong bÊt kú mét nÒn s¶n xuÊt nµo, CCL§ bao giê còng lµ chØ tiªu quan träng nhÊt, nã ®­îc con ng­êi kh«ng ngõng c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn do ®ã nã lu«n lµ yÕu tè ®éng nhÊt, c¸ch m¹ng nhÊt cña LLSX. Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX mµ ®Æc biÖt CCL§ lµ th­íc ®o tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña con ng­êi vµ lµ c¬ së x¸c ®Þnh tr×nh ®é cña s¶n xuÊt, lµ chØ tiªu ®¸nh gi¸ sù kh¸c nhau gi÷a c¸c thêi ®¹i kinh tÕ, c¸c chÕ ®é chÝnh trÞ s¶n xuÊt chÝnh TLL§ kÕt hîp víi lao ®éng s¸ng t¹o cña con ng­êi lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh n¨ng xuÊt lao ®éng. Lªnin nãi: xÐt ®Õn cïng n¨ng xuÊt lao ®éng lµ tiªu chuÈn c¬ b¶n ®Ó ®¸nh gi¸ tr×nh ®é cña LLSX trong mét s¶n xuÊt. 1.5. Ng­êi lao ®éng. Lªnin viÕt: “LLSX hµng ®Çu cña toµn thÓ nh©n lo¹i lµ c«ng d©n, ng­êi lao ®éng” [gi¸o tr×nh: NXB chÝnh trÞ quèc gia]. - Ng­êi lao ®éng kh«ng chØ lµ s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt mµ b»ng nh÷ng kinh nghiÖm vµ trÝ tuÖ ®­îc tÝch luü ®· chÕ t¹o ra CCL§ vµ sö dông nã ®Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt cho s¶n xuÊt. TLL§ dï cã tinh x¶o vµ hiÖn ®¹i ®Õn ®©u nh­ng nÕu t¸ch khái ng­êi lao ®éng thi còng sÏ kh«ng ph¸t huy t¸c dông tÝch cùc cña nã. V× vËy, con ng­êi chÝnh lµ s¶n phÈm ph¸t triÓn cña CCL§ ph¶i thÝch øng vµ g¾n liÒn víi tr×nh ®é v¨n ho¸, khoa häc kü thuËt, thÓ chÊt n¨ng lùc vµ trÝ tuÖ cña con ng­êi. CCL§ vµ ng­êi lao ®éng lµ hai bé phËn quan träng kh«ng thÓ t¸ch rêi cña LLSX. Ngµy nay khoa häc ®· trë thµnh LLSX trùc tiÕp vµ ng­êi lao ®éng giê ®©y kh«ng chØ bao gåm lao ®éng ch©n tay, mµ cßn bao gåm c¶ kü thuËt viªn, kü s­, c¸c c¸n bé khoa häc chuyªn ngµnh tham gia trùc tiÕp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng víi nã lµ sù ph¸t triÓn nh¶y vät cña CCL§. 2. Quan hÖ s¶n xuÊt. 2.1. Kh¸i niÖm. Quan hÖ s¶n xuÊt lµ mèi quan hÖ gi÷a ng­êi víi ng­êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Còng nh­ LLSX, QHSX thuéc lÜnh vùc ®êi sèng vËt chÊt cña x· héi. TÝnh vËt chÊt cña QHSX biÓu hiÖn ë chç nã tån t¹i kh¸ch quan ®éc lËp víi ý thøc con ng­êiQHSX lµ quan hÖ kinh tÕ c¬ b¶n vµ tiªu biÓu cho b¶n chÊt kinh tÕ cña mét h×nh th¸i kinh tÕ x· héi. Nh÷ng quan hÖ nµy phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña c¸c LLSX vËt chÊt. QHSX bao gåm nh÷ng mÆt c¬ b¶n sau: - Quan hÖ së h÷u ®èi víi TLSX. - Quan hÖ trong tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt. - Quan hÖ ph©n phèi s¶n phÈm lao ®éng. Ba mÆt trªn lµ mét thÓ thèng nhÊt h÷u c¬, t¹o thµnh QHSX, trong qu¸ tr×nh ®ã quan hÖ së h÷u vÒ TLSX cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh. 2.2. Quan hÖ së h÷u ®èi víi TLSX. Quan hÖ së h÷u ®èi víi TLSX quy ®Þnh b¶n chÊt cña QHSX. LÞch sö cña x· héi loµi ng­êi ®· cã 2 lo¹i h×nh së h÷u c¬ b¶n ®èi víi TLSX: së h÷u t­ nh©n vµ së h÷u x· héi. - Së h÷u x· héi: Nh÷ng TLSX chñ yÕu thuéc vÒ mäi thµnh viªn trong x· héi, hä cã vÞ trÝ b×nh ®¼ng táng tæ chøc L§XH vµ ph©n phèi s¶n xuÊt môc ®Ých cña nÒn s¶n xuÊt d­íi chÕ ®é c«ng h÷u lµ b¶o ®¶m n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña ng­êi lao ®éng. Së h÷u x· héi thÓ hiÖn ®iÓn h×nh ë hai h×nh thøc c¬ b¶n: + Trong ph­¬ng thøc s¶n xuÊt céng s¶n nguyªn thuû: së h÷u cña thÞ téc bé l¹c. + Trong ph­¬ng thøc s¶n xuÊt céng s¶n chñ nghÜa mµ giai ®o¹n ®Çu lµ CNXH: së h÷u tËp thÓ (hîp t¸c x·) vµ së h÷u toµn d©n (quèc doanh). Ngµy nay trong CNXH cÇn ph¶i tån t¹i ®a d¹ng ho¸ tÊt c¶ c¸c lo¹i h×nh së h÷u kÓ c¶ h×nh thøc t­ b¶n Nhµ n­íc vµ t­ b¶n t­ nh©n. - Së h÷u t­ nh©n: TLSX chñ yÕu thuéc vÒ c¸ nh©n riªng biÖt trong x· héi lÞch sö cã 3 lo¹i h×nh së h÷u t­ nh©n ®iÓn h×nh. + Së h÷u chiÕm h÷u n« lÖ. + Së h÷u phong kiÕn. + Së h÷u TBCN. øng víi chóng lµ 3 chÕ ®é bãc lét ng­êi, nguyªn nh©n cña mäi bÊt b×nh ®¼ng x· héi. 2.3. Quan hÖ trong tæ chøc vµ qu¶n lý. - ThÝch øng víi mét kiÓu së h÷u lµ mét chÕ ®é tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh. vÝ dô: Trong chÕ ®é t­ h÷u vÒ LLSX ng­êi s¬ h÷u TLSX lµ ng­êi qu¶n lý con ng­êi lao ®éng kh«ng cã TLSX lµ ng­êi bÞ qu¶n lý. - MÆc dï phô thuéc vµo quan hÖ së h÷u nh­ng tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt cã t¸c dông lín ®èi víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. ChÝnh nã lµ nh©n tè tham gia quyÕt ®Þnh trùc tiÕp ®Õn quy m«m, tèc ®é, hiÖu qu¶ cña nÒn kinh tÕ. 2.4. Quan hÖ vÒ ph©n phèi s¶n phÈm lao ®éng. - Quan hÖ nµy phô thuéc vµo 2 quan hÖ trªn nh­ng kh«ng th«ng qua tæ chøc vµ qu¶n lý nã lµ chÊt xóc t¸c quan träng ®Æc biÖt trong sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ. V× vËy trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn cÇn cã c¬ chÕ ph©n phèi s¶n phÈm hîp lý. chóng ta kh«ng ®­îc tuyÖt ®èi ho¸ bÊt kú mét quan hÖ nµo mµ ph¶i chó ý ®Õn tÝnh ®ång bé cña ba mÆt quan hÖ trong QHSX. 3. Quy luËt vÒ sù phï hîp cña QHSX víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña LLSX. 3.1 TÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña LLSX. - TÝnh chÊt cña LLSX lµ tÝnh chÊt cña TLSX vµ søc lao ®éng. + Khi c«ng cô s¶n xuÊt ®­îc ¸p dông bëi tõng c¸ nh©n riªng biÖt ®Ó s¶n xuÊt ra mét s¶n phÈm cho x· héi th× LLSX cã tÝnh chÊt c¸ thÓ. + C«ng cô s¶n xuÊt ®­îc nhiÒu ng­êi sö dông ®Ó s¶n xuÊt ra s¶n phÈm th× LLSX mang tÝnh chÊt x· héi. - Tr×nh ®é cña LLSX thÓ hiÖn ë tr×nh ®é tinh x¶o vµ hiÖn ®¹i cña CCL§, cña kü thuËt, tr×nh ®é chuyªn m«n, kü n¨ng kü x¶o cña ng­êi lao ®éng tr×nh ®é ph©n c«ng L§XH, tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt vµ quy m« nÒn s¶n xuÊt. Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX cao th× chuyªn m«n ho¸ vµ ph©n c«ng lao ®éng cµng s©u. Chóng lµ th­íc ®o tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX. 3.2. LLSX quyÕt ®Þnh sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ biÕn ®æi cña QHSX. - Do LLSX lµ néi dung, QHSX lµ h×nh thøc x· héi. Néi dung quyÕt ®Þnh, h×nh thøc nªn theo phÐp biÖn chøng: LLSX quyÕt ®Þnh QHSX. - Ngµy nay do nhu cÇu gi¶m nhÑ c«ng viÖc, n©ng cao hiÖu qu¶ lao ®éng, con ng­êi kh«ng ngõng c¶i tiÕn vµ chÕ t¹o nh÷ng CCL§ míi. §ång thêi kinh nghiÖm s¶n xuÊt, thãi quen lao ®éng, kiÕn thøc khoa häc, kü n¨ng cña ng­êi lao ®éng còng tiÕn bé. ChÝnh sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña c¸c yÕu tè nµy lµm cho LLSX trë thµnh yÕu tè “®éng”, yÕu tè c¸ch m¹ng, th­êng xuyªn thay®æi, trong khi ®ã QHSX mang tÝnh “tÜnh”, t­¬ng ®èi æn ®Þnh. Khi LLSX ph¸t triÓn ®Õn mét tr×nh ®é nµo ®ã mµ QHSX kh«ng theo kÞp sÏ trë thµnh l¹c hËu, k×m h·m thËm chÝ ph¸ ho¹i sù ph¸t triÓn cña LLSX, m©u thuÉn gi÷a chóng tÊt yÕu n¶y sinh. Sù ph¸t triÓn kh¸ch quan ®ã dÉn ®Õn xo¸ bá QHSX cò, thiÕt lËp QHSX míi phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é míi cña LLSX. - LÞch sö chøng minh r»ng: do sù ph¸t triÓn cña LLSX: loµi ng­êi ®· bèn lÇn thay ®æi QHSX g¨n liÒn víi bèn cuéc c¸ch m¹ng x· héi. Nh­ vËy LLSX nµo th× QHSX t­¬ng øng. 3.3. Vai trß cña QHSX víi LLSX. - Khi QHSX phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX nã sÏ lµ ®éng lùc thóc ®Èy, ®Þnh h­íng vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho LLSX ph¸t triÓn. Ng­îc l¹i nÕu QHSX l¹c hËu h¬n hoÆc tiªn tiÕn h¬n mét c¸ch gi¶ t¹o lµ xiÒng xÝch k×m h·m sù ph¸t triÓn cña LLSX. - Së dÜ QHSX t¸c ®éng m¹nh mÏ tíi LLSX v× nã quy ®Þnh môc ®Ých vµ ph­¬ng h­íng cña s¶n xuÊt do ®ã nã ¶nh h­ëng ®Õn th¸i ®é cña ng­êi lao ®éng - LLSX chÝnh cña x· héi. 3.4. Sù phï hîp cña QHSX víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX. - ThÕ nµo lµ phï hîp. + C¶ 3 mÆt cña QHSX ph¶i thÝch øng víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX. + QHSX ph¶i t¹o ®­îc ®iÒu kiÖn sö dông vµ kÕt hîp tèi ­u gi÷a TLSX vµ søc lao ®éng, ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt më réng. - Trong c¸c x· héi, QHSX ®· gãp phÇn quan träng vµo viÖc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña LLSX. - X· héi chiÕm h÷u n« lÖ. QHSX ra ®êi b»ng nh÷ng h×nh thøc lao ®éng tËp trung khæ sai, thÝch øng víi tr×nh ®é cña LLSX lóc Êy. + X· héi phong kiÕn: QHSX phong kiÕn ra ®êi khiÕn. Ng­êi n« lÖ lao ®éng thay b»ng ng­êi n«ng n«. Søc lao ®éng cña n« lÖ ®­îc gi¶i phãng, LLSX cã b­íc tiÕn ®¸ng kÓ. Sau ®ã b¶n th©n QHSX phong kiÕn kh«ng thÝch øng ®­îc víi LLSX hiÖn cã ®· ®Én ®Õn sù ra ®êi cña QHSX, TBCN. + QHSX, TBCN ra ®êi ®· gi¶i phãng søc lao ®éng cña ng­êi n«ng d©n t¹o ra nh÷ng kh¶ n¨ng ph¸t triÓn m¹nh mÏ LLSX song tÝnh chÊt x· héi ho¸ ngµy cµng cao cña ph­¬ng thøc s¶n xuÊt TBCN g¾n liÒn tËp thÓ sÏ n¶y sinh m©u thuÉn gay g¾t víi chÕ ®é chiÕm h÷u t­ nh©n TBCN. ChÝnh tÝnh chÊt x· héi ho¸ cña LLSX dÉn ®Õn xung ®ét ®èi víi QHSX hiÖn cã. QHSX TBCN sÏ bÞ thay thÕ bëi QHSX míi tiÕn ®é phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña LLSX: QHSX céng s¶n chñ nghÜa mµ giai ®o¹n ®Çu lµ CNXH. QHSX XHCN ra ®êi ®· cã nh÷ng ®ßng gãp ®¸ng kÓ vµo viÖc ph¸t triÓn LLSX gi¶i phãng ng­êi lao ®éng khái ¸p bøc bãc lét, x¸c lËp quyÒn con ng­êi do hä. QHSX XHCN h×nh thµnh më ra kü nguyªn míi ®Þnh h­íng cho sù vËn ®éng ph¸t triÓn cña x· héi v¨n minh. Tãm l¹i: Quy luËt QHSX phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña LLSX lµ quy luËt chung cña sù ph¸t triÓn x· héi qua sù thay thÕ kÕ tiÕp nhau tõ thÊp lªn cao cña c¸c ph­¬ng thøc s¶n xuÊt. II. Quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt - LLSX víi viÖc ph¸t triÓn ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. 1. Nh÷ng thiÕu sãt trong ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ tr­íc ®¹i héi §¶ng VI. 1.1. Giai ®o¹n 1954 - 1975. + §­a QHSX “®i tr­íc mét b­íc më ®­êng ” cho LLSX, ®Æc biÖt sai ph¹m trong c¶i c¸ch ruéng ®Êt: thñ tiªu thµnh phÇn ®Þa chñ, t­ s¶n. + §ång ho¸ quan hÖ së h÷u víi QHSX, c«ng nghiÖp nÆng víi x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho CNXH (®ång nhÊt bé phËn víi tæng thÓ). §ã lµ biÓu hiÖn cña nhËn thøc kh«ng ®óng vÒ quy luËt QHSX phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX. 1.2. Giai ®o¹n 1975 - 1986. + §ãng cöa, tù c« lËp víi thÕ giíi. + Bé m¸y chÝnh quyÒn quan liªu bao cÊp, kÐm hiÖu qu¶ hoµn toµn kh«ng phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña LLSX, l¹i ¶o t­ëng r»ng thiÕt lËp QHSX míi sÏ dÉn ®Õn sù ph¸t triÓn cña LLSX. + Kh«ng thÊy ®­îc mèi quan hÖ, biÖn chøng gi÷a c¸c yÕu tè néi t¹i cña QHSX. §ång nhÊt QHSX víi së h÷u TLSX hoÆc ®ång nhÊt QHSX víi ph©n phèi s¶n phÈm, trong khi c«ng t¸c qu¶n lý láng lÎo, ë tr×nh ®é thÊp. Tãm l¹i: Do kh«ng nhËn thøc ®óng quy luËt QHSX - LLSX dÉn ®Õn thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam tr­íc ®¹i héi §¶ng VI biÓu hiÖn cña sù kh«ng phï hîp: trong khi LLSX cßn yÕu kÐm vÒ tr×nh ®é th× QHSX l¹i ®­îc x©y dùng mét c¸ch chñ quan, duy ý chÝ, v­ît qu¸ xa, “tiªn tiÕn” mét c¸ch gi¶ t¹o so víi LLSX. §iÒu nµy lµm cho nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, x· héi khñng ho¶ng nÆng nÒ. 2. §­êng lèi ph¸t triÓn QHSX - LLSX theo ®Þnh h­íng XHCN. 2.1. Sù cÇn thiÕt ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ theo ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam lµ mét xu h­íng kh¸ch quan. kinh tÕ thÞ tr­êng lµ h×nh thøc vµ ph­¬ng ph¸p vËn hµnh kinh tÕ, nã ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn do ®ßi hái kh¸ch quan cña sù ph¸t triÓn LLSX sù ph¸t triÓn cña LLSX, cña KH - CN kÐo theo nh÷ng biÕn ®æi lín trong c¬ cÊu x· héi - giai cÊp, ®ang t¹o ra xu h­íng ph¸t triÓn míi cña nh©n lo¹i. + Do LLSX vµ KHCN ph¸t triÓn nªn thÕ giíi giµu cã rÊt nhanh nh­ng ®i liÒn ®ã lµ bÊt c«ng x· héi më réng. V× vËy t¨ng t­ëng kinh tÕ ph¶i ®i liÒn víi gi¶i quyÕt c«ng b»ng x· héi. C«ng b»ng x· héi ®· trë thµnh ®ßi hái tÊt yÕu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖn ®¹i. + ThÕ giíi ®ang cã sù m©u thuÉn gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi ph¸t triÓn x· héi rÊt nhiÒu n­íc t­ b¶n khi t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®i kÌm víi khñng ho¶ng x· héi vÒ ®¹o lý vµ ®êi sèng tinh thÇn. Yªu cÇu kh¸ch quan cuéc sèng lµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®i liÒn víi tiÕn bé x· héi. + Ngµy nay, t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®ßi hái ph¶i b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i t¨ng tr­ëng kinh tÕ ë c¸c n­íc CNTB ®· tµn ph¸ m«i tr­êng, cã nguy c¬ tµn ph¸ m«i tr­êng trÇm träng. + NÒn kinh tÕ ph¸t triÓn g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn lµnh m¹nh cña hÖ thèng chÝnh trÞ quèc gia. Sù ph¸t triÓn cña LLSX. KHCN ®ßi hái hÖ thèn chÝnh trÞ, giai cÊp cÇm quyÒn ph¶i tu©n theo ®¹i ®a sè c¸c thµnh viªn trong x· héi. HÖ thèng chÝnh trÞ cã lµnh m¹nh míi tr¸nh ®­îc c¸c bÖnh quan liªu, tham nhòng. + Sù ph¸t triÓn cña LLSX, KHCN ®ang cã xu h­íng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng nh©n lo¹i: Xu thÕ nµy ®ßi hái cã sù giao l­u hîp t¸c, hiÓu biÕt lÉn nhau vµ h­íng tíi sù h×nh b×nh ®¼ng gi÷a c¸c quèc gia, c¸c d©n téc. + Mét x· héi kh«ng chØ tån t¹i b»ng kinh tÕ, mµ v¨n ho¸ còng lµ môc tiªu, ®éng lùc vµ lµ yÕu tè n¬i sinh cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ thùc tiÔn ®· chøng minh, sù ph¸t triÓn TBCN kh«ng chØ kh¾c phôc ®­îc c¸c xu h­íng kh¸c, xu h­íng XHCN [t¹p chÝ céng s¶n sè 10]. CNXH kh«ng ®èi lËp víi ph¸t triÓn, víi kinh tÕ thÞ tr­êng mµ lµ mét nÊc thang, ph¸t triÓn cua loµi ng­êi ®­îc ®¸nh dÊu b»ng tiÕn bé x· héi cña sù ph¸t triÓn nã lµ thiÕt lËp mét trËt tù x· héi víi môc tiªu c«ng b»ng vµ v¨n minh. V× vËy sù ph¸t triÓn cña ViÖt Nam trong hiÖn t¹i vµ t­¬ng lai ph¶i lµ sù ph¸t triÓn v× sù giµu cã, phån vinh vµ h¹nh phóc cña nh©n lo¹i lao ®éng, v× sù hïng m¹nh vµ giµu cã cña c¶ x· héi cña c¶ d©n téc, ®ã lµ sù ph¸t triÓn mang tÝnh chÊt XHCN, lµ sù ph¸t triÓn hiÖn ®¹i. Ph¸t triÓn mang tÝnh chÊt XHCN, lµ sù ph¸t triÓn hiÖn ®¹i. NghÜa lµ chóng ta ph¶i ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN d­íi mét trËt tù x· héi c«ng b»ng v¨n minh mµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o thùc hiÖn sù ®Þnh h­íng ®ã chÝnh lµ nhµ n­íc XHCN “cña d©n, do d©n, v× d©n” d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam [t¹p chÝ céng s¶n sè 18] . 2.2. §Æc ®iÓm nÒn kinh tÕ ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam. Thø nhÊt: nÒn KTTT ®Þnh h­íng XNCN mµ n­íc ta x©y dùng lµ nÒn KTTT hiÖn ®¹i víi tÝnh chÊt x· héi hiÖn ®¹i (XH XHCN). ThÕ giíi ®ang trong thêi kú qu¸ ®é tõ CNTB lªn CHXN cho nªn sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi n­íc ta theo ®Þnh h­íng XHCN lµ cÇn thiÕt, kh¸ch quan. Sù nghiÖp d©n giµu n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh lµ môc tiªu, néi dung, nhiÖm vô cña viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta. Thø hai: NÒn kinh tÕ n­íc ta lµ nÒn kinh tÕ hçn hîp nhiÒu thµnh phÇn víi vai trß chñ ®¹o cña nÒn kinh tÕ nhµ n­íc. Trong mét sè kh©u quan träng cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña n­íc ta. NÒn KTTT chóng ta x©y dùng lµ nÒn KTTT hiÖn ®¹i, cÇn cã sù tham gia bëi “bµn tay h÷u h×nh” cña nhµ n­íc trong viÖc ®iÒu tiÕt, qu¶n lý nÒn kinh tÕ ®ã, th«ng qua c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« vµ vai trß chñ ®¹o cña khu vùc kinh tÕ nhµ n­íc. §ång thêi coi träng vai trß cña khu vùc kinh tÕ t­ nh©n vµ kinh tÕ hçn hîp, ®Æt chóng trong mèi quan hÖ g¾n bã, h÷u c¬, thèng nhÊt, kh«ng t¸ch rêi . Thø ba: Nhµ n­íc, qu¶n lý nÒn KTTT theo h­íng XHCN ë n­íc ta lµ nhµ n­íc ph¸p quyÒn XHCN, lµ nhµ n­íc cña d©n, do d©n, v× d©n d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. Nhµ n­íc tham gia vµo c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ lµ thµnh tè quan träng mang tÝnh quyÕt ®Þnh trong nÒn KTTT hiÖn ®¹i. Nhµ n­íc ta cã ®ñ b¶n lÜnh, kh¶ n¨ng vµ ®ang tù ®æi míi ®Ó b¶o ®¶m gi÷ v÷ng ®Þnh h­íng XHCN. Trong viÖc ph¸t triÓn nÒn KTTT hiÖn ®ang ë n­íc ta. Thø t­: C¬ chÕ vËn hµnh cña nÒn kinh tÕ ®­îc thùc hiÖn th«ng qua c¬ chÕ thÞ tr­êng víi sù tham gia qu¶n lý ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc. Mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh trong nÒn kinh tÕ ®­îc thùc hiÖn th«ng qua thÞ tr­êng. C¬ chÕ ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ lµ: thÞ tr­êng ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ, nhµ n­íc ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng vµ mèi quan hÖ nhµ n­íc - thÞ tr­êng - c¸c chñ thÓ kinh tÕ lµ mèi quan hÖ h÷u c¬, thèng nhÊt. Thø n¨m: Më cöa, héi nhËp nÒn kinh tÕ trong n­íc víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi, trªn c¬ së gi÷ v÷ng ®éc lËp, tù chñ vµ toµn vÑn l·nh thæ cña quèc gia lµ néi dung quan träng cña KTTT ë n­íc ta. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña KTTT g¾n liÒn víi x· héi ho¸ nÒn s¶n xuÊt x· héi. §Ó ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn cña KTTT hiÖn ®¹i, ViÖt Nam kh«ng thÓ ®ãng cöa, khÐp kÝn nÒn kinh tÕ tù cung, tù cÊp, mµ ph¶i më cöa, héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi trªn ba néi dung: th­¬ng m¹i, ®Çu t­ vµ chuyÓn giao KHCN. §ã lµ xu h­íng chung cña cuéc c¸ch m¹ng KHCN hiÖn nay. Thø s¸u: Thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®ång thêi víi viÖc b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi còng lµ mét néi dung quan träng trong nÒn KTTT ë n­íc ta. Kh¸c víi nhiÒu n­íc, chóng ta ph¸t triÓn KTTT nh­ng chñ tr­¬ng b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi, thùc hiÖn sù thèng nhÊt t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi, thùc hiÖn sù thèng nhÊt t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi trong tÊt c¶ c¸c giai ®o¹n cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Tuy nhiªn, cÇn thÊy râ r»ng sù b¶o ®¶m c«ng b»ng trong nÒn KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta kh«ng ph¶i lµ chñ nghÜa b×nh qu©n, “chia ®Òu sù nghÌo ®ãi” cho mäi ng­êi. Møc ®é c«ng b»ng x· héi phô thuéc nhiÒu vµo sù ph¸t triÓn, kh¶ n¨ng vµ søc m¹nh kinh tÕ cña quèc gia. Thø b¶y: Gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a lao ®éng vµ t­ b¶n (vèn) th«ng qua ph©n phèi thu nhËp trong nÒn KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta ®­îc thùc hiÖn theo kÕt qu¶ lao ®éng kÕt hîp víi mét phÇn theo vèn vµ tµi s¶n. §©y lµ ®iÓm kh¸c nhau gi÷a nÒn KTTT trong CNTB víi nÒn KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta. Tãm l¹i, qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta ph¶i lµ “qu¸ tr×nh thùc hiÖn d©n giµu n­íc m¹nh, tiÕn lªn hiÖn ®¹i trong mét x· héi nh©n d©n lµm chñ nh©n ¸i, cã v¨n ho¸, kû c­¬ng, xo¸ bá ¸p bøc, bÊt c«ng, t¹o ®iÒu kiÖn cho mäi ng­êi cã cuéc sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc” [chiÕn l­îc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®Õn n¨m 2000] 2.3 Sù hoµn thiÖn LLSX vµ QHSX theo ®­êng lèi cña ®¶ng céng s¶n ViÖt Nam cÇn ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng. Ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN lµ kÕt qu¶ cña tiÕn tr×nh lÞch sö. TiÕn tr×nh ®ã ®­îc quy ®Þnh bëi quy luËt QHSX ph¶i phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña LLSX cã nghÜa lµ cïng víi tõng b­íc ph¸t triÓn cña LLSX, QHSX ®­îc hoµn thiÖn t­¬ng øng, trong ®ã néi dung cèt lâi lµ hoµn thiÖn quan hÖ së h÷u theo h­íng tËp trung ho¸ x· héi ho¸. ThËt vËy, LLSX vµ QHSX thÓ hiÖn nh­ hai ®¹i l­îng t¸c ®éng biÖn chøng trong qu¸ tr×nh x· héi ho¸ quan hÖ së h÷u kinh tÕ Së h÷u toµn d©n. Khi LLSX cßn ë møc thÊp, øng víi nã lµ sù tån t¹i nhiÒu h×nh thøc nhá vµ ph©n t¸n. LLSX tõng b­íc ph¸t triÓn sÏ lµ tØ lÖ thuËn víi tiÕn tr×nh tËp trung ho¸ vµ x· héi ho¸ quan hÖ së h÷u mµ ®Ønh cao cña nã lµ së h÷u toµn d©n. Sù h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh tÕ, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty ®a quèc gia, c¸c ®¹i n«ng tr¹i ®­îc coi lµ biÓu hiÖn cña qu¸ tr×nh x· héi ho¸ quan hÖ së h÷u ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh do kÕt qu¶ t¸c ®éng biÖn chøng cña QHSX vµ LLSX. Víi c¸ch nh×n ®ã th× chÕ ®é c«ng h÷u XHCN ®­îc x¸c lËp nh­ mét tÊt yÕu kh¸ch quan bëi sù phï hîp gi÷a QHSX víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cao cña LLSX. Nh×n trªn gãc ®é kh¸c trong mèi quan hÖ gi÷a KTTT vµ ®Þnh h­íng XHCN, cã thÓ thÊy r»ng. KTTT biÓu thÞ næi bËt nh­ ph­¬ng thøc vËn ®éng cña lùc l­îng s¶n xuÊt, cßn ®Þnh h­íng XHCN thÓ hiÖn nh­ QHSX cÇn ®¹t tíi cña ph­¬ng thøc vËn ®éng ®ã. CNXH còng cã thÓ hiÓu ®ã lµ mét nÒn t¶ng kinh tÕ x· héi ®­îc dùa trªn chÕ ®é ®æi míi thùc hiÖn ®­îc ý t­ëng cao ®Ñp do lÞch sö giao phã lµ x©y dùng mét x· héi c«ng b»ng, v¨n minh víi ý nghÜa ®Ých thùc cña nã cã lÏ b¾t nguån tõ quy luËt nµy mµ §¶ng ta kh¼ng ®Þnh tÝnh nguyªn t¾c cña ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN. 3. §iÒu kiÖn ®¶m b¶o x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ theo ®Þnh h­íng XHCN. §Ó cã ®­îc KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN ®iÒu quan träng ph¶i cã sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n kiªn ®Þnh s¸ng t¹o, c¸ch m¹ng. Sau ®ã lµ hÖ thèng chÝnh trÞ phï hîp mµ h¹t nh©n cña nã lµ nhµ n­íc cña d©n, do d©n, v× d©n. 3.1. Vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. * §¶ng céng s¶n ViÖt Nam víi truyÒn thèng c¸ch m¹ng ®­îc d©n tÝn nhiÖm nªn ®· trë thµnh thÕ lùc m¹nh quyÒn l·nh ®¹o ®Êt n­íc §¶ng l·nh ®¹o ®Êt n­íc tr­íc hÕt lµ x¸c ®Þnh môc tiªu chÝnh trÞ, ®Þnh h­íng cho sù ph¸t triÓn x· héi b»ng c­¬ng lÜnh, ®­êng lèi, chiÕn l­îc, b»ng nh÷ng nguyªn t¾c vµ chÝnh s¸ch lín, b»ng c«ng t¸c tæ chøc c¸n bé, kiÓm tra c¸n bé trong viÖc thùc hiÖn ®­êng lèi cña §¶ng. C­¬ng lÜnh, ®­êng lèi cña §¶ng ®­îc nhµ n­íc qu¸n triÖt, thÓ chÕ ho¸ thµnh hiÕn ph¸p, ph¸p luËt cho mäi c«ng d©n, tæ chøc thi hµnh ®­êng lèi cña §¶ng vµ linh hån cña hiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt. Yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn theo ®Þnh h­íng XHCN ®ßi hái §¶ng ph¶i cã b¶n lÜnh v÷ng vµng, cã trÝ tuÖ, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i tiÕp tôc ®æi míi l·nh ®¹o cña §¶ng ®èi víi hÖ thèng chÝnh trÞ, víi x· héi mµ kh©u quan träng lµ ®èi víi nhµ n­íc vµ n©ng cao phÈm chÊt §¶ng nªn trong c¬ chÕ thÞ tr­êng . 3.2. Vai trß qu¶n lý cña nhµ n­íc. Mét nhµ n­íc cña nh©n d©n v÷ng m¹nh, trong s¹ch, qu¶n lý kinh tÕ - x· héi ngµy cµng cã hiÖu qu¶. Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN kh«ng thÓ thiÕu vai trß khëi x­íng vµ nu«i d­ìng cña nhµ n­íc. Vai trß qu¶n lý cña nhµ n­íc cµng trë nªn cùc kú quan träng víi c¸c chøc n¨ng sau: + T¹o ra m«i tr­êng vµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho kinh tÕ ph¸t triÓn. + Khëi x­íng, h­íng dÉn vµ hç trî nç lùc, ph¸t triÓn th«ng qua c¸c c«ng cô qu¶n lý vÜ m« nh­ c«ng cô, ph¸p luËt, c«ng cô kÕ ho¹ch ho¸, c«ng cô cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ. + Sö dông hiÖu qu¶ ng©n s¸ch nhµ n­íc, qu¶n lý tèt vµ tµi s¶n c«ng. + Thùc thi c¸c chÝnh s¸ch x· héi, ®¶m b¶o tiÕn bé vµ c«ng b»ng x· héi. 3.3. Nh÷ng chÝnh s¸ch ®æi míi tõ sau nghÞ quyÕt cña ®¹i héi VI. + Coi träng nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, coi nã cßn tån t¹i l©u dµi. + Coi c¸ch m¹ng ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ lµ ph¸t triÓn LLSX x· héi. Coi nã lµ nhiÖm vô trung t©m v× tÝnh quyÕt ®Þnh cña nã lµ LLSX. + Coi träng c¸ch m¹ng KHKT. 3.4. Tinh thÇn lµm chñ, ý thøc c¸ch m¹ng cña nh©n d©n ta. Nh÷ng n¨m ®æi míi ®Êt n­íc, d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, nh©n d©n ta ®· tÝch cùc phÊn ®Êu, t¹o côc diÖn vµ thêi c¬ míi cho ®Êt n­íc. Mäi chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch liªn quan ®Õn lîi Ých cña nh©n d©n ®Êt n­íc ph¶i ®Ó d©n biÕt, d©n bµn, d©n kiÓm tra, v× thÕ nh©n d©n lu«n tin t­ëng vµ §¶ng, ®i theo §¶ng, b¶o vÖ §¶ng cña chÝnh m×nh. 4. Nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®­îc sau c«ng cuéc ®æi míi. ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng n­íc cã nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng nhanh nhÊt trªn thÕ giíi. Tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP tõ 1991 - 1996 lµ 8,4% n¨m 1997 lµ : 8,8% thu nhËp ®Çu ng­êi t¨ng 5,2% n¨m. L¹m ph¸t gi¶m tõ 80% n¨m xuèng cßn 2,1% n¨m. TÝch luü trong n­íc t¨ng 5 lÇn so víi GDP tõ 3% lªn 17% cña GDP ®Çu t­ t¨ng gÊp 3 lÇn tõ 11,6% cña GDP n¨m 1989 ®Õn 28% cña GDP n¨m 1996 s¶n l­îng n«ng nghiÖp t¨ng gÊp ®«i, ViÖt Nam trë thµnh mét trong 3 n­íc xuÊt khÈu lóa g¹o lín nhÊt thÕ giíi [niªn gi¸ thèng kª 1995, 1996, 1997] trong n¨m n¨m (1991 - 1995) hµng n¨m, n«ng nghiÖp t¨ng 4,5%, c«ng nghiÖp t¨ng 13,5%, xuÊt khÈu t¨ng 20%. §êi sèng nh©n d©n ®­îc c¶i thiÖn, tû lÖ nghÌo gi¶m 35% trong 10 n¨m tõ 1986. KÕt luËn vµ gi¶i ph¸p Tãm l¹i tõ nh÷ng ý t­ëng ®­îc tr×nh bµy xuyªn suèt trong bµi viÕt chóng ta thÊy r»ng ph¸t triÓn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN lµ mét quyluËt kh¸ch quan víi c¸ch nh×n trong mèi quan hÖ vËn ®éng biÖn chøng gi÷a LLSX vµ QHSX. §Ó cã ®­îc KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN ®iÒu quan träng lµ ph¶i cã sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n kiªn ®Þnh, s¸ng t¹o vµ c¸ch m¹ng, sau n÷a lµ 1 hÖ thèng chÝnh trÞ phï hîp mµ h¹t nh©n cña nã lµ nhµ n­íc cña d©n, do d©n, v× d©n. Ngoµi ra cÇn chó ý ®Õn mét sè gi¶i ph¸p sau: - Ph¸t triÓn LLSX b»ng con ®­êng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, coi con ng­êi lµ nh©n tè trung t©m. - T¹o m«i tr­êng thuËn lîi cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn nh»m cñng cè vµ c¶i t¹o vÒ QHSX. - C¸ch ph¸t triÓn LLSX tèt nhÊt lµ ®µo t¹o, khuyÕn khÝch, t«n träng vµ sö dông nh©n tµi. - Më cöa giao l­u hîp t¸c quèc tÕ. - X©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt b¶o ®¶m tÝnh c«ng b»ng, nghiªm minh..... Môc lôc Trang PhÇn më ®Çu 1 PhÇn néi dung ®Ò tµi 3 I. Quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt - lùc l­îng s¶n xuÊt 3 1. Lùc l­îng s¶n xuÊt vµ c¸c yÕu tè cÊu thµnh nªn nã 3 2. Quan hÖ s¶n xuÊt 5 3. Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l­îng s¶n xuÊt 6 II. Quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt - lùc l­îng s¶n xuÊt víi viÖc ph¸t triÓn ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. 9 1. Nh÷ng thiÕu sãt trong ®­êng lèi ®æi míi kinh tÕ tr­íc ®¹i héi §¶ng VI 9 2. §­êng lèi ph¸t triÓn quan hÖ s¶n xuÊt - lùc l­îng s¶n xuÊt theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa 9 3. §iÒu kiÖn ®¶m b¶o x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam 14 4. Nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®­îc. 15 KÕt luËn vµ gi¶i ph¸p. 16 Tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh TriÕt häc M¸c - Lªnin: NXB chÝnh trÞ quèc gia. 2. Gi¸o tr×nh TriÕt häc M¸c - Lªnin: NXB gi¸o dôc. 3. Bµi gi¶ng triÕt häc. 4. V¨n kiÖn ®¹i héi VI, VII, VIII cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. 5. Niªn gi¸m thèng kª n¨m 1995 , 1996, 1997: Tæng côc thèng kª. 6. T¹p chÝ ph¸t triÓn kinh tÕ: Sè 92 (6/1998) vµ sè 99 (1/1999). 7. T¹p chÝ céng s¶n: sè 10 (199) vµ sè 18 (09/1998. Quy ­íc ch÷ viÕt t¾t CNXH: chñ nghÜa x· héi. CNTB: chñ nghÜa t­ b¶n. LLSX: Lùc l­îng s¶n xuÊt. TLSX: T­ liÖu s¶n xuÊt. CCL§: C«ng cô lao ®éng. KTTT: Kinh tÕ thÞ tr­êng . §CSVN: §¶ng céng s¶n ViÖt Nam. XHCN: x· héi chñ nghÜa. TBCN: T­ b¶n chñ nghÜa . QHSX: Quan hÖ s¶n xuÊt. §TL§: §èi t­îng lao ®éng. KHKT: Khoa häc Kü thuËt. KHCN: Khoa häc c«ng nghÖ. TLL§: T­ liÖu lao ®éng.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docSự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.DOC