Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiểu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Bản án, quyết định của Tòa án nhân danh Nhà nước khi được chấp hành nghiêm chỉnh có tác động trực tiếp đến lòng tin của nhân dân đối với pháp luật. Vì vậy, hoạt động thi hành án có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giữ vững kỷ cương phép nước, củng cố pháp chế và trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa, đảm bảo cho quyền lực tư pháp được thực thi trên thực tế. Hiến pháp 1992 khẳng định: "Các bản án và quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân tôn trọng; những người và đơn vị hữu quan nghiêm chỉnh chấp hành". Nhận thức được tầm quan trọng trong công tác này, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra mục tiêu trong những năm tới đây là phải: "Tiếp tục tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thi hành án dân sự, nâng cao hiệu quả công tác thi hành án, giải quyết căn bản tình trạng án tồn đọng. Đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan thi hành án dân sự, nâng cao vai trò trách nhiệm của các cơ quan thi hành án" [1].Nhiều năm qua, Chính phủ đã xác định công tác thi hành án dân sự là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và đã đưa ra nhiều giải pháp hiệu quả nhằm tạo sự chuyển biến cơ bản trong công tác này. Do vậy, công tác thi hành án dân sự trong những năm qua đạt được một số kết quả đáng khích lệ, mà kết quả nổi bật nhất theo đánh giá của Chính phủ là: "Hệ thống cơ quan thi hành án dân sự được hình thành trong cả nước, công tác thi hành án dân sự đã được triển khai và hoạt động có hiệu quả bước đầu" [35]. Tuy nhiên, bên cạnh đó, công tác thi hành án dân sự hiện vẫn đang đứng trước những khó khăn, thử thách to lớn với nhiều vấn đề tồn tại, bất cập đang đặt ra cần được giải quyết. Hiệu quả công tác thi hành án dân sự chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, và sự quan tâm, mong mỏi của Đảng, Nhà nước và nhân dân; hoạt động thi hành án chưa thật sự đảm bảo được tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật. Tồn tại lớn nhất trong công tác thi hành án dân sự những năm qua là tình trạng án "tồn đọng" kéo dài, với số lượng lớn ngày càng tăng, song chưa có biện pháp hữu hiệu để giải quyết. Tính đến hết năm 2002 trong tổng số trên 450 ngàn vụ việc phải thi hành, thì có trên 173 ngàn vụ việc không có điều kiện thi hành, chiếm gần 39% với tổng số tiền lên tới 8.000 tỷ đồng. Riêng năm 2002 trong số 276.749 việc có điều kiện thi hành thì chỉ có 247.000 việc các Cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành được, chiếm 89.23% nhưng số vụ việc thi hành xong hoàn toàn chỉ đạt 160.061 vụ, chiếm 57.83%, chưa kể số vụ việc chưa có điều kiện thi hành. Đây là vấn đề rất bức xúc đặt ra trong công tác thi hành án dân sự hiện nay. Thực trạng này, một phần xuất phát từ nguyên nhân: ý thức tuân thủ pháp luật của một số bộ phận nhân dân nói chung và một số cơ quan, tổ chức, các nhà quản lý doanh nghiệp và cá nhân (kể cả chính quyền địa phương) còn yếu kém. Mặt khác, là do chưa có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật, cũng như cơ quan hữu quan trong quá trình thi hành án; cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự chưa được hoàn thiện, hệ thống các văn bản pháp lý về thi hành án dân sự chưa đầy đủ, chậm được bổ sung, sửa đổi kịp thời; cơ chế quản lý và cơ chế thi hành án hiện nay không hợp lý, gây cản trở và làm giảm hiểu quả công tác thi hành án nói chung và thi hành án dân sự nói riêng. Vì vậy, muốn giải quyết tình trạng "án tồn đọng", nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự cần phải nghiên cứu đề ra các giải pháp đồng bộ về nhiều mặt: Kinh tế, pháp luật, chính sách xã hội, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ . Nhưng trong khuôn khổ luận văn luật học, chúng tôi chỉ đi sâu tìm hiểu những vấn đề liên quan đến pháp luật. Với tất cả những lý do nêu trên, việc chọn đề tài "Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiểu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam" làm luận văn thạc sĩ luật học là cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn. 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Những năm gần đây, trước những đòi hỏi khách quan của công tác thi hành án dân sự, đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề thi hành án dân sự, cụ thể là: Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ "Những cơ sở lý luận và thực tiễn về chế định Thừa phát lại", mã số 95-98-114/ĐT do Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì thực hiện; Đề tài nghiên cứu cấp Bộ: "Mô hình quản lý thống nhất công tác thi hành án", mã số 96-98- 027/ĐT do Cục Thi hành án dân sự - Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện; Đề tài cấp Nhà nước đang thực hiện: "Luận cứ khoa học của việc đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án ở Việt Nam trong giai đoạn mới" do Bộ Tư pháp chủ trì; Đề tài: "Thi hành án dân sự, thực trạng và hướng hoàn thiện của Dự án VIE/98/001" do Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện dự án. Một số luận án và công trình nghiên cứu khác như: Luận văn thạc sĩ luật học: "Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, thực tiễn áp dụng và hướng hoàn thiện" của tác giả Nguyễn Công Long; Luận văn thạc sĩ luật học "Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự" của tác giả Nguyễn Thanh Thủy; Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Xuân Hồng về "Xã hội hóa thi hành án dân sự ở Việt Nam"; Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Quang Thái về "Đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam"; Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Anh Tuấn về "Đổi mới thủ tục thi hành án dân sự ở Việt Nam" . Bên cạnh đó là Giáo trình môn Luật tố tụng dân sự của trường Đại học luật Hà Nội và các trường Đại học có chuyên ngành luật; một số bài viết đăng trên các tạp chí Dân chủ và pháp luật, Tạp chí Luật học, Tạp chí Nhà nước và pháp luật Các công trình nêu trên đã có nội dung nghiên cứu về thi hành án dân sự ở những góc độ, khía cạnh và mức độ khác nhau. Ở một số công trình cũng đã đề cập đến vấn đề thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề đó một cách toàn diện, chuyên sâu. 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 3.1. Mục tiêu Mục tiêu tổng quát của đề tài là tìm ra các luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc đưa ra các giải pháp nhằm năng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Để đạt được mục tiêu lớn đó cần phải thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau: 3.2. Nhiệm vụ - Làm rõ những cơ sở lý luận về thi hành án và thi hành án dân sự. - Đánh giá đúng đắn và toàn diện về thực trạng pháp luật về thi hành án dân sự, thực tiễn thi hành án dân sự. - Phân tích nguyên nhân của thực trạng đó. - Đưa ra những giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự. 4. Phạm vi nghiên cứu "Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam" là một đề tài có tính khái quát cao, nội dung rất rộng, phong phú và phức tạp. Vì vậy, trong khuân khổ luận văn thạc sĩ luật học, tác giả tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về thi hành án và thi hành án dân sự; đánh giá thực trạng thi hành án dân sự và từ đó rút ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự trong điều kiện mới của đất nước ta. 5. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. - Các phương pháp cụ thể được sử dụng kết hợp, đó là: Phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, tổng hợp. 6. Ý nghĩa và những điểm mới của luận văn - Luận văn đã đưa ra và luận giải được một số quan điểm cơ bản về khái niệm thi hành án và thi hành án dân sự, tìm hiểu đặc điểm, bản chất của thi hành án và thi hành án dân sự, góp phần bổ sung, làm phong phú thêm cho hoạt động nghiên cứu khoa học về pháp luật thi hành án. - Từ việc đánh giá thực trạng pháp luật thi hành án dân sự, tác giả đã đưa ra được những điểm bất cập cần sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật thi hành án dân sự. - Từ việc đánh giá thực tiễn thi hành án dân sự, tác giả đã phân tích những nguyên nhân và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự. 7. Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về thi hành án dân sự. Chương 2: Thực trạng pháp luật thi hành án dân sự và thực tiễn thi hành án dân sự. Chương 3: Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự.

doc97 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 17/08/2013 | Lượt xem: 3611 | Lượt tải: 28download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiểu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
uyÕt vµ tr¶ lêi cho ng­êi khiÕu n¹i trong thêi h¹n 15 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc khiÕu n¹i. NÕu ®­¬ng sù cßn khiÕu n¹i, th× Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p gi¶i quyÕt khiÕu n¹i trong thêi h¹n 30 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc khiÕu n¹i. Tr­êng hîp vô viÖc phøc t¹p th× thêi h¹n gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cña Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p kh«ng qu¸ 60 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc khiÕu n¹i. QuyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cña Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p lµ quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt cuèi cïng. Trong tr­êng hîp cÇn thiÕt Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p cã quyÒn xem xÐt l¹i quyÕt ®Þnh gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cña Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh vµ Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé T­ ph¸p. ViÖc gi¶i quyÕt khiÕu n¹i vÒ quyÕt ®Þnh, hµnh vi tr¸i ph¸p luËt cña ChÊp hµnh viªn, Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n trong qu©n ®éi còng ®­îc quy ®Þnh rÊt cô thÓ t¹i §iÒu 61 Ph¸p lÖnh. Ph¸p lÖnh n¨m 2004 ®· bæ sung qui ®Þnh vÒ thêi h¹n ®­¬ng sù cã quyÒn khiÕu n¹i c¸c quyÕt ®Þnh, hµnh vi vµ Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n, ChÊp hµnh viªn lµ 90 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc quyÕt ®Þnh hoÆc ph¸t hiÖn ®­îc hµnh vi tr¸i ph¸p luËt, trõ tr­êng hîp cã lý do chÝnh ®¸ng nh»m tr¸nh viÖc l¹m dông quyÒn khiÕu n¹i, ®¶m b¶o kh¾c phôc kÞp thêi quyÒn lîi bÞ x©m h¹i, ®ång thêi xö lý kÞp thêi nghiªm tóc hµnh vi sai ph¹m trong thi hµnh ¸n. Ph¸p lÖnh 2004 còng bæ sung qui ®Þnh ng­êi cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt khiÕu n¹i cã quyÒn ra quyÕt ®Þnh söa ®æi hoÆc hñy bá quyÕt ®Þnh, chÊm døt hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt cña ChÊp hµnh viªn, Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp d­íi. * Thùc hiÖn kh¸ng nghÞ vÒ thi hµnh ¸n (§iÒu 64, 65 Ph¸p lÖnh 2004) ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thùc hiÖn quyÒn kh¸ng nghÞ ®èi víi c¸c quyÕt ®Þnh cña Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n, ChÊp hµnh viªn C¬ quan thi hµnh ¸n cïng cÊp vµ cÊp d­íi. Thêi h¹n kh¸ng nghÞ lµ 15 ngµy ®èi víi ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n cïng cÊp vµ 30 ngµy ®èi víi ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n cÊp trªn trùc tiÕp, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc quyÕt ®Þnh vÒ thi hµnh ¸n. Trong thêi h¹n 15 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc kh¸ng nghÞ, Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n ph¶i cã tr¸ch nhiÖm tr¶ lêi kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n ®èi víi quyÕt ®Þnh vÒ thi hµnh ¸n cña m×nh hoÆc cña ChÊp hµnh viÖn. Trong tr­êng hîp Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp huyÖn kh«ng nhÊt trÝ víi kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t th× ph¶i b¸o c¸o víi Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh vµ ViÖn tr­ëng ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n cÊp trªn trùc tiÕp.Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh ph¶i xem xÐt, tr¶ lêi trong thêi h¹n 15 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc b¸o c¸o. V¨n b¶n tr¶ lêi cña Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh cã hiÖu lùc thi hµnh. Tr­êng hîp Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh kh«ng nhÊt trÝ víi kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t th× ph¶i b¸o c¸o víi Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé T­ ph¸p vµ ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao. Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé T­ ph¸p ph¶i xem xÐt, tr¶ lêi trong thêi h¹n 30 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc b¸o c¸o.V¨n b¶n tr¶ lêi cña Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé T­ ph¸p cã hiÖu lùc thi hµnh. Trong tr­êng hîp Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp qu©n khu kh«ng nhÊt trÝ víi kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t, th× ph¶i b¸o c¸o víi Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé Quèc phßng vµ ViÖn kiÓm s¸t qu©n sù trung ­¬ng. Thñ tr­ëng C¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé Quèc phßng ph¶i xem xÐt vµ tr¶ lêi trong thêi h¹n 30 ngµy, kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc b¸o c¸o. V¨n b¶n tr¶ lêi cña Thñ tr­ëng c¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù thuéc Bé Quèc phßng cã hiÖu lùc thi hµnh. 2.2. Thùc tiÔn thi hµnh ¸n d©n sù Tõ khi thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi, më cöa, t×nh h×nh kinh tÕ - x· héi ®· cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn m¹nh mÏ, nh­ng kÌm theo ®ã lµ t×nh tr¹ng vi ph¹m ph¸p luËt, tranh chÊp kinh tÕ, d©n dù còng ra t¨ng, sè l­îng vô viÖc mµ Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp gi¶i quyÕt ngµy mét nhiÒu, gi¸ trÞ tiÒn, tµi s¶n ph¶i thi hµnh ngµy cµng lín, tÝnh chÊt ngµy cµng phøc t¹p. §øng tr­íc nhiÖm vô nÆng nÒ vµ khã kh¨n, ®éi ngò c¸n bé võa thiÕu l¹i võa yÕu nh­ng c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù c¶ n­íc ®· cè g¾ng thùc hiÖn mét c¸ch tèt nhÊt c«ng viÖc cña m×nh. V× thÕ, c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù tõ n¨m 1993 ®Õn nay ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn tÝch cùc, thÓ hiÖn ë nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc. 2.2.1. Sè l­îng viÖc vµ tiÒn, tµi s¶n thi hµnh ¸n ®· thô lý vµ gi¶i quyÕt ®­îc n¨m sau cao h¬n so víi n¨m tr­íc, nhiÒu vô phøc t¹p, tån ®äng nhiÒu n¨m ®· ®­îc gi¶i quyÕt NÕu so víi n¨m 1994 lµ n¨m ®Çu tiªn sau khi bµn giao c«ng t¸c thi hµnh ¸n, tæng sè vô viÖc ph¶i thi hµnh trªn 162 ngh×n vô viÖc víi sè tiÒn ph¶i thu trªn bÈy tr¨m tû ®ång, th× nh÷ng n¨m sau, ®Æc biÖt lµ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, sè l­îng vô viÖc mµ C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ph¶i tæ chøc thi hµnh t¨ng gÊp nhiÒu lÇn. N¨m 2002, tæng sè vô viÖc ph¶i thi hµnh lµ 450.971 vô viÖc, t¨ng gÊp ba lÇn so víi n¨m 1994; tæng sè tiÒn ph¶i thu 12,735 tû 538 triÖu ®ång, t¨ng gÊp 18 lÇn so víi n¨m 1994, ®ã lµ ch­a kÓ ®Õn nh÷ng vô ¸n lín nh­: Epco - Minh Phông, T©n Tr­êng Sanh [3]. Riªng trong n¨m 2003, tæng sè vô viÖc c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n c¶ n­íc ph¶i thi hµnh lµ 416.806 viÖc. Trong sè viÖc cã ®iÒu kiÖn thi hµnh 242.516 viÖc, th× cã 207.226 viÖc ®· tæ chøc thi hµnh, ®¹t tû lÖ 85,45 %. Sè tiÒn ®· thu: 765.687 triÖu 267 ngh×n ®ång [2]. §Æc biÖt, cã nhiÒu vô viÖc phøc t¹p, tån ®äng l©u n¨m ®· ®­îc tæ chøc thi hµnh døt ®iÓm, b¶o ®¶m lîi Ých nhµ n­íc, quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c c¬ quan, tæ chøc vµ c«ng d©n, ®ång thêi t¹o ®µ cho c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù. Trong vµi n¨m trë l¹i ®©y, mét sè C¬ quan thi hµnh ¸n ph¶i tæ chøc thi hµnh nh÷ng vô ¸n ®Æc biÖt lín, tÝnh chÊt nghiªm träng vµ phøc t¹p cã ¶nh h­ëng lín ®Õn trËt tù chÝnh trÞ – an toµn x· héi vµ nÒn kinh tÕ. VÝ dô nh­ vô Epco - Minh Phông ph¶i thi hµnh trªn 4.000 tû ®ång, vô T©n Tr­êng Sanh ph¶i thi hµnh trªn 1.000 tû ®ång. Víi sù quan t©m chØ ®¹o trùc tiÕp cña Ch×nh phñ vµ sù phèi hîp cã hiÖu qu¶ cña c¸c ngµnh chøc n¨ng ë Trung ­¬ng vµ ®Þa ph­¬ng, c¸c khã kh¨n, v­íng m¾c vÒ c¬ chÕ trong qu¸ tr×nh thi hµnh ¸n c¬ b¶n ®· ®­îc gi¶i quyÕt, kÕt qu¶ thi hµnh ¸n b­íc ®Çu ®· ®¹t ®­îc kÕt qu¶ kh¶ quan. Trong vô ¸n Epco - Minh Phông, C¬ quan thi hµnh ¸n c¬ b¶n hoµn tÊt viÖc thu håi vµ giao sè tµi s¶n ®¶m b¶o thi hµnh ¸n gi¸ trÞ hµng ngh×n tû ®ång cho c¸c ng©n hµng ®­îc thi hµnh ®Ó xö lý thu håi nî theo b¶n ¸n vµ ®· trùc tiÕp thi hµnh ®­îc hµng tr¨m ngµn tû ®ång båi th­êng. 2.2.2. Ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n d©n sù ®­îc x©y dùng vµ hoµn thiÖn h¬n Ngay sau khi cã luËt míi vÒ tæ chøc bé m¸y nhµ n­íc theo HiÕn ph¸p 1992 vµ NghÞ quyÕt cña Quèc héi khãa IX vÒ viÖc bµn giao c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù tõ Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp sang c¸c c¬ quan cña ChÝnh phñ, Bé T­ ph¸p ®· chñ ®éng so¹n th¶o c¸c dù ¸n, v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù tr×nh c¬ quan Nhµ n­íc cã thÈm quyÒn ban hµnh nh­: Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù ngµy 21/4/1993; NghÞ ®Þnh sè 30/CP ngµy 02/06/1996 vÒ tæ chøc, nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña C¬ quan qu¶n lý c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù, C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù vµ ChÊp hµnh viªn; NghÞ ®Þnh sè 69/CP ngµy 18/10/1993 cña ChÝnh phñ vÒ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn kh¸c, t¹o c¬ së ph¸p lý quan träng cho viÖc h×nh thµnh, ph¸t triÓn tæ chøc, ho¹t ®éng cña hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n d©n dù. Cïng víi hÖ thèng ph¸p luËt nãi chung, ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n d©n sù ®· x©y dùng ®­îc c¬ chÕ qu¶n lý thèng nhÊt c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho tæ chøc, ho¹t ®éng còng nh­ quan hÖ víi c¸c c¬ quan h÷u quan gióp cho viÖc tËp trung ®Çu t­ vÒ con ng­êi, c¬ së vËt chÊt, ph­¬ng tiÖn lµm viÖc cho ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù. Ngµy 14/01/2004 ñy ban t­ vÊn quèc gia ®· th«ng qua Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004 thay thÕ Ph¸p lÖnh 1993, víi nhiÒu ®iÓm míi tiÕn bé nh»m kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ trong c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù thêi gian qua, t¹o c¬ së ph¸p lý vµ t¨ng c­êng h¬n n÷a hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù trong thêi gian tíi. 2.2.3. Bé m¸y C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ®­îc cñng cè vµ t¨ng c­êng h¬n, c¬ së vËt chÊt, kinh phÝ, ph­¬ng tiÖn ho¹t ®éng cho C¬ quan thi hµnh ¸n ®­îc ®¶m b¶o Th«ng qua viÖc nghiªn cøu kÕt qu¶ tæng kÕt m­êi n¨m c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù vµ thùc tiÔn ®· kh¼ng ®Þnh ®­îc vÊn ®Ò chuyÓn giao c«ng t¸c thi hµnh ¸n tõ Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp sang c¸c c¬ quan cña ChÝnh phñ vµ viÖc giao cho Bé T­ ph¸p gióp ChÝnh phñ qu¶n lý thèng nhÊt c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù trong ph¹m vi c¶ n­íc lµ ®óng ®¾n vµ phï hîp víi yªu cÇu c¶i c¸ch nÒn t­ ph¸p cña n­íc ta. Ngay tõ n¨m 1993 lµ n¨m ®Çu tiªn tiÕp nhËn bµn giao, Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp 53 Phßng thi hµnh ¸n cÊp tØnh, 539 §éi thi hµnh ¸n cÊp huyÖn, bæ nhiÖm 341 ChÊp hµnh viªn, ChÊp hµnh viªn tr­ëng, phÇn lín cã tr×nh ®é §¹i häc luËt hoÆc t­¬ng ®­¬ng. Trong thêi gian qua võa thµnh lËp, võa x©y dùng C¬ quan thi hµnh ¸n míi do chia t¸ch, ®¬n vÞ hµnh chÝnh, võa cñng cè c¸c ®¬n vÞ hiÖn cã, ®ång thêi tËp trung kiÖn toµn vÒ tæ chøc t¨ng c­êng sè biªn chÕ, chó träng viÖc ®µo t¹o båi d­ìng, n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô cho ®éi ngò c¸n bé thi hµnh ¸n, tiÕp tôc rµ so¸t, s¾p xÕp l¹i ®éi ngò ChÊp hµnh viªn, kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu vÒ sè l­îng, yÕu vÒ n¨ng lùc chuyªn m«n, nghiÖp vô. §Õn hÕt n¨m 2003, c¶ n­íc ®· cã 64 Phßng thi hµnh ¸n cÊp tØnh vµ 657 §éi thi hµnh ¸n cÊp huyÖn. §éi ngò l·nh ®¹o c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n gåm Tr­ëng phßng, Phã tr­ëng phßng thi hµnh ¸n, §éi tr­ëng, §éi phã §éi thi hµnh ¸n vÒ c¬ b¶n ®­îc kiÖn toµn, h¹n chÕ t×nh tr¹ng l·nh ®¹o c¬ quan t­ ph¸p cïng cÊp ph¶i kiªm nhiÖm Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n [2]. Bªn c¹nh ®ã, trªn c¬ së qui ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh 30/CP ngµy 02/06/1993 cña ChÝnh phñ, Bé T­ ph¸p ®· phèi hîp víi Bé Quèc Phßng trong viÖc x©y dùng, kiÖn toµn hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n trong qu©n ®éi. §Õn nay ®· cã 09 Phßng thi hµnh ¸n qu©n khu vµ qu©n chñng H¶i qu©n ®¶m nhiÖm viÖc thi hµnh phÇn tµi s¶n trong c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh h×nh sù cña Tßa ¸n qu©n sù c¸c cÊp. Trong ®iÒu kiÖn khã kh¨n chung cña ®Êt n­íc, §¶ng vµ Nhµ n­íc, c¸c ngµnh, c¸c ®Þa ph­¬ng vÉn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n vÒ kinh phÝ, ph­¬ng tiÖn, c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ vµ biªn chÕ. Cïng víi viÖc ­u tiªn tËp trung ®Çu t­ x©y dùng, söa ch÷a, n©ng cÊp trô së, mua s¾m ph­¬ng tiÖn lµm viÖc cho c¸c c¬ quan Tßa ¸n ®Þa ph­¬ng, Nhµ n­íc còng tõng b­íc ch¨m lo x©y dùng c¬ së vËt chÊt cho hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n. C¸c phßng thi hµnh ¸n cÊp tØnh ®Òu ®· ®­îc cÊp xe « t«, c¸c §éi thi hµnh ¸n ®­îc cÊp xe m¸y vµ c¸c thiÕt bÞ v¨n phßng, c«ng cô hç trî phôc vô c«ng t¸c thi hµnh ¸n. 2.2.4. Khã kh¨n v­íng m¾c trong thi hµnh ¸n d©n sù Nh­ phÇn trªn ®· nªu, trong nh÷ng n¨m qua sè l­îng b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n ph¶i ®­a ra thi hµnh ngµy cµng t¨ng, trong ®ã viÖc kh«ng cã ®iÒu kiÖn thi hµnh chiÕm tû lÖ kh«ng nhá. TÝnh ®Õn hÕt n¨m 2002, trong tæng sè 450.971 vô viÖc ph¶i thi hµnh, th× cã 173.078 vô viÖc kh«ng cã ®iÒu kiÖn thi hµnh chiÕm tíi 38,37% (so víi n¨m 2001, sè vô viÖc kh«ng cã ®iÒu kiÖn thi hµnh t¨ng thªm 7.040 vô viÖc), tæng sè tiÒn kh«ng cã ®iÒu kiÖn thi hµnh 8.259 tû 997 triÖu ®ång [3]. §©y lµ sè l­îng ¸n tån ®äng v× nh÷ng lý do kh¸ch quan mµ C¬ quan thi hµnh ¸n kh«ng thÓ thi hµnh ®­îc, cô thÓ: - Do ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n ®ang chÊp hµnh h×nh ph¹t tï kh«ng cã tµi s¶n, thu nhËp ®Ó thi hµnh ¸n: 57.256 vô viÖc, chiÕm 33,08% víi sè tiÒn ph¶i thu; - Do ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n kh«ng cã ®Þa chØ râ rµng: 21.066 vô viÖc, chiÕm 12,17% víi sè tiÒn ph¶i thu 408 tû 435 triÖu ®ång; - Ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n tuy sèng ë ®Þa ph­¬ng nh­ng kh«ng cã tµi s¶n, nguån thu nhËp ®Ó thi hµnh ¸n: 76.040 vô viÖc, chiÕm 43,39% víi sè tiÒn ph¶i thu 1.180 tû 520 triÖu ®ång; - C¬ quan tæ chøc, doanh nghiÖp ph¶i thi hµnh ¸n ®· bÞ gi¶i thÓ: 422 vô viÖc, chiÕm 0,24% víi sè tiÒn ph¶i thu 1.583 tû 362 triÖu ®ång; - C¸c lý do kh¸c: 18.294 vô viÖc chiÕm 10,56% víi sè tiÒn ph¶i thu 198 tû 478 triÖu ®ång, bao gåm: tµi s¶n cña ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n cã gi¸ trÞ rÊt nhá so víi sè ph¶i thi hµnh, tµi s¶n kª biªn b¸n ®Êu gi¸ nh­ng kh«ng cã ng­êi mua vµ ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n còng kh«ng nhËn tµi s¶n. Bªn c¹nh t×nh tr¹ng ¸n tån ®äng do nguyªn nh©n kh¸ch quan nãi trªn, cßn t×nh tr¹ng nhiÒu b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cã ®iÒu kiÖn thi hµnh nh­ng ch­a ®­îc thi hµnh do c¸c nguyªn nh©n chñ quan sau ®©y: Mét lµ, do s¬ së ph¸p lý vÒ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù ch­a ®­îc hoµn thiÖn, hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p lý vÒ thi hµnh ¸n d©n sù ch­a ®Çy ®ñ, cã nhiÒu ®iÓm bÊt cËp dÉn ®Õn ¶nh h­ëng hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù. Ngoµi ra, hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam ch­a cã tÝnh ®ång bé, hoµn chØnh. ë c¸c lÜnh vùc ph¸p luËt kh¸c nh­ ph¸p luËt vÒ chÕ ®é kÕ to¸n, thèng kª ch­a ®­îc chÊp hµnh nghiªm, ch­a cã c¬ chÕ kiÓm so¸t t×nh tr¹ng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh mét c¸ch h÷u hiÖu, ®ång thêi chóng ta còng ch­a x©y dùng ®­îc hÖ thèng c¸c c¬ quan ®¨ng ký giao dÞch cã b¶o ®¶m, ®¨ng ký quyÒn së h÷u, chÕ ®é chèng röa tiÒn. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu nµy ®· ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn viÖc ph¸t hiÖn vµ kª biªn tµi s¶n, thu nhËp cña c¸ nh©n, tæ chøc ph¶i thi hµnh ¸n, lµm gi¶m hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù. Hai lµ, trong nhiÒu tr­êng hîp, ë giai ®o¹n ®iÒu tra, xÐt xö c¸c vô ¸n (nhÊt lµ ¸n h×nh sù), c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ch­a ®¸p øng kÞp thêi, ®Çy ®ñ c¸c biÖn ph¸p nh­ phong táa, kª biªn tµi s¶n nh»m ng¨n chÆn viÖc tÈu t¸n tµi s¶n, nªn ®Õn giai ®o¹n thi hµnh ¸n ®­¬ng sù ®· tÈu t¸n hÕt tµi s¶n, kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó thi hµnh. Ba lµ, ®a phÇn c¬ quan cã thÈm quyÒn tuy ®· thùc hiÖn ®óng qui ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ phèi hîp tr¸ch nhiÖm trong thi hµnh ¸n, nh­ng vÉn cßn nhiÒu tr­êng hîp qui ®Þnh ®ã ch­a ®i vµo thùc tiÔn. Thùc tÕ cho thÊy cã nhiÒu tr­êng hîp ¸n ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt, ®· ®­îc ®­a ra thi hµnh hoÆc thi hµnh ®· xong hoµn toµn nh­ng sau ®ã vÉn cã yªu cÇu cña c¬ quan cã thÈm quyÒn ho·n hoÆc kh¸ng nghÞ theo tr×nh tù gi¸m ®èc thÈm hoÆc t¸i thÈm. KÕt qu¶ cña viÖc kiÕn nghÞ trªn nhiÒu khi lµm thay ®æi néi dung b¶n ¸n, g©y ra khã kh¨n phøc t¹p cho viÖc thi hµnh b¶n ¸n míi. Bèn lµ, ho¹t ®éng cña c¬ quan xÐt xö cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn hiÖu qu¶ cña thi hµnh ¸n d©n sù, nh­ng hiÖn nay trong mèi quan hÖ gi÷a C¬ quan thi hµnh ¸n vµ c¬ quan xÐt xö cßn nhiÒu v­íng m¾c nh­: nh÷ng tr­êng hîp b¶n ¸n cña Tßa ¸n tuyªn kh«ng râ rµng, kh«ng s¸t víi thùc tÕ, bá sãt ng­êi cã quyÒn, nghÜa vô liªn quan ®Õn vô ¸n... nªn C¬ quan thi hµnh ¸n kh«ng thÓ thi hµnh ®­îc. N¨m lµ, ch­a cã sù phèi hîp tèt gi÷a C¬ quan thi hµnh ¸n vµ c¬ quan, tæ chøc kh¸c trong qu¸ tr×nh thi hµnh ¸n. Ph¸p luËt qui ®Þnh, viÖc thi hµnh ¸n kh«ng chØ lµ nhiÖm vô riªng cña C¬ quan thi hµnh ¸n mµ cßn lµ nhiÖm vô chung cña c¸c ngµnh, c¸c cÊp, cña toµn x· héi. Nh­ng thùc tÕ, cã nhiÒu lóc, nhiÒu n¬i, sù phèi hîp cña chÝnh quyÒn c¸c cÊp, cña tæ chøc x· héi, cña c«ng d©n ch­a tèt. NhiÒu khi, lùc l­îng c¶nh s¸t cßn ngÇn ng¹i, nÐ tr¸nh trong viÖc b¶o vÖ c­ìng chÕ thi hµnh ¸n, cßn coi viÖc thi hµnh ¸n lµ nhiÖm vô riªng cña C¬ quan thi hµnh ¸n, chø kh«ng ph¶i nhiÖm vô cña ngµnh m×nh nªn kh«ng cã th¸i ®é hîp t¸c ®óng mùc. S¸u lµ, ch­a cã sù phèi hîp gi÷a thi hµnh ¸n ph¹t tï vµ thi hµnh ¸n d©n sù. Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn nay th× viÖc thi hµnh phÇn tr¸ch nhiÖm d©n sù vµ thi hµnh ¸n ph¹t tï cña cïng mét bÞ c¸o cßn t¸ch rêi nhau: C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ch­a ®­îc th«ng tin ®Çy ®ñ vÒ thêi gian ra tï, ®Þa chØ cña bÞ c¸o sau khi rêi khái tï. Cã khi bÞ c¸o sau khi m·n tï ®· bá trèn ®i n¬i kh¸c nh»m lÈn tr¸nh nghÜa vô d©n sù ph¶i thi hµnh trong b¶n ¸n. B¶y lµ, ch­a cã sù phèi hîp ®ång bé, chÆt chÏ trong tuyªn truyÒn, phæ biÕn gi¸o dôc ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n d©n sù. NhiÒu n¬i, ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n do kh«ng hiÓu ph¸p luËt nªn ®· kh«ng yªu cÇu thi hµnh ¸n hoÆc ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n nhËn thøc sai lÇm vÒ ph¸p luËt nªn ®· c¶n trë hoÆc chèng ®èi viÖc thi hµnh ¸n. T¸m lµ, ch­a cã sù phèi hîp chÆt chÏ, thèng nhÊt, gi÷a c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt trong viÖc xö lý c¸c hµnh vi kh«ng chÊp hµnh ¸n, chèng ®èi c¶n trë viÖc thi hµnh ¸n. NhiÒu tr­êng hîp, C¬ quan thi hµnh ¸n ®Ò nghÞ truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®èi víi c¸c ®èi t­îng cã c¸c hµnh vi nªu trªn, nh­ng kh«ng ®­îc c¬ quan ®iÒu tra, kiÓm s¸t chÊp nhËn. §iÒu ®ã ®· lµm cho nh÷ng c¶n trë trong qu¸ tr×nh thi hµnh ¸n kh«ng nh÷ng kh«ng gi¶m mµ ngµy cµng gia t¨ng. Ch­¬ng 3 Nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù Chñ tr­¬ng x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, t¨ng c­êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa ®ßi hái ph¶i hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt nãi chung vµ ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n nãi riªng. NghÞ quyÕt cña Trung ­¬ng §¶ng lÇn thø T¸m (khãa II) ®· chñ tr­¬ng "Sím x©y dùng vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n theo h­íng tiÕn tíi tËp trung nhiÖm vô qu¶n lý nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n vµo Bé T­ ph¸p". B¸o c¸o chÝnh trÞ t¹i §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX còng nhÊn m¹nh "Tæ chøc l¹i c¬ quan ®iÒu tra vµ C¬ quan thi hµnh ¸n theo h­íng gän ®Çu mèi" [19, tr. 134]. §©y lµ mét ®Þnh h­íng c¬ b¶n cho viÖc hoµn thiÖn ph¸p luËt thi hµnh ¸n tr­íc m¾t còng nh­ l©u dµi. Tr­íc yªu cÇu cña thùc tiÔn tæ chøc vµ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n hiÖn nay, ®ßi hái cÊp b¸ch ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p th¸o gì khã kh¨n, v­íng m¾c, mÆt kh¸c cÇn khÈn tr­¬ng cã nh÷ng gi¶i ph¸p ®ång bé, l©u dµi nh»m ®æi míi tæ chøc, hoµn thiÖn ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù, n©ng cao hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù. 3.1. Nh÷ng gi¶i ph¸p tr­íc m¾t nh»m th¸o gì nh÷ng khã kh¨n v­íng m¾c trong thi hµnh ¸n d©n sù (tõ nay ®Õn n¨m 2006) TiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó söa ®æi, bæ sung Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004 Nh÷ng néi dung cÇn söa ®æi, bæ sung cña Ph¸p lÖnh 2004: * C¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh ®­îc thi hµnh theo thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù cÇn ®­îc më réng Ngoµi nh÷ng b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh ®­îc thi hµnh theo qui ®Þnh t¹i §iÒu 2 Ph¸p lÖnh 2004, cÇn bæ sung cho C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù cã thÈm quyÒn thi hµnh c¶ phÇn "kh«ng ph¶i lµ tµi s¶n" trong b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh vÒ vô ¸n hµnh chÝnh, nghÜa lµ C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù thi hµnh tÊt c¶ c¸c kho¶n trong b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh vÒ vô ¸n hµnh chÝnh; quyÕt ®Þnh xö ph¹t tiÒn vi ph¹m hµnh chÝnh do Tßa ¸n ¸p dông ®èi víi ®­¬ng sù trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n vµ thi hµnh c¸c cam kÕt, tháa thuËn hîp ph¸p gi÷a c¸c bªn trong giao l­u d©n sù. * Bæ sung quyÒn yªu cÇu thi hµnh ¸n cña ng­êi cã quyÒn, nghÜa vô, liªn quan ®Õn viÖc thi hµnh ¸n Theo ®ã, §iÒu 5 Ph¸p lÖnh 2004 cÇn quy ®Þnh: NÕu c¸c bªn ®­¬ng sù kh«ng tù nguyÖn thi hµnh th× ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n, ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n, ng­êi cã quyÒn vµ nghÜa vô liªn quan c¨n cø vµo b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cã quyÒn yªu cÇu C¬ quan thi hµnh ¸n cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n. * Söa ®æi qui ®Þnh vÒ thñ tôc ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n ®èi víi c¸c kho¶n chñ ®éng thi hµnh ¸n vµ thi hµnh ¸n theo ®Þnh kú §èi víi kho¶n chñ ®éng ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n, C¬ quan thi hµnh ¸n ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n theo tõng kho¶n (13 kho¶n) qui ®Þnh t¹i §iÒu 22 Ph¸p lÖnh 2004, ®èi víi viÖc thi hµnh ¸n theo ®Þnh kú, C¬ quan thi hµnh ¸n ra quyÕt ®Þnh theo tõng kú. * Bæ sung qui ®Þnh vÒ c¨n cø vµ thêi h¹n ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n trong tr­êng hîp C¬ quan thi hµnh ¸n nhËn ñy th¸c * Bæ sung qui ®Þnh vÒ thñ tôc ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n vµ tæ chøc viÖc thi hµnh kho¶n khÊu trõ thu nhËp cña ng­êi bÞ ph¹t c¶i t¹o kh«ng giam gi÷ cho C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù thùc hiÖn Thñ tôc nµy cÇn ®­îc quy ®Þnh lµ thñ tôc chñ ®éng ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n d©n sù. Trong viÖc thi hµnh ¸n cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ gi÷a C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù víi chÝnh quyÒn c¬ së vµ c¬ quan, tæ chøc ®­îc giao qu¶n lý, gi¸m s¸t ng­êi bÞ c¶i t¹o kh«ng giam gi÷. * Söa ®æi, bæ sung thñ tôc thanh to¸n tiÒn thi hµnh ¸n Bæ sung quy ®Þnh vÒ ­u tiªn thanh to¸n tiÒn thi hµnh ¸n cho ng­êi nhËn b¶o l·nh tµi s¶n hoÆc c¸c b¶o ®¶m thùc hiÖn nghÜa vô d©n sù kh¸c. * Söa ®æi, bæ sung qui ®Þnh miÔn gi¶m thi hµnh ®èi víi kho¶n ¸n phÝ, tiÒn ph¹t vµ c¸c kho¶n ph¶i nép ng©n s¸ch Nh­ vËy, cÇn bæ sung thªm tr­êng hîp ®­îc miÔn, gi¶m thi hµnh ®èi víi kho¶n ph¶i nép ng©n s¸ch nÕu ®­¬ng sù ®¸p øng ®ñ c¸c tiªu chuÈn ®Ó ®­îc xÐt miÔn gi¶m nh­ tr­êng hîp ¸n phÝ vµ ph¹t tiÒn. Ngoµi ra, nªn giao cho ñy ban nh©n d©n xÐt, quyÕt ®Þnh miÔn gi¶m ¸n phÝ, tiÒn ph¹t, tr­êng hîp nép Ng©n s¸ch kh¸c cho ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n. * Quy ®Þnh thñ tôc ñy quyÒn trong thi hµnh ¸n d©n sù CÇn quy ®Þnh C¬ quan thi hµnh ¸n ñy quyÒn cho c¸c c¬ quan, tæ chøc hoÆc c¸ nh©n cã thÈm quyÒn tiÕn hµnh thùc hiÖn mét sè thñ tôc ®Ó thùc hiÖn thi hµnh ¸n d©n sù nh­ ñy quyÒn: x¸c minh ®iÒu kiÖn thi hµnh ¸n, tiÕn hµnh kª biªn tµi s¶n ®Ó ®¶m b¶o thi hµnh ¸n. * Söa ®æi, bæ sung qui ®Þnh c­ìng chÕ thi hµnh ¸n - Bæ sung qui ®Þnh thñ tôc kª biªn, b¸n ®Êu gi¸ tµi s¶n cña c¬ quan Nhµ n­íc ®Ó thi hµnh ¸n d©n sù. - Quy ®Þnh cô thÓ thñ tôc kª biªn, b¸n ®Êu gi¸ tµi s¶n lµ quyÒn sö dông ®Êt vµ quyÒn tµi s¶n vµ kª biªn tµi s¶n kh¸c. * Qui ®Þnh c¬ chÕ, thñ tôc buéc ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n d©n sù ®èi víi kho¶n nép ¸n phÝ, tiÒn ph¹t hoÆc tiÒn nép ng©n s¸ch ph¶i tËp trung lao ®éng ®Ó lÊy tiÒn thi hµnh ¸n vµ cÇn tÝnh tiÒn c«ng cho ph¹m nh©n khi hä tËp trung c¶i t¹o Trong tr­êng hîp ng­êi ph¶i thi hµnh nh÷ng kho¶n nép ng©n s¸ch nhµ n­íc th× cÇn qui ®Þnh thñ tôc b¾t buéc ng­êi ®ã tËp trung lao ®éng ®Ó lÊy tiÒn ®¶m b¶o thi hµnh ¸n d©n sù. NÕu ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n d©n sù ®ang ph¶i chÊp hµnh h×nh ph¹t tï t¹i tr¹i c¶i t¹o, th× nªn tÝnh to¸n tiÒn c«ng cña hä, sau khi tÝnh tiÒn sinh ho¹t hµng th¸ng cña hä, sè tiÒn cßn l¹i sÏ thanh to¸n tiÒn thi hµnh ¸n. * Bæ sung quy ®Þnh phèi hîp thi hµnh phÇn d©n sù víi thi hµnh h×nh ph¹t trong b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh vÒ h×nh sù Trong b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh vÒ h×nh sù cã phÇn tr¸ch nhiÖm d©n sù, viÖc thi hµnh ¸n xong cã nghÜa lµ ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n ph¶i thi hµnh xong tÊt c¶ c¸c kho¶n ph¶i thi hµnh ¸n cña b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n, trong ®ã cã phÇn tr¸ch nhiÖm d©n sù vµ c¸c h×nh ph¹t bæ sung. V× vËy, cÇn qui ®Þnh viÖc thi hµnh xong phÇn tr¸ch nhiÖm d©n sù míi ®ñ ®iÒu kiÖn xÐt gi¶m ¸n, ®Æc x¸, miÔn thi hµnh h×nh ph¹t tï ®Ó g¾n tr¸ch nhiÖm thi hµnh ¸n d©n sù cña gia ®×nh ng­êi bÞ kÕt ¸n ®èi víi th©n nh©n cña hä. * Gi¶m bít mét sè thñ tôc kh«ng cÇn thiÕt - Bá qui ®Þnh C¬ quan thi hµnh ¸n ph¶i ra quyÕt ®Þnh thu håi quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n khi ñy th¸c thi hµnh ¸n. Bëi v× quyÕt ®Þnh ñy th¸c thi hµnh ¸n ®· bao hµm ®­îc tÊt c¶ c¸c néi dung, th«ng tin cÇn thiÕt ®Ó c¬ quan ñy th¸c chÊm døt ho¹t ®éng thi hµnh ¸n ch­a hoÆc ®ang thi hµnh dë dang, cßn c¬ quan nhËn ñy th¸c vµ ng­êi cã quyÒn, nghÜa vô liªn quan cã ®ñ c¬ së ®Ó tiÕp tôc viÖc thi hµnh vµ cÇn thi hµnh ¸n. - Bá quy ®Þnh C¬ quan thi hµnh ¸n nhËn ñy th¸c, nÕu kh«ng cã ®iÒu kiÖn thùc hiÖn ñy th¸c th× trong tr­êng hîp C¬ quan thi hµnh ¸n ra quyÕt ®Þnh theo ®¬n yªu cÇu cña ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n th× c¬ quan nhËn ñy th¸c tr¶ l¹i ®¬n yªu cÇu cho ®­¬ng sù vµ h­íng dÉn viÖc göi ®¬n yªu cÇu ®Õn c¬ quan n¬i cã ®iÒu kiÖn thi hµnh. Theo quy ®Þnh nµy th× C¬ quan thi hµnh ¸n n¬i cã ®iÒu kiÖn thi hµnh cã lý do ®Ó tõ chèi tiÕp nhËn yªu cÇu cña ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n, v× theo quy ®Þnh th× thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n lµ Thñ tr­ëng c¬ quan n¬i Tßa ¸n ®· xÐt xö s¬ thÈm. V× vËy, nªn quy ®Þnh c¬ quan nhËn ñy th¸c ph¶i h­íng dÉn cho ®­¬ng sù yªu cÇu c¬ quan ®· ñy th¸c, ñy th¸c ®Õn n¬i cã ®iÒu kiÖn thi hµnh. - Bá quy ®Þnh ra quyÕt ®Þnh tr¶ l¹i ®¬n yªu cÇu thi hµnh ¸n khi ®· cã quyÕt ®Þnh ®×nh chØ thi hµnh ¸n v× lý do thêi hiÖu thi hµnh ¸n ®· hÕt. V× quyÕt ®Þnh ®×nh chØ thi hµnh ¸n v× lý do thêi hiÖu thi hµnh ¸n ®· kÕt thóc ®­îc göi cho ®­¬ng sù vµ chÝnh quyÒn h÷u quan ®· hµm chøa néi dung th«ng b¸o cho hä biÕt viÖc thi hµnh ¸n kh«ng ®­îc thi hµnh [38]. 3.2. Gi¶i ph¸p l©u dµi nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù (b¾t ®Çu tõ n¨m 2007) 3.2.1. §æi míi tæ chøc vµ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù 3.2.1.1. §æi míi tæ chøc Trong qu¸ tr×nh th¶o luËn xung quanh viÖc x¸c ®Þnh m« h×nh tæ chøc c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n hiÖn nay cã hai lo¹i quan ®iÓm kh¸c nhau [42]. Quan ®iÓm thø nhÊt: Bé T­ ph¸p lµ c¬ quan gióp ChÝnh phñ qu¶n lý nhµ n­íc vÒ thi hµnh ¸n d©n sù, chÞu tr¸ch nhiÖm chÝnh vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n trong ph¹m vi c¶ n­íc, cã ph©n cÊp hîp lý cho chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng mét sè nhiÖm vô cô thÓ nh­ng kh«ng ph¶i lµ ph©n cÊp hoµn toµn. Theo ®ã, C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ®­îc tæ chøc theo 3 cÊp lµ Trung ­¬ng, tØnh, huyÖn. C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ®Þa ph­¬ng ®­îc tæ chøc ®éc lËp víi Së T­ ph¸p, Phßng t­ ph¸p, trùc thuéc hÖ thèng däc tõ Trung ­¬ng ®Õn cÊp huyÖn, ®ång thêi chÞu sù l·nh ®¹o cña ñy ban nh©n d©n ®Þa ph­¬ng. ­u ®iÓm cña m« h×nh tæ chøc C¬ quan thi hµnh ¸n theo kiÓu nµy thÓ hiÖn sù t­¬ng ®èi ®éc lËp cña ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù. Do ®ã, kh«ng thÓ ph©n cÊp hoµn toµn cho ®Þa ph­¬ng trùc tiÕp qu¶n lý nh­ c¸c ho¹t ®éng trong lÜnh vùc hµnh chÝnh. Bëi v×, nÕu ph©n cÊp viÖc thi hµnh ¸n cho tõng ®Þa ph­¬ng th× ho¹t ®éng nghiÖp vô cña ChÊp hµnh viªn dÔ bÞ lÖ thuéc, viÖc ¸p dông ph¸p luËt sÏ kh«ng thèng nhÊt. MÆt kh¸c, hiÖn nay ngµy cµng cã nhiÒu c¬ quan nhµ n­íc, trong ®ã cã ñy ban nh©n d©n lµ ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n trong c¸c vô kiÖn hµnh chÝnh, lao ®éng, kinh tÕ, d©n sù… v× vËy nÕu thùc hiÖn ph©n cÊp hoµn toµn cho ®Þa ph­¬ng trùc tiÕp qu¶n lý c«ng t¸c thi hµnh ¸n sÏ cã thÓ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng thiÕu kh¸ch quan. H¬n n÷a, xuÊt ph¸t tõ nguyªn t¾c "c¬ quan nµo qu¶n lý vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô th× ®ång thêi qu¶n lý vÒ tæ chøc" th× viÖc giao cho Bé T­ ph¸p, víi t­ c¸ch lµ c¬ quan qu¶n lý chuyªn m«n, nghiÖp vô, thùc hiÖn qu¶n lý vÒ tæ chøc c¸n bé phôc vô c«ng t¸c thi hµnh ¸n lµ hîp lý. NÕu kh«ng cã sù qu¶n lý chØ ®¹o thèng nhÊt trong c«ng t¸c thi hµnh ¸n th× sù phèi hîp, kÕt hîp ®Ó gi¶i quyÕt ®èi víi nh÷ng tr­êng hîp thi hµnh ¸n liªn quan ®Õn nhiÒu cÊp, nhiÒu ngµnh, ë nhiÒu ®Þa ph­¬ng kh¸c nhau sÏ rÊt khã kh¨n. Tuy nhiªn, nh­îc ®iÓm cña m« h×nh nµy lµ kh«ng ®Æt ra sù qu¶n lý cña Së T­ ph¸p, c¬ quan gióp ñy ban nh©n d©n qu¶n lý c«ng t¸c t­ ph¸p ë ®Þa ph­¬ng. Vµ ®iÒu nµy cã thÓ kh¾c phôc b»ng viÖc quy ®Þnh ñy ban nh©n d©n cÊp tØnh chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n ë ®Þa ph­¬ng. M« h×nh nµy vÉn ®¶m b¶o sù l·nh ®¹o trùc tiÕp cña §¶ng ®èi víi tæ chøc vµ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n th«ng qua tæ chøc §¶ng trong ngµnh t­ ph¸p theo ngµnh däc hoÆc tæ chøc §¶ng ë ®Þa ph­¬ng n¬i cã C¬ quan thi hµnh ¸n. Quan ®iÓm thø hai: Gi÷ nguyªn qui ®Þnh vÒ tæ chøc C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù còng nh­ vÒ qu¶n lý nhµ n­íc ®èi víi c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù ë ®Þa ph­¬ng nh­ hiÖn nay. Theo ®ã, Bé T­ ph¸p lµ c¬ quan gióp ChÝnh phñ qu¶n lý c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù vµ tæ chøc thi hµnh ¸n d©n sù thèng nhÊt trong c¶ n­íc. ñy ban nh©n d©n cÊp tØnh, cÊp huyÖn chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù ë ®Þa ph­¬ng, c¬ quan t­ ph¸p gióp ñy ban nh©n d©n cïng cÊp vµ c¬ quan t­ ph¸p cÊp trªn trong viÖc qu¶n lý nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n ë ®Þa ph­¬ng. Theo lËp luËn cña quan ®iÓm nµy th× viÖc t¸ch C¬ quan thi hµnh ¸n ®Þa ph­¬ng ra khái c¬ quan t­ ph¸p cÊp tØnh, cÊp huyÖn, ®Ó thµnh lËp C¬ quan thi hµnh ¸n trùc thuéc ngµnh däc lµ kh«ng phï hîp víi chñ tr­¬ng c¶i c¸ch Bé m¸y hµnh chÝnh, c¶i c¸ch t­ ph¸p cña Nhµ n­íc ta hiÖn nay. H¬n n÷a, c«ng t¸c thi hµnh ¸n lu«n g¾n víi ho¹t ®éng cña c¬ quan t­ ph¸p cÊp tØnh, cÊp huyÖn lµ nh÷ng c¬ quan tham m­u, gióp ñy ban nh©n d©n cïng cÊp vÒ ho¹t ®éng t­ ph¸p vµ hµnh chÝnh t­ ph¸p. Ngoµi ra, §iÒu 43 LuËt tæ chøc Héi ®ång nh©n d©n vµ ñy ban nh©n d©n qui ®Þnh ñy ban nh©n d©n cã nhiÖm vô tæ chøc vµ chØ ®¹o c«ng t¸c thi hµnh ¸n ë ®Þa ph­¬ng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Quy ®Þnh nh­ vËy lµ xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu cña c«ng t¸c thi hµnh ¸n ph¶i g¾n víi t×nh h×nh thùc tÕ ë ®Þa ph­¬ng. Tuy nhiªn, ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c cña C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ë ®Þa ph­¬ng, ®Ò nghÞ lµm râ vµ quy ®Þnh cô thÓ h¬n viÖc ph©n cÊp nhiÖm vô cho ®Þa ph­¬ng trong c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù vµ qui ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña Thñ tr­ëng c¬ quan t­ ph¸p cÊp tØnh, cÊp huyÖn trong viÖc gióp ñy ban nh©n d©n ®Þa ph­¬ng cïng cÊp thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n­íc vÒ thi hµnh ¸n d©n sù ®Þa ph­¬ng. Chóng t«i cho r»ng, quan ®iÓm thø nhÊt lµ hîp lý h¬n: V× theo m« h×nh nµy sÏ kh¾c phôc ®­îc nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp trong tæ chøc thi hµnh ¸n d©n sù mµ chóng t«i ®· ph©n tÝch ë phÇn tr­íc. Theo ®ã tæ chøc thi hµnh ¸n d©n sù sÏ ®­îc x©y dùng cô thÓ nh­ sau: X©y dùng hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù theo m« h×nh Tæng côc thi hµnh ¸n thuéc Bé T­ ph¸p. Tæng côc thi hµnh ¸n cã nhiÖm vô qu¶n lý nhµ n­íc vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n trong ph¹m vi toµn quèc, do Bé T­ ph¸p trùc tiÕp phô tr¸ch vµ theo hÖ thèng däc tõ Trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng trong ph¹m vi toµn quèc; Tæng côc kh«ng ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt. §èi t­îng qu¶n lý cña Tæng côc lµ nh÷ng tæ chøc vµ c¸ nh©n ho¹t ®éng liªn quan ®Õn chuyªn ngµnh, chÞu sù ®iÒu chØnh cña ph¸p luËt vÒ chuyªn ngµnh ®ã. C¬ cÊu cña Tæng côc gåm c¬ quan Tæng côc vµ Côc ë cÊp tØnh. Riªng ë cÊp huyÖn kh«ng nhÊt thiÕt huyÖn, quËn, thÞ x· thµnh phè thuéc tØnh nµo còng ®Òu cã Chi côc thi hµnh ¸n mµ Chi côc thi hµnh ¸n sÏ ®­îc tæ chøc thµnh c¸c khu vùc, trùc thuéc trùc tiÕp sù qu¶n lý cña Côc thi hµnh ¸n tØnh. Theo m« h×nh nµy th× hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n trong qu©n ®éi ®­îc tæ chøc ë Trung ­¬ng (Côc thi hµnh ¸n thuéc Bé Quèc phßng), ë c¸c qu©n khu vµ qu©n chñng H¶i qu©n cã thi hµnh ¸n qu©n khu. + Tæng côc thi hµnh ¸n thuéc Bé T­ ph¸p cã Tæng côc tr­ëng, c¸c Phã tæng côc tr­ëng, ChÊp hµnh viªn vµ c¸c chøc danh kh¸c. Côc thi hµnh ¸n d©n sù cã c¸c Ban chøc n¨ng ®Ó gióp Tæng côc tr­ëng tæ chøc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô cña Tæng côc thi hµnh ¸n. + Côc thi hµnh ¸n thuéc Bé Quèc phßng cã Côc tr­ëng, c¸c Phã côc tr­ëng, ChÊp hµnh viªn vµ c¸c chøc danh kh¸c. Côc thi hµnh ¸n d©n sù cã thÓ cã c¸c Phßng chøc n¨ng ®Ó gióp Côc tr­ëng tæ chøc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô cña Côc thi hµnh ¸n. + Côc thi hµnh ¸n tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng (gäi chung lµ Côc thi hµnh ¸n tØnh) cã: Côc tr­ëng, c¸c Phã côc tr­ëng, ChÊp hµnh viªn vµ c¸c chøc danh kh¸c. Côc thi hµnh ¸n c¸c tØnh cã c¸c Phßng chøc n¨ng ®Ó gióp Côc tr­ëng Côc thi hµnh ¸n tæ chøc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, nhiÖm vô cña Côc thi hµnh ¸n. + Chi côc thi hµnh ¸n khu vùc cã: Chi côc tr­ëng, Phã chi côc tr­ëng, ChÊp hµnh viªn vµ c¸c chøc danh kh¸c. + VÒ nhiÖm vô, quyÒn h¹n: Tæng côc thi hµnh ¸n thuéc Bé T­ ph¸p, Côc thi hµnh ¸n thuéc Bé Quèc phßng vµ Côc thi hµnh ¸n tØnh thùc hiÖn hai nhiÖm vô chÝnh lµ qu¶n lý thi hµnh ¸n vµ trùc tiÕp tæ chøc thi hµnh ¸n. + VÒ c¬ chÕ qu¶n lý: c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n chÞu sù qu¶n lý thèng nhÊt hÖ thèng tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Bé T­ ph¸p tõ Trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng. C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp d­íi chÞu sù chØ ®¹o vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô cña C¬ quan thi hµnh ¸n cÊp trªn. C¬ quan thi hµnh ¸n ®Þa ph­¬ng chÞu sù qu¶n lý vÒ mÆt Nhµ n­íc cña Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n cïng cÊp n¬i C¬ quan thi hµnh ¸n ®Æt trô së theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. C¬ quan thi hµnh ¸n trong qu©n ®éi chÞu sù qu¶n lý, chØ ®¹o thèng nhÊt cña Bé tr­ëng Bé Quèc phßng vµ chÞu sù qu¶n lý nhµ n­íc cña Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. 3.2.1.2. §æi míi vÒ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù - Quy ®Þnh râ trong Bé luËt tè tông h×nh sù söa ®æi, Bé luËt tè tông d©n sù míi vµ c¸c v¨n b¶n kh¸c vÒ quyÒn h¹n còng nh­ tr¸ch nhiÖm vµ nghÜa vô cña c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ph¶i triÖt ®Ó ¸p dông biÖn ph¸p kª biªn tµi s¶n cña ng­êi ph¹m ph¸p hoÆc cña ng­êi ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc thi hµnh ¸n sau nµy. - CÇn sím cã v¨n b¶n qui ®Þnh cô thÓ vÒ tr¸ch nhiÖm båi th­êng do sai ph¹m trong qu¸ tr×nh thi hµnh ¸n, theo ®ã x¸c ®Þnh cô thÓ tr¸ch nhiÖm cña c¸ nh©n ChÊp hµnh viªn, Thñ tr­ëng C¬ quan thi hµnh ¸n, ViÖn kiÓm s¸t, c¸c c¸ nh©n vµ c¬ quan cã liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh thi hµnh ¸n. - C¸c c¬ quan t­ ph¸p ®Æc biÖt lµ c¸c c¬ quan C«ng an, ViÖn kiÓm s¸t, Tßa ¸n cÇn kiªn quyÕt ®­a ra vµ xÐt xö nghiªm nh÷ng tr­êng hîp c¶n trë, chèng ®èi vµ kh«ng chÊp hµnh ¸n nh»m lËp l¹i kû c­¬ng thi hµnh ¸n, gãp phÇn t¨ng c­êng ph¸p chÕ x· héi chñ nghÜa. §óng nh­ ChØ thÞ sè 20/CT-TTg ngµy 11/9/2001 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ vÒ viÖc t¨ng c­êng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù ®· nªu râ: c¸c c¬ quan, tæ chøc, kÓ c¶ c¸c c¬ quan Nhµ n­íc ph¶i tù nguyÖn thi hµnh ¸n, nÕu kh«ng tù nguyÖn thi hµnh, th× C¬ quan thi hµnh ¸n ¸p dông c¸c biÖn ph¸p tæ chøc thi hµnh ¸n theo qui ®Þnh cña Ph¸p luËt. C¸c c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cè t×nh d©y d­a, c¶n trë ho¹t ®éng thi hµnh ¸n, cÇn ®­îc xö lý nghiªm minh theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. §èi víi nh÷ng c¸ nh©n c¶n trë, chèng ®èi viÖc thi hµnh ¸n, mµ cã ®Çy ®ñ dÊu hiÖu cÊu thµnh téi ph¹m, th× ph¶i kiªn quyÕt truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù, tæ chøc xÐt xö l­u ®éng mét sè vô ®iÓn h×nh ®Ó tuyªn truyÒn réng r·i, lµm g­¬ng cho nh÷ng ®èi t­îng kh¸c. - ThiÕt lËp mèi quan hÖ chÆt chÏ, th«ng tin th­êng xuyªn gi÷a C¬ quan thi hµnh ¸n, ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n víi c¬ quan ®¨ng ký quyÒn së h÷u, c¬ quan ®¨ng ký giao dÞch b¶o ®¶m, c¬ quan c«ng chøng... nh»m t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho C¬ quan thi hµnh ¸n trong qu¸ tr×nh thùc thi nhiÖm vô. - T¨ng thªm thÈm quyÒn cho C¬ quan thi hµnh ¸n vµ ChÊp hµnh viªn nh­: Cho phÐp C¬ quan thi hµnh ¸n ®­îc ¸p dông biÖn ph¸p khÈn cÊp t¹m thêi tr­íc khi Tßa ¸n thô lý vô ¸n theo yªu cÇu cña ®­¬ng sù trong tr­êng hîp cã dÊu hiÖu tÈu t¸n tµi s¶n, víi ®iÒu kiÖn ng­êi yªu cÇu ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ tÝnh chÝnh x¸c cña sù kiÖn, ph¶i thanh to¸n c¸c chi phÝ cÇn thiÕt còng nh­ båi th­êng thiÖt h¹i x¶y ra do yªu cÇu kh«ng ®óng; cho phÐp ChÊp hµnh viªn ®­îc quyÒn ra lÖnh dÉn gi¶i ®­¬ng sù trong tr­êng hîp ®· tèng ®¹t giÊy b¸o hîp lÖ nhiÒu lÇn mµ vÉn kh«ng cã mÆt; ®­îc ¸p dông biÖn ph¸p chÕ tµi víi ng­êi thø ba, trong tr­êng hîp kh«ng thùc hiÖn yªu cÇu cña ChÊp hµnh viªn; ®­îc kh¸m xÐt hoÆc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p truy t×m tµi s¶n cña ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n khi cã c¨n cø cho r»ng hä cè t×nh giÊu giÕm, ®ång thêi lµm râ mèi quan hÖ gi÷a chøc danh ChÊp hµnh viªn vµ ChÊp hµnh viªn tr­ëng. - C¬ quan thi hµnh ¸n cã quyÒn yªu cÇu ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n thùc hiÖn nghÜa vô lao ®éng b¾t buéc ®Ó lÊy tiÒn thùc hiÖn nghÜa vô víi ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n. 3.2.2. VÊn ®Ò x· héi hãa thi hµnh ¸n d©n sù Quan ®iÓm 1: Tæ chøc l¹i hÖ thèng C¬ quan thi hµnh ¸n theo h­íng viÖc thi hµnh ¸n sÏ do Thõa ph¸t l¹i (hay Thõa thµnh viªn) thùc hiÖn. Ho¹t ®éng thi hµnh ¸n lµ mét dÞch vô c«ng trong lÜnh vùc t­ ph¸p vµ Thõa ph¸t l¹i sÏ ®­îc tæ chøc d­íi h×nh thøc V¨n phßng hay C«ng ty hîp doanh ®Æt ë c¸c khu vùc, vËn dông nh­ m« h×nh Thõa ph¸t l¹i cña ViÖt Nam tr­íc ®©y vµ cña Céng hßa Ph¸p. Trªn c¬ së ®ã, Bé T­ ph¸p thèng nhÊt qu¶n lý tæ chøc Thõa ph¸t l¹i, trong ®ã mét sè néi dung sÏ do Së t­ ph¸p thùc hiÖn theo ph©n cÊp cña Bé T­ ph¸p. Trong ho¹t ®éng Thõa ph¸t l¹i, cÇn g¾n kÕt ho¹t ®éng cña Thõa ph¸t l¹i víi ho¹t ®éng cña Tßa ¸n, theo ®ã Tßa ¸n sÏ ra c¸c quyÕt ®Þnh nh©n danh Nhµ n­íc ®Ó sö dông quyÒn lùc nhµ n­íc, nh­ quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n, quyÕt ®Þnh c­ìng chÕ thi hµnh ¸n. Quan ®iÓm 2: Cho r»ng ë ViÖt Nam kh«ng thÓ chØ x¸c ®Þnh trong mét vµi n¨m tíi lµ cã thÓ ¸p dông ®­îc m« h×nh x· héi hãa t­¬ng ®èi triÖt ®Ó ®èi víi ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù mµ cÇn ph¶i tõ 10 ®Õn 15 n¨m n÷a. V× d©n trÝ cña chóng ta cßn qu¸ thÊp. H¬n n÷a, víi mét lùc l­îng ®éi qu©n chÝnh qui, cïng víi sù hç trî tõ phÝa c¶nh s¸t, chÝnh quyÒn c¸c cÊp mµ viÖc tæ chøc thi hµnh ¸n cßn khã kh¨n th× khã cã thÓ nãi r»ng c¸c tæ chøc t­ nh©n cã thÓ hoµn thµnh tèt nhiÖm vô dÞch vô thi hµnh ¸n. Theo chóng t«i, cÇn nghiªn cøu, x¸c ®Þnh møc ®é can thiÖp cña Nhµ n­íc ®èi víi ho¹t ®éng thi hµnh ¸n: LÜnh vùc nµo thuéc tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n­íc, lÜnh vùc nµo cÇn x· héi hãa, vµ x· héi hãa nh­ thÕ nµo. §©y lµ vÊn ®Ò cÇn ®­îc quan t©m trong tæng thÓ qu¸ tr×nh x· héi hãa mét sè ho¹t ®éng cña c¬ quan t­ ph¸p nãi chung, ph¶i ®­îc x©y dùng mét c¸ch cô thÓ trªn c¸c ph­¬ng diÖn vÒ tæ chøc, vµ ho¹t ®éng, vÒ thñ tôc vµ thÈm quyÒn… Tõ ®ã kiÕn nghÞ nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ vÒ m« h×nh vµ b­íc ®i phï hîp, mang tÝnh kh¶ thi cao. Tr­íc hÕt, cÇn kh¼ng ®Þnh trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay ë n­íc ta, viÖc x· héi hãa tõng b­íc thi hµnh ¸n d©n sù lµ cÇn thiÕt v× nã mang l¹i nh÷ng lîi Ých nh­: gi¶m t¶i khèi l­îng c«ng viÖc cña C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ®ang ngµy cµng t¨ng lªn, gãp phÇn gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng tån ®äng ¸n, t¹o ®iÒu kiÖn cho C¬ quan thi hµnh ¸n tinh läc, kiÖn toµn, tinh gi¶m biªn chÕ, lµm gän nhÑ bé m¸y, tiÕt kiÖm mét c¸ch ®¸ng kÓ cho ng©n s¸ch nhµ n­íc; gióp cho viÖc n©ng cao chÊt l­îng thi hµnh ¸n d©n sù nhê cã sù c¹nh tranh gi÷a c¬ quan, tæ chøc thi hµnh ¸n; lµm thay ®æi phong c¸ch lÒ lèi lµm viÖc, th¸i ®é phôc vô, kh¾c phôc tÖ quan liªu cöa quyÒn, nhòng nhiÔu nh©n d©n, t¹o thªm kh¶ n¨ng lùa chän cho ng­êi d©n phï hîp víi ®iÒu kiÖn, kh¶ n¨ng cô thÓ cña m×nh. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i x¸c ®Þnh ®óng ph¹m vi nh÷ng néi dung ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù cã thÓ vµ cÇn ®­îc x· hé hãa. ViÖc x· héi hãa ph¶i phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi, lÞch sö cô thÓ cña tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn cña x· héi. Ngoµi ra, ph¶i tÝnh ®Õn yÕu tè t©m lý, tËp qu¸n, truyÒn thèng, m«i tr­êng ph¸p lý ë tõng vïng, miÒn kh¸c nhau. Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh cã hai lo¹i viÖc ®­îc ®em ra thi hµnh theo ph­¬ng thøc kh¸c nhau. Thø nhÊt, lo¹i viÖc do C¬ quan thi hµnh ¸n chñ ®éng thi hµnh, kh«ng phô thuéc vµo ý chÝ cña ®­¬ng sù, bao gåm: c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh vÒ tr¶ l¹i tµi s¶n hoÆc båi th­êng thiÖt h¹i tµi s¶n x· héi chñ nghÜa, ph¹t tiÒn… Thø hai, lµ tÊt c¶ c¸c viÖc cßn l¹i mµ C¬ quan thi hµnh ¸n chØ ra quyÕt ®Þnh thi hµnh ¸n khi ®­¬ng sù cã ®¬n yªu cÇu. §©y lµ c¨n cø quan träng ®Ó ph©n ®Þnh ph¹m vi nh÷ng viÖc x· héi hãa. §èi víi lo¹i viÖc thø nhÊt nh»m b¶o vÖ " lîi Ých c«ng" th× chi phÝ tiÒn b¹c, ph­¬ng tiÖn ®Òu do ng©n s¸ch nhµ n­íc g¸nh chÞu. C¬ quan thùc hiÖn c«ng viÖc nµy còng ph¶i lµ c¬ quan c«ng quyÒn víi ®éi ngò c«ng chøc h­ëng l­¬ng tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc. §èi víi lo¹i viÖc thø hai, cã thÓ coi lµ "lîi Ých t­" cña c«ng d©n, nªn ®Ó b¶o vÖ c¸c quyÒn lîi ®ã hä ph¶i chÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt. Nhµ n­íc kh«ng nªn lµm c¶ nh÷ng viÖc nµy vµ nªn coi ®ã lµ mét lo¹i h×nh dÞch vô ph¸p lý ®Æc biÖt vµ giao cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ®¶m nhiÖm trªn c¬ së tháa thuËn tù nguyÖn cña ®­¬ng sù nh»m gi¶m bít g¸nh nÆng cho Bé m¸y c«ng quyÒn, t¨ng nhanh tèc ®é vµ hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt viÖc thi hµnh ¸n d©n sù. Tuy nhiªn, viÖc x· héi hãa c«ng t¸c thi hµnh ¸n còng ph¶i thùc hiÖn tõng b­íc víi h×nh thøc tæ chøc thÝch hîp. Qua nghiªn cøu tæ chøc thi hµnh ¸n mét sè n­íc trªn thÕ giíi, chóng ta thÊy cã ba h×nh thøc tæ chøc thi hµnh ¸n d©n sù lµ: thi hµnh ¸n c«ng, do c«ng chøc nhµ n­íc thùc hiÖn, h×nh thøc b¸n c«ng võa do c«ng chøc thùc hiÖn võa do viªn chøc thi hµnh ®¶m nhiÖm vµ thi hµnh ¸n t­ nh©n. Mçi m« h×nh ®Òu cã nh÷ng ­u khuyÕt ®iÓm. M« h×nh c«ng ®¶m b¶o hiÖu lùc c­ìng chÕ cña Nhµ n­íc, t¹o t©m lý tin t­ëng, an toµn vÒ phÝa ng­êi d©n, nhÊt lµ ng­êi nghÌo, nh­ng mÆt tr¸i lµ tèn kÐm kinh phÝ cña Nhµ n­íc vµ dÔ ph¸t sinh tÖ quan liªu, s¸ch nhiÔu; m« h×nh t­ nh©n th× møc ®é x· héi hãa rÊt cao, ng©n s¸ch nhµ n­íc ®ì tèn kÐm, nh­ng ®ßi hái ph¶i cã c¸c ®iÒu kiÖn nh­: nÒn kinh tÕ - x· héi ph¸t triÓn ë møc ®é nhÊt ®Þnh, m«i tr­êng ph¸p lý, v¨n hãa ph¸p lý ph¸t triÓn, ®Æc biÖt ý thøc tu©n thñ ph¸p luËt cña ng­êi d©n vµ c¬ quan, tæ chøc ph¶i rÊt cao; hÖ thèng ph¸p luËt ph¶i ®ång bé. Trong ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ViÖt Nam, theo chóng t«i cã thÓ ¸p dông h×nh thøc tæ chøc thi hµnh ¸n b¸n c«ng, võa phï hîp víi tr×nh ®é d©n trÝ, võa thÝch øng víi sù chuyÓn ®æi cña nÒn kinh tÕ - x· héi n­íc ta hiÖn nay. §Ó triÓn khai viÖc nµy ph¶i cã kÕ ho¹ch tõng b­íc t¸ch riªng chÕ ®é c«ng chøc thi hµnh ¸n ®èi víi kho¶n thi hµnh ¸n vÒ tÞch thu tµi s¶n, ph¹t tiÒn, thu nî cho Nhµ n­íc, c¸c quyÕt ®Þnh khÈn cÊp t¹m thêi... §ång thêi ¸p dông chÕ ®é thi hµnh ¸n theo yªu cÇu cña ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n vµ ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n (trong tr­êng hîp nµy, hä ph¶i trang tr¶i c¸c chi phÝ mµ ChÊp hµnh viªn bá ra ë møc ®é hîp lý). §iÒu cÇn l­u ý lµ ph¶i kÕt hîp bé m¸y thi hµnh ¸n c«ng víi b¸n c«ng ®Ó võa c«ng chøc hãa c¸n bé ë møc cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch chung cña §¶ng vµ Nhµ n­íc (b¶o vÖ lîi Ých c«ng, ®èi t­îng chÝnh s¸ch), võa tõng b­íc x· héi hãa thi hµnh ¸n d©n sù phï hîp víi thùc tiÔn cuéc sèng. KÕt luËn Thi hµnh ¸n d©n sù lµ mét néi dung quan träng cña ho¹t ®éng nhµ n­íc. Trong Nhµ n­íc ph¸p quyÒn vai trß ph¸p chÕ lu«n ®­îc ®Ò cao, ph¸p luËt ®­îc ®¶m b¶o thùc hiÖn. Ph¸p chÕ ®ßi hái ph¶i chÊp hµnh nghiªm chØnh c¸c ph¸n quyÕt nh©n danh c«ng lý mµ Tßa ¸n vµ c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn ®· tuyªn. Th«ng qua ho¹t ®éng thi hµnh ¸n, nh÷ng b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n vµ cña c¬ quan cã thÈm quyÒn ®­îc thùc thi, quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n vµ tæ chøc ®­îc b¶o vÖ, c«ng b»ng x· héi ®­îc b¶o ®¶m. Ph¸n quyÕt cña Tßa ¸n nh©n danh quyÒn lùc nhµ n­íc sÏ chØ lµ quyÕt ®Þnh trªn giÊy nÕu kh«ng ®­îc tæ chøc thi hµnh hoÆc thi hµnh kh«ng ®Çy ®ñ trªn thùc tÕ. Ho¹t ®éng thi hµnh ¸n kÐm hiÖu qu¶ sÏ lµm v« hiÖu hãa toµn bé ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan tè tông ë giai ®o¹n tr­íc, g©y tæn h¹i ®Õn trËt tù, kû c­¬ng lµm gi¶m sót lßng tin cña nh©n d©n vµo tÝnh nghiªm minh cña ph¸p luËt. V× vËy, thi hµnh ¸n nãi chung, thi hµnh ¸n d©n sù nãi riªng cã vai trß rÊt lín trong viÖc gãp phÇn x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. Thêi gian qua, ho¹t ®éng thi hµnh ¸n ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn vµ ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ quan träng. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®­îc th× hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c C¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ch­a thËt sù ®¸p øng yªu cÇu thùc tÕ ®Æt ra. Sè l­îng ¸n cßn tån ®äng ch­a ®­îc thi hµnh chiÕm tû lÖ ®¸ng kÓ, nhiÒu c¬ quan Nhµ n­íc vµ c¸ nh©n kh«ng chÊp hµnh b¶n ¸n, kh«ng tù nguyÖn thi hµnh ¸n, thËm chÝ cßn cã sù can thiÖp kh«ng ®óng ph¸p luËt vµo viÖc thi hµnh ¸n. Nh×n l¹i thùc tÕ qua h¬n 10 n¨m chuyÓn giao c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù tõ Tßa ¸n nh©n d©n c¸c cÊp sang c¸c c¬ quan cña ChÝnh phñ th× c¬ chÕ qu¶n lý, tæ chøc, thñ tôc thi hµnh ¸n ®· vµ ®ang béc lé kh¸ nhiÒu bÊt cËp. C¸c bÊt cËp ®ã ë møc ®é kh¸c nhau ®ang t¸c ®éng trùc tiÕp, gi¸n tiÕp vµo ho¹t ®éng thi hµnh ¸n. Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004 ra ®êi lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù. Víi nh÷ng söa ®æi, bæ sung so víi Ph¸p lÖnh 1993, Ph¸p lÖnh 2004 ®· ®­a ra ®­îc nhiÒu gi¶i ph¸p kh¾c phôc t×nh tr¹ng ¸n tån ®äng. Tuy nhiªn, ®Ó ®¸p øng ®­îc ®ßi hái cña thùc tiÔn hiÖn nay, nh»m n©ng cao h¬n n÷a hiÖu qu¶ thi hµnh ¸n d©n sù th× chóng ta cÇn tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó hoµn thiÖn h¬n n÷a hÖ thèng ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù. Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004 míi chØ lµ b­íc khëi ®Çu, t¹o tiÒn ®Ò cho c¶ qu¸ tr×nh x©y dùng ph¸p luËt thi hµnh ¸n nãi chung vµ thi hµnh ¸n d©n sù nãi riªng. V× vËy, yªu cÇu ®æi míi tæ chøc, thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù ®ang ®Æt ra mét c¸ch cÊp b¸ch. §Ó thùc hiÖn ®iÒu ®ã, tr­íc hÕt ph¶i hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n d©n sù. ViÖc hoµn thiÖn c¸c chÕ ®Þnh ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù (®Æc biÖt lµ c¸c chÕ ®Þnh vÒ tæ chøc vµ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù) kh«ng chØ nh»m t¨ng c­êng hiÖu lùc c­ìng chÕ thi hµnh ¸n mang tÝnh quyÒn lùc Nhµ n­íc mµ cßn khuyÕn khÝch sù tù nguyÖn, tù tháa thuËn, n©ng cao ý thøc tr¸ch nhiÖm vµ chñ ®éng thi hµnh ¸n cña ®­¬ng sù, tõng b­íc tiÕn tíi c¬ chÕ thi hµnh ¸n d©n sù chñ yÕu theo ®¬n yªu cÇu cña ®­¬ng sù, vµ chuyÓn dÇn theo h­íng x· héi hãa thi hµnh ¸n d©n sù. VÊn ®Ò ®Æt ra ë ®©y lµ cÇn cã sù tham kh¶o mét c¸ch nghiªm tóc, cã chän läc kinh nghiÖm cña n­íc ngoµi, trªn c¬ së ®ã vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o, phï hîp vµo thùc tiÔn ViÖt Nam. §ã còng lµ mét ®ßi hái kh¸ch quan xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu më réng giao l­u kinh tÕ vµ héi nhËp quèc tÕ trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o Bé ChÝnh trÞ Ban ChÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2002), NghÞ quyÕt 08-NQ/TW ngµy 02 th¸ng 01 n¨m 2002 vÒ mét sè nhiÖm vô träng t©m cña c«ng t¸c t­ ph¸p trong thêi gian tíi. Bé T­ ph¸p (2003), B¸o c¸o sè 10/BC-THA vÒ mét sè tån t¹i trong c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù vµ gi¶i ph¸p, kiÕn nghÞ. Bé T­ ph¸p (2003), B¸o c¸o sè 361/BC-BTP vÒ tæng kÕt 10 n¨m c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù. Bé T­ ph¸p (2004), C«ng v¨n sè 135/TP-THA vÒ thi hµnh Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004. Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p (1994), QuyÕt ®Þnh 141/Q§/QLTA-THA ph©n cÊp qu¶n lý vÒ mÆt tæ chøc c¸c Tßa ¸n nh©n d©n quËn, huyÖn, thÞ x·, thµnh phè thuéc tØnh vµ Phßng thi hµnh ¸n, §éi thi hµnh ¸n, (Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, T×m hiÓu ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù, Hµ Néi, 1999). C«ng b¸o, n¨m 1945, 1960. Céng hßa Ph¸p, LuËt sè 91-650, ngµy 9/7/1991 vÒ c¶i c¸ch thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù (b¶n dÞch cña Nhµ ph¸p luËt ViÖt - Ph¸p). Chñ tÞch n­íc, S¾c lÖnh sè 85/SL ngµy 22/5/1950 vÒ c¶i c¸ch bé m¸y t­ ph¸p vµ luËt tè tông, ViÖt Nam quèc d©n C«ng b¸o n¨m 1950. ChÝnh phñ (1993) NghÞ ®Þnh 69/CP quy ®Þnh vÒ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù, (Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, T×m hiÓu PL THADS, Hµ Néi, 1999). ChÝnh phñ (1993) NghÞ ®Þnh 30/CP quy ®Þnh vÒ tæ chøc, nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña c¬ quan qu¶n lý c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù, c¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù vµ ChÊp hµnh viªn, (Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, T×m hiÓu PL THADS, Hµ Néi, 1999). ChÝnh phñ (2002), NghÞ ®Þnh sè 86/2002/N§-CP quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ c¬ cÊu tæ chøc cña Bé, c¬ quan ngang Bé, C«ng b¸o, sè 59 (1647) ngµy 25 th¸ng 11 n¨m 2002. ChÝnh phñ (2003), B¸o c¸o sè 77/CP-PC vÒ c«ng t¸c thi hµnh ¸n n¨m 2003. ChÝnh phñ (2003), Tê tr×nh sè 1087/CP-PC vÒ Dù th¶o Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù (söa ®æi). ChÝnh phñ (2004), Dù th¶o NghÞ ®Þnh quy ®Þnh vÒ thñ tôc, c­ìng chÕ vµ xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh trong thi hµnh ¸n d©n sù (söa ®æi). ChÝnh phñ (2004), Dù th¶o NghÞ ®Þnh quy ®Þnh vÒ tæ chøc, nhiÖm vô, quyÒn h¹n cña c¬ quan qu¶n lý thi hµnh ¸n d©n sù, c¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù, chÊp hµnh viªn, c«ng chøc lµm c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù (söa ®æi) §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1995), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø T¸m Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng khãa VII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1997), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø Ba Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng khãa VIII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1997), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø B¶y Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng khãa VIII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (1997), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø ChÝn Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng khãa IX, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. §Ò tµi nghiªn cøu cÊp Bé, Nh÷ng c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ chÕ ®Þnh Thõa ph¸p l¹i, M· sè 95-98/114/§T. §Ò tµi nghiªn cøu cÊp Nhµ n­íc, LuËn cø khoa häc vµ thùc tiÔn cña viÖc ®æi míi vµ tæ chøc vµ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n ë ViÖt Nam, M· sè 2000-58-198. Häc viÖn Hµnh chÝnh Quèc gia (2001), Tµi liÖu båi d­ìng vÒ qu¶n lý hµnh chÝnh Nhµ n­íc ch­¬ng tr×nh chuyªn viªn, PhÇn II hµnh chÝnh Nhµ n­íc vµ c«ng nghÖ hµnh chÝnh, Nhµ in Khoa häc vµ c«ng nghÖ. Lª Xu©n Hång (2002), X· héi hãa thi hµnh ¸n d©n sù ë ViÖt Nam, LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc, Tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi. Bïi Xu©n Kh¸nh (2002), Mét sè ý kiÕn vÒ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù-kinh tÕ cña ViÖt Nam tõ c¸ch tiÕp cËn cña LuËt so s¸nh, tµi liÖu Héi th¶o "§æi míi t­ ph¸p d©n sù trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ chuyÓn ®æi", ViÖn nghiªn cøu Nhµ n­íc vµ ph¸p luËt. Vò Khoan - Phã thñ t­íng ChÝnh phñ (2003), Ph¸t biÓu t¹i Héi nghÞ tæng kÕt 10 n¨m c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù, B¸o Ph¸p luËt, sè 81 (1924) thø s¸u ngµy 04/4/2003. Kû yÕu Dù ¸n VIE/95/017: T¨ng c­êng n¨ng lùc xÐt xö t¹i ViÖt Nam: PhÇn vÒ ph¸p luËt tè tông d©n sù. Kû yÕu Dù ¸n VIE/95/001: T¨ng c­êng n¨ng lùc ph¸p luËt t¹i ViÖt Nam- Giai ®o¹n II: B¸o c¸o chuyªn ®Ò vÒ mét sè lÜnh vùc cña khung ph¸p luËt t¹i ViÖt Nam. NguyÔn C«ng Long (2002), C¸c biÖn ph¸p c­ìng chÕ thi hµnh ¸n d©n sù, thùc tiÔn ¸p dông vµ h­íng hoµn thiÖn, LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc, Tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi. N«ng §øc M¹nh - Tæng bÝ th­ Ban chÊp hµnh Trung ­¬ng §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2002), T¨ng c­êng vai trß vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña Quèc héi ®¸p øng c¸c yªu cÇu x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa cña d©n, do d©n, v× d©n, T¹p chÝ Céng s¶n, sè 22 (th¸ng 8 n¨m 2002). NhËt B¶n, LuËt thi hµnh ¸n d©n sù ( LuËt söa ®æi sè 91 n¨m 1989 B¶n dÞch t¹i Héi th¶o LuËt thi hµnh ¸n d©n sù NhËt B¶n, Hµ Néi ngµy 11/11/1998). Quèc héi (1992) HiÕn ph¸p n­íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. Quèc héi (1995) Bé luËt d©n sù n­íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. Quèc héi (1999) Bé luËt h×nh sù n­íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi. Lª Minh T©m (2001), Thö bµn mÊy vÊn ®Ò lý luËn vÒ thi hµnh ¸n, T¹p chÝ LuËt häc, sè 2/2001. Thñ t­íng ChÝnh phñ (2001), ChØ thÞ sè 20/2001/CT-TTg vÒ t¨ng c­êng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù. Thñ t­íng ChÝnh phñ (1993), ChØ thÞ sè 266/02/6/1993/CT-TTg vÒ triÓn khai bµn giao vµ t¨ng c­êng c«ng t¸c thi hµnh ¸n d©n sù trong t×nh h×nh tr­íc m¾t. Thø tr­ëng Bé T­ ph¸p - Lª ThÞ Thu Ba, Nh÷ng söa ®æi, bæ sung cña Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù n¨m 2004, Bµi ph¸t biÓu t¹i buæi häp b¸o ngµy 17/02/2004 c«ng bè Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù 2004. Lª Anh TuÊn (2004), §æi míi thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù ViÖt Nam, LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc, Tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi. NguyÔn Quang Th¸i (2003), §æi míi tæ chøc vµ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù ë ViÖt Nam, Häc viÖn ChÝnh trÞ Quèc gia Hå ChÝ Minh. NguyÔn Thanh Thñy (2001), Hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ thi hµnh ¸n d©n sù, LuËn v¨n th¹c sÜ luËt häc, Tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi. Tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi (1996), Gi¸o tr×nh Lý luËn vÒ Nhµ n­íc vµ ph¸p luËt, Nxb Gi¸o dôc, Hµ Néi. ñy ban Th­êng vô Quèc héi (2003), c«ng v¨n sè 136/UBTVQH11 xin ý kiÕn m« h×nh tæ chøc, qu¶n lý c¬ quan thi hµnh ¸n d©n sù ë ®Þa ph­¬ng. ñy ban Th­êng vô Quèc héi, Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù n¨m 1989. ñy ban Th­êng vô Quèc héi, Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù n¨m 1993, (Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, T×m hiÓu ph¸p luËt thi hµnh ¸n d©n sù, Hµ Néi, 1999). ñy ban Th­êng vô Quèc héi, Ph¸p lÖnh thi hµnh ¸n d©n sù n¨m 2004, Phô b¶n T¹p chÝ D©n chñ vµ ph¸p luËt, sè 4/2004. ñy ban Th­êng vô Quèc héi, Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng (Nxb §ång Nai, T×m hiÓu thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng, 2000). ViÖn Nghiªn cøu Khoa häc Ph¸p lý - Bé T­ ph¸p (2001), X· héi hãa ho¹t ®éng thi hµnh ¸n d©n sù - Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn, Th«ng tin khoa häc ph¸p lý, sè 8/2001. ViÖn Nghiªn cøu Khoa häc Ph¸p lý - Bé T­ ph¸p (2002), VÊn ®Ò c«ng nhËn vµ thi hµnh b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n n­íc ngoµi vµ quyÕt ®Þnh cña Träng tµi n­íc ngoµi, Th«ng tin khoa häc ph¸p lý, sè 2/2002. ViÖn Nghiªn cøu Khoa häc Ph¸p lý - Bé T­ ph¸p (2002), Mét sè vÊn ®Ò vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng thi hµnh ¸n hiÖn nay, Th«ng tin khoa häc ph¸p lý, sè 6/2002.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiểu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam.doc
Luận văn liên quan