Tỉ giá hối đoái và chính sách tỉ giá hối đoái ở Việt Nam

Tỉ giá hối đoái và chính sách tỉ giá hối đoái ở VN Mục lục Lời mở đầu 1 Nội dung Chương 1: Tổng quan lý luận về tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái 3 1.Tỷ giá hối đoái 3 1.1. Tỷ giá hối đoái là gì 3 1.2. Các loại tỷ giá trên thị trường 5 1.3 .Vai trò của tỷ giá hối đoái trong nền kinh tế mở 6 1.4. Các yếu tố cơ bản tác động đến tỷ giá hối đoái 8 1.5. Tầm quan trọng của tỷ giá hối đoái 9 2. Chính sách tỷ giá hối đoái và những tiền đề ,mục tiêu cho việc hoạch định chính sách tỷ giá hối đoái 10 2.1 Chính sách tỷ giá hối đoái 10 2.2 Lựa chọn chế độ TGHĐ 12 Chương 2 Sự ảnh hưởng của chính sách tỷ giá hối đoái tới tốc độ phát triển kinh tế của Việt Nam 21 1.Sự hình thành và vận động của tỷ giá cùng chính sách TGHĐ trong giai đoạn trước tháng 3/1989 thời kế hoạch hoá , tập trung kinh tế. 21 2. Sự vận động của tỷ giá và chính sách TGHĐ từ tháng 3/1989 đến nay, thời kì nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường với định hướng xã hội chủ nghĩa. 24 2.1. Giai đoạn từ 1989-1992. 24 2.2. Giai đoạn cố định tỷ giá 1993-1996 25 2.3. Giai đoạn từ tháng 7/1997 đến ngày 26/2/1999 30 2.4. Giai đoạn từ 26/2/1999 đến nay 33 Chương 3 Một số giải pháp và kiến nghị 34 1.Một số nhận định chung 34 2. Định hướng về điều hành chính sách tỷ giá của NHNNVN. 36 3.Một số giải pháp . 37 Kết luận 41  Lời mở đầu Với sự phát triển như vũ bão của nền kinh tế thế giới , các mối quan hệ kinh tế trên mọi lĩnh vực của một nước ngày càng được mở rộng ra các nước , do đó vấn đề thanh toán ,định giá , so sánh ,phân tích đánh giá về mặt giá trị và hiệu quả trở nên phức tạp hơn nhiều . Đơn vị thanh toán không chỉ là tiền tệ trong nước mà còn phải sử dụng các loại ngoại tệ khác nhau liên quan đến việc trao đổi tiền của nước khác . Tiền của mỗi nước được quy định theo pháp luật của nước đó và đặc điểm riêng của nó ,vì vậy phát sinh nhu cầu tất yếu là phải so sánh giá trị ,sức mua của đồng tiền trong nước với ngoại tệ và giữa các ngoại tệ với nhau . Hoạt động chuyển đổi đồng tiền này thành đồng tiền khác trong quá trình quan hệ giữa các nước nhóm nước với nhau đã làm nảy sinh phạm trù tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái là một phạm trù kinh tế nhạy cảm và rất phức tạp . Kinh tế thị trường thường xuyên vận động thì tỷ giá hối đoái cũng như những hiện tượng kinh tế khác biến động là lẽ tất nhiên ,là hợp với quy luật vận động của sự vật ,của hiện tượng . Tuy nhiên những diễn biến có tính bất thường , khác lạ của hiện tượng kinh tế tất phải do những nguyên nhân ,hoặc do những trục trặc nào đó làm cho hiện tượng kinh tế đó diễn ra “chệch hướng” theo logic bình thường . Điều đó làm chúng ta phải thận trọng xem xét các nguyên nhân từ mọi phía,một cách toàn diện để có nhận thức , quan điểm đúng đắn , làm cơ sở tin cậy cho việc điều chỉnh các hoạt động thực tiễn Nghiên cứu sự vận động của tỷ giá hối đoái là một vấn đề phức tạp nhưng cũng đầy mới mẻ và hấp dẫn , nhất là trong bối cảnh nền kinh tế phát triển và vận động không ngừng .Do đó , để lựa chọn đề tài nghiên cứu trong đề án môn học Lý thuyết Tài chính - Tiền tệ , tôi đã lựa chọn việc tìm hiểu về "Tỷ giá hối đoái và quản lý tỷ giá hối đoái ở Việt Nam hiện nay" Cơ cấu bài viết gồm 3 chương : Chương 1 Tổng quan lý luận về tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái Chương 2 Sự ảnh hưởng của chính sách tỷ giá hối đoái tới tốc độ phát triển kinh tế của Việt Nam Chương 3 Một số giải pháp và kiến nghị

doc43 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 30/01/2013 | Lượt xem: 3217 | Lượt tải: 12download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tỉ giá hối đoái và chính sách tỉ giá hối đoái ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ú ®Çu cø 1USD giÊy ph¸t hµnh ra ®· cã tõ 4 ®Õn 8 USD vµng b¶o ®¶m. L­îng vµng ®¶m b¶o ®å sé nh­ vËy nªn c¶ thÕ giíi t­ b¶n chØ lo cã vµng ®Ó ®æi lÊy USD mµ mua hµng Mü chø kh«ng quan t©m ®Õn viÖc USD cã ®æi lÊy vµng ®­îc kh«ng. ChÝnh v× vËy, c¸c n­íc cã xu h­íng chuyÓn ®æi tõ dù tr÷ vµng sang dù tr÷ USD ®Ó tiÕt kiÖm chi phÝ. USD ®· trë thµnh tµi s¶n dù tr÷ quèc tÕ cña c¸c n­íc v× Mü cam kÕt víi c¸c NHTW r»ng sÏ chuyÓn ®æi kh«ng h¹n chÕ USD ra vµng. C¸c n­íc ngµy cµng më réng th­¬ng m¹i víi Mü, gia t¨ng dù tr÷ USD cña hä, khiÕn cho søc hót USD ra ngoµi ngµy cµng t¨ng. Tæng khèi l­îng USD trªn toµn thÕ giíi vµo cuèi n¨m 1944lµ 28,5 tû USD, th× ®Õn cuèi n¨m 1968 ®· lªn ®Õn gÇn 100 tû USD. Trong 25 n¨m ®éc quyÒn ph¸t hµnh tiÒn tÖ, Mü ®· lîi dông ®ång USD ®Ó thu hót cña c¶i c¸c n¬i trªn thÕ giíi vÒ tay m×nh. Hµng tr¨m tû USD ®­îc th¶ lang thang ®i kh¾p c¸c n­íc mµ kh«ng cã g× b¶o ®¶m, g©y ra l¹m ph¸t USD. ChÕ ®é Bretton Woods ngµy cµng béc lé nh÷ng h¹n chÕ mµ b¶n th©n nã kh«ng tù kh¾c phôc ®­îc: - Dù tr÷ kh«ng t­¬ng xøng: Do quy m« th­¬ng m¹i quèc tÕ ngµy cµng t¨ng g¾n liÒn víi nh÷ng dßng vËn ®éng tiÒn tÖ lín, ®ßi hái c¸c NHTW ph¶i mua vµ b¸n khèi l­îng lín ®ång USD ®Ó duy tr× tû gi¸ hèi ®o¸i ®· tho¶ thuËn. VÒ dµi h¹n, mét sè ng©n hµng nhËn thÊy dù tr÷ USD vµ vµng cña m×nh kh«ng ®ñ ®¸p øng nhu cÇu trªn. - C¸c cuéc khñng ho¶ng cã nguyªn nh©n ®Çu c¬: Khi cã sù thay ®æi vÒ møc gi¸ c¶ t­¬ng ®èi gi÷a c¸c ®æng tiÒn lµm cho mét sè ®ång tiÒn ®­îc ®¸nh gi¸ qu¸ cao hoÆc qu¸ thÊp. V× tû gi¸ lµ lu«n cè ®Þnh, viÖc c¸c nhµ ®Çu c¬ mua, b¸n l­îng tiÒn lín khiÕn cho NHTW ph¶i chi tiªu nh÷ng l­îng ngo¹i tÖ lín ®Ó cè g¾ng duy tr× tû gi¸ ®· ®Þnh theo tho¶ ­íc cho ®Õn khi nã ®­îc thay ®æi. - Søc Ðp tõ t­¬ng quan thùc tÕ gi÷a c¸c ®ång tiÒn: Sù t¨ng tr­ëng kh¸c nhau vÒ xuÊt nhËp khÈu còng nh­ tû lÖ l¹m ph¸t rÊt chªnh lÖch gi÷a c¸c n­íc vµ hµng lo¹t c¸c nh©n tè t¸c ®éng kh¸c ®· lµm cho cã sù thay ®æi t­¬ng ®èi vÒ gi¸ trÞ t­¬ng ®èi gi÷a c¸c ®ång tiÒn xÐt vÒ dµi h¹n. V× vËy, mét sè n­íc ®· xin thay ®æi l¹i tû gi¸, g©y søc Ðp cho tû gi¸ cè ®Þnh. Vµo nh÷ng n¨m 60, bèi c¶nh kinh tÕ x· héi cã nhiÒu thay ®æi, khoa häc kü thuËt ph¸t triÓn lµm cho c¸c n­íc phôc håi kinh tÕ, thÕ giíi chia lµm 3 cùc: Mü, NhËt vµ T©y ¢u. Do ®ã, c¸c n­íc ®· xuÊt khÈu hµng ho¸ sang Mü vµ Mü trë thµnh n­íc nhËp siªu. VÒ phÝa m×nh, hµng ho¸ Mü kh«ng cßn søc hÊp dÉn nh­ tr­íc lµm cho c¸n c©n th­¬ng m¹i Mü th­êng xuyªn th©m hôt, dù tr÷ vµng ngµy cµng gi¶m, nî n­íc ngoµi t¨ng, USD mÊt gi¸ nghiªm träng. Thªm vµo ®ã Mü sa lÇy vµo cuéc chiÕn tranh ë ViÖt Nam vµ mét sè n­íc kh¸c khiÕn chÝnh phñ Mü chi tiªu ngµy cµng nhiÒu tiÒn. C¸c n­íc khñng ho¶ng lßng tin víi USD, ®· chuyÓn ®æi USD dù tr÷ ra vµng, lµm cho dù tr÷ vµng cña Mü gi¶m sót nhanh chãng. Tr­íc nh÷ng diÔn biÕn phøc t¹p cña t×nh h×nh trong n­íc vµ thÕ giíi, tæng thèng Mü Nixon sau 2 lÇn tuyªn bè ph¸ gi¸: LÇn 1(th¸ng8/1971) 1USD = 0,81gram vµng rßng vµ 42 USD = 1ounce vµng, lÇn 2 (th¸ng 3/1973) 1USD = 0,7369 gram vµng rßng vµ 45 USD = 1 ounce vµng. §ång USD bÞ ph¸ gi¸ (-10%) th× chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh Bretton Woods hoµn toµn sôp ®æ. 2.2.1.1.3. NhËn ®Þnh chung vÒ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh: §©y lµ chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i mµ ë ®ã Nhµ n­íc, cô thÓ lµ NHTW tuyªn bè sÏ duy tr× tû gi¸ gi÷a ®ång tiÒn cña quèc gia m×nh víi mét hoÆc mét sè ®ång tiÒn nµo ®ã ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh. ë ®©y, NHTW ®ãng vai trß ®iÒu tiÕt l­îng d­ cÇu hoÆc d­ cung vÒ ngo¹i tÖ ®Ó gi÷ tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh b»ng c¸ch b¸n ra hoÆc mua vµo sè d­ ®ã. - ¦u ®iÓm cña chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh: + Thóc ®Èy th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­ quèc tÕ v× nã mang l¹i mét m«i tr­êng æn ®Þnh, thuËn lîi, Ýt rñi ro cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh. + Buéc c¸c chÝnh phñ ph¶i ho¹ch ®Þnh vµ thùc thi c¸c chÝnh s¸ch vÜ m«. + Thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng hîp t¸c quèc tÕ nh»m tr¸nh nh÷ng xung ®ét vÒ môc tiªu chÝnh s¸ch vµ nh÷ng biÕn ®éng vÒ tû gi¸. - H¹n chÕ cña chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh: + Th­êng chÞu søc Ðp lín mçi khi x¶y ra c¸c c¬n sèc tõ bªn ngoµi hoÆc tõ thi tr­êng hµng ho¸ trong n­íc, bëi khi ®ã møc chªnh lÖch thùc tÕ qu¸ lín vÒ gi¸ trÞ gi÷a néi tÖ vµ ngo¹i tÖ sÏ dÉn ®Õn ph¸ vì møc c©n b»ng tû gi¸. + ChÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh lµm mÊt tÝnh chñ ®éng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, khiÕn cho NHTW gÆp khã kh¨n trong viÖc thay ®æi l­îng tiÒn cung øng. + §Æc biÖt, nã lµm cho c¸c quèc gia dÔ r¬i vµo t×nh tr¹ng "nhËp khÈu l¹m ph¸t" kh«ng mong muèn. 2.2.1.2. ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi (tõ n¨m 1973 ®Õn nay): Sau thÊt b¹i cña hÖ thèng tû gi¸ hèi ®o¸i Bretton Woods, vµo th¸ng 7/1976, t¹i héi nghÞ Jamaica, c¸c thµnh viªn cña IMF ®· thèng nhÊt ®­a ra nh÷ng quy ®Þnh míi cho hÖ thèng tiÒn tÖ quèc tÕ. §ã lµ "tû gi¸ linh ho¹t" hay "tû gi¸ th¶ næi" ®­îc c¸c thµnh viªn IMF chÊp nhËn. Theo chÕ ®é míi, tû gi¸ ®­îc x¸c ®Þnh vµ vËn ®éng mét c¸ch tù do theo quy luËt thÞ tr­êng mµ cô thÓ lµ quy luËt cung - cÇu ngo¹i tÖ. NHTW c¸c n­íc kh«ng cã bÊt kú mét tuyªn bè hay cam kÕt nµo vÒ chØ ®¹o, ®iÒu hµnh tû gi¸. - ¦u ®iÓm cña chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi: + Gióp c¸n c©n thanh to¸n c©n b»ng: Gi¶ sö mét n­íc nµo ®ã cã c¸n c©n v·ng lai th©m hôt khiÕn néi tÖ gi¶m gi¸. §iÒu ®ã thóc ®Èy xuÊt khÈu, h¹n chÕ nhËp khÈu cho ®Õn khi c¸n c©n thanh to¸n trë nªn c©n b»ng. + §¶m b¶o tÝnh ®éc lËp cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. + Gãp phÇn æn ®Þnh kinh tÕ, tr¸nh ®­îc nh÷ng có sèc bÊt lîi tõ bªn ngoµi, v× khi gi¸ c¶ n­íc ngoµi t¨ng sÏ lµm cho tû gi¸ tù ®iÒu chØnh theo c¬ chÕ PPP ®Ó ng¨n ngõa c¸c t¸c ®éng ngo¹i lai. - Nh­îc ®iÓm: + Lµ nguyªn nh©n g©y nªn sù bÊt æn do c¸c ho¹t ®éng ®Çu c¬ lµm mÐo mã, sai lÖch thÞ tr­êng, cã kh¶ n¨ng g©y nªn l¹m ph¸t cao vµ t¨ng nî n­íc ngoµi. + H¹n chÕ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t­ vµ tÝn dông do t©m lý lo sî sù biÕn ®éng theo h­íng bÊt lîi cña tû gi¸. Khi míi ra ®êi, chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi tù do ®­îc cho lµ ph­¬ng thøc h÷u hiÖu v¹n n¨ng cho sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn, thùc tÕ chøng minh r»ng, cµng th¶ næi tû gi¸ th× sù ph¸t triÓn kinh tÕ cµng kÐm æn ®Þnh. Bëi lÏ, biÕn ®éng cña tû gi¸ rÊt phøc t¹p, chÞu t¸c ®éng cña nhiÒu nh©n tè kinh tÕ, chÝnh trÞ, t©m lý, x· héi... ®Æc biÖt lµ n¹n ®Çu c¬. Trªn thùc tÕ th× l¹i kh«ng cã thÞ tr­êng thuÇn tuý nªn kh«ng thÓ cã mét chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi hoµn toµn. Sù can thiÖp cña ChÝnh phñ vµo thÞ tr­êng ngo¹i hèi lµm cho tû gi¸ hèi ®o¸i cã nh÷ng diÔn biÕn thuËn lîi h¬n nªn chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã qu¶n lý ngµy cµng ®­îc nhiÒu quèc gia lùa chän ®Æc biÖt lµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. 2.2.1.3. ChÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã qu¶n lý (b¸n th¶ næi): §©y lµ chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i cã sù can thiÖp cña hai chÕ ®é cè ®Þnh vµ th¶ næi. ë ®ã, tû gi¸ ®­îc x¸c ®Þnh vµ ho¹t ®éng theo quy luËt thÞ tr­êng, chÝnh phñ chØ can thiÖp khi cã nh÷ng biÕn ®éng m¹nh v­ît qu¸ møc ®é cho phÐp. Cã 3 kiÓu can thiÖp cña chÝnh phñ: - KiÓu can thiÖp vïng môc tiªu: ChÝnh phñ quy ®Þnh tû gi¸ tèi ®a, tèi thiÓu vµ sÏ can thiÖp nÕu tû gi¸ v­ît qu¸ c¸c giíi h¹n ®ã. - KiÓu can thiÖp tû gi¸ chÝnh thøc kÕt hîp víi biªn ®é dao ®éng: Tû gi¸ chÝnh thøc cã vai trß dÉn ®­êng, chÝnh phñ sÏ thay ®æi biªn ®é dao ®éng cho phï hîp víi tõng thêi kú. - KiÓu tû gi¸ ®eo b¸m: ChÝnh phñ lÊy tû gi¸ ®ãng cöa ngµy h«m tr­íc lµm tû gi¸ më cöa ngµy h«m sau vµ cho phÐp tû gi¸ dao ®éng víi biªn ®é hÑp. HiÖn nay, chÕ ®é tû gi¸ "b¸n th¶ næi" hay "cè ®Þnh bß tr­ên" cã nhiÒu tÝnh ­u viÖt h¬n vµ ®­îc nhiÒu n­íc sö dông, ®Æc biÖt lµ c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, c©u hái ®Æt ra lµ "th¶ næi" hay "bß tr­ên" ë møc ®é bao nhiªu nªn gÇn víi th¶ næi hay gÇn víi cè ®Þnh h¬n? biªn ®é dao ®éng lµ bao nhiªu? RÊt khã ®Ó ®­a ra mét c©u tr¶ lêi chung cho mäi quèc gia mµ ph¶i tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn thùc tiÔn vµ môc tiªu cña tõng quèc gia theo ®uæi. Nh×n chung, ®èi víi c¸c n­íc kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn trong ®ã cã ViÖt Nam, víi mét hÖ thèng c«ng cô tµi chÝnh cßn nhiÒu yÕu kÐm, sù phèi hîp gi÷a c¸c chÝnh s¸ch cßn thiÕu ®ång bé, ®ång tiÒn yÕu vµ dù tr÷ ngo¹i tÖ cßn h¹n hÑp th× tû gi¸ hèi ®o¸i th¶ næi cã qu¶n lý tá ra lµ mét chÝnh s¸ch hîp lý nhÊt. 2.2.2 C¬ së lùa chän chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i ViÖc lùa chän chÕ ®é tû gi¸ xoay quanh 2 vÊn ®Ò chÝnh : Mèi quan hÖ gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ quèc gia víi c¶ hÖ thèng toµn cÇu vµ møc ®é linh ho¹t cña c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ trong n­íc. Thø nhÊt, lùa chän chÕ ®é tû gi¸ lµ lùa chän hÖ thèng më cña hay ®ãng cöa.C¸c ph­¬ng ¸n lùa chän hÖ thèng tû gi¸ thiªn vÒ hoÆc tû gi¸ cè ®Þnh hoÆc tû gi¸ linh ho¹t.Mét quèc gia lùa chän tû gi¸ cè ®Þnh tøc lµ chÊp nhËn sù rµng buéc ®èi víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ quèc gia.C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña quèc gia ph¶i phï hîp víi duy tr× tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh,v× vËy viÖc ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch ®èi néi trë thµnh ngo¹i sinh vµ tu©n thñ theo tho¶ ­íc tû gi¸.Tõ ®ã cã thÓ thÊy r»ng sù lùa chän nµy ngang víi viÖc ¸p ®Æt c¸c rµng buéc quèc tÕ vµo c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ quèc gia.Nãi réng h¬n, lùa chän c¬ chÕ tû gi¸ cè ®Þnh t­¬ng ®­¬ng víi lùa chän mét hÖ thèng më cöa,trong ®ã lu«n cã sù t­¬ng t¸c gi÷a c¸c nh©n tè quèc gia vµ c¶ hÖ thèng thÕ giíi.Ng­îc l¹i,ph­¬ng ¸n tû gi¸ linh ho¹t, vÒ nguyªn t¾c kh«ng chÊp nhËn mét sù rµng buéc nµo vµo c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi néi.C¸c chÝnh s¸ch cã t¸c ®éng g× ®i n÷a th× sù giao ®éng tû gi¸ sÏ gi÷ chóng chØ g©y ¶nh h­ëng trong ph¹m vi quèc gia.Vµ t­¬ng øng víi ®iÒu ®ã,kÕt qu¶ cña c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ n­íc ngoµi dï thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a th× ®iÒu chØnh tû gi¸ sÏ gi÷ chóng ngoµi ph¹m vi quèc gia.Thùc tÕ, lùa chän nµy gi÷ cho chÝnh s¸ch quèc gia kh«ng bÞ rµng buéc quèc tÕ.Nãi réng h¬n,lùa chän c¬ chÕ hèi ®o¸i linh ho¹t sÏ tach rêi nÒn kinh tÕ quèc gia khái m«i tr­êng quèc tÕ. Thø hai, chóng ta cÇn quan t©m ®Õn møc ®é linh ho¹t cña c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi néi.Møc ®é nµy kh¸c nhau râ rµng gi÷a viÖc lùa chän nét trong hai lo¹i chÕ ®é tû gi¸.V× tû gi¸ cè ®Þnh thÓ hiÖn sù cam kÕt ¸p ®Æt c¸c rµng buéc ®èi víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ quèc gia, cã nghÜa r»ng kh«ng thÓ theo ®uæi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi néi mét c¸ch ®éc lËp.Ng­îc l¹i,tû gi¸ linh ho¹t lµ mét c«ng cô cã thÓ sö dông ®Ó gi÷ cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ cña hÖ thèng quèc tÕ kh«ng ¶nh h­ëng tíi c¸c chÝnh s¸ch quèc gia.V× vËy cã thÓ theo ®uæi c¸c chÝnh s¸ch quèc gia mµ kh«ng cÇn quan t©m ®Õn thÕ giíi bªn ngoµi vµ nh­ vËy ®Æc thï cña chóng lµ hÖ thèng ®ãng. Ch­¬ng 2 Sù ¶nh h­ëng cña chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i tíi tèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam 1. Sù h×nh thµnh vµ vËn ®éng cña tû gi¸ cïng chÝnh s¸ch TGH§ trong giai ®o¹n tr­íc th¸ng 3/1989 thêi kÕ ho¹ch ho¸ , tËp trung kinh tÕ. N¨m 1950 ®­îc coi nh­ lµ mét c¸i mèc khi mµ Trung Quèc , Liªn X« vµ c¸c n­íc chñ nghÜa x· héi §«ng ¢u thiÕt lËp quan hÖ ngo¹i giao víi ViÖt Nam , ®Æt nÒn mãng ®Çu tiªn cho viÖc h×nh thµnh c¸c quan hÖ kinh tÕ - th­¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c n­íc.Trong hai n¨m liªn tiÕp,1952-1953,ViÖt Nam lÇn l­ît kÝ hiÖp ®Þnh th­¬ng m¹i vµ nghÞ ®Þnh th­ mËu dÞch tiÓu ngh¹ch víi Trung Quèc.Tõ ngµy 25 th¸ng 11 n¨m 1955, tû gi¸ chÝnh thøc ®­îc quy ®Þnh gi÷a ®ång ViÖt Nam(VND) vµ nh©n d©n tÖ Trung Quèc(CNY) lµ 1 CNY=1470 VND. Tû gi¸ gi¸ nµy ®­îc x¸c ®Þnh dùa trªn viÖc so s¸nh gi¸ b¸n lÎ cña 34 mÆt hµng tiªu dïng t¹i mét sè tØnh lín cña hai n­íc. Vµo thêi ®iÓm nµy, tû gi¸ Róp cña Liªn X« (SUR) vµ nh©n d©n tÖ cña Trung Quèc (CNY) lµ 1 CNY = 2SUR. Tõ ®ã,tû gi¸ tÝnh chÐo t¹m thêi gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ Rup cña Liªn X« lµ 1 SUR = 735VND.Sau ®ît ®æi tiÒn vµo ®Çu n¨m 1959 (1 ®ång ViÖt Nam míi b»ng 1000 ®ång ViÖt Nam cò) còng ®· cã nh÷ng ®iÒu chØnh tû gi¸ t­¬ng øng víi sù thay ®æi mÖnh gi¸ cña ®ång tiÒn (1SUR = 0,735VND). §Õn ®Çu n¨m 1961 tû gi¸ gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ Rup cña Liªn X« ®­îc ®iÒu chØnh l¹i lµ 1SUR=3,27VND,do hµm l­îng vµng trong ®ång Rup ®­îc ®iÒu chØnh t¨ng 4,44 lÇn. N¨m 1977, c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa tho¶ thuËn thanh to¸n víi nhau b»ng tiÒn Rup chuyÓn nh­îng ( lµ ®ång tiÒn ghi sæ dïng trong thanh to¸n mËu dÞch gi÷a c¸c n­íc trong khèi víi tû gi¸ ®­îc quy ®Þnh sao cho tµi kho¶n gi÷a c¸c bªn sau khi trao ®æi ngo¹i th­¬ng theo khèi l­îng ®· ®­îc ghi trong hiÖp ®Þnh ký kÕt vµo ®Çu n¨m th× cuèi n¨m sè d­ ph¶i b»ng zero ) cã hµm l­îng vµng quy ®Þnh lµ 0,98712 gam trªn mçi ®ång Rup chuyÓn nh­îng. Bªn c¹nh tû gi¸ Nhµ n­íc cßn sö dông tû gi¸ kÕt to¸n néi bé 1SUR=5,64VND , ®­îc h×nh thµnh tõ n¨m 1958 vµ ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së so s¸nh gi¸ c¶ hµng ho¸ xuÊt khÈu cña ViÖt Nam b»ng ®ång Rup nh©n d©n tÖ víi gi¸ hµng ho¸ ®ã b»ng ®ång ViÖt Nam trong 3 n¨m 1955, 1956, 1957. Tû gi¸ kÕt to¸n néi bé nµy dïng ®Ó thanh to¸n gi÷a c¸c tæ chøc vµ ®¬n vÞ kinh tÕ Nhµ n­íc cã thu chi ngo¹i tÖ víi ng©n hµng, tÝnh thu chi víi c¸c ®èi t¸c ngo¹i th­¬ng. Tû gi¸ kÕt to¸n néi bé nµy ®­îc x¸c ®Þnh cè ®Þnh cho ®Õn tËn n¨m 1986 míi ®­îc ®iÒu chØnh l¹i lµ 1SUR=18VND, n¨m 1987 ®iÒu chØnh l¹i lµ 1SUR=150VND , cuèi n¨m 1988 míi ®­îc ®iÒu chØnh l¹i lµ 1SUR=700VND vµ cho ®Õn th¸ng 3 n¨m 1989 th× huû bá chÕ ®é kÕt to¸n néi bé nµy. Sau khi b¾t ®Çu cã chñ tr­¬ng thu hót vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi (1985 ) th× vÊn ®Ò luång ngo¹i tÖ b»ng Dola Mü vµo ViÖt Nam ph¶i ®­îc tÝnh ®Õn ( nhÊt lµ khi ViÖt Nam th«ng qua luËt ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo n¨m 1987). Vµ TGHD chÝnh thøc gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ Dola Mü ®· ®­îc x¸c ®Þnh mét c¸ch chñ quan theo tû gi¸ hiÖn t¹i gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ ®ång Rup ( n¨m 1985: 1SUR=18VND vµ mèi t­¬ng quan Dola-Rup xem nh­ t­¬ng ®­¬ng 1:1.Do ®ã, TGHD chÝnh thøc gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ Dola Mü vµo n¨m 1985 lµ 1USD=18VND ) . Còng b¾t ®Çu tõ n¨m nµy, thÞ tr­êng ngo¹i tÖ chî ®en mµ chñ yÕu lµ thÞ tr­êng Dola Mü b¾t ®Çu bét ph¸t mét c¸ch m¹nh mÏ v¬Ý sù trî lùc cña ba dßng ch¶y lµ: dßng kiÒu hèi cña kiÒu bµo ®æ vÒ thay thÕ d©n cho nh÷ng kiÖn hµng quµ biÕu mµ mét phÇn ®¸ng kÓ lµ d­íi h×nh thøc bÊt hîp ph¸p. Nh÷ng l­îng lín Dola Mü ®­îc cÊt tr÷ tõ khi miÒn Nam ®­îc gi¶i phãng bëi c¸c tiÓu t­ s¶n Sµi Gßn cò còng b¾t ®Çu ®­îc tung ra Ýt nhiÒu.Thø ba, cïng víi viÖc xo¸ bá ng¨n s«ng cÊm chî th× dßng ch¶y hµng bu«n lËu qua biªn giíi còng gia t¨ng theo. Møc TGHD trªn thÞ tr­êng chî ®en ®­îc h×nh thµnh vµ vËn ®éng theo nh÷ng tÝn hiÖu quy luËt thÞ trùêng ®· cã mét sù chÖnh lÖch lín so víi tû gi¸ chÝnh thøc, sù bÊt hîp lý trong viÖc x¸c lËp TGHD ë giai ®o¹n nµy thùc chÊt kh«ng quan träng ®èi víi c¶ nÒn kinh tÕ nãi chung v× tû gi¸ lµ mét lo¹i gi¸ c¶, mµ b¶n th©n ph¹m trï gi¸ c¶ c¬ b¶n lµ kh«ng tån t¹i trong nÒn kinh tÕ tËp trung, bao cÊp ngo¹i trõ viÖc cã ¶nh h­ëng xÊu ®Õn ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Víi viÖc thùc hiÖn tû gi¸ kÕt to¸n néi bé, møc tû gi¸ chÝnh thøc th­êng cè ®Þnh trong thêi gian t­¬ng ®èi dµi vµ thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi møc tû gi¸ trªn thÞ tr­êng.VD:giai ®o¹n tõ n¨m 1985 ®Õn 1988, 1 Rup cã gi¸ vµo kho¶ng 1500 VND, 1 Dola cã gi¸ vµo kho¶ng 3000 VND . Trong khi ®ã, tû gi¸ kÕt to¸n néi bé trong thanh to¸n quan hÖ xuÊt nhËp khÈu ë møc kho¶ng 1SUR=150VND vµ 1USD=225VND. Tõ ®ã, 1 Rup nhËp khÈu Nhµ n­íc ph¶i bï lç mét sè tiÒn lµ 1350 ®ång vµ 1 Dola ph¶i bï lç 2775 ®ång. Nh­ vËy, nÕu kim ng¹ch trong n¨m 1987 lµ 650 triÖu SUR-USD , trong ®ã khu vùc ®ång Rup lµ 500 triÖu vµ khu vùc Dola lµ 150 triÖu th× sè tiÒn ph¶i bï lç lªn ®Õn 900 tû VND . T×nh h×nh nµy dÉn ®Õn mét thùc tr¹ng lµ nh÷ng ®Þa ph­¬ng, nh÷ng ngµnh nghÒ nµo ®ã cµng xuÊt khÈu nhiÒu th× ng©n s¸ch Nhµ n­íc cµng ph¶i bï lç nhiÒu. NÕu bï lç kh«ng ®ñ hay chËm trÔ sÏ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nî chång chÊt lÉn nhau vµ thiÕu vèn kinh doanh. Bªn c¹nh ®ã, do tû gi¸ chÝnh thøc quy ®Þnh thÊp, c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ c¸ nh©n cã ngo¹i tÖ l¹i t×m c¸ch kh«ng b¸n cho ng©n hµng, c¸c tæ chøc ®¹i diÖn n­íc ngoµi hoÆc c¸ nh©n n­íc ngoµi còng h¹n chÕ viÖc chuyÓn tiÒn vµo tµi kho¶n ë ng©n hµng ®Ó chi tiªu mµ th­êng ®­a hµng tõ n­íc ngoµi vµo hay sö dông trùc tiÕp tiÒn mÆt trªn thÞ tr­êng. Thùc tÕ nµy võa g©y thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ cho Nhµ n­íc võa lµm ph¸t sinh nh÷ng tiªu cùc trong ®êi sèng kinh tÕ x· héi, thóc ®Èy m¹nh mÏ nh÷ng ho¹t ®éng phi ph¸p vµ chÝnh ®iÒu nµy t¸c ®éng ng­îc trë l¹i lµm t×nh h×nh tû gi¸ trong thÞ tr­êng cµng diÔn biÕn phøc t¹p. §èi víi nhËp khÈu, Nhµ n­íc th­êng ®øng ra ph©n phèi nguyªn vËt liÖu, trang thiÕt bÞ, m¸y mãc nhËp khÈu cho c¸c nghµnh ®¬n vÞ trong nÒn kinh tÕ víi gi¸ rÎ ( theo tû gi¸ chÝnh thøc). Nh­ vËy, c¸c nghµnh, c¸c ®¬n vÞ ®­îc ph©n phèi hµng nhËp khÈu th× ®­îc chªnh lÖch gi¸. Do ®ã, c¸ch thøc x©y dùng vµ ®iÒu hµnh tû gi¸ cïng c¬ chÕ ngo¹i th­¬ng nh­ vËy ®· ®­îc xem lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n c¬ b¶n dÉn ®Õn nh÷ng th©m hôt trÇm träng trong ng©n s¸ch Nhµ n­íc ë giai ®o¹n nµy. Tãm l¹i, TGHD ®­îc x¸c lËp vµ vËn hµnh ë ViÖt Nam trong giai ®o¹n tr­íc th¸ng 3/1989 lµ mét hÖ thèng kh¸ phøc t¹p, ®­îc x¸c lËp theo ý ®å phôc vô cho kÕ ho¹ch do Nhµ n­íc quyÕt ®Þnh, kh«ng xuÊt ph¸t tõ luËt thùc t¹i trong nÒn kinh tÕ trong vµ ngoµi n­íc mµ hËu qu¶ lµ lµm cho viÖc tÝnh to¸n,ph¶n ¸nh thu chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc bÞ sai lÖch, c«ng t¸c ®iÒu hµnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc gÆp khã kh¨n, c¶n trë c¸c quan hÖ kinh tÕ c¶ trong vµ ngoµi n­íc. §©y còng lµ võa mét biÓu hiÖn vµ còng võa lµ kÕt qu¶ cña mét nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung. 2. Sù vËn ®éng cña tû gi¸ vµ chÝnh s¸ch TGH§ tõ th¸ng 3/1989 ®Õn nay, thêi k× nÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng víi ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. 2.1. Giai ®o¹n tõ 1989-1992. Giai ®o¹n nµy cã thÓ ®­îc coi lµ c¸i mèc quan träng trong ph¸t triÓn TGH§ ë n­íc ta khi quan hÖ ngo¹i th­¬ng ®­îc bao cÊp víi c¸c thÞ tr­êng truyÒn thèng §«ng ¢u vµ Liªn X«(cò) bÞ gi¸n ®o¹n , khiÕn chónh ta ph¶i chuyÓn sang bu«n b¸n víi khu vùc thanh to¸n b»ng dola Mü.KÓ tõ ®ã c¬ chÕ tû gi¸ æn ®Þnh ®· ®­îc thay thÕ dÇn b»ng c¬ chÕ Nhµ n­íc ®iÒu tiÕt theo quan hÖ thÞ tr­êng.§Ó ®i tíi mét chÝnh s¸ch TGH§ tù chñ nh­ ngµy nay,c¬ chÕ qu¶n lý ngo¹i tÖ nãi chung , qu¶n lý hèi ®o¸i nãi riªng ®· tr¶i qua nh÷ng diÒu chØnh lín. ChÝnh trong giai ®o¹n nµy nÒn kinh tÕ chÞu t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch th¶ næi tû gi¸.Tû gi¸ hèi ®o¸i VND/USD biÕn ®éng m¹nh theo xu h­íng gi¸ trÞ ®ång dola Mü t¨ng liªn tôc kÌm theo c¸c c¬n “sèt”, c¸c ®ét biÕn víi biªn ®é rÊt lín ( Tõ cuèi n¨m 1990 trë ®i ) . §Ønh cao cña møc t¨ng tû gi¸ USD lµ cuèi n¨m 1991 . Ngµy 4/12/1991 gi¸ dola Mü trªn thÞ tr­êng t­ nh©n t¹i Hµ néi vµ Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ 14.450 VND/USD . Gi¸ dola trong th¸ng 12/1990 ®· t¨ng tõ 60 ®Õn 80% so víi møc gi¸ ®Çu n¨m. MÆc dï trong giai ®o¹n 1989-1992 chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i tÖ cña Nhµ N­íc ®· cã nhiÒu thay ®æi , nh­ chuyÓn tõ h×nh thøc qu¶n lý theo tû gi¸ kÕt to¸n néi bé b×nh qu©n cho tÊt c¶ c¸c nhãm hµng ho¸ vµ duy tr× t­¬ng ®èi æn ®Þnh c¸c tû gi¸ nµy , hoÆc nÕu cã thay ®æi th× còng chØ ë møc nhá nh»m æn ®Þnh hÖ thèng gi¸ vËt t­ vµ xuÊt khÈu , nhËp khÈu , nªn tû gi¸ c«ng bè vÉn c¸ch xa møc gi¸ h×nh thµnh trªn thÞ tr­êng. DiÔn biÕn tû gi¸ hèi ®o¸i tõ n¨m1989 ®Õn n¨m 1992 kh«ng nh÷ng nãi nªn kho¶ng c¸ch gi÷a tû gi¸ cña nhµ n­íc víi tû gi¸ h×nh thµnh trªn thÞ tr­êng tù do mµ cßn ph¶n ¸nh xu h­íng t¨ng nhanh cña gi¸ trÞ ®ång dola ë c¶ khu vùc nhµ n­íc lÉn thÞ tr­êng . N¨m 1990,gi¸ trÞ ®ång dola vµo thêi ®iÓm cuèi n¨m ®· t¨ng tíi 50% so víi ®Çu n¨m . Møc t¨ng gi¸ USD trong 1991 cßn cao h¬n .T×nh tr¹ng leo thang cña gi¸ ®ång dola ®· kÝch thÝch t©m lý n¾m gi÷ ®ång dola , nh»m ®Çu c¬ ¨n chªnh lÖch gi¸ . Ngo¹i tÖ vèn ®· khan hiÕm l¹i kh«ng ®­îc dïng cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu mµ cßn bÞ bu«n b¸n vßng vÌo gi÷a c¸c tæ chøc trong n­íc . Mäi cè g¾ng qu¶n lý ngo¹i tÖ cña chÝnh phñ Ýt ®em l¹i hiÖu qu¶ . Giai ®o¹n nµy Ng©n hµng kh«ng kiÓm so¸t ®­îc l­u th«ng tiÒn tÖ . Trong c¸c n¨m 1991-1992 do ¶nh h­ëng cña sù ®æ vì c¸c mèi quan hÖ ngo¹i th­¬ng víi LiªnX« vµ §«ng ¢u , nhËp khÈu gi¶m sót mét c¸ch nghiªm träng ( n¨m 1991 lµ 357.0 triÖu USD ®Õn n¨m 1992 chØ cßn 91,1 triÖu USD ). C¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh nhËp khÈu theo h×nh thøc tr¶ chËm vµ ph¶i chÞu mét l·i suÊt cao do thiÕu dola , dola ®· thiÕu l¹i cµng thiÕu dÉn ®Õn c¸c c¬n sèt dola theo chu kú vµo giai ®o¹n nµy. §Õn ®Çu n¨m 1992 ChÝnh phñ ®· cã mét sè c¶i c¸ch trong viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ ( nh­ buéc c¸c doanh nghiÖp cã dola ph¶i göi vµo ng©n hµng , b·i bá h×nh thøc quy ®Þng tû gi¸ theo nhãm hµng..) lµm cho gi¸ dola b¾t ®Çu gi¶m ( cuèi n¨m 1991 tû gi¸ VND/USD cã lóc lªn tíi 14500 ®Õn th¸ng 3/1992chØ cßn 11550 VND/USD vµ tiÕp tôc gi¶m cho ®Õn cuèi n¨m 1992. 2.2. Giai ®o¹n cè ®Þnh tû gi¸ 1993-1996. Vµo thêi ®iÓm cuèi n¨m 1992 , do kÕt qu¶ sù can thiÖp cña Ng©n hµng Nhµ n­íc vµo thÞ tr­êng ngo¹i tÖ, tû gi¸ dÇn æn ®Þnh khiÕn cho l­îng ngo¹i tÖ ®Çu c¬ trong c¸c doanh nghiÖp ®­îc tung ra , h­íng m¹nh vµo kinh doanh xuÊt nhËp khÈu . §éng thêi cã mét l­îng ngo¹i tÖ ®­îc chuyÓn vÒ do ng­êi ViÖt Nam ë n­íc ngoµi göi vÒ cho ng­êi th©n t¨ng lªn kho¶ng 300-400 triÖu USD lµm cung ngo¹i tÖ lín h¬n cÇu ngo¹i tÖ vµ kÐo theo tû gi¸ VND/USD gi¶m m¹nh. LÜnh vùc tµi chÝnh - tiÒn tÖ b¾t ®Çu trë ng¹i. Bªn c¹nh ®ã, cïng víi viÖc qu¶n lý c¸c ®¹i lý thu ®æi ngo¹i tÖ cßn láng lÎo, sù chªnh lÖch lín gi÷a TGH§ ë thÞ tr­êng chÝnh thøc vµ thÞ tr­êng chî ®en dÉn ®Õn viÖc c¸c ®¹i lý lîi dông danh nghÜa cña Nhµ n­íc ®Ó bu«n b¸n trôc lîi, c¸c ng©n hµng kh«ng thu mua ®­îc l­îng ngo¹i tÖ ®¸ng kÓ qua nguån nµy. Mét mÆt t×nh tr¹ng nµy lµm h¹n chÕ kh¶ n¨ng kiÓm so¸t c¸c luång ngo¹i tÖ l­u hµnh trong n­íc. MÆt kh¸c lµm gia t¨ng c¸c giao dÞch trªn thÞ tr­êng chî ®en bÊt hîp ph¸p, t©m lý ®Çu c¬, g¨m gi÷ ngo¹i tÖ t¨ng m¹nh. - ViÖc ng©n hµng Nhµ n­íc khèng chÕ chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ mua vµ tû gi¸ b¸n lµ cøng nh¾c. §iÒu nµy lµm cho tû gi¸ vËn hµnh tho¸t ly hoµn toµn quan hÖ cung cÇu vµ kh«ng khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc tÝn dông, c¸c ng©n hµng thu¬ng m¹i ho¹t ®éng theo ®óng quan hÖ néi t¹i cña nã vµ thùc tÕ kh«ng Ýt c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®· ph¸ rµo. Cuèi cïng sù vËn ®éng cña tû gi¸ trong giai ®o¹n nµy ®· gîi nªn mét sè ®iÓm cÇn l­u ý trong viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch nh­ sau: * Tr­íc tiªn, nh÷ng vËn ®éng cña TGH§ trong giai ®o¹n nµy cho thÊy TGH§ cña ViÖt Nam ph¸ nh¹y c¶m tr­íc nh÷ng thay ®æi cña t×nh h×nh kinh tÕ tõ bªn ngoµi vµ yÕu tè t©m lý, c¸n c©n th­¬ng m¹i lu«n lµ nh÷ng yÕu tè cã träng sè lín ®èi víi sù vËn ®éng cña TGH§. * ViÖc sö dông c¸c c«ng cô hµnh chÝnh trong can thiÖp vµo tû gi¸ lµ cÇn thiÕt vµo nh÷ng lùc cung cÇu, ngo¹i tÖ cã nh÷ng mÊt c©n b»ng nh­ng ph¶i ®ñ m¹nh ®Ó yÕu tè t©m lý kh«ng cã kh¶ n¨ng ph¸t huy t¸c ®éng xÊu. C¸c nghiÖp vô trªn thÞ tr­êng cßn qu¸ s¬ sµi, khi thÞ tr­êng mua 2.2. Giai ®o¹n tõ 92 ®Õn khi næ ra cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh §«ng Nam ¸ (th¸ng 7 n¨m 1997). Tr­íc nh÷ng tån t¹i cña viÖc”th¶ næi” mÊt kiÓm so¸t tû gi¸, chÝnh phñ ®· thay ®æi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ víi nh÷ng néi dung cô thÓ sau: - Quy ®Þnh biªn ®é giao ®éng cña tû gi¸ víi tû gi¸ chÝnh thøc ®­îc c«ng bè bëi Ng©n hµng nhµ n­íc (c«ng bè tû gi¸ chÝnh thøc mçi ngµy vµ x¸c ®Þnh râ biªn ®é giao ®éng); T¨ng c­êng søc m¹nh cña c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh mµ cô thÓ lµ buéc c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ (tr­íc hÕt lµ ®¬n vÞ kinh tÕ quèc doanh) cã ngo¹i tÖ ph¶i b¸n cho Ng©n hµng theo tû gi¸ nhÊt ®Þnh. - B·i bá hoµn toµn h×nh thøc quy ®Þnh tû gi¸ nhãm hµng trong thanh to¸n ngo¹i th­¬ng gi÷a ng©n s¸ch víi c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ tham gia vµo ho¹t ®éng ngo¹i th­¬ng. Thay vµo ®ã lµ viÖc ¸p dông tû gi¸ chÝnh thøc do Ng©n hµng nhµ n­íc c«ng bè. §Ó h¹n chÕ t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè phi kinh tÕ, mét mÆt chÝn phñ ®· t¨ng c­êng c«ng t¸c th«ng tin, cho c«ng khai ho¸mét c¸ch nhanh chãng vµ chÝnh x¸c chØ sè kinh tÕ quan träng nh­ tû gi¸ chÝnh thøc, tû gi¸ thÞ tr­êng, chØ sè gi¸, sù biÕn ®éng gi¸ vµng… Nhê vËy h¹n chÕ ®­îc ho¹t ®éng ®Çu c¬, gi¶i t©m lý hoang mang. MÆt kh¸c, chÝnh phñ còng th«ng quan nhiÒu h×nh thøc, tèc ®é, møc can thiÖp ®Ó thÓ hiÖn râ quyÕt t©m c¶i c¸ch triÖt ®Ó nÒn kinh tÕ nãi chung vµ ¸p dËp t¾t nguy c¬ bïng næ trë l¹i l¹m ph¸t nãi riªng. MÆt kh¸c, chÝnh phñ còng cho thÊy cã sù chó trong t¨ng c­êng thùc lùc kinh tÕ cho ho¹t ®éng can thiÖp vµo tû gi¸ b»ng c¸ch gia t¨ng m¹nh mÏ dù tr÷ ngo¹i tÖ, lËp quü æn gi¸. theo s« liÖu b¸o c¸o th­êng niªn cña Ng©n hµng nhµ n­íc cho thÊy, chÝnh phñ th­êng dµnh mét tû träng kh¸ lín trong tæng l­îng tiÒn cung øng thªm cho nÒn kinh tÕ ®Ó t¨ng tµi s¶n cã ngo¹i tÖ. Nh÷ng biÖn ph¸p can thiÖp trªn ®· phÇn nµo xo¸ ®i t©m lý g¨m gi÷ ngo¹i tÖ, gãp phÇn lµm gi¶m Dola vµ tû gi¸ ®­îc æn ®Þnh trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. - §Èy m¹nh ho¹t ®éng cña trung t©m giao dÞch ngo¹i tÖ ( trung t©m giao dÞch ngo¹i tÖ t¹i trùc tiÕp Hå ChÝ Minh ®­îc më cöa tõ th¸ng 8 n¨m 1991 ) ®Ó cho c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ vµ c¸c tæ chøc tÝn dông trao ®æi , mua b¸n ngo¹i tÖ víi nhau theo gi¸ tù tho¶ thuËn, t¹o ra m«i tr­êng ®iÒu kiÖn ®Ó cung cÇu thùc sù gÆp nhau . Sau ®ã, tiÕn dÇn tíi viÖc thµnh lËp thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn Ng©n hµng th¸ng 9 n¨m 1994. TÝnh ®Õn cuèi n¨m 1992, ®Çu n¨m 1993, nh÷ng biÖn ph¸p can thiÖp ®· ®em l¹i mét kÕt qu¶ nh­ mong ®îi, n¹n ®Çu c¬ ngo¹i tÖ vÒ c¬ b¶n ®· ®­îc gi¶i to¶, nh÷ng ®ång ngo¹i tÖ ®· ®­îc h­íng m¹nh vµ ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu. T×nh h×nh cung - cÇu ngo¹i tÖ ®· ®­îc c¶i thiÖn víi cïng kú trong nh÷ng n¨m tr­íc ®ã, Dola cã xu h­íng gi¶m gi¸. Møc tû gi¸ trªn thÞ tr­êng chî ®en chØ giao ®éng trong ph¹m vi tõ 10200 ®Õn 10400 ®ång ViÖt Nam ¨n 1 §«la Mü. ThËm chÝ cã lóc tû gi¸ tôt xuèng ë møc 1USD = 9750VND. MÆc dï cã nhiÒu ý kiÕn cho r»ng t×nh h×nh nµy phÇn lín lµ nhê vµo l­îng kiÒu hèi vµo nhiÒu (­íc tÝnh trong th¸ng 1 n¨m 1993, nh©n dÞp tÕt nguyªn ®¸n, cã trªn 60.000 viÖt kiÒu vÒ th¨m quª ®· ®em theo mét l­îng ngo¹i tÖ kho¶ng 400 triÖu Dola Mü). DÜ nhiªn kh«ng thÓ phñ nhËn ®ãng gãp cña l­îng kiÒu hèi nµy vµo viÖc lµm ra t¨ng cung ngo¹i tÖ trªn thÞ tr­êng. Trªn thùc tÕ cho thÊy, l­îng kiÒu hèi nµy t¨ng gi¶m hoµn toµn kh«ng æn ®Þnh qua c¸c n¨m vµ chØ tËp trung vµo nh÷ng thêi gian ng¾n nhÊt ®Þnh trong n¨m, trong khi t×nh h×nh cung - cÇu ngo¹i tÖ vµ TGH§ lu«n ®­îc æn ®Þnh trong suèt thêi gian dµi tõ n¨m 1993 ®Õn ®Çu n¨m 1997. Møc tû gi¸ trªn thÞ tr­êng chÝnh thøc còng kh«ng cã sù chªnh lÖnh nhiÒu so víi tû gi¸ trªn thÞ tr­êng chî ®en, lµ minh chøng cho thÊy, mÆc dï cã sù can thiÖp m¹nh trë l¹i cña nhµ n­íc, nh­ng tû gi¸ vÊn ®­îc x¸c ®Þnh t­¬ng ®èi phï hîp víi quy luËt cña thÞ tr­êng. §iÒu nµy cã thÓ ®­îc chøng minh b»ng thùc tÕ lµ tû gi¸ cña c¸c Ng©n hµng vµ tû gi¸ trªn thÞ tr­êng chî ®en biÕn ®éng t­¬ng ®èi s¸t gÇn nhau. Mét minh chøng n÷a lµ tÝnh tõ n¨m 1993 ®Õn 1996, t×nh h×nh gi¸ c¶ ®ång Dola Mü trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ quèc tÕ th­êng xuyªn cã sù biÕn ®éng m¹nh so víi hµng lo¹t c¸c ®ång tiÒn chñ chèt kh¸c nh­: Yªn NhËt. M¸c §øc, NDT cña Trung Quèc …Trong khi ®ã, ®ång Dollar Mü l¹i cã sù æn ®Þnh trªn thÞ tr­êng ViÖt Nam, ®iÒu nµy cho thÊy biÖn ph¸p can thiÖp cña chÝnh phñ mµ ®Æc biÖt lµ Ng©n hµng nhµ n­íc thËt sù ph¸t huy t¸c dông mét c¸ch m¹nh mÏ. Trong bèi c¶nh nÕn kinh tÕ thÕ giíi vµ thÞ tr­êng tiÒn tÖ quèc tÕ ®Çy biÕn ®éng mµ nÒn kinh tÕ x· héi ViÖt Nam l¹i ®¹t ®­îc sù æn ®Þnh vµ t¨ng tr­ëng cao, ®iÒu nµy ®· thÓ hiÖn tÝnh hîp lý vÒ c¬ b¶n cña c¸c tû sè kinh tÕ vÜ m« vµ tÊt yÕu lµ cã biÕn sè TGH§.Tuy nhiªn, khi ®¸nh gi¸ vÒ mèi quan hÖ gi÷a TGH§ vµ ngo¹i th­¬ng cña ViÖt Nam tõ cuèi n¨m 1992 ®Õn ®Çu n¨m 1997, tÊt c¶ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vµ còng theo nhËn ®Þnh chung cña c¸c nhµ kinh tÕ th× ®©y lµ giai ®o¹n t¨ng gi¸ m¹nh cña ®ång tiÒn ViÖt Nam. C¸c kÕt luËn th­êng cho r»ng: ChÝnh ®iÒu nµy lµ nguyªn nh©n g©y ra t×nh tr¹ng tham hôt lín trong ngo¹i th­¬ng cña ViÖt Nam. VÝ dô: NÕu ­íc tÝnh mét c¸ch t­¬ng ®èi vµ lÊy gèc lµ n¨m 1992 th× ®Çu n¨m 1997, chØ sè gi¸ tiªu dïng cña ViÖt Nam ®· t¨ng 36.8% trong khi ë Mü lµ 16,5% th× theo thuyÕt ngang gi¸ søc mua, nÕu tû gi¸ chÝnh thøc vµo ®Çu n¨m 1993, lµ 1 USD = 10500VND th× ®µu n¨m 1997 tû gi¸ ph¶i lµ 1USD = 103000(1+ 16,5%) = 12095VND. Trong khi ®ã, tû gi¸ chÝnh thøc trªn thÞ tr­êng ViÖt Nam thùc tÕ chØ kho¶ng 1USD = 1100VND. Nh­ vËy theo ngang gi¸ søc mua, ®ång ViÖt Nam ®· t¨ng gi¸ thùc tÕ xÊp xØ 9%. vµ sè liÖu thùc tÕ cho thÊy nÕu xÐt vÒ gi¸ trÞ tuyÖt ®èi b»ng tiÒn tÖ th× th©m hôt trong c¸n c©n th­¬ng m¹i cña ViÖt Nam ®· cã sù t¨ng liªn tôc qua c¸c n¨m (1993 lµ 547, 1994 lµ 1170, 1995 lµ 2345, 1996 lµ 3150 triÖu Dollar Mü). NÕu so s¸nh møc th©m hôt nµy víi tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu th× con sè còng cã chiÒu h­íng t¨ng lªn (n¨m 1993 lµ 8,4% n¨m 1994 lµ 12,8% n¨m 1995 lµ 18,4% vµ n¨m 1996 lµ 17,7%) Bªn c¹nh ®ã sù th©m hôt trong c¸n c©n th­¬ng m¹i cña ViÖt Nam ph¶i ®Æc biÖt nghiªm träng trong 3 n¨m liªn tiÕp 1994,1995, 1996, cã thÓ nãi phÇn lín lµ do t¸c ®éng trùc tiÕp cña viÖc Trung Quèc ph¸ gi¸ m¹nh cña ®ång NDT vµo ®Çu n¨m 1994. Sè liÖu thùc tÕ cho thÊy, ngay sau cuéc ph¸ gi¸ kim ng¹ch nhËp khÈu tõ Trung Quèc (chÝnh ng¹ch) t¨ng lªn rÊt nhanh. NÕu nh­ trong n¨m 1992 kim ng¹ch nhËp khÈu tõ Trung Quèc lµ 31,8% USD, chiÕm 1,3% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu th× trong c¸c n¨m 1994, 1995, 1996, con sè nµy lÇn l­ît lµ 144,2% triÖu USD chiÕn 2,7%, 793,9 triÖu USD chiÕm 10,5% vµ 926,5% triÖu USD chiÕm 8,8%. Thùc tÕ ®ã còng ®· chØ ra r»ng sôe ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch TGH§ vµ chÝnh s¸ch ngo¹i th­¬ng cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n tõ cuèi n¨m 1993 ®Õn ®Çu n¨m 1997 ®«i khi qu¸ thô ®éng. Sù ph¸ gi¸ m¹nh cña ®ång NDT vµo cuèi n¨m 1993 lµ mét sô kiÞen kh«ng cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn ngo¹i th­¬ng cña ViÖt Nam nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung. Nh­ng cã thÓ thÊy r»ng trong suèt nh÷ng n¨m 1993 ®Õn 1995, hoµn toµn kh«ng cã bÊt kú mét ®iÒu chØnh nµo trong chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i nh»m ph¶n ¸nh hay ®èi phã t×nh h×nh nµy (®iÒu nµy ph¶n ¸nh tÝnh tù chñ trong chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nãi chung vµ trong ®ã cã chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i nãi riªng lµ ch­a cao). Tû gi¸ tÝnh chÐ trùc tiÕp gi÷a NDT cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam còng nh­ ho¹t ®éng bu«n b¸n tiÓu ng¹ch ë c¸c tØnh biªn giíi phØa b¾c hÇu nh­ vÉn ®­îc "th¶ næi". 2.3. Giai ®o¹n tõ th¸ng 7 /1997 ®Õn ngµy 26/2/1999 Ngµy 2/7/1997 Th¸i lan ph¶i "th¶ næi" TGH§ kÕt thóc gÇn 14 n¨m duy tr× mét chÕ ®é cè ®Þnh vµ còng lµ ngµy ®¸nh dÊu lµm næ ra cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh §«ng nam ¸ víi mét ¶nh h­ëng réng kh¾p trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi. ViÖt nam còng kh«ng thÓ tr¸nh khái cuéc khñng ho¶ng. Theo ®¸nh gi¸ chung cña c¸c nhµ nghiªn cøu còng nh­ cña c¸c c¬ quan th× cuéc khñng ho¶ng nµy hoµn toµn cã ¶nh h­ëng Ýt nhiÒu ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. XÐt thªm gãc ®é vÜ m«, sù t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh §«ng nam ¸ ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam t¹o nªn mét c¬n sèc réng kh¾p thÓ hiÖn trªn mét sè mÆt sau: Thø nhÊt, ®èi víi lÜnh vùc tµi chÝnh Ng©n hµng - T¹o søc Ðp gi¶m gi¸ ®ång ViÖt Nam trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ - T¸c ®éng xÊu ®Õn ho¹t ®éng giai dÞch ngo¹i tÖ - T¨ng g¸nh nÆng nî cho c¸c doanh nghiÖp - G©y søc Ðp ®èi víi l·i suÊt ®ång tiÒn ViÖt Nam vµ ®e do¹ sù mÊt æn ®Þnh cña hÖ thèng Ng©n hµng. -T¸c ®éng ®Õn xuÊt khÈu: tû träng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D­¬ng chiÕm kho¶ng 70% tæng kim ng¹ch, riªng c¸c n­íc ASIAN chiÕm 23% tæng kim ng¹ch tr­íc khi s¶y ra cuéc khñng ho¶ng nªn cuéc khñng ho¶ng tÊt yÕu sÏ lµm gi¶m xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. - T¸c ®éng ®Õn nhËp khÈu: Sù mÊt gi¸ cña ®ång tiÒn trong khu vùc ®· kÝch thÝch gia t¨ng nhËp khÈu, tr­íc hÕt lµ nhËp khÈu tiÓu ng¹ch tõ Th¸i lan vµ hµng trung chuyÓn tõ Campuchia, Lµo vµ ViÖt Nam. Thùc tÕ cho thÊy, ®Õn cuèi n¨m 1997, hµng lo¹t c¸c b¸o ®i ®Òu lªn tiÕng vÒ t×nh tr¹ng nhËp lËu hµng gia t¨ng m¹nh ë c¸c tØnh biªn giíi t©y nam. Thø hai , ®èi víi lÜnh vùc ®Çu t­: Do tû gi¸ t¨ng, l·i suÊt t¨ng, thÞ tr­êng hµng ho¸ diÔn biÕn phøc t¹p cïng víi dù ®o¸n kh«ng tèt trong t­¬ng lai tÊt yÕu sÏ lµ c¸c doanh nghiÖp h¹n chÕ ®Çu t­ vµ Ng©n hµng còng rÊt dÌ dÆt khi cho vay. §Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam ®· cã xu h­íng gi¶m ngay tõ tr­íc khi næ ra cuéc khñng ho¶ng, sau khi cuéc khñng ho¶ng, nhiÒu dù ¸n ®Çu t­ dë dang bÞ ®×nh l¹i, nhiÒu ph­¬ng ¸n ®Çu t­ míi t¹m ho·n vµ ®iÒu nµy còng thËt rÔ hiÓu khi mµ c¸c quèc gia bÞ khñng ho¶ng nÆng nÒ l¹i lµ nh÷ng quèc gia ®ang dÉn ®Çu danh s¸ch nh÷ng quèc gia ®Çu t­ nhiÒu nhÊt vµo ViÖt Nam. Thø ba, ®èi víi thu chi ng©n s¸ch nhµ n­íc. G¸nh nÆng nî nÇn vµ chi phÝ nguyªn liÖu t¨ng lªn cïng víi sôt gi¶m cña thÞ tr­êng tiªu dïng lÉn thÞ tr­êng xuÊt khÈu ®· lµm nhiÒu doanh nghiÖp bÞ thua lç tõ ®ã sÏ ¶nh h­ëng xÊu ®Õn nguån thu ng©n s¸ch. Bªn c¹nh ®ã, sù xa sôt cña nÒn kinh tÕ tÊt yÕu ®ßi hái ph¶i ra t¨ng mét sè kho¶n chi. B¸o c¸o cña Ng©n hµng nhµ n­íc vÒ ho¹t ®éng tiÒn tÖ, tÝn dông Ng©n hµng trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 1998 ®· chØ râ " Thu ng©n s¸ch 6 th¸ng thùc hiÖn ®¹t 30% so víi kÕ ho¹ch n¨m. Chi ng©n s¸ch khã kh¨n h¬n møc béi thu béi chi cã xu h­íng gia t¨ng". Thø t­ , T¨ng tr­ëng kinh tÕ dù tr÷ quèc gia vµ nî n­íc ngoµi. Khñng ho¶ng khu vùc ®· gi¸n tiÕp ¶nh h­ëng ®Õn c¸n c©n v·ng lai, ®Õn ®Çu t­ cña n­íc ngoµi.Tõ ®ã, g©y ra khã kh¨n cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung (tèc ®é t¨ng tr­ëng 5,8% trong n¨m 1998 lµ møc t¨ng tr­ëng thÊp nhÊt kÓ tõ n¨m 1989). NÒ kinh tÕ khã kh¨n sÏ t¸c ®éng suy gi¶m ®Õn tæng cÇu, gi¶m thu nhËp vµ tiªu dïng cña c­ d©n. thÞ tr­êng suy yÕu mét phÇn sÏ t¸c ®éng ngay lËp tøc ®Õn c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i. Dù tr÷ quèc gia tÊt yÕu sÏ ph¶i chÞu søc Ðp suy gi¶m mét phÇn do nguån cung ngo¹i tÖ gi¶m bít, mét phÇn do ®¸p øng nhu cÇu ngo¹i tÖ thiÕt yªó cho nÒn kinh tÕ vµ hçc trä cho ®ång ViÖt Nam vµo nh÷ng lóc cao ®iÓm. Trong bèi c¶nh ®ã, chÝnh s¸ch TGH§ cña ViÖt Nam vÒ c¬ b¶n kh«ng cã g× kh¸c so víi giai ®o¹n tõ n¨m 1993 ®Õn khi næ ra cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh §«ng nam ¸. Nh­ng lµ giai ®o¹n víi nh÷ng ®iÒu chØnh nhá, liªn tôc trong chÝnh s¸ch TGH§, nãi chung vµ c«ng t¸c qu¶n lý ngo¹i hèi nãi riªng nh»m h¹n chÕ nh÷ng t¸c ®éng cña cuéc khñng hoangr. NÕu trong giai ®o¹n tõ cuèi n¨m 1992 dÕn th¸ng 7 n¨m 1997 chØ cã mét lÇn duy nhÊt ®iÒu chØnh biªn ®é giao dÞch tõ 1% ®Õn 5% vµo ngµy 27/2/2997 th× tõ th¸ng 7/ 1997 ®Õn ®µu n¨m 1999 cã nhiÒu lÇn thay ®æi víi c¸c mèc chÝnh nh­ sau: Ngµy 13/10/1997 thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n­íc quyÕt ®Þnh më réng biªn ®é giao dÞch nªn møc 10%. Ngµy 16/2/1998 Ng©n hµng nhµ n­íc quyÕt ®Þnh n©mg tû gi¸ chÝnh thøc tõ 1USD = 11175VND nªn møc 1USD = 11800VND, t¨ng 5,6%, ngµy 7/8/1998, Ng©n hµng nhµ n­íc quyÕt ®Þnh thu hÑp biªn ®é giao dÞch xuèng cßn 7% ®ång thêi n©ng tû gi¸ chÝnh thøc lªn 1USD = 12998 lµ 1USD = 12992 VND, ngµy 6/11/98 lµ 1USD = 12989VND ngµy 26/11/98 lµ 1USD = 12987VND… cho ®Õn ngµy 15/1/99 th× tû gi¸ chÝnh thøc chØ cßm ë møc 1USD = 12980VND . ViÖc Ng©n hµng nhµ n­íc ®iÒu chØnh liªn tôc tû gi¸ chÝnh thøc cïng biªn ®é trong giai ®o¹n nµy cã nhiÒu lý do, do g¹t bá nh÷ng lý do kh¸c vµ chØ ®øng trªn gãc ®é lùa chän chÕ ®é tû gi¸ th× cã thÓ thÊy. NÕu ph©n lo¹i chÕ ®é tû gi¸ gåm 3 chÕ ®é chÝnh lµ chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh, chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi thuÇn tuý vµ n»m gi÷a hai th¸i cùc nµy gäi chung lµ chÕ ®é tû gi¸ b¸n thÈ næi hay th¶ næ cã qu¶n lý, th× viÖc cã nhiÒu nh÷ng ®iÒu chØnh trong tû gi¸ chÝnh thøc cïng biªn ®é tuy kh«ng lµm thay ®æi vÒ c¬ b¶n mµ hoµn toµn phï hîp víi lý thuyÕt vÒ lùa chän chÕ ®é tû gi¸: "Mét chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi sÏ gãp phÇn h¹n chÕ nh÷ng c¬n sèc vµ xuÊt ph¸t tõ thÞ tr­êng thÕ giíi (®¬n khñng hoµngr tµi chÝnh §«ng Nam ¸). 2.4. Giai ®o¹n 26/2/1999 ®Õn nay. Tr­íc ngµy 26/2/99 TGH§ ®­îc ng©n hµng Nhµ n­íc c«ng bè hµng ngµy vµ trªn c¬ së ®ã c¸c tæ chøc tÝn dông ®­îc phÐp mua b¸n trong mét biªn ®é nhÊt ®Þnh. Ngoµi ra cßn tån t¹i mét lo¹i tû gi¸ lµ tû gi¸ chî ®en t¹o ra mét hÖ thèng ®a tû gi¸ phøc t¹p tû gi¸ chÝnh thøc cña NHNN c«ng bè kh«ng ®­îc x¸c ®Þnh theo tÝn hiÖu thÞ tr­êng nªn kh«ng cã ý nghÜa kinh tÕ. Tuy vËy khi cã sù thay ®æi cña tû gi¸ vÉn cã nh÷ng t¸c ®éng ®Õn nÒn kinh tÕ. §Õn nay khi nÒn kinh tÕ vËn ®éng m¹nh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng th× viÖc x¸c ®Þnh tû gi¸ nh­ trªn kh«ng cßn phï hîp víi quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng vµ th«ng lÖ quèc tÕ. Tõ 26/2/99 TGH§ chÝnh thøc c«ng bè hµng ngµy ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së b×nh qu©n mua b¸n thùc tÕ trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng cña ngµy giao dÞch gÇn nhÊt tr­íc ®ã, ®ång thêi biªn ®é giao dÞch còng ®­îc rót xuèng lµ ± 0,1%. (QuyÕt ®Þnh 64/1999 Q§ - NHNN7 vµ 65/1999/Q§-NHNN7). Cã thÓ nãi ®©y lµ mét b­íc ®æi míi rÊt quan träng kh«ng nh÷ng trong quan niÖm, trong t­ duy mµ c¶ trong thùc tiÔn qu¶n lý, víi c¬ chÕ nµy lµm cho tû gi¸ hèi ®o¸i trªn thÞ tr­êng vËn ®éng mét c¸ch kh¸ch quan ph¶n ¶nh ®óng h¬n c¸c quan hÖ cung cÇu vÒ ngo¹i tÖ ë trªn thÞ tr­êng, ®ång thêi còng phï hîp víi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ cña nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi. Song song víi viÖc thay ®æi c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ NHNN ViÖt Nam còng ®· cã quyÕt ®Þnh thay ®æi c¬ chÕ ®iÒu hµnh l·i suÊt (Q§ sè 241/2000/QD NHNN1 ngµy 2/8/2000 b»ng viÖc b·i bá c¬ chÕ ®iÒu hµnh l·i suÊt c¬ b¶n thay b»ng vµ tæ chøc tµi chÝnh ®­îc quyÒn Ên ®Þnh l·i suÊt cho vay ®èi víi kh¸ch hµng nh­ng kh«ng ®­îc v­ît qua møc l·i suÊt c¬ b¶n vµ biªn ®é quy ®Þnh trong tõng thêi k×. Ch­¬ng 3 Mét sè gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ 1. Mét sè nhËn ®Þnh chung: ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i hiÖn nay tuy cßn mét sè h¹n chÕ nh­ng râ rµng ®· ®em l¹i nhiÒu kÕt qu¶ tÝch cùc cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo h­íng më cöa héi nhËp. XÐt trªn toµn diÖn c¸c lÜnh vùc, viÖc vËn hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ChÝnh phñ ®· ®­îc ®¸nh gi¸ cao bëi c¸c ý kiÕn trong vµ ngoµi n­íc. §iÒu ®ã ®Æc biÖt cã ý nghÜa gi÷a bèi c¶nh nÒn Kinh tÕ thÕ giíi ®Çy khã kh¨n, bëi trong khi nhiÒu quèc gia lín ph¶i vËt lén víi thùc tr¹ng vµ nguy c¬ suy tho¸i th× ViÖt Nam vÉn ®¹t møc t¨ng tr­ëng kh¸ vµ æn ®Þnh. Trong mét hoµn c¶nh nh­ vËy th× viÖc ph¸ gi¸ m¹nh ®ång néi tÖ ®Ó ch¹y theo bÊt kú mét môc ®Ých nµo còng lµ ®iÒu rÊt ®¸ng c©n nh¾c. C¸c nguyªn nh©n lµm t¨ng tû gi¸ thêi gian qua lµ : - Thø nhÊt, ®ã lµ hËu qu¶ cña nhiÒu n¨m ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ t¸ch rêi quy luËt thÞ tr­êng trong mét thêi kú ®ãng cöa qu¸ dµi. Do ®ã ®ång néi tÖ bÞ ®¸nh gi¸ cao h¬n gi¸ trÞ thùc cña nã. - Thø hai, sù mÊt c©n ®èi gi÷a cung - cÇu vÒ ngo¹i tÖ do gi¸ USD t¨ng phæ biÕn trªn thÞ tr­êng quèc tÕ (cho ®Õn cuèi n¨m 2001) g©y søc Ðp m¹nh mÏ lªn tû gi¸ trong n­íc ; ho¹t ®éng XK bÞ ¶nh h­ëng bëi sù suy tho¸i chung cña toµn cÇu. - Thø ba, t×nh h×nh th©m hôt c¸n c©n thanh to¸n ch­a ®­îc c¶i thiÖn: XK gÆp nhiÒu khã kh¨n vÒ thÞ tr­êng . Nhu cÇu nhËp khÈu m¸y mãc thiÕt bÞ phôc vô s¶n xuÊt lµ rÊt cao. - Thø t­, c¬ chÕ qu¶n lý nÒn Kinh tÕ cßn nhiÒu bÊt cËp: ChÝnh phñ ch­a lµm tèt c«ng t¸c h­íng dÉn thÞ tr­êng; dù tr÷ ngo¹i tÖ qu¸ máng, ch­a ®ñ ®Ó ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng ngo¹i hèi trong n­íc. N­íc ta cã ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp , tôt hËu nhiÒu n¨m trªn con ®­êng héi nhËp nªn nh÷ng khã kh¨n khi thùc hiÖn më cöa nÒn kinh tÕ kh«ng ph¶i chØ lµ vÊn ®Ò cña riªng tû gi¸, thÕ vµ lùc cña ta cßn rÊt yÕu. - Thø n¨m, ®« la ho¸ ngµy cµng diÔn biÕn phøc t¹p do nhiÒu nguyªn nh©n , ®Æc biÖt lµ t©m lý g¨m gi÷ ®ång USD chê tiÕp tôc lªn gi¸ cña d©n chóng vµ t©m lý sî rñi ro tû gi¸, ®©y lµ thãi quen cã tÝnh chÊt lÞch sö do nhiÒu n¨m tiÒn VND liªn tôc mÊt gi¸ ®Ó l¹i. Do vËy, viÖc ph¸ gi¸ §ång ViÖt Nam kh«ng ph¶i lµ ph­¬ng thuèc h÷u hiÖu cho sù ph¸t triÓn chung cña nÒn Kinh tÕ v× mét sè lý do sau: Mét lµ, ph¸ gi¸ ®ång ViÖt Nam sÏ kh«ng c¶i thiÖn ®­îc c¸n c©n thanh to¸n . Do chÕ ®é tû gi¸ hiÖn nay kh«ng cßn lµ trë ng¹i chÝnh cña XK, c¸c nhµ xuÊt khÈu cÇn cã nh÷ng c¶i tiÕn trong chÊt l­îng s¶n phÈm, mÉu m·, h¹ gi¸ thµnh vµ x©m chiÕm thÞ tr­êng tiªu thô … tr­íc khi ®ßi hái ë c¬ chÕ tû gi¸ . V× c¬ chÕ tû gi¸ chØ ph¸t huy t¸c dông tÝch cùc khi cã hµng lo¹t c¸c yÕu tè ®ã hç trî. H¬n thÕ, ph¸ gi¸ m¹nh l¹i g©y khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp trong n­íc – vèn trong t×nh tr¹ng tµi chÝnh yÕu kÐm l¹i ph¶i nhËp khÈu nhiÒu m¸y mãc, thiÕt bÞ ®Ó hiÖn ®¹i ho¸ d©y truyÒn s¶n xuÊt. Nãi c¸ch kh¸c, ph¸ gi¸ th× “XK lîi bÊt, NK ®· cËp h¹i “ - Hai lµ, c¸c kho¶n nî n­íc ngoµi cña ChÝnh phñ, theo mét c¬ chÕ t­¬ng tù, sÏ t¨ng lªn khi quy ®æi ra néi tÖ nÕu tiÕn hµnh ph¸ gi¸. - Ba lµ, ph¸ gi¸ m¹nh trong ®iÒu kiÖn ch­a cã søc Ðp thùc sù d÷ déi tõ phÝa thÞ tr­êng sÏ g©y t©m lý bÊt æn vµ c¸c x¸o trén toµn diÖn vÒ Kinh tÕ. - Bèn lµ, chÝnh s¸ch ph¸ gi¸ nh»m chuyÓn dÞch c¬ cÊu nÒn Kinh tÕ, n©ng cao tÝnh c¹nh tranh chØ thùc sù cã hiÖu qu¶ khi ®i cïng hµng lo¹t ®iÒu kiÖn kh¸c nh­: T­ duy ®óng ®¾n vÒ chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i h­íng vÒ XK; hiÓu râ vµ tËn dông lîi thÕ so s¸nh; thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm trong n­íc vµ quèc tÕ réng më; sù phèi hîp ®ång bé víi c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« kh¸c... NÕu kh«ng, viÖc ph¸ gi¸ cã thÓ g©y nhiÒu hËu qu¶ kh«n l­êng. Tr­íc nh÷ng nguyªn nh©n vµ hiÖn tr¹ng ph©n tÝch nh­ trªn, chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i hiÖn hµnh vÒ c¬ b¶n lµ hîp lý. Tû gi¸ cã tÝnh chÊt “bß tr­ên”, thùc chÊt cã thÓ coi lµ ®ang ph¸ gi¸ §ång ViÖt Nam dÇn dÇn theo diÔn biÕn thÞ tr­êng mµ kh«ng g©y nªn nh÷ng có sèc vÒ tû gi¸. §èi víi mét nÒn Kinh tÕ míi héi nhËp nh­ ViÖt Nam th× mét chÝnh s¸ch th× chÝnh s¸ch tû gi¸ th¶ næi cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc lµ phï hîp, v× nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó ¸p dông chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi ch­a xuÊt hiÖn ®Çy ®ñ,trong ®ã cã c¸c yÕu tè sau. + C¸c doanh nghiÖp ch­a thÝch øng víi sù biÕn ®éng th­êng xuyªn cña thÞ tr­êng , n¨ng lùc qu¶n lý tµi chÝnh ch­a tèt. + HÖ thèng NHVN ®ang trong qu¸ tr×nh ®æi míi cßn nhiÒu yÕu kÐm. + ThÞ tr­êng hèi ®o¸i ®ang trong giai ®o¹n s¬ khai , dù tr÷ ngo¹i tÖ Nhµ n­íc cßn thÊp. + NHNN ch­a cã sù phèi hîp chÆt chÏ c¸c chÝnh s¸ch vµ c¸c biÖp ph¸p ®iÒu hoµ cung øng tiÒn tÖ trong n­íc , c¸c c¸ nh©n, tæ chøc thanh to¸n qua NH cßn ë møc ®é thÊp. + ViÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ ®óng ®¾n vµ hiÖu qu¶ cña NHNN cßn phô thuéc r¸t lín vµo chÝnh s¸ch huy ®éng vµ sö dông vèn, nhÊt lµ vèn n­íc ngoµi. Tuy nhiªn, xÐt vÒ l©u dµi, chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ N­íc ph¶i ®­îc gi¶m dÇn theo thêi gian, ®Ó tiÕn tíi ¸p dông mét chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi hoµn toµn. 2. §Þnh h­íng vÒ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ cña NHNNVN. Nh­ ta ®· biÕt, mét chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh sÏ tèt h¬n cho c¸c môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶, thóc ®Èy ho¹t ®éng XNK (mÆc dï kh«ng ®ång nghÜa víi viÖc thu hót m¹nh vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi vµ c©n b»ng Ngo¹i th­¬ng). Trong khi ®ã, mét chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi dï cã kh¶ n¨ng ®­¬ng ®Çu víi nh÷ng có sèc cã nguån gèc tõ thÞ tr­êng hµng hãa, gióp cho c©n b»ng Ngo¹i th­¬ng l¹i cã thÓ lµ nguån gèc cña nh÷ng c¬n siªu l¹m ph¸t vµ t×nh tr¹ng t¨ng nî n­íc ngoµi. Mçi chÕ ®é trªn ®Òu cã nh÷ng ­u, nh­îc ®iÓm riªng mµ thùc tiÔn ®· chØ ra r»ng: nÕu chØ dùa vµo mét trong hai th× sím hay muén, nÒn Kinh tÕ còng ph¶i tr¶ mét gi¸ ®¾t. Tõ sù ph©n tÝch trªn ,chóng ta cã thÓ rót ra ®Þnh h­íng l©u dµi cho chÝnh s¸ch tû gi¸ cña ViÖt Nam lµ : _ Trong giai ®o¹n ®Çu ( 8/2001), thùc hiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ thÊp ®Ó khuyÕn khÝch cho viÖc nhËp khÈu c¸c c«ng nghÖ s¶n xuÊt hiÖn ®¹i, ph¸t triÓn c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu . _ Bªn c¹nh ®ã thùc hiÖn chÝnh s¸ch n©ng cao chi tiªu trong n­íc(kÝch cÇu) b»ng hµng ho¸ do trong nuøc s¶n xuÊt ra vµ h¹n chÕ nhËp khÈu hµng tiªu dïng . _ Khi nÒn kinh tÕ ®· v÷ng m¹nh, tho¸t khái sù lÖ thuéc vµo hµng ho¸ nhËp khÈu th× thùc hiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸ cao ®Ó khuyÕn khÝch xuÊt khÈu. ViÖc XK t¨ng lªn sÏ h¹n chÕ tiªu dïng trong n­íc v× gi¸ c¶c sÏ t¨ng lªn nh­ng sÏ t¹o ra sù c©n b»ng ®èi ngo¹i , c©n b»ng c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ. HiÖn nay, ViÖt Nam ®ang duy tr× chÕ ®é tû gi¸ th¶ næi cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc lµ phï hîp víi t×nh h×nh ®Êt n­íc , tuy nhiªn rµng buéc lín nhÊt cña nã lµ møc dù tr÷ ngo¹i tÖ cña Nhµ N­íc qu¸ eo hÑp. VÒ dµi h¹n nã sÏ tiÕp tôc hoµn thiÖn thªm nÕu ®­îc t¨ng thªm tÝnh linh ho¹t, qua ®ã qui luËt cung – cÇu ph¸t huy t¸c dông râ nÐt h¬n. ChÝnh v× vËy, chóng ta ph¶i nhanh chãng ®­a ra c¸c gi¶i ph¸t nh»m gãp phÇn thóc ®Èy ho¹t ®éng XK, t¨ng møc dù tr÷ ngo¹i tÖ trong n­íc ®Ó tõ ®ã Nhµ n­íc cã thªm søc m¹nh ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tû gi¸ theo h­íng t¨ng tÝnh linh ho¹t vµ gi¶m bít møc chªnh lÖch kinh niªn gi÷a cung vµ cÇu vÒ ngo¹i tÖ trong n­íc. 3. Mét sè gi¶i ph¸p: -Thø nhÊt, ChÝnh phñ cÇn quan t©m s¸t sao vµ ®Çu t­ m¹nh cho kh©u nghiªn cøu, tæ chøc thÞ tr­êng; tæ chøc c¸c ngµnh nghÒ XK thµnh c¸c hiÖp héi; ®µo t¹o c¸n bé nghiªn cøu cã n¨ng lùc, cã kh¶ n¨ng khai th¸c vµ cung cÊp th«ng tin thÞ tr­êng, thËm chÝ cã thÓ b¸n th«ng tin cho c¸c hiÖp héi ngµnh XK. Mét khi ®· tæ chøc tèt c¸c hiÖp héi ngµnh s¶n xuÊt vµ XK th× chi phÝ ®Ó mua nh÷ng th«ng tin thÞ tr­êng lµ thÊp nÕu tÝnh b×nh qu©n trªn sè thµnh viªn cña hiÖp héi thay v× nh÷ng tæn thÊt hiÖn t¹i do qu¸ thiÕu th«ng tin. Song song víi ®ã ph¶i tæ chøc thu mua gi÷ gi¸, x©y dùng kho b·i b¶o qu¶n hµng. §iÒu nµy lµ cùc kú cÇn thiÕt c¶ vÒ ng¾n vµ dµi h¹n v× ®Æc tr­ng cña hµng hãa XK ViÖt Nam lµ hµng n«ng s¶n s¬ chÕ, khã b¶o qu¶n, dÔ bÞ Ðp gi¸ trong nhiÒu tr­êng hîp. §èi víi bªn ngoµi, cÇn tham gia tÝch cùc vµo c¸c tæ chøc quèc tÕ theo nhãm mÆt hµng, nh­ Tæ chøc c¸c n­íc XK cµ phª, XK cao su... hoÆc ph¶i cã tho¶ thuËn trao ®æi th«ng tin ®a chiÒu ®Ó t¨ng uy tÝn quèc tÕ, tr¸nh t×nh tr¹ng “võa lµ kÎ ph¸, võa lµ n¹n nh©n cña ®æ vì thÞ tr­êng”. Ngoµi ra, ®Ó hµng ho¸ cã søc c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng quèc tÕ th× ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l­îng, mÉu m·, chñng lo¹i s¶n phÈm, gi¸ c¶ rÎ , gi÷ uy tÝn trªn thÞ tr­êng quèc tÕ. Nhãm biÖn ph¸p trªn tuy kh«ng ph¶i biÖn ph¸p vÒ tû gi¸, l¹i tèn nhiÒu chi phÝ nh­ng nã gi¶i quyÕt ®­îc tËn gèc vÊn ®Ò cña ho¹t ®éng XK trong m«i tr­êng “nÒn Kinh tÕ th«ng tin” më cöa. Mét khi ho¹t ®éng XK tho¸t khái vßng luÈn quÈn cña t×nh tr¹ng thiÕu tæ chøc nh­ hiÖn nay th× nguån thu, vµ do ®ã dù tr÷ ngo¹i tÖ sÏ kh«ng cßn qu¸ eo hÑp, ChÝnh phñ cã ®ñ lùc ®Ó thùc thi nh÷ng chÝnh s¸ch tû gi¸ linh ho¹t h¬n. -Thø hai, Thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®a ngo¹i tÖ : HiÖn nay, trªn thÞ tr­êng , mÆc dï USD cã ­u thÕ m¹nh h¬n h¼n c¸c ngo¹i tÖ kh¸c , song nÕu trong quan hÖ tû gi¸ chØ ¸p dông mét lo¹i ngo¹i tÖ duy nhÊt sÏ lµm cho tû gi¸ bÞ rµng buéc vµo ngo¹i tÖ ®ã, cô thÓ lµ USD. Khi cã sù biÕn ®éng vÒ gi¸ c¶ USD trªn thÞ tr­êng thÕ giíi, lËp tøc sÏ ¶nh h­ëng ®Õn quan hÖ tû gi¸ gi÷a USD vµ VND, mµ th«ng th­êng lµ ¶nh h­ëng bÊt lîi. HiÖn nay, cã nhiÒu lo¹i ngo¹i tÖ cã gi¸ trÞ thanh to¸n quèc tÕ nh­: EURO(EMU), JPY(NhËt), CAD( Canada), GBP( B¶ng Anh) …§iÒu nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho ta cã thÓ thùc hiªn chÝnh s¸ch ®a ngo¹i tÖ trong thanh to¸n quèc tÕ, tõ ®ã cã thÓ lùa chän nh÷ng ngo¹i tÖ t­¬ng ®èi Ýt biÕn ®éng vÒ tû gi¸ hoÆc cã quan hÖ mua b¸n lín ®Ó thùc hiÖn c¸c kho¶n thanh to¸n lín. -Thø ba, cÇn tranh thñ sö dông nguån kiÒu hèi chuyÓn vÒ n­íc hµng n¨m. HiÖn nay cã h¬n 2,5 triÖu kiÒu bµo mçi n¨m göi vÒ n­íc gÇn 2 tû USD. Sè ngo¹i tÖ nµy do ch­a qu¶n lý tèt, lµ nguån cung cho ho¹t ®éng thÞ tr­êng hèi ®o¸i ngÇm, g©y khã kh¨n cho ChÝnh phñ. Cã 2 h­íng qu¶n lý cã thÓ tiÕn hµnh song song: a. Quy ®Þnh ®æi ngay ngo¹i tÖ chuyÓn vÒ cöa khÈu theo tû gi¸ cã ­u ®·i ®èi víi tr­êng hîp kh«ng cã dù ¸n kinh doanh (chØ ®Ó tiªu dïng). Th©n nh©n cña ViÖt kiÒu khi lÜnh tiÒn göi vÒ sÏ ®­îc nhËn b»ng VND theo tû gi¸ mua cña NHTM ngµy h«m ®ã céng thªm tû lÖ ­u ®·i 0,1% ch¼ng h¹n. Môc ®Ých cña biÖn ph¸p nµy : mét lµ lµm gi¶m c¬n kh¸t cña NHTM ®èi víi ngo¹i tÖ mua vµo, tõ ®ã cã thÓ b¸n ra nhiÒu h¬n, hai lµ Nhµ N­íc qua ®ã t¨ng phÇn dù tr÷ ngo¹i tÖ, ba lµ lµm gi¶m ®¸ng kÓ nguån cung cho thÞ tr­êng tù do. b. KhuyÕn khÝch b»ng thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, ®¬n gi¶n thñ tôc ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh b»ng vèn kiÒu hèi. ChÝnh s¸ch khuyÕn khÝch nµy ®· ®­îc thùc hiÖn ®èi víi c¸c c«ng ty cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi th× còng ¸p dông ®­îc ®èi víi c«ng ty ho¹t ®éng kinh doanh b»ng vèn kiÒu hèi. Thªm vµo ®ã, cÇn khuyÕn khÝch ®éng viªn lßng yªu n­íc cña c¸c ViÖt kiÒu ®Ó hä xo¸ bá mÆc c¶m ®Çu t­ vÒ trong n­íc. -Thø ba, ®Èy m¹nh vµ qu¶n lý chÆt ho¹t ®éng XK lao ®éng, kh«ng ®Ó t×nh tr¹ng thiÕu tæ chøc (cã c¶ hµnh vi lõa ®¶o) nh­ hiÖn nay tiÕp diÔn. Theo Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t­, sè lao ®éng vµ chuyªn gia ViÖt Nam lµm viÖc ë n­íc ngoµi lµ h¬n 300.000 ng­êi, hµng n¨m göi vÒ n­íc 1,5 tû USD; riªng tiÒn ký kÕt hîp ®ång Nhµ n­íc ®· thu h¬n 300 triÖu USD. Cã thÓ nãi ®©y lµ nguån thu kh«ng nhá cña Ng©n s¸ch, l¹i phï hîp víi chñ tr­¬ng C«ng nghiÖp hãa - HiÖn ®¹i hãa n­íc nhµ bëi sè lao ®éng XK sau mét vµi n¨m lµm viÖc trë vÒ sÏ mang theo tr×nh ®é kü n¨ng lao ®éng, kinh nghiÖm lµm viÖc hiÖn ®¹i ®Ó phôc vô ®Êt n­íc. V× vËy, hîp ®ång XK lao ®éng cÇn nghiªn cøu kü l­ìng, cã sù b¶o ®¶m an toµn cho ng­êi lao ®éng, kh«ng chØ ®­a hä ®i mµ cßn t¹o ®iÒu kiÖn viÖc lµm æn ®Þnh cho hä. Sè ngo¹i tÖ do nguån nµy göi vÒ còng cã thÓ ¸p dông biÖn ph¸p kÕt hèi ngay t¹i cöa khÈu víi tû gi¸ ­u ®·i nh­ ®èi víi nguån kiÒu hèi. -Thø t­, gi÷ nguyªn tû lÖ kÕt hèi (30%) vµ biªn ®é dao ®éng tû gi¸ nh­ hiÖn nay (±0,25%), ®ång thêi theo dâi, ph©n tÝch th­êng xuyªn th«ng tin thÞ tr­êng ngo¹i hèi trong vµ ngoµi n­íc ®Ó ®iÒu chØnh dÇn theo h­íng tù do h¬n khi ®iÒu kiÖn dù tr÷ vµ c¸c yÕu tè kh¸c cho phÐp. KÕt luËn NÕn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang chuyÓn m×nh nhanh chãng theo h­íng nÒn kinh tÕ h­íng ngo¹i th«ng qua mét lo¹t c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t­ n­íc ngoµi cho phÐp c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi mua l¹i doanh nghiÖp trong n­íc ,chÝnh s¸ch hç trî xuÊt khÈu…C¸c rµo c¶n ®èi víi sù di chuyÓn vèn gi÷a ViÖt Nam vµ thÕ giíi sÏ dÇn ®­îc xo¸ bá . §iÒu nµy sÏ trë thµnh hiÖn thùc vµo thêi ®iÓm 2006 khi ViÖt Nam chÝnh thøc tham gia khèi th­¬ng m¹i tù do Asian .Do vËy, tû gi¸ hèi ®o¸i ®ãng vai trß cùc kú quan träng trong thanh to¸n quèc tÕ còng nh­ trong nhiÒu mÆt cña ®êi sèng Kinh tÕ - X· héi. Trong nh÷ng n¨m qua, ViÖt Nam ®· cã nh÷ng b­íc ®i kh¸ ®óng ®¾n trong viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tû gi¸, gãp phÇn kh«ng nhá vµo thµnh tùu t¨ng tr­ëng vµ æn ®Þnh Kinh tÕ. Tuy nhiªn, khi thùc tiÔn thay ®æi nhanh chãng nh­ hiÖn nay, kh«ng mét chÝnh s¸ch nµo cã thÓ tån t¹i m·i mµ kh«ng cã nh÷ng ®iÓm bÊt cËp. V× vËy, c¸c nhµ kinh tÕ ®· dµy c«ng nghiªn cøu ®Ó ®­a ra c¸c kiÕn nghÞ kh¸c nhau, nh»m x©y dùng mét chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i hiÖu qu¶ cho nÒn Kinh tÕ ®Êt n­íc. Trong khu«n khæ bµi viÕt ng¾n nµy, ng­êi thùc hiÖn kh«ng cã tham väng g× h¬n ngoµi viÖc tham gia t×m hiÓu ban ®Çu vÒ chÕ ®é tû gi¸ hiÖn hµnh ë ViÖt Nam, tõ ®ã ®­a ra mét sè ý kiÕn x©y dùng nh»m gãp phÇn nhá bÐ, hoµn thiÖn thªm chÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i cho phï hîp víi t×nh h×nh ®Êt n­íc. Víi nh÷ng thµnh c«ng ban ®Çu cña h¬n 10 n¨m qua vµ tõ kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ®i tr­íc, chóng ta hoµn toµn tin t­ëng r»ng ViÖt Nam sÏ thµnh c«ng trong viÖc x¸c lËp mét chÝnh s¸ch tû gi¸ linh ho¹t, phï hîp nhÊt, gãp phÇn ®­a ®Êt n­íc t¨ng tr­ëng bÒn v÷ng vµ n©ng cao vÞ thÕ trªn tr­êng thÕ giíi./. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Frederic S.Mishkin, “TiÒn tÖ, Ng©n hµng vµ thÞ tr­êng Tµi chÝnh”, NXB Khoa häc vµ Kü thuËt, Hµ Néi - 2001. 2. Lª Vinh Danh , “ TiÒn vµ ho¹t ®éng ng©n hµng” ,NXB ChÝnh trÞ quèc gia ,1997 3. GS.TS Lª V¨n T­, Lª Tïng V©n –Lª Nam H¶i ( chuyªn viªn kinh tÕ) “ TiÒn tÖ ,ng©n hµng ,thÞ tr­êng tµi chÝnh”, NXB Thèng kª, 2001. 4. Häc viÖn Ng©n hµng, “Tµi chÝnh Quèc tÕ trong nÒn Kinh tÕ më”, 2000. 5. Gi¸o tr×nh m«n “ Lý thuyÕt tµi chÝnh - tiÒn tÖ “ NXB Thèng kª , 2001 6. Bµi gi¶ng m«n Tµi chÝnh Quèc tÕ cña TS. NguyÔn V¨n §Þnh, §HKTQD. 7. T¹p chÝ “Kinh tÕ vµ Dù b¸o” - sè th¸ng 3, 6/2001. 8. T¹p chÝ “ThÞ tr­êng Tµi chÝnh TiÒn tÖ” - sè th¸ng 1,2,3/2002. 9. T¹p chÝ “Nghiªn cøu Kinh tÕ” - c¸c sè tõ 271 (12/2000) ®Õn 292 (9/2002) 10. T¹p chÝ “ Ng©n hµng”- sè 5 n¨m 2001, sè 10 n¨m 2001. 11. “Niªn gi¸m Thèng kª 2000, 2001”, NXB Thèng kª Hµ Néi, 2001, 2002.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docTỉ giá hối đoái và chính sách tỉ giá hối đoái ở Việt Nam.doc
Luận văn liên quan