Tìm hiểu khả năng phát âm đúng của trẻ mâũ giáo lớn trường mầm non Thụy Vân - Việt Trì

PHẦN I : MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Trẻ em hôm nay là chủ nhân của đất nước mai sau. Trẻ em không chỉ là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là niềm vui của toàn xã hội. Chính vì thế mà từ ngàn đời xưa ông cha ta đã dạy : “Uốn cây từ thuở còn non Dạy con từ thuở con còn thơ ngây.” Thấm nhuần lời dạy đó của ông cha, ngày nay thế hệ trẻ Việt Nam nói chung và thế hệ mầm non nói riêng đang nhận được sự quan tâm chăm sóc của toàn xã hội với tinh thần “Hãy dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em” Bởi vì trẻ em không những là niềm hạnh phúc của gia đình mà là của toàn xã hội. Trong đó vai trò quan trọng nhất trong việc chăm sóc giáo dục trẻ theo đúng phương pháp khoa học là các trường mầm non. Đặc biệt là trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi càng phải quan tâm , giáo dục cho chu đáo. Bởi vì trẻ 5 -6 tuổi đang chuẩn bị bước vào một môi trường học tập mới, đó là hoạt động học tập ở trường phổ thông. Dân cư trên địa bàn Thành phố Việt trì nói chung và xã Thuỵ Vân nói riêng thường hay phát âm sai và hay lẫn lộn các phụ âm như : s - x; r - d; tr- ch; n- l Chính vì vậy mà trẻ em trường mầm non sống trên địa bàn này cũng chịu ảnh hưởng các lỗi phát âm trên. Đặc biệt là các cháu mẫu giáo lớn 5 -6 tuổi khi vào học ở trường phổ thông vẫn mắc phải những lỗi phát âm sai đó vì vậy trẻ thường gặp khó khăn trong phát âm khi tập đọc hoặc viết chính tả dẫn đến những ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập. Cho nên tôi là giáo viên trường mầm non Thuỵ Vân trực tiếp dạy lớp 5 - 6 tuổi, tôi thường xuyên được tiếp xúc với các cháu hàng ngày. Qua việc dạy các cháu trên lớp tôi luôn suy nghĩ tìm tòi các biện pháp rèn phát âm cho trẻ, giúp trẻ khắc phục những lỗi phát âm sai hoặc nói ngọng. Rèn luyện cách phát âm đúng biết điều chỉnh âm lượng, thể hiện đúng ngữ điệu lời nói, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo lớn nói riêng sau này bước vào trường phổ thông được tốt. Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài nghiên cứu : “Tìm hiểu khả năng phát âm đúng của trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Thuỵ Vân, Thành phố Việt Trì” II. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU Tìm hiểu khả năng phát âm của trẻ mẫu giáo lớn 5 -6 tuổi. Từ đó nêu ra các biện pháp sửa lỗi phát âm cho trẻ. III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận 2. Khảo sát khả năng phát âm của trẻ 3. Một số biện pháp tác động 4. Kết luận sư phạm. IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Đọc tài liệu 2. Quan sát ghi chép 3. Thực nghiệm sư phạm 4. Xử lý số liệu V. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 1. Đối tượng nghiên cứu : Khả năng phát âm của trẻ mẫu giáo và biện pháp rèn phát âm cho trẻ. 2. Khách thể : 25 cháu ở độ tuổi mẫu giáo lớn của trường mầm non Thuỵ Vân, Thành phố Việt Trì”

doc40 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/02/2013 | Lượt xem: 1960 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tìm hiểu khả năng phát âm đúng của trẻ mâũ giáo lớn trường mầm non Thụy Vân - Việt Trì, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tr­êng ®¹i häc s­ ph¹m hµ néi Khoa gi¸o dôc mÇm non Bµi tËp nghiÖp vô cuèi kho¸ T×m hiÓu kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ m©ò gi¸o lín Tr­êng mÇm non thuþ v©n - ViÖt tr× Ng­êi h­íng dÉn : T.s §inh Hång Th¸i Ng­êi thùc hiÖn : §ç ThÞ Song H­¬ng Líp §HTC ViÖt tr× - Khoa GDMN PhÇn I : Më ®Çu I. Lý do chän ®Ò tµi “TrÎ em h«m nay, thÕ giíi ngµy mai” TrÎ em h«m nay lµ chñ nh©n cña ®Êt n­íc mai sau. TrÎ em kh«ng chØ lµ niÒm vui, niÒm h¹nh phóc cña mçi gia ®×nh mµ cßn lµ niÒm vui cña toµn x· héi. ChÝnh v× thÕ mµ tõ ngµn ®êi x­a «ng cha ta ®· d¹y : “Uèn c©y tõ thuë cßn non D¹y con tõ thuë con cßn th¬ ng©y.” ThÊm nhuÇn lêi d¹y ®ã cña «ng cha, ngµy nay thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam nãi chung vµ thÕ hÖ mÇm non nãi riªng ®ang nhËn ®­îc sù quan t©m ch¨m sãc cña toµn x· héi víi tinh thÇn “H·y dµnh nh÷ng g× tèt ®Ñp nhÊt cho trÎ em” Bëi v× trÎ em kh«ng nh÷ng lµ niÒm h¹nh phóc cña gia ®×nh mµ lµ cña toµn x· héi. Trong ®ã vai trß quan träng nhÊt trong viÖc ch¨m sãc gi¸o dôc trÎ theo ®óng ph­¬ng ph¸p khoa häc lµ c¸c tr­êng mÇm non. §Æc biÖt lµ trÎ mÉu gi¸o 5 - 6 tuæi cµng ph¶i quan t©m , gi¸o dôc cho chu ®¸o. Bëi v× trÎ 5 -6 tuæi ®ang chuÈn bÞ b­íc vµo mét m«i tr­êng häc tËp míi, ®ã lµ ho¹t ®éng häc tËp ë tr­êng phæ th«ng. D©n c­ trªn ®Þa bµn Thµnh phè ViÖt tr× nãi chung vµ x· Thuþ V©n nãi riªng th­êng hay ph¸t ©m sai vµ hay lÉn lén c¸c phô ©m nh­ : s - x; r - d; tr- ch; n- l… ChÝnh v× vËy mµ trÎ em tr­êng mÇm non sèng trªn ®Þa bµn nµy còng chÞu ¶nh h­ëng c¸c lçi ph¸t ©m trªn. §Æc biÖt lµ c¸c ch¸u mÉu gi¸o lín 5 -6 tuæi khi vµo häc ë tr­êng phæ th«ng vÉn m¾c ph¶i nh÷ng lçi ph¸t ©m sai ®ã v× vËy trÎ th­êng gÆp khã kh¨n trong ph¸t ©m khi tËp ®äc hoÆc viÕt chÝnh t¶ dÉn ®Õn nh÷ng ¶nh h­ëng kh«ng tèt ®Õn kÕt qu¶ häc tËp. Cho nªn t«i lµ gi¸o viªn tr­êng mÇm non Thuþ V©n trùc tiÕp d¹y líp 5 - 6 tuæi, t«i th­êng xuyªn ®­îc tiÕp xóc víi c¸c ch¸u hµng ngµy. Qua viÖc d¹y c¸c ch¸u trªn líp t«i lu«n suy nghÜ t×m tßi c¸c biÖn ph¸p rÌn ph¸t ©m cho trÎ, gióp trÎ kh¾c phôc nh÷ng lçi ph¸t ©m sai hoÆc nãi ngäng. RÌn luyÖn c¸ch ph¸t ©m ®óng biÕt ®iÒu chØnh ©m l­îng, thÓ hiÖn ®óng ng÷ ®iÖu lêi nãi, nh»m t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho trÎ mÉu gi¸o nãi chung vµ trÎ mÉu gi¸o lín nãi riªng sau nµy b­íc vµo tr­êng phæ th«ng ®­îc tèt. ChÝnh v× vËy t«i ®· chän ®Ò tµi nghiªn cøu : “T×m hiÓu kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ mÉu gi¸o lín ë tr­êng mÇm non Thuþ V©n, Thµnh phè ViÖt Tr×” II. Môc ®Ých yªu cÇu T×m hiÓu kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o lín 5 -6 tuæi. Tõ ®ã nªu ra c¸c biÖn ph¸p söa lçi ph¸t ©m cho trÎ. III. NhiÖm vô nghiªn cøu 1. Nghiªn cøu c¬ së lý luËn 2. Kh¶o s¸t kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ 3. Mét sè biÖn ph¸p t¸c ®éng 4. KÕt luËn s­ ph¹m. IV. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 1. §äc tµi liÖu 2. Quan s¸t ghi chÐp 3. Thùc nghiÖm s­ ph¹m 4. Xö lý sè liÖu V. §èi t­îng vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu 1. §èi t­îng nghiªn cøu : Kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o vµ biÖn ph¸p rÌn ph¸t ©m cho trÎ. 2. Kh¸ch thÓ : 25 ch¸u ë ®é tuæi mÉu gi¸o lín cña tr­êng mÇm non Thuþ V©n, Thµnh phè ViÖt Tr×” PhÇn II Néi dung nghiªn cøu Ch­¬ng I I. C¬ së lý luËn ng÷ ©m 1. §Æc ®iÓm cña ©m tiÕt tiÕng ViÖt : Lµ tÝnh ph©n tiÕt cao, mçi ©m tiÕt nã ®øng c¸ch nhau. Mçi ©m tiÕt bao giê còng g¾n liÒn víi thanh ®iÖu còng lµm thay ®æi ý nghÜa cña ©m tiÕt. V× vËy : Lêi nãi cña con ng­êi bao giê còng lµ lêi nãi thµnh tiÕng. Khi nãi chóng ta ph¶i ph¸t ©m ra thµnh tõ, thµnh c©u, thµnh v¨n b¶n ®Ó truyÒn ®¹t néi dung th«ng b¸o. Khi nghe chóng ta tiÕp nhËn c¸c ©m thanh ng­êi nãi ph¸t ra, tõ ®ã hiÓu ®­îc néi dung cña lêi nãi. Trong ©m thanh cña lêi nãi do mét c¸ nh©n ph¸t ra, ngoµi nh÷ng ®Æc ®iÓm cô thÓ cßn cã mét c¸i chung nhÊt mang chøc n¨ng x· h«Þ. Nh÷ng ©m thanh cô thÓ cña lêi nãi, cña mçi c¸ nh©n lµ nh÷ng thùc thÓ mang chøc n¨ng x· héi. 2. HÖ thèng ng÷ ©m cña ©m tiÕt tiÕng ViÖt Cã 5 thµnh phÇn : S¾p xÕp theo s¬ ®å sau : ¢m ®Çu 1 Thanh ®iÖu 5 VÇn ¢m ®iÖu 2 ¢m chÝnh 3 ¢m cuèi 4 * Thµnh phÇn vÞ trÝ 5 lµ thanh ®iÖu bao trïm lªn toµn bé ©m tiÕt. Cã 6 thanh ®iÖu: - Thanh ngang :Trªn ch÷ kh«ng ghi dÊu khi viÕt - Thanh huyÒn - Thanh s¾c -Thanh nÆng - Thanh hái - Thanh ng·. * Thµnh phÇn ë vÞ trÝ 1 lµ ©m ®Çu do c¸c phô ©m ®¶m nhiÖm * Thµnh phÇn ë vÞ trÝ 2 lµ do ©m ®Öm, ®ã lµ nguyªn ©m trong ch÷ viÕt, ®­îc thÓ hiÖn b»ng ch÷ O ch¼ng h¹n (Toan,); b»ng ch÷ U (Tu©n)… * Thµnh phÇn ë vÞ trÝ 3 lµ ©m chÝnh do c¸c nguyªn ©m ®¶m nhiÖm. ¢m chÝnh lµ h¹t nh©n cña ©m tiÕt. * Thµnh phÇn ë vÞ trÝ 4 lµ ©m cuèi, do c¸c phô ©m b¸n nguyªn ©m (i, y, u, o) ®¶m nhiÖm. * C¸c thµnh phÇn ë vÞ trÝ 2, 3, 4 ghÐp l¹i víi nhau thµnh mét bé phËn gäi lµ phÇn vÇn. ¢m bao giê còng ph¶i cã ©m chÝnh vµ thanh ®iÖu, vÞ trÝ cßn l¹i cã thÓ cã hoÆc kh«ng. -¢m tiÕt tiÕng viÖt cã cÊu tróc hai bËc : BËc thø nhÊt bao gåm nh÷ng thµnh tè cña thµnh phÇn vÇn. ¢m tiÕt BËc 1 : Thanh ®iÖu ¢m ®Çu phÇn vÇn BËc 2 : ¢m ®Öm ¢m chÝnh ¢m cuèi * Thanh ®iÖu lµ sù thay ®æi ®é cao nh÷ng ©m tiÕt : la, l¸, l· ®èi lËp víi lµ, l¶, l¹. C¸c ©m tiÕt tr­íc ®Òu ®­îc ph¸t ©m víi cao ®é cao, c¸c ©m tiÕt sau ph¸t ©m víi cao ®é thÊp. * Thanh ®iÖu lµ sù thay ®æi vÒ ©m ®iÖu, trong nh÷ng ©m tiÕt trªn th× nh÷ng ©m tiÕt cïng thuéc ®é cao l¹i ®èi lËp nhau vÒ sù biÕn thiªn cña ®é cao, trong thêi gian ©m tiÕt “la” ®­îc ph¸t ©m víi cao ®é hoµn toµn b»ng ph¼ng; cßn “l·” víi ®­êng nÐt biÕn thiªn, cao ®é kh«ng b»ng ph¼ng, ©m ®iÖu lµ nh÷ng ®­êng nÐt biÕn thiªn vÒ cao ®é. * Nguyªn ©m trong TiÕng ViÖt ®­îc coi lµ ©m chÝnh, nguyªn ©m lµ khi nãi ©m vÞ ph¸t ra luång h¬i ®i tù do kh«ng cã g× c¶n trë. VD : Khi ph¸t ©m “a, ¸ ©” h¬i tho¸t ra tù do kh«ng bÞ c¶n ë chç nµo cho nªn “¢” còng lµ nguyªn ©m. XÐt vÒ mÆt cÊu t¹o ng­êi ta ph©n chia ph©n biÖt nguyªn ©m ®¬n vµ nguyªn ©m ®«i. + Nguyªn ©m ®«i lµ gåm 2 nguyªn ©m ghÐp l¹i liÒn nhau. Khi ph¸t ©m th× ®äc nhanh, ®äc l­ít tõ ©m nµy sang ©m kia ®Çu m¹nh sau yÕu h¬n, do ®ã ©m s¾c chñ yÕu cña c¸c nguyªn ©m ®«i lµ do ©m ®Çu quyÕt ®Þnh. Cã 3 nguyªn ©m ®«i ®ã lµ : u«, ­¬, ie. XÐt vÒ ®é dµi, cÇn ph©n biÖt nguyªn ©m ng¾n vµ nguyªn ©m dµi, nguyªn ©m ng¾n khi ph¸t ra kh«ng thÓ kÐo dµi, nÕu kÐo dµi cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn nghÜa. + Phô ©m : C¸c ©m vÞ ®¶m nhiÖm thµnh phÇn ©m ®Çu cña ©m tiÕt TiÕng ViÖt bao giê còng lµ c¸c phô ©m. Phô ©m lµ ©m vÞ khi ph¸t ©m luång h¬i ®i ra bÞ c¶n ë chç nµo ®ã trong bé m¸y ph¸t ©m, phô ©m cã lo¹i bÞ c¶n ë m«i; cã lo¹i bÞ c¶n ë r¨ng, cã lo¹i bÞ c¶n ë l­ìi; cã lo¹i bÞ c¶n ë thanh hÇu. VÒ ph­¬ng thøc ph¸t ©m ng­êi ta chia phô ©m thµnh : - Phô ©m t¾c : H¬i bÞ c¶n l¹i sau tho¸t ra ®­êng miÖng vµo mòi : b, d, t, s c, k, m,r, p, ng. - Phô ©m s¸t : H¬i ®i qua kÏ hë miÖng : p, v, s, z, l, x, y, h - Phô ©m vang : H¬i tho¸t ra ®Çu l­ìi vµ bªn l­ìi : m, n, nh. - Phô ©m ån : H¬i tho¸t ra ®»ng miÖng cã tiÕng ån : b, d, t, c, k, p, f, v, x, z, y, h. - Phô ©m h÷u thanh, v« danh trong c¸c ©m ån: C¨n cø vµo chç d©y thanh cã rung hay kh«ng rung ng­êi ta chia ra : + Phô ©m h÷u thanh : D©y thanh rung (d, v, y) + Phô ©m v« thanh : D©y thanh kh«ng rung (t, k, c, b, s, x, h) - VÒ vÞ trÝ cÊu ©m ta ph©n phô ©m thµnh : +/ Phô ©m m«i : p, b, m, f, v +/ Phô ©m l­ìi : d, t, s, z, l, n +/ Phô ©m hÇu : h Trong c¸c ©m l­ìi sù ®èi lËp nhau gi÷a ®Çu l­ìi hÑp : r, t, s, z, l, n; ®Çu l­ìi quËt : ®, a. PhÇn vÇn lµ do thµnh phÇn cña ©m ®Öm, ©m chÝnh, ©m cuèi ghÐp víi nhau thµnh mét bé phËn gäi lµ phÇn vÇn. VÝ dô : ©m tiÕt Toan : O lµ ©m ®Öm A lµ ©m chÝnh N lµ ©m cuèi Oan lµ phÇn vÇn. II. Nh÷ng ®Æc ®iÓm ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o ¢m tiÕt cña ng«n ng÷ lµ ®¬n vÞ ©m thanh nhá nhÊt trong lêi nãi kh«ng thÓ ph©n chia ®­îc n÷a, lóc ®Çu trÎ h×nh thµnh thÝnh gi¸c. ¢m thanh tøc lµ sù ph©n biÖt c¸c ©m cña ng«n ng÷ cßn ph¸t ©m chóng sÏ häc sau. Sù ph¸t ©m ®óng cã liªn quan chÆt chÏ víi sù phèi hîp nhÞp nhµng gi÷a c¸c c¬ quan ph¸t ©m cña trÎ. Kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ phô thuéc vµo sù hoµn thiÖn cña bé m¸y ph¸t ©m. ë tuæi mÉu gi¸o nh÷ng ®iÒu kiÖn nµy ®· ®¹t ®­îc møc t­¬ng ®èi æn ®Þnh cho nªn trÎ ®· cã thÓ ph¸t ©m ®­îc hÇu hÕt c¸c ©m vÞ. Tuy nhiªn mét sè trÎ vÉn cßn m¾c mét sè lçi vÒ ph¸t ©m. 1. Lçi vÒ thanh ®iÖu : Trong sè c¸c thanh ®iÖu tiÕng ViÖt, thanh hái vµ thanh ng· lµ hai thanh cã cÊu t¹o phøc t¹p. ViÖc thÓ hiÖn thanh ng· víi ©m ®iÖu g·y, ë gi÷a lµ c¸ch ph¸t ©m khã ®èi víi trÎ. TrÎ thay thÕ b»ng c¸ch ph¸t ©m ®¬n gi¶n h¬n tøc lµ víi ©m ®iÖu kh«ng g·y ë gi÷a. V× vËy dÔ ®ång nhÊt víi ©m ®iÖu cña thanh s¾c. VD : Ph¸t ©m ng· thµnh ng¸ hoÆc gi· thµnh gi¸. - Sù chuyÓn ®æi h­íng ®i cña ®­êng nÐt ©m ®iÖu thanh hái kh«ng diÔn ra ®ét ngét nh­ thanh ng·, qu¸ tr×nh ph¸t ©m kÐo dµi trë thµnh khã ®èi víi trÎ nhá cã h¬i thë ng¾n. - Khi ph¸t ©m, trÎ thay thÕ ©m ®iÖu g·y b»ng ©m ®iÖu kh«ng g·y, ®iÒu nµy lµm cho thanh hái ë trÎ gÇn nh­ ®ång nhÊt víi thanh nÆng. - Ph¸t ©m hái thµnh häi hoÆc ph¸t ©m “hæ” thµnh “hé”. §Õn hÕt tuæi mÉu gi¸o lçi sai vÒ hai thanh nµy sÏ ®­îc kh¾c phôc hÇu nh­ hoµn toµn. 2. Lçi vÒ ©m chÝnh : Lçi vÒ ©m chÝnh tËp trung vµo viÖc trÎ ph¸t ©m nguyªn ©m ®«i nµy thµnh nguyªn ©m ®«i kia. VÝ dô : TrÎ ph¸t ©m “con h­¬u” thµnh “con hiªu”, ThÞt thµnh xÞt TrÎ ph¸t ©m sai lµ do tËp qu¸n cña ®Þa ph­¬ng hoÆc do nghe ch­a chÝnh x¸c, c¸c ©m tiÕt cã ©m chÝnh lµ nguyªn ©m ®«i lµm cho cÊu t¹o cña ©m tiÕt phøc t¹p h¬n, ph¸t ©m khã kh¨n h¬n. 3. Lçi phô ©m ®Çu : TrÎ th­êng hay nãi lÉn lén : l , n VÝ dô : Con “lîn” thµnh con “Nîn”; C¸i “nåi” thµnh c¸i “låi”. - Lçi lÉn tr thµnh ch ; s - x; r - d… “Gµ trèng” ph¸t ©m thµnh “gµ chèng”. “Hoa sen” thµnh “Hoa xen” - Lçi lÉn r thµnh d; gi thµnh d : c¸i ræ thµnh c¸i dæ; c« gi¸o thµnh c« d¸o. Mét sè trÎ 4 - 5 tuæi khi ph¸t ©m phô ©m P trÎ lÉn sang phô ©m “b” VD : §Ìn pin thµnh ®Ìn bin 4. Lçi vÒ ©m ®Öm : ¢m ®Öm chØ ®­îc ®äc l­ít qua nªn trÎ khã ghi nhËn nh÷ng ©m chÝnh v× thÕ ©m ®Öm th­êng bÞ bá qua. VD : TrÎ ph¸t ©m “qu¶ quÊt” thµnh “qu¶ cÊt”; “chuét nh¾t” thµnh “chuét ch¾t” 5. Lçi vÒ ©m cuèi : Trong phô ©m ®øng lµm ©m cuèi th× nh÷ng cÆp ch vµ nh trÎ ph¸t ©m thµnh t, n. VD : Anh Tó thµnh ¨n Tó, c©y xanh thµnh c©y x¨n.… III Néi dung vµ ph­¬ng ph¸p rÌn luyÖn ph¸t ©m. Nh­ trªn ®· nãi thêi th¬ Êu dÔ h×nh thµnh sù ph¸t ©m ®óng h¬n khi ®· tr­ëng thµnh. §iÒu quan träng lµ c« gi¸o mÉu gi¸o ®Òu cÇn ph¶i nãi ®óng ®Ó lµm mÉu cho trÎ. Sù ph¸t ©m cña trÎ phô thuéc vµo bé m¸y ph¸t ©m, ®Ó d¹y trÎ ph¸t ©m ®óng cÇn th­êng xuyªn luyÖn tËp mét sè c¬ quan ph¸t ©m nh­ : m«i, l­ìi, r¨ng, sù ph¸t triÓn linh ho¹t cña hµm. CÇn gióp trÎ biÕt ®iÒu khiÓn nhÞp nhµng c¸c cö ®éng cña bé m¸y ph¸t ©m. Sù ph¸t ©m râ rµng c¸c ©m, c¸c tõ phô thuéc vµo sù chÝnh x¸c vµ lùc cña c¸c cö ®éng. RÊt nhiÒu trÎ nãi kh«ng râ, tõ nµy trén lÉn víi tõ kia thµnh mét tËp hîp ©m khã hiÓu. Nguyªn nh©n lµ cö ®éng chËm ch¹p cña m«i vµ l­ìi, tÝnh linh ho¹t cña hµm cßn yÕu do ®ã miÖng cña trÎ h¸ kh«ng to vµ c¸c nguyªn ©m ph¸t ra kh«ng ®óng, sù ph¸t ©m kh«ng râ rµng, c¸c tõ phô thuéc vµo sù ph¸t ©m cña c¸c nguyªn ©m cã ®óng kh«ng vµ sau ®ã phô thuéc vµo sù ®iÒu hoµ c¸c ho¹t ®éng cña bé m¸y ph¸t ©m khi x¸c lËp c¸c phô ©m. TËp luyÖn c¬ cña bé m¸y ph¸t ©m lµ träng ©m vµ cÇn thiÕt nh­ tËp thÓ dôc ®Ó ph¸t triÓn c¬ thÓ ë mÉu gi¸o, kh«ng nªn xem viÖc d¹y ph¸t ©m chØ dµnh cho c¸c ch¸u cã tËt mµ lµm cho tÊt c¶ c¸c ch¸u. Giê d¹y ph¸t ©m ph¶i ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn, cã hÖ thèng, ë nhãm nhá h­íng dÉn hµng ngµy; cßn ë nhãm lín tèi thiÓu 3 - 4 lÇn trong 1 tuÇn. Nh÷ng bµi häc luyÖn bé m¸y ph¸t ©m ë tr­êng mÉu gi¸o th­êng mang tÝnh chÊt trß ch¬i nh­ b¾t ch­íc tiÕng kªu cña c¸c loµi vËt nh­ : c¹c c¹c (vÞt); g©u g©u (chã); meo meo (mÌo); ép ép (Õch). Trß ch¬i : “Con g× kªu ®Êy” : C« gi¸o treo trªn b¶ng tranh vÏ nh÷ng con vËt, ®å vËt vµ cho ch¸u ®o¸n hoÆc bµy lªn bµn nh÷ng ®å ch¬i lµ con vËt hay ®å vËt cã tiÕng kªu mµ c¸c ch¸u sÏ ®è nhau, c« b¶o c¸c ch¸u nh×n lªn tranh vµ lªn ®å ch¬i råi gäi tªn chóng sau ®ã c« b¾t ch­íc tiÕng kªu cña tõng con vËt hoÆc ®å ch¬i vµ yªu cÇu trÎ nãi ®óng tªn con vËt vµ ®å vËt ®ã. VD : C« nãi tu tu, x×nh xÞch c¸c ch¸u ph¶i nãi tµu ho¶; c« nãi vÞt vÞt th× trÎ nãi vÞt con; chiÕp chiÕp th× nãi gµ con, c« nãi ß ã o th× nãi gµ trèng g¸y… HoÆc c« cã thÓ cho mét ch¸u ra ngoµi líp, sau ®ã c« vµ ch¸u ë trong líp chän mét con vËt cÊt ®i, cho ch¸u ®ã vµo th× c« vµ ch¸u ë trong líp b¾t ch­íc tiÕng kªu cña con vËt ®ã hoÆc tiÕng ®éng c¬ cña ®å ch¬i, sau ®ã c« b¶o ch¸u ®ã nãi tªn con vËt tªn ®å ch¬i. Trong mÉu gi¸o lín ®Ó hoµn chØnh c¸ch ph¸t ©m th­êng sö dông bµi tËp, ®Æc biÖt häc thuéc lßng c¸c bµi th¬, nh÷ng c©u nãi nhanh lµ mét hay nhiÒu c©u khã ph¸t ©m mµ trong ®ã mét ©m cã thÓ ®­îc nh¾c ®i nh¾c l¹i nhiÒu lÇn. §Çu tiªn c« ®äc mÉu, c« chän nh÷ng c©u nãi nhanh cÇn thiÕt trong mét thêi h¹n dµi, nÕu trong mét th¸ng trÎ häc thuéc 1 trong 2 c©u th× trong 1 n¨m cÇn chän 10 -15 c©u cã møc ®é phøc t¹p kh¸c nhau. Cho trÎ lµm quen víi nh÷ng c©u dÔ tr­íc, c©u khã sau. TrÎ sö dông c©u nãi nhanh trong giê häc, trong khi ch¬i vµ c¸c giê ho¹t ®éng ngoµi trêi. Nh÷ng c©u cã thÓ dïng cho c¸c ch¸u nãi nhanh nh­ : Hoa sen, hoa sóng Hoa sóng, hoa sen Nåi ®ång nÊu èc Nåi ®Êt nÊu Õch Buæi s¸ng mÆt trêi mäc MÆt trêi mäc buæi s¸ng Môc ®Ých cña viÖc sö dông nh÷ng c©u nãi nhanh lµ tËp luyÖn bé m¸y ph¸t ©m. Tr­íc khi cho trÎ tËp nãi c« gi¸o ph¶i nãi mÉu, c« ®äc chËm râ rµng sau ®ã nãi nhanh dÇn råi cho trÎ tù nãi thÇm mét m×nh ®Ó nh¾c l¹i c©u nãi nhanh, lóc ®Çu c« gäi c¸c ch¸u cã trÝ nhí tèt vµ cã c¸ch ph¸t ©m ®óng. §Çu tiªn cho trÎ nãi chËm râ rµng sau ®ã nãi nhanh dÇn c« gäi tiÕp c¸c ch¸u cßn l¹i khi nh¾c l¹i c©u nãi nhanh. Khi h­íng dÉn tËp nãi nhanh c« gi¸o ph¶i tiÕn hµnh tr×nh tù nãi trªn kh«ng véi vµng, hÊp tÊp cã thÓ lµm cho trÎ m¾c tËt nãi l¾p, nãi nhÞu. §Ó luyÖn tËp c¸ch ph¸t ©m cho ch¸u c« gi¸o cã thÓ ®äc cho c¸c ch¸u nghe nh÷ng bµi th¬, nh÷ng ®o¹n v¨n trong ®ã cã nh÷ng tõ mµ c¸c ch¸u th­êng nãi sai, cho c¸c ch¸u ®äc l¹i nh÷ng bµi th¬ nh÷ng ®o¹n v¨n nµy vµ rÌn luyÖn c¸ch ph¸t ©m cho m×nh. VD : §Ó luyÖn ph¸t ©m l vµ n c« gi¸o cã thÓ dïng c¸c bµi th¬ sau : Mång mét l­ìi trai Mång hai l¸ lóa Mång ba c©u liªm Mång bèn l­ìi liÒm Mång n¨m liÒm giËt M­êi r»m tr¨ng n¸u M­êi s¸u tr¨ng treo TËp tÇm v«ng Tay nµo kh«ng Tay nµo cã TËp tÇm vã Tay nµo cã Tay nµo kh«ng Khi ch÷a lçi ph¸t ©m cho trÎ kh«ng nªn nh¾c nhiÒu ®Õn lçi, cÇn h­íng sù tËp trung cña trÎ vµo ph¸t ©m cho ®óng. Bé m¸y ph¸t ©m cña trÎ ®­îc hoµn chØnh vµo nh÷ng n¨m ®Çu cña tuæi mÉu gi¸o (4 -5 tuæi) cho nªn ë mÉu gi¸o bÐ vµ mÉu gi¸o nhì cïng mét lóc ph¶i cñng cè nh÷ng ©m khã vµ xo¸ bá lçi nãi ngäng do ®Æc ®iÓm løa tuæi g©y ra. * Chó ý : Ch­a cã thÓ ph©n tÝch víi c¸c ch¸u r»ng muèn ph¸t ©m ®óng th× bé m¸y ph¸t ©m ph¶i nh­ thÕ nµo? Ph¶i cho c¸c ch¸u sö dông nhiÒu lÇn ©m vÞ ®Þnh luyÖn, t¸c dông ©m häc sÏ thóc ®Èy h×nh thµnh nh÷ng t¸c ®éng cÊu ©m t­¬ng øng. Nh×n chung trÎ mÉu gi¸o lín tiÕp thu nhËy bÐn c¸ch ph¸t ©m cña nh÷ng ng­êi xung quanh, trÎ chuyÓn giäng rÊt nhanh. Khi chuyÓn chç ë tõ ®Þa ph­¬ng nµy sang ®Þa ph­¬ng kh¸c, t¸c dông cña m«i tr­êng xung quanh rÊt quan träng. V× vËy ph¶i t¹o mét m«i tr­êng víi c¸ch ph¸t ©m ®óng quy c¸ch. Trong c¸c gia ®×nh cha, mÑ vµ nh÷ng ng­êi lín tuæi chó ý ®Õn c¸ch ph¸t ©m cña m×nh; ë tr­êng mÉugi¸o c« ph¶i ph¸t ©m ®óng lµm mÉu cho c¸c ch¸u häc nãi, ng«n ng÷ cña c« gi¸o trong viÖc gi¸o dôc trÎ cã thÓ gäi lµ ng«n ng÷ hoµn chØnh, khi nãi chuyÖn víi nhau ng­êi ta Ýt chó ý ®Õn sù chÝnh x¸c cña c¸c ©m vµ th­êng cã lçi vÒ ph¸t ©m ®ã lµ ng«n ng÷ ch­a hoµn chØnh. Cßn trong tr­êng mÉu gi¸o c« ph¶i sö dông ng«n ng÷ hoµn chØnh, ng«n ng÷ hoµn chØnh cã ®Æc ®iÓm khi nãi c¸c ©m nghe râ rµng chÝnh x¸c vµ ©m ®iÖu chËm r·i. Trong ®êi sèng hµng ngµy thØnh tho¶ng c« cã thÓ sö dông ng«n ng÷ ch­a hoµn chØnh. C« mÉu gi¸o nªn tæ chøc cho c¸c ch¸u nghe ®µi ph¸t thanh, xem v« tuyÕn, nghe b¨ng, nghe ®Üa. C« h­íng trÎ chó ý nghe c¸c ph¸t thanh viªn ph¸t ©m râ rµng, chÝnh x¸c. C« gi¸o cÇn bá thêi gian c«ng søc häc tËp ®Ó ®¹t tíi ng«n ng÷ v¨n häc. Ch­¬ng II Kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o lín I. C¬ së tiÕn hµnh kh¶o s¸t Kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña 25 ch¸u ë tr­êng MÇm non Tuþ v©n - ViÖt Tr× Tr­êng thuéc mét x· vïng n«ng th«n b¾c bé. Tr­êng hµng n¨m chØ ®¹t tr­êng Tiªn tiÕn. Víi ®Þa bµn n«ng th«n , l¹i n»m trªn vïng ®åi nªn c¸c líp n»m r¶i r¸c ë tõng th«n (®éi). Cã nh÷ng líp ph¶i ghÐp 2 ®é tuæi, c¬ së vËt chÊt cßn thiÕu thèn , nh­ng líp häc réng r·i tho¸ng m¸t. Tr­êng lu«n ®­îc sù quan t©m cña c¸c cÊp l·nh ®¹o, c¸c ®oµn thÓ chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng vµ c¸c bËc phô huynh. - Tr×nh ®é cña gi¸o viªn t­¬ng ®èi ®Òu : 100% gi¸o viªn cã tr×nh ®é trung cÊp mÉu gi¸o. Trong ®ã cã 1 gi¸o viªn cã tr×nh ®é cao ®¼ng, 7 gi¸o viªn ®ang theo häc ®¹i häc t¹i chøc. C¸c gi¸o viªn ®Òu rÊt nhiÖt t×nh yªu nghÒ, mÕn trÎ, n¾m ch¾c ph­¬ng ph¸p nu«i d¹y trÎ trong tr­êng mÇm non. Tr­êng cã líp mÉu gi¸o 5 tuæi ®ang tiÕn hµnh ch­¬ng tr×nh thùc nghiÖm vÒ “§æi míi h×nh thøc tæ chøc gi¸o dôc trÎ trong tr­¬ng mÇm non” cho nªn c¸c ch¸u cã rÊt nhiÒu thuËn lîi trong häc tËp. - Trang thiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc : ®­îc trang bÞ t­¬ng ®èi ®Çy ®ñ, hµng n¨m nhµ tr­êng th­êng xuyªn mua thªm ®å dïng, ®å ch¬i míi vµ ph¸t ®éng thi ®ua lµm ®å dïng, ®å ch¬i mçi dÞp 20/10 vµ ngµy 8/3 cho nªn ®å dïng , ®å ch¬i rÊt phong phó, ®Ñp vµ hÊp dÉn trÎ. Nhê nh÷ng yÕu tè trªn trÎ häc ë trong tr­êng cã ®ñ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn toµn diÖn ®ång thêi viÖc rÌn kh¶ n¨ng ph¸t ©m cho trÎ còng cã thuËn lîi h¬n. I. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu : Chän 25 ch¸u mÉu gi¸o 5 - 6 tuæi t¹i tr­êng mÇm non Thuþ V©n - ViÖt Tr× Dùa vµo kÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ mÉu gi¸o lín t«i ®¸nh gi¸ xÕp lo¹i kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ theo 4 lo¹i : tèt, kh¸, trung b×nh, yÕu : - Ch¸u kh«ng m¾c lçi : Tèt - Ch¸u m¾c tõ 1 - 4 lçi : kh¸ - Ch¸u m¾c tõ 4 - 6 lçi : trung b×nh - Ch¸u m¾c tõ 7 lçi trë lªn : YÕu II. C¸ch tiÕn hµnh kh¶o s¸t : T«i ®· sö dông c¸c biÖn ph¸p kh¶o s¸t sau : - BiÖn ph¸p thø nhÊt : trß chuyÖn víi trÎ ®Ó biÕt kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ. - BiÖn ph¸p thø hai : T«i gäi trÎ lªn ®äc c¸c bµi ca dao, ®ång dao mµ ch¸u thÝch ®Ó nghe ph¸t ©m cña trÎ. - BiÖn ph¸p thø 3 : T«i ®­a tranh c¸c con vËt, ®å vËt, ®å ch¬i, c¸c lo¹i hoa, lo¹i qu¶ ®Ó nghe kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ. BiÖn ph¸p thø 4 : Gäi trÎ lªn kÓ chuyÖn ®Ó nghe ph¸t ©m cña trÎ. Tõ nh÷ng kÕt qu¶ trªn t«i ®· lËp b¶ng kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ nh­ sau : III . KÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng løa tuæi mÉu gi¸o lín Qua kh¶o s¸t thùc tr¹ng cho thÊy kÕt qu¶ ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o 5 tuæi ë tr­êng mÇm non Thuþ V©n - ViÖt Tr× nh­ sau : Lo¹i tèt : kh«ng m¾c lçi Lo¹i kh¸ : M¾c tõ 1 -4 lçi Lo¹i trung b×nh : M¾c tõ 5 - 7 lçi Lo¹i yÕu : M¾c tõ 8 ®Õn 10 lçi XÕp lo¹i : 1. Líp 5 - 6 tuæi A1 : Lo¹i tèt : Kh«ng Lo¹i kh¸ : 02 ch¸u : 20 % Lo¹i trung b×nh : 5 ch¸u = 50% Lo¹i yÕu : 03 ch¸u = 30% 2. Líp 5- 6 tuæi A2 : Lo¹i tèt : Kh«ng Lo¹i kh¸ : 01 ch¸u : 10 % Lo¹i trung b×nh : 6 ch¸u = 60% Lo¹i yÕu : 03 ch¸u = 30% 3. Líp 5- 6 tuæi A3 : Lo¹i tèt : Kh«ng Lo¹i kh¸ : Kh«ng Lo¹i trung b×nh : 05 ch¸u = 50% Lo¹i yÕu : 05 ch¸u = 50% Ph©n tÝch kÕt qu¶ cho thÊy kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ còng t¨ng dÇn theo th¸ng tu«Ø cña ch¸u. Ch¸u nµo sinh vµo nh÷ng th¸ng cuèi n¨m th× kh¶ n¨ng ph¸t ©m h¬i yÕu h¬n c¸c ch¸u sinh vµo nh÷ng th¸ng ®Çu n¨m. Sau ®©y lµ mét sè ch¸u m¾c lçi nhiÒu víi lý do cô thÓ nh­ sau : - Ch¸u NguyÔn ThÕ B­êng sinh ngµy 2/5/1998 bÞ m¾c 08 lçi, gia ®×nh ch¸u ®«ng anh em l¹i gÆp khã kh¨n nªn cha mÑ ®i lµm xa kh«ng cã thêi gian quan t©m ®Õn con caÝ, ch¸u bÞ suy dinh d­ìng hay èm ph¶i nghØ häc nªn ch¸u cßn m¾c nhiÒu lçi ph¸t ©m. - Ch¸u Lª C«ng HiÖu líp 5 tuæi A1 sinh ngµy 20 -9 -1998 cã bè ®i lµm thî x©y, mÑ ®i chî nªn kh«ng cã thêi gian quan t©m ®Ó ý ®Õn ch¸u, ch¸u m¾c 10 lçi. - Ch¸u Ph¹m ThÞ Hµ líp 5 tuæi A2 sinh ngµy 10- 6 - 1998, mÑ ch¸u ®i n­íc ngoµi, bè ®i lµm thî nªn thiÕu sù quan t©m dÉn ®Ôn ch¸u m¾c 9 lçi, trong ®ã cã c¶ thanh ®iÖu. - Ch¸u NguyÔn V¨n Kiªn sinh ngµy 10/10/1998, bè mÑ ch¸u göi ch¸u cho «ng bµ ®Ó ®i lµm ¨n xa, gia ®×nh «ng bµ l¹i ®«ng c« chó, mÆt kh¸c ch¸u l¹i h¬i nghÔnh ng·ng kh¶ n¨ng nghe kÐm ¶nh h­ëng ®Õn sù ph¸t ©m cña ch¸u. Ch¸u m¾c 10 lçi, trong ®ã cã c¶ thanh ®iÖu, phô ©m, phÇn vÇn. Qua kh¶o s¸t thùc tr¹ng ph¸t ©m cña trÎ th× ë ®é tuæi mÉu gi¸o lín c¸c ch¸u vÉn cßn m¾c lçi vÒ phô ©m, thanh ®iÖu, phÇn vÇn. TrÎ ph¸t ©m khã, cßn lÉn lén phô ©m vµ thanh ®iÖu víi mét sè phÇn vÇn ph¸t ©m khã vµ thanh ®iÖu g·y. Nguyªn nh©n chÝnh lµ do bé m¸y ph¸t ©m cña trÎ nh­ m«i, l­ìi chuyÓn ®éng ch­a ®­îc linh ho¹t nªn dÉn ®Õn sai sãt trªn; Do tiÕng ®Þa ph­¬ng hay nãi ngäng (l, n) cho nªn c¸c ch¸u còng ¶nh h­ëng phô ©m ®ã; Do mét sè gia ®×nh c¸c chaó lµm n«ng nghiÖp kh«ng cã ®iÒu kiÖn quan t©m ®Õn sù ph¸t ©m cña trÎ, kh«ng söa sai cho trÎ; Do c¸c ch¸u nhót nh¸t Ýt giao tiÕp nãi n¨ng víi b¹n bÌ, c« gi¸o. Khi c« gi¸o hái kh«ng d¸m nãi cßn sî sÖt còng ¶nh h­ëng tíi kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ. V× vËy trÎ ph¸t ©m sai mµ kh«ng biÕt. CH­¬ng III Mét sè biÖn ph¸p luyÖn ph¸t ©m cho trÎ mÉu gi¸o lín 1. D¹y ph¸t ©m lµ d¹y trÎ biÕt ph¸t ©m chÝnh x¸c nh÷ng thµnh phÇn cña ©m tiÕt, kh«ng ngäng, kh«ng l¾p. Muèn d¹y trÎ ph¸t ©m ®óng ta cÇn ph¶i cã biÖn ph¸p sau : - Cho trÎ b¾t ch­íc tiÕng kªu cña con vËt, ®å vËt vµ gäi ®óng tªn. - D¹y trÎ ®äc thuéc th¬, nh÷ng c©u ca dao, c©u ®ång dao. - Trß chuyÖn cïng víi trÎ ®Ó söa lçi ph¸t ©m. - LuyÖn ph¸t ©m cho trÎ ë m«n LQMTXQ Nh÷ng biÖn ph¸p t¸c ®éng vµo trÎ ®Ó luyÖn kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cô thÓ nh­ : - D¹y trÎ ®äc thuéc th¬, nh÷ng c©u ca dao, c©u ®ång dao. ViÖc rÌn ph¸t ©m cho trÎ b»ng c¸ch d¹y trÎ häc thuéc c¸c bµi ca dao, ®ång dao chÝnh lµ ®Ó rÌn bé m¸y ph¸t ©m cña trÎ. Muèn rÌn ph¸t ©m cho trÎ th× tr­íc hÕt c« ph¶i lµ ng­êi ph¸t ©m ®óng, chÝnh x¸c. Lóc ®Çu c« cho trÎ ®äc c¸c bµi th¬ ng¾n, ®¬n gi¶n råi sau ®ã c« n©ng dÇn lªn víi nh÷ng bµi th¬ dµi h¬n vµ khã h¬n ®Ó lµm t¨ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ. C« chó ý vµo nh÷ng tõ trÎ hay m¾c lçi, cho trÎ ®äc nhiÒu lÇn vµ kiªn tr× söa sai cho trÎ. Vd : §Ó luyÖn lçi ph¸t ©m lÉn lén gi÷a “l” vµ “n” ta cã thÓ dïng bµi ®ång dao sau : Mång mét l­ìi trai Mång hai l¸ lóa Mång ba c©u liªm Mång bèn l­ìi liÒm Mång n¨m liÒm giËt M­êi r»m tr¨ng n¸u M­êi s¸u tr¨ng treo Nu na nu nèng Con cèng n»m trong Con ong n»m ngoµi Cñ khoai chÊm mËt HoÆc bµi th¬ : Lµm anh Lµm anh khã ®Êy §©u ph¶i chuyÖn ®ïa Víi em bÐ g¸i Ph¶i ng­êi lín kia… Khi ch÷a lçi ph¸t ©m cho trÎ kh«ng nªn nh¾c nhiÒu ®Õn lçi, cÇn h­íng sù chó ý cña trÎ tËp trung vµo ph¸t ©m cho ®óng. Khi d¹y trÎ ®äc thuéc c¸c bµi th¬ c« rÌn cho trÎ c¸ch ph¸t ©m ®óng ch÷ “n” trong bµi “nu na nu nèng”. Khi ®äc c¸c ch¸u ph¶i ®Æt ®Çu l­ìi ch¹m vµo r¨ng hµm trªn vµ miÖng më khi ph¸t ©m “n” . C« ph¸t ©m mÉu råi cho c¶ líp ph¸t ©m l¹i. C« tËp cho trÎ ph¸t ©m nhiÒu lÇn c¸c tõ ®ã råi cho c¸c ch¸u häc thuéc th× c¸c tõ khã, dÔ nhÇm c¸c ch¸u sÏ dÇn dÇn söa ®­îc. Söa lçi cho trÎ ë mäi lóc, mäi n¬i nh­ kÓ chuyÖn cho trÎ nghe; cho trÎ ®µm tho¹i; kÓ chuyÖn vµ trong c¸c ho¹t ®éng kh¸c. C« h­íng dÉn trÎ khi ®äc ch÷ L th× l­ìi ®Ó lªn phÝa tr­íc cña hµm r¨ng trªn, uèn l­ìi cong lªn phÝa trªn chç ng­êi ta gäi lµ hµm Õch. C« ®äc nhÊn m¹nh ®Ó trÎ cè g¾ng ph¸t ©m ®óng. Nh÷ng trÎ hay m¾c lçi c« cho ®äc trong c¶ nh÷ng giê ®ãn vµ tr¶ trÎ nh­ : “Rén rµng, rÝu rÝt, ch©u chÊu, ch©n tr©u, b©ng khu©ng, c¸i nåi, l«i th«i, leo trÌo, chãi chang, con lîn…”.C« ®äc chËm, râ rµng, m¹ch l¹c gióp trÎ høng thó ®äc c¸c bµi th¬ nµy VD : Khi ®äc c©u th¬ : “Mång mét l­ìi trai Mång hai l¸ lóa” Th× tõ “l¸ lóa” c« nhÊn m¹nh ®Ó c¸c ch¸u söa sai. Víi nh÷ng ch¸u ph¸t ©m sai phÇn vÇn “anh , oanh” thµnh “¡n, o¨n” th× c« sö dông bµi th¬ sau : B¾p c¶i xanh Xanh man m¸t L¸ b¾p c¶i S¾p vßng trßn B¾p c¶i non N»m ngñ gi÷a Hay bµi : Con gµ côc t¸c l¸ chanh Con lîn ñn Øn mua hµnh cho t«i Con chã khãc ®øng khãc ngåi Bµ ¬i ®i chî mua t«i ®ång giÒng. Víi nh÷ng bµi th¬ ®Ó luyÖn ph¸t ©m phÇn vÇn cho trÎ, c« còng sö dông biÖn ph¸p ®äc nhÊn m¹nh vµ cho trÎ ®äc nhiÒu lÇn. §ång thêi c« khuyÕn khÝch ®éng viªn trÎ ®äc gièng c« ®Ó söa sai. Víi c¸c ch¸u ph¸t ©m sai phô ©m”r” vµ “d” th× c« sö dông nh÷ng bµi th¬ sau : R× rµ r× rµ §éi nhµ ®i ch¬i Tèi lÆn mÆt trêi óp nhµ ®i ngñ RÒnh rÒnh rµng rµng Ra gang chiÕu tr¶i XÝch l¹i cho gÇn Mét ng­êi hai ch©n Hai ng­êi bèn ch©n Ba ng­êi s¸u ch©n Bèn ng­êi t¸m ch©n Ch©n gµy ch©n bÐo DÖt v¶i cho bµ V¶i hoa v¶i tr¾ng §Õn khi trêi n¾ng §em v¶i ra ph¬i §Õn mèt ®Ñp trêi §em ra may ¸o RÒnh rÒnh rµng rµng D¹y trÎ ®äc thuéc nh÷ng bµi th¬, ca dao, ®ång dao nh­ : “ Chó bé ®éi hµnh qu©n trong m­a” nh»m môc ®Ých ®Ó luyÖn ph¸t ©m cho trÎ , gióp cho sù chuyÓn ®éng cña l­ìi ®­îc linh ho¹t dÉn ®Õn sù ph¸t ©m ®óng. §Ó luyÖn cho nh÷ng ch¸u ph¸t ©m sai “s” vµ “x” c« sö dông bµi : Hoa sen ®· në Rùc rì ®Çy hå Thoang tho¶ng giã ®­a Mïi h­¬ng man m¸t L¸ sen xanh ng¾t ®äng h¹t s­¬ng ®ªm giã rung ªm ®Òm s­¬ng long lanh ch¹y. 3. Trß chuyÖn cïng víi trÎ Khi trß chuyÖn cïng víi trÎ c« ph¸t hiÖn ra trÎ ph¸t ©m sai ®Ó c« kÞp thêi uèn n¾n riªng cho tõng ch¸u. BiÖn ph¸p luyÖn ph¸t ©m cho trÎ lµ c« luyÖn ph¸t ©m ë mäi lóc, mäi n¬i , víi giê ho¹t ®éng vui ch¬i “ho¹t ®éng gãc”, c« cïng trao ®æi víi trÎ vÒ c¸c ®å ch¬i, ®å dïng häc tËp, c¸c trß ch¬i d©n gian. C« chó ý söa sai cho c¸c ch¸u ngay sau khi trÎ m¾c lçi. Víi giê ho¹t ®éng ngoµi trêi, c« cïng trÎ quan s¸t c¶nh vËt xung quanh, c« trß chuyÖn víi c¸c ch¸u vÒ mét vµi chñ ®Ò nµo ®ã nh­ vÒ c¸c mïa ch¼ng h¹n : Víi trÎ ph¸t ©m sai “trêi n¾ng” thµnh “trêi l¾ng” c« söa ngay b»ng c¸ch c« ph¸t ©m mÉu råi cho trÎ ph¸t ©m l¹i hai, ba lÇn. ThØnh tho¶ng c« kiÓm tra l¹i xem møc ®é tiÕn bé cña trÎ ®Õn ®©u. NÕu trÎ ch­a ph¸t ©m ®óng c« kiªn tr× söa l¹i cho trÎ. Trong qu¸ tr×nh thö nghiÖm viÖc luyÖn ph¸t ©m cho trÎ b»ng c¸c biÖn ph¸p trªn ta thÊy nÕu cã sù quan t©m t¸c ®éng th­êng xuyªn tíi trÎ th× kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ sÏ tiÕn bé rÊt nhiÒu, bëi v× trÎ tiÕp thu rÊt nh¹y bÐn c¸ch ph¸t ©m cña ng­êi lín xung quanh, nhÊt lµ c« gi¸o lµ ng­êi lu«n theo dâi uèn n¾n, ch¨m sãc vµ d¹y dç trÎ. RÌn trÎ th«ng qua c¸c m«n häc nh­ ®äc th¬, ca dao, ®ång dao, kÓ chuyÖn…lµ biÖn ph¸p ®em l¹i hiÖu qu¶ tèt nhÊt. Sau ®©y lµ b¶ng kh¶o s¸t kÕt qu¶ sau khi ®· lµm thùc nghiÖm sö dông c¸c biÖn ph¸p luyÖn ph¸t ©m t¸c ®éng vµo trÎ Sau khi dïng c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng vµo trÎ ®Ó luyÖn ph¸t ©m, ta cã kÕt qu¶ sau : 1. Líp 5 - 6 tuæi A1: Lo¹i tèt : 3 ch¸u 30% Lo¹i kh¸ :7 ch¸u 70% Lo¹i TB : Kh«ng 2. Líp 5 - 6 tuæi A2 Lo¹i tèt : 1 ch¸u 10% Lo¹i kh¸ :9 ch¸u 90% Lo¹i TB : Kh«ng 3. Líp 5 -6 tuæi A3 Lo¹i tèt : 2 ch¸u 20% Lo¹i kh¸ :5 ch¸u 50% Lo¹i TB : 3 ch¸u 30% B¶ng so s¸nh kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ qua hai giai ®o¹n 1. Líp 5 - 6 tuæi A1 Stt Hä vµ tªn Ngµy sinh Thùc tr¹ng Sau khi t¸c ®éng 1 Ng. ThÕ B­êng 2/5/1998 YÕu Kh¸ 2 Ng. ViÖt C­êng 10/6/1998 Kh¸ Tèt 3 T¹ ThÞ Ch©m 15/2/1998 Kh¸ Tèt 4 Lª ThÞ Linh 3/6/1998 TB Kh¸ 5 Hoµng Mü Linh 11/10/1998 TB Kh¸ 6 Ng.ThÞ Linh 5/3/1998 Tb Tèt 7 Ng. thÞ H­¬ng 24/8/1998 TB Kh¸ 8 Lª C«ng HiÖu 20/9/1998 YÕu Kh¸ 9 T¹ V¨n Hµ 20/2/1998 TB Kh¸ 10 §ç ThÞ Hoa 2/2/1998 YÕu Kh¸ 2. Líp 5 - 6 tuæi A2 Stt Hä vµ tªn Ngµy sinh Thùc tr¹ng Sau khi t¸c ®éng 1 T¹ §øc Chung 2/2/1998 TB Kh¸ 2 Lª M¹nh Hïng 7/3/1998 TB Kh¸ 3 NguyÔn ThÞ HiÒn 10/8/1998 YÕu Kh¸ 4 T¹ ThÞ Thu HiÒn 2/5/1998 TB Kh¸ 5 Ng. H÷u TuÊn 11/10/1998 Tb Kh¸ 6 Phïng Q. Tr­êng 3/4/1998 Tb Kh¸ 7 Lª Q. Tr­êng 2/8/1998 YÕu Kh¸ 8 T¹ TuÊn Vò 15/1/1998 Kh¸ Tèt 9 Vi ThÞ Thu Hång 5/4/1998 TB Kh¸ 10 Ph¹m ThÞ Hµ 10/6/1998 YÕu Kh¸ Líp mÉu gi¸o 5 -6 tuæi A3 Stt Hä vµ tªn Ngµy sinh Thùc tr¹ng Sau khi t¸c ®éng 1 Ng. Hång Ngäc 2/11/1998 YÕu Kh¸ 2 T¹ ThÞ Ngäc 7/6/1998 TB Tèt 3 Ng. V¨n Kiªn 10/10/1998 YÕu Kh¸ 4 Lª Träng Kiªn 2/8/1998 TB Kh¸ 5 Lª T. Ph­îng 6/6/1998 TB Tèt 6 Ph¹m T. Ph­¬ng 5/9/1998 YÕu TB 7 TrÇn ThÕ Sang 4/2/1998 TB Kh¸ 8 Ng. Ngäc V÷ng 3/3/1998 YÕu TB 9 Lª §×nh Quý 15/5/1998 YÕu TB 10 T¹ ThÞ Quú 30/4/1998 TB Kh¸ KÕt luËn Qua kh¶o s¸t ta thÊy kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ ®­îc t¨ng dÇn theo th¸ng tuæi lµ phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña trÎ, phï hîp víi sù hoµn thiÖn cña c¬ quan ph¸t ©m mét c¸ch b×nh th­êng. Tuy nhiªn sù t¸c ®éng cña cha mÑ vµ nh÷ng ng­êi lín xung quanh trÎ còng cã ¶nh h­ëng lín ®Õn sù ph¸t ©m cña trÎ. Trong qu¸ tr×nh häc ph¸t ©m ®óng cña trÎ, c« gi¸o mÉu gi¸o cã vai trß hÕt søc quan träng. NÕu c« gi¸o mÉu gi¸o lu«n chó ý ®Õn viÖc luyÖn ph¸t ©m cho trÎ th× kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña trÎ ë løa tuæi mÉu gi¸o lín lµ løa tuæi hoµn thiÖn kh¶ n¨ng ph¸t ©m nhanh nhÊt. Muèn vËy, viÖc luyÖn ph¸t ©m ®óng cho trÎ ph¶i ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn, liªn tôc ë mäi n¬i, mäi lóc. §Æc biÖt lµ viÖc d¹y trÎ ®äc thuéc c¸c bµi ca dao, ®ång dao cã liªn quan ®Õn luyÖn ph¸t ©m ®óng cho trÎ,hoÆc cho trÎ b¾t ch­íc tiÕng kªu con vËt, ®å vËt vµ trß chuyÖn víi trÎ ®Ó söa lçi ph¸t ©m. Th«ng qua viÖc lµm thùc nghiÖm t¸c ®éng c¸c biÖn ph¸p trªn ®Ó luyÖn ph¸t ©m ®óng víi c¸c ch¸u mÉu gi¸o lín ë tr­¬ng mÇm non Thuþ V©n - ViÖt Tr× . KÕt qu¶ thu ®­îc sau khi lµm thùc nghiÖm lµ kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng cña c¸c ch¸u t¨ng lªn râ rÖt. PHÇN III KÕt luËn - kiÕn nghÞ s­ ph¹m I. KÕt luËn Mçi con ng­êi khi sinh ra ®· cã s½n bé m¸y ph¸t ©m, ®ã lµ tiÒn ®Ò vËt chÊt ®Ó s¶n sinh ra ng«n ng÷. Nã lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt quan träng nhÊt mµ thiÕu nã kh«ng thÓ cã ng«n ng÷ . Khi sinh ra ®øa trÎ kh«ng ph¶i ®· cã ngay mét bé m¸y ph¸t ©m hoµn chØnh. ChÝnh løa tuæi mÇm non lµ giai ®o¹n hoµn thiÖn dÇn dÇn bé m¸y ®ã, sù xuÊt hiÖn vµ hoµn thiÖn dÇn cña hai hµm r¨ng, sù vËn ®éng cña m«i, l­ìi, hµm d­íi …Qu¸ tr×nh ®ã diÔn ra tù nhiªn theo quy luËt sinh häc. Tuy nhiªn bé m¸y ph¸t ©m hoµn toµn chØ lµ tiÒn ®Ò vËt chÊt; Qu¸ tr×nh häc tËp rÌn luyÖn mét c¸ch cã hÖ thèng sÏ lµm cho bé m¸y ph¸t ©m ®¸p øng ®­îc nhu cÇu thùc hiÖn c¸c chuÈn mùc ©m thanh ng«n ng÷. V× vËy d¹y trÎ ph¸t ©m ®óng nh÷ng thanh cña ©m tiÕt (thanh ®iÖu, phô ©m ®Çu, ©m ®Öm, phÇn vÇn, ©m chÝnh, ©m cuèi). D¹y trÎ ph¸t ©m ®óng, ph¸t ©m chuÈn lµ biÕt ®iÒu chØnh ©m l­îng khi nãi, ®ång thêi ph¸t triÓn ng«n ng÷ m¹ch l¹c, gióp trÎ cã thuËn lîi trong häc tËp còng nh­ trong giao tiÕp víi nh÷ng ng­êi xung quanh. Trong cuéc sèng hµng ngµy, con ng­êi ph¶i dïng ng«n ng÷ lµ ph­¬ng tiÖn giao tiÕp vµ trao ®æi c¸c vÊn ®Ò víi nhau. Th«ng qua ng«n ng÷ nãi, nÕu muèn ng­êi nghe hiÓu ®­îc th× ph¶i cã ng«n ng÷ m¹ch l¹c, muèn cã ng«n ng÷ m¹ch l¹c th× tr­íc tiªn ph¶i luyÖn ph¸t ©m tèt, cho nªn viÖc luyÖn ph¸t ©m ®óng cã mét vai trß hÕt søc quan träng, nhÊt lµ trong viÖc d¹y trÎ mÉu gi¸o. Kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ cßn phô thuéc vµo bé m¸y ph¸t ©m. ë løa tuæi mÉu gi¸o lín c¸c ch¸u vÉn cßn m¾c mét sè lçi ph¸t ©m khi gÆp nh÷ng ©m khã vµ nh÷ng ©m cã thanh ®iÖu g·y. V× vËy c« gi¸o ph¶i th­êng xuyªn luyÖn ph¸t ©m cho trÎ b»ng mäi c¸ch vµ biÕt s¸ng t¹o th«ng qua c¸c bµi luyÖn tËp ph¸t ©m. Th«ng qua ba biÖn ph¸p t¸c ®éng tíi trÎ mÉu gi¸o lín, ta thÊy nÕu cã sù t¸c ®éng tÝch cùc cña c« gi¸o vµ ng­êi lín xung quanh th× c¸c ch¸u sÏ nhanh chãng ph¸t ©m ®óng lµm cho ng«n ng÷ nãi cña trÎ ®­îc m¹ch l¹c. Khi nãi ng­êi nghe dÔ hiÓu néi dung muèn tr×nh bµy. §Ó ph¸t triÓn lêi nãi cho trÎ ta cÇn cung cÊp vèn tõ, luyÖn nãi ®óng c¸c kiÓu c©u, ph¸t triÓn lêi nãi m¹ch l¹c nh»m ph¸t triÓn toµn diÖn cho trÎ. KiÕn nghÞ s­ ph¹m 1. Ch­¬ng tr×nh ch¨m sãc gi¸o dôc trÎ mÉu gi¸o cÇn cã nh÷ng giê häc ph¸t triÓn ng«n ng÷. Th«ng qua c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng vµo trÎ mÉu gi¸o lín ta thÊy kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ ®­îc tèt h¬n. V× vËy, c¸c tr­êng mÇm non cÇn coi träng c¸c biÖn ph¸p luyÖn ph¸t ©m cho trÎ mÉu gi¸o lín b»ng c¸ch tæ chøc c¸c trß ch¬i; cho trÎ b¾t ch­íc tiÕng kªu c¸c con vËt, ®å vËt vµ ®Æc biÖt tÝch cùc d¹y trÎ ®äc thuéc c¸c bµi th¬, ca dao, ®ång dao cã t¸c dông luyÖn ph¸t ©m vµ t¨ng vèn tõ nhanh cho trÎ kÕt hîp trß chuyÖn cïng trÎ ®Ó luyÖn ph¸t ©m cho tõng trÎ. 2. C¸c biÖn ph¸p trªn kh«ng nh÷ng cã t¸c dông luyÖn ph¸t ©m tèt cho trÎ mµ cßn gióp trÎ ph¸t triÓn c¶m gi¸c, tri gi¸c, trÝ nhí ®Ó lµm giµu vèn tõ cho trÎ vµ ph¸t triÓn ng«n ng÷ m¹ch l¹c, ®ång thêi gióp trÎ hiÓu ®­îc thÕ giíi xung quanh vµ c¸c mèi quan hÖ cña chóng. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®Òu t¹o thuËn lîi ®Ó trÎ mÉu gi¸o lín sau nµy b­íc vµo häc tr­êng phæ th«ng ®­îc thuËn lîi h¬n, dÔ dµng h¬n. Tµi liÖu tham kh¶o 1. T©m lý häc trÎ em løa tuæi mÇm non tõ lät lßng ®Õn 6 tuæi : NguyÔn ¸nh TuyÕt - NguyÔn Nh­ Mai - §inh Kim Thoa -1994 2. T©m lý trÎ em : TS NguyÔn C«ng Hoµn vµ NguyÔn Mai Hµ - 1994 3. Sinh lý trÎ em : PGS - T.s T¹ Thuý Loan vµ TrÇn ThÞ Loan -1995 5. Ph­¬ng ph¸p ph¸t triÓn ng«n ng÷ cho trÎ mÉu gi¸o : NguyÔn Xu©n Khoa - 1997 6. TiÕng ViÖt dïng cho hÖ ®µo t¹o gi¸o viªn mÇm non (TËp II) : NguyÔn Xu©n Khoa - 1997 Phô lôc PhÇn I : më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi 2. Môc ®Ých nghiªn cøu 3. NhiÖm vô nghiªn cøu 4. ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 5. §èi t­îng vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu PhÇn II : Néi dung nghiªn cøu Ch­¬ng I : c¬ së lý luËn I. §¨c ®iÓm cña ©m tiÕt TiÕng ViÖt II. Nh÷ng ®Æc ®iÓm ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o III. Néi dung vµ ph­¬ng ph¸p luyÖn ph¸t ©m cho trÎ Ch­¬ng II : Kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m cña trÎ mÉu gi¸o I. C¬ së tiÕn hµnh kh¶o s¸t II. C¸ch tiÕn hµnh kh¶o s¸t III. KÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tr¹ng kh¶ n¨ng ph¸t ©m ®óng ë 3 løa tuæi (bÐ, nhì, lín) cho thÊy kÕt qu¶ ph¸t ©m cña trÎ Ch­¬ng III. Mét sè biÖn ph¸p luyÖn ph¸t ©m cho trÎ PhÇn III KÕt luËn - KiÕn nghÞ s ­ ph¹m I. KÕt luËn II. KiÕn nghÞ s­ ph¹m

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doctieu luan 15.doc
Luận văn liên quan