[Tóm tắt] Luận án Khó khăn tâm lý của phụ nữ trong đấu tranh chống bạo lực gia đình

1. Kết luận KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là vấn đề được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm. Tuy nhiên, đây là vấn đề mới và còn nhiều nội dung cần tiếp tục được nghiên cứu sâu rộng hơn. 1.1. Nghiên cứu lý luận cho thấy, KKTL là những yếu tố tâm lý gây cản trở hoạt động của chủ thể, có thể biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là những yếu tố tâm lý gây cản trở phụ nữ ngăn chặn và xóa bỏ việc cưỡng ép về thể chất, tinh thần, tình dục và kinh tế của chồng đối với bản thân, nó có thể được biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. 1.2. Kết quả nghiên cứu thực tiễn KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ cho thấy: Phần lớn phụ nữ có nhiều khó khăn trong đấu tranh chống BLGĐ ở cả 3 mặt biểu hiện: Nhận thức, thái độ và hành vi, trong đó khó khăn về thái độ lớn nhất. Khó khăn về nhận thức được biểu hiện rõ nét nhất ở những hiểu biết sai lệch về hành vi BLGĐ. Khó khăn về thái độ nổi bật nhất ở việc từ bỏ đấu tranh chống bạo lực với mong muốn giữ gìn sự ổn định gia đình. Khó khăn về hành vi thể hiện rõ rệt nhất trong việc chưa tìm được những cách giải quyết bạo lực một cách phù hợp và hiệu quả.

doc27 trang | Chia sẻ: builinh123 | Ngày: 01/08/2018 | Lượt xem: 237 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu [Tóm tắt] Luận án Khó khăn tâm lý của phụ nữ trong đấu tranh chống bạo lực gia đình, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ____________ LÝ THỊ MINH HẰNG LÝ THỊ MINH HẰNG KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH Chuyên ngành: TÂM LÝ HỌC CHUYÊN NGÀNH Mã số: 62 31 80 05 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI – 2014 Công trình được hoàn thành tại: Khoa Tâm lý học – Học viện Khoa học Xã hội Người hướng dẫn khoa học 1: PGS. TS. Hoàng Anh Người hướng dẫn khoa học 2: TS. Lê Văn Hảo Phản biện 1: GS. TS. Phạm Thành Nghị Phản biện 2: PGS. TS. Trần Quốc Thành Phản biện 3: PGS. TS. Nguyễn Hữu Thụ Luận án sẽ được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước tại: Học Viện Khoa học xã hội Việt Nam Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc Gia - Thư viện Học viện Khoa học xã hội - Thư viện Viện Tâm lý học MỞ ĐẦU TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Bạo lực gia đình (BLGĐ) đối với phụ nữ là vấn đề có tính chất toàn cầu. Ở Việt Nam, BLGĐ diễn ra khá phổ biến trong mọi tầng lớp nhân dân và đã có mặt ở hầu khắp các vùng khác nhau trên đất nước. Mặc dù Việt Nam đã thể hiện cam kết cao trong việc xây dựng Luật và các chính sách đối phó với BLGĐ nhưng vẫn tồn tại khoảng trống giữa lý thuyết và thực tế triển khai. Phần lớn những phụ nữ bị bạo lực thường không dám đối diện với vấn đề này. Họ cố gắng chịu đựng với mong muốn có được sự bình yên trở lại trong gia đình. Chính vì vậy, hậu quả của bạo lực thường rất nghiêm trọng. Để xây dựng một nền văn hóa mới, đạo đức mới, công bằng và dân chủ, việc phát hiện và chỉ rõ nguyên do của những khó khăn tâm lý (KKTL) của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài: “KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ ” là rất cần thiết. 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Phát hiện những KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ và những yếu tố tác động đến KKTL này. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp giúp phụ nữ khắc phục những KKTL đã được xác định. 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Biểu hiện và mức độ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. 4. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Khảo sát bằng bảng hỏi 150 phụ nữ và phỏng vấn sâu 30 phụ nữ. Bên cạnh đó, chúng tôi còn trưng cầu ý kiến của 5 chuyên gia Tâm lý học, 8 cán bộ hoạt động trong lĩnh vực phòng chống BLGĐ,12 cán bộ quản lý xã, thôn...(Hội phụ nữ, Hội nông dân, Trưởng thôn...). 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 5.1. KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ biểu hiện trên cả ba mặt: Nhận thức, thái độ và hành vi, trong đó khó khăn về thái độ trong đấu tranh chống BLGĐ được thể hiện rõ nét nhất. 5.2. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ như: Chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ, trình độ học vấn, mức độ hài lòng về cuộc sống, sự hỗ trợ của cộng đồngtrong đó sự hỗ trợ của cộng đồng có ảnh hưởng nhiều nhất đến các mặt biểu hiện của KKTL. 5.3. Xây dựng niềm tin - Nâng cao nhận thức - Tạo sức mạnh hành động tích cực cho phụ nữ sẽ giúp họ hạn chế và khắc phục những KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ. 6. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 6.1. Xây dựng cơ sở lý luận nghiên cứu KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. Cụ thể: Làm rõ khái niệm công cụ: “KKTL”, “BLGĐ đối với phụ nữ", “Đấu tranh chống BLGĐ”, “KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ”; Xác định biểu hiện KKTL, tiêu chí đo và yếu tố tác động đến KKTL được nghiên cứu. 6.2. Làm rõ thực trạng KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ, các yếu tố ảnh hưởng đến KKTL và mối tương quan giữa chúng. 6.3. Đề xuất một số biện pháp khắc phục KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. 7. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU 7.1. Giới hạn về nội dung nghiên cứu: - Luận án tập trung nghiên cứu bạo lực của chồng đối với phụ nữ. - KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ được xem xét ở các mặt biểu hiện về nhận thức, thái độ và hành vi. - Luận án chỉ đề xuất một số biện pháp khắc phục KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ, không tiến hành thực nghiệm. 7.2. Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên nhóm khách thể là phụ nữ bị bạo lực. 7.3. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện tại 6 xã thuộc 3 tỉnh phía Bắc: - Xã Liêm Cần và Liêm Phong thuộc huyện Thanh Liêm- Hà Nam - Xã Phạm Ngũ Lão và Song Mai thuộc huyện Kim Động - Hưng Yên - Xã Mường Khến và Thanh Hối thuộc huyện Tân Lạc- Hoà Bình 8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8.1. Những nguyên tắc phương pháp luận - Tiếp cận hoạt động: KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ được chúng tôi tiến hành nghiên cứu thông qua hoạt động thực tiễn của phụ nữ. Cách tiếp cận này nhằm nghiên cứu các mặt biểu hiện về nhận thức, thái độ và hành vi của KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ của phụ nữ. - Tiếp cận hệ thống: Xem xét các chuẩn mực văn hóa của dân tộc (lối sống, hệ thống giá trị truyền thống,), Đồng thời, đứng trên quan điểm bình đẳng giới, quan tâm đến quyền của phụ nữ. Coi đây là những căn cứ xác định các yếu tố ảnh hưởng đến KKTL. 8.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể 8.2.1. Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu 8.2.2. Phương pháp điều tra bảng hỏi 8.2.3. Phương pháp phỏng vấn sâu 8.2.4. Phương pháp quan sát 8.2.5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (case study) 8.2.6. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia 8.2.7. Phương pháp thống kê toán học 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN Khó khăn tâm lý của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là một chủ đề khó nghiên cứu về cả nội dung cũng như phương pháp thực hiện. Cho đến nay, ở Việt Nam có rất ít công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này, đặc biệt dưới góc độ Tâm lý học. 9.1. Đóng góp về mặt lý luận Luận án đã xây dựng được khái niệm KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ, chỉ ra được các biểu hiện cụ thể của KKTL này về nhận thức, thái độ và hành vi, tiêu chí đánh giá KKTL và một số yếu tố tác động đến KKTL được nghiên cứu. Những nét mới này góp phần làm sáng tỏ hơn lý luận về KKTL nói chung và của người phụ nữ nói riêng trong đấu tranh chống BLGĐ. 9.2. Đóng góp về mặt thực tiễn Luận án đã mô tả được bức tranh KKTL trên các mặt nhận thức, thái độ và hành vi của người phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ và thực trạng một số yếu tố tác động đến KKTL này. Trên cơ sở đó, một số biện pháp tác động tâm lý: Xây dựng niềm tin - Nâng cao nhận thức - Tạo sức mạnh hành động cho phụ nữ được xác định là có hiệu quả trong giảm bớt KKTL. Những kết quả mới này là tài liệu tham khảo bổ ích để giáo dục về đấu tranh chống BLGĐ cho phụ nữ. Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU KKTL CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU KKTL CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH Trong nhiều tài liệu nghiên cứu, BLGĐ đối với phụ nữ còn được gọi là bạo lực trong mối quan hệ thân thiết (IPV). 1.1.1. Những nghiên cứu KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ ở nước ngoài 1.1.1.1. Những nghiên cứu về BLGĐ Dạng bạo lực được nghiên cứu phổ biến nhất là bạo lực thể chất, nó có liên quan chặt chẽ với bạo lực tình dục. Mặc dù nghiên cứu về phạm vi và sự ảnh hưởng của bạo lực tinh thần đối với phụ nữ còn rất ít, nhưng cho thấy đây là dạng bạo lực phổ biến nhất. Các nhà nghiên cứu cũng đang tranh cãi về tính đa dạng xã hội trong hành vi bạo lực đối với phụ nữ phụ thuộc vào sự thừa nhận mang tính văn hoá - xã hội đối với những hành vi đó. 1.1.1.2. Những nghiên cứu về đấu tranh chống BLGĐ Các nghiên cứu về đấu tranh chống BLGĐ đã chỉ ra được những vấn đề lý luận về bản chất của quá trình đấu tranh chống BLGĐ là ngăn chặn và xóa bỏ bạo lực nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ nữ. 1.1.1.3. Những nghiên cứu về KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ Biểu hiện KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ: Phụ nữ có một niềm tin sâu sắc về sự phụ thuộc của mình vào chồng. Những dấu hiệu cảm xúc tiêu cực ở phụ nữ khá phổ biến: Thấy bản thân không thể đương đầu với những gì mình phải làm, chán nản, mất hy vọng về cuộc sống của bản thân. Đa số phụ nữ có xu hướng chấp nhận bạo lực. Hầu hết các nghiên cứu đều chỉ ra nguyên nhân cơ bản, sâu xa nhất dẫn đến hành vi BLGĐ của người chồng cũng như sự chấp nhận, cam chịu của phụ nữ là tính gia trưởng. 1.1.2. Những nghiên cứu về KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ ở Việt Nam 1.1.2.1. Nghiên cứu về BLGĐ Ở Việt Nam, vấn đề BLGĐ bắt đầu được quan tâm từ những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ XX. Một số nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 1996- 2001 cho thấy mức độ phổ biến của các dạng BLGĐ, nguyên nhân và hậu quả Cho đến nay, vấn đề BLGĐ được nghiên cứu rộng rãi hơn. Tuy nhiên, theo nhận định của Ngân hàng thế giới (2011): ”Các thông tin về BLGĐ vẫn còn hạn chế, chỉ có một số nghiên cứu định lượng trên quy mô nhỏ và nghiên cứu định tính, mặc dù vậy cũng đủ chỉ ra rằng vấn đề BLGĐ đối với phụ nữ ở Việt Nam có tồn tại”. Có thể xem xét dựa trên hành vi cá nhân của người chồng hoặc do tác động bởi hành vi của chính phụ nữ là những yếu tố liên quan đến sự xuất hiện hành vi bạo lực. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận yếu tố tâm lý xã hội, chẳng hạn như những chuẩn mực văn hóa truyền thống đã ủng hộ sự thống trị của người chồng, cho phép người chồng bạo lực vợ. 1.1.2.2. Nghiên cứu về đấu tranh chống BLGĐ Phân tích kết quả các nghiên cứu về đấu tranh chống BLGĐ cho thấy, các nhà nghiên cứu đang rất quan tâm đến việc ngăn chặn và đẩy lùi nạn BLGĐ. Thông qua các nghiên cứu này, nhiều giải pháp đã được đề xuất và thực hiện. Tuy nhiên, do tính chất phức tạp của BLGĐ, cần tiếp tục có nhiều nghiên cứu sâu hơn phục vụ cho công tác phòng, chống BLGĐ ở Việt Nam. 1.1.2.3. Nghiên cứu về KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ * Về quan điểm, thái độ của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ: Một số loại hành vi bạo lực được nhiều tầng lớp xã hội kể cả nạn nhân coi là có thể chấp nhận được. Một loạt lý do của sự im lặng là vì xấu hổ, muốn giữ thể diện cho gia đình, coi đó là việc riêng của gia đình và nghĩ rằng không ai có thể giúp được hoặc e ngại bạo lực sẽ tiếp diễn. Phụ nữ che dấu hành vi bạo lực của chồng xuất phát từ nhận thức về vai trò của mình trong gia đình “Lấy chồng thì phải theo chồng”. * Về cách ứng phó của phụ nữ đối với BLGĐ: Cách phụ nữ ứng phó trong hoàn cảnh BLGĐ khá đa dạng. Do không nhận được sự hỗ trợ của cộng đồng, nhiều phụ nữ đã mất niềm tin vào sự thay đổi tình trạng của bản thân. Họ im lặng hoặc bỏ qua hành vi bạo lực của chồng. Chỉ khi nào bạo lực thực sự nghiêm trọng, đe dọa đến tính mạng và hạnh phúc gia đình thì người phụ nữ mới buộc phải hành động. 1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KKTL CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH. 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản 1.2.1.1. KKTL KKTL là những yếu tố tâm lý gây cản trở hoạt động của chủ thể, có thể biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. KKTL có thể xuất hiện ở một hay nhiều mặt biểu hiện trên của chủ thể. * Đặc điểm của KKTL trong hoạt động: Tính cản trở, tính không phù hợp, tính kém hiệu quảTuy nhiên, trong điều kiện nghiên cứu của luận án, chúng tôi chỉ tiếp cận đặc điểm thể hiện tính cản trở làm tiêu chí đánh giá KKTL trong hoạt động của cá nhân. * Các biểu hiện của KKTL trong hoạt động: KKTL được xem xét trên 3 mặt biểu hiện: Nhận thức, thái độ và hành vi. * Các mức độ KKTL: Các mức độ của KKTL được xem xét cụ thể ở tần số xuất hiện cản trở ở các mặt biểu hiện: nhận thức, thái độ và hành vi. Cụ thể như sau: Cản trở ít, cản trở nhiều, cản trở rất nhiều. 1.2.1.2. BLGĐ đối với phụ nữ BLGĐ đối với phụ nữ là những hành động cưỡng ép của chồng gây tổn thương cho người phụ nữ, có thể biểu hiện ở mặt thể chất, tinh thần, tình dục và kinh tế. Những hành động cưỡng ép này là sự tấn công có chủ ý của người chồng mà không được sự đồng ý của người phụ nữ, có 4 hình thức BLGĐ: Bạo lực tinh thần, bạo lực thể chất, bạo lực tình dục, bạo lực kinh tế.Hành vi bạo lực thường không phải là mới mà được lặp đi lặp lại, đặc biệt là dạng bạo lực thể chất, gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ đối với người phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến gia đình, cộng đồng và xã hội. 1.2.1.3. Đấu tranh chống BLGĐ đối với phụ nữ Đấu tranh chống BLGĐ của phụ nữ là hành động ngăn chặn và xoá bỏ việc cưỡng ép về thể chất, tinh thần, tình dục và kinh tế của chồng đối với phụ nữ. Đây là hoạt động đầy khó khăn, phức tạp, đa chiều, không giải quyết ngay được. Nó có thể kéo dài bởi tính chất chu kỳ của hành vi bạo lực và sâu xa hơn là yếu tố văn hóa. Cơ sở nghiên cứu về đấu tranh chống BLGĐ đối với phụ nữ là hệ thống quan điểm lý thuyết nữ quyền. 1.2.1.4. KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là những yếu tố tâm lý gây cản trở phụ nữ ngăn chặn và xóa bỏ việc cưỡng ép về thể chất, tinh thần, tình dục và kinh tế của chồng đối với bản thân, có thể được biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. 1.2.2. Một số biểu hiện KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.2.1. Khó khăn về nhận thức của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ - Khó khăn thể hiện trong nhận thức không đúng vai trò của người phụ nữ trong gia đình đối với việc ngăn chặn và xóa bỏ bạo lực của chồng. - Khó khăn thể hiện trong nhận thức không đúng về hành vi bạo lực trong đấu tranh chống BLGĐ. 1.2.2.2. Khó khăn về thái độ của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ - Khó khăn thể hiện ở thái độ tiêu cực đối với bản thân trong đấu tranh chống BLGĐ. - Khó khăn thể hiện trong thái độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ vì mong muốn giữ gìn sự ổn định gia đình. - Khó khăn thể hiện ở thái độ thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng trong đấu tranh chống BLGĐ. 1.2.2.3. Khó khăn về hành vi của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ - Khó khăn trong việc giảm bớt hành vi lảng tránh đấu tranh chống BLGĐ. - Khó khăn trong hành vi tìm ra cách thức giải quyết vấn đề BLGĐ. 1.2.3. Tiêu chí đánh giá KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.3.1. KKTL về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.3.2. KKTL về thái độ trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.3.3. KKTL về hành vi trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.3.4. KKTL nói chung trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ 1.2.4.1. Những yếu tố chủ quan: Mức độ hài lòng về cuộc sống, học vấn, chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ 1.2.4.2. Những yếu tố khách quan: Ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo, ảnh hưởng của dư luận xã hội (thể hiện trong sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng), điều kiện sống của phụ nữ (kinh tế gia đình, số con). Tiểu kết chương 1 Chương 2. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.1.1. Khách thể và địa bàn nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trên 150 phụ nữ bị bạo lực tại 3 tỉnh Hà Nam, Hưng Yên, Hoà Bình. Bảng 2.1. Đặc điểm khách thể nghiên cứu Bình diện xem xét Tỉ lệ(%) Độ tuổi 18-35 tuổi 22,7 36-45 tuổi 40,7 46- 60 tuổi 36,6 Nghề nghiệp Cán bộ 3,3 Công nhân 2,6 Nông dân 90,2 Lao động tự do 3,9 Dân tộc Kinh 72,5 Mường 27,5 Hôn nhân Đang có chồng 94,1 Góa chồng 2,0 Ly dị 1,3 Ly thân 1,9 Sống chung với bạn tình 0,7 Học vấn Tiểu học 6,5 Trung học cơ sở 59,5 Trung học phổ thông 30,1 Trung cấp nghề 1,3 CĐ/ĐH trở lên 0,7 Chưa từng đi học 1,9 Kinh tế gia đình Hộ nghèo/cận nghèo 20,3 Bình thường 79,7 Tham gia CLB “Cùng chia sẻ” Có 50,4 Không 49,6 2.1.2. Các giai đoạn nghiên cứu - Giai đoạn 1: Xây dựng cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. - Giai đoạn 2: Thiết kế công cụ điều tra. - Giai đoạn 3: Khảo sát thăm dò. - Giai đoạn 4: Khảo sát chính thức. - Giai đoạn 5: Viết văn bản luận án chính thức theo quy định. 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN 2.2.1. Mục đích nghiên cứu 2.2.2. Nội dung nghiên cứu 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC TIẾN 2.3.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi 2.3.2. Phương pháp quan sát 2.3.3. Phương pháp phỏng vấn sâu 2.3.4. Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình 2.4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ TÀI LIỆU Sau khi nhập liệu qua chương trình EpiData 2 lần, 150 bảng số liệu được chuyển sang xử lý bằng chương trình SPSS dùng trong môi trường Window phiên bản 12.0. Kỹ thuật thống kê được sử dụng là phân tích độ tin cậy bằng phương pháp tính hệ số Alpha của Cronbach nhằm xác định độ tin cậy và độ giá trị của thang đo trong bảng hỏi. Các thông số và phép thống kê được sử dụng trong nghiên cứu là phân tích thống kê mô tả và phân tích thống kê suy luận. Phân tích thống kê mô tả sử dụng các chỉ số: Điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tần số và chỉ số %. Phân tích thống kê suy luận sử dụng các phép thống kê: Phân tích so sánh, phân tích tương quan nhị biến, phân tích hồi quy tuyến tính. Số liệu điều tra được chúng tôi xử lý theo hai hướng: 2.4.1. Xử lý theo nhóm 2.4.2. Xử lý theo cá thể Tiểu kết chương 2 Chương 3 THỰC TRẠNG KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH 3.1. THỰC TRẠNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH CỦA KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Nghiên cứu khảo sát tình trạng BLGĐ đối với phụ nữ trong vòng 12 tháng trước khi phỏng vấn. Do khách thể là nhóm phụ nữ được xác định là nạn nhân nên 100 % phụ nữ đều trải qua BLGĐ với nhiều hình thức và mức độ khác nhau. Các hình thức BLGĐ đối với phụ nữ được xem xét bao gồm: Bạo lực tinh thần, bạo lực thể xác, bạo lực tình dục và bạo lực kinh tế. Bảng 3.5. Tỷ lệ các nhóm phụ nữ bị các hình thức BLGĐ khác nhau Các nhóm phụ nữ Số lượng Tỉ lệ (%) Bị 1 hình thức bạo lực 22 14,7 Bị 2 hình thức bạo lực 50 33,3 Bị 3 hình thức bạo lực 59 39,3 Bị 4 hình thức bạo lực 19 12,7 Theo kết quả nghiên cứu, hầu hết phụ nữ đều chịu 2 hình thức bạo lực trở lên. Trong đó, số phụ nữ bị bạo lực tinh thần và bạo lực thể chất chiếm tỉ lệ cao nhất thể hiện mức độ phổ biến của 2 dạng bạo lực này. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, một số đặc điểm cá nhân của người gây bạo lực có liên quan đến mức độ BLGĐ như độ tuổi, nghề nghiệp, mức độ thường xuyên uống rượuTrong đó, rượu được xem là yếu tố có liên quan đến nhiều dạng bạo lực hơn cả (gồm bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần và bạo lực tình dục). 3.2. THỰC TRẠNG KKTL CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH 3.2.1. Đánh giá chung về mức độ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ Kết quả thu được ở bảng 3.6 cho thấy, KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ được biểu hiện ở cả 3 mức độ: Có ít KKTL, có nhiều KKTL và có rất nhiều KKTL. Số phụ nữ có ít KKTL chiếm 16,7%; 68,7% phụ nữ có nhiều KKTL và 14,6% có rất nhiều KKTL. Như vậy, đa số phụ nữ đang gặp phải một số KKTL nhất định trong đấu tranh chống BLGĐ. Bảng 3.6. Đánh giá mức độ KKTL của phụ nữ (tính theo %) TT Các mức độ khó khăn Các mặt khó khăn Mức I Mức II Mức III 1 Nhận thức 20,0 58,7 21,3 2 Thái độ 10,0 67,3 22,7 3 Hành vi 18,7 67,3 14,0 Chung 16,7 68,7 14,6 Ghi chú: Mức I: Có ít KKTL; Mức II: Có nhiều KKTL; Mức III: Có rất nhiều KKTL Xét theo điểm trung bình (ĐTB) của từng mặt nhận thức, thái độ và hành vi cho thấy phụ nữ có cản trở nhiều ở cả 3 mặt biểu hiện của KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ. Mặc dù sự chênh lệch về điểm giữa 3 mặt nhận thức, thái độ và hành vi của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là không nhiều, song xếp theo thứ bậc cho phép chúng ta khẳng định rằng phụ nữ gặp cản trở nhiều nhất trong thái độ (ĐTB= 2,02). Biểu đồ 3.1. Đánh giá mức độ KKTL của phụ nữ (theo ĐTB) 3.2.2. Biểu hiện KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ 3.2.2.1. Khó khăn về nhận thức của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ a) Khó khăn thể hiện trong nhận thức không đúng vai trò người phụ nữ trong gia đình đối với việc ngăn chặn và xóa bỏ BLGĐ. Xem xét số liệu ở bảng 3.7 chúng tôi thấy phụ nữ có nhiều nhận thức không đúng về vai trò của bản thân trong gia đình đối với việc đấu tranh chống bạo lực (ĐTB= 2,09). Bảng 3.7. Nhận thức không đúng vai trò của người phụ nữ trong gia đình đối với việc đấu tranh chống BLGĐ Biểu hiện Đúng (%) Đúng một phần (%) Sai (%) ĐTB ĐLC 1. Phụ nữ phải luôn yêu thương chồng cho dù anh ta là người gây bạo lực. 44,4 11,8 43,8 2,03 0,91 2. Phụ nữ phải luôn biết vâng lời chồng ngay cả khi không đồng ý. 33,3 11,8 54,9 1,80 0,92 3. Tất cả mọi việc quan trọng nên để chồng quyết định. 30,1 15,6 54,3 1,77 0,89 4. Phụ nữ là người không quan trọng bằng chồng và con cái. 32,7 7,1 60,2 1,74 0,93 5. Trẻ em sẽ tốt hơn khi ở trong gia đình có cả bố và mẹ cho dù người bố bạo lực. 54,9 16,0 29,1 2,28 0,87 6. Nếu phụ nữ ly hôn sẽ làm gia đình bố mẹ đẻ xấu mặt với mọi người xung quanh. 50,3 19,6 30,1 2,23 0,86 7. Những phụ nữ chung thủy không bao giờ chấp nhận ly hôn. 56,2 15,0 28,8 2,30 0,87 ĐTB chung 2,09 0,59 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. b) Khó khăn thể hiện trong nhận thức không đúng hành vi BLGĐ. Phụ nữ đã phần nào nhận thức được hậu quả sâu xa của BLGĐ, đã ý thức được trách nhiệm của người gây bạo lực, song vẫn nhận thức sai về bản chất hành vi BLGĐ. Hầu hết phụ nữ cho rằng BLGĐ là va chạm/mâu thuẫn vợ chồng (70,6%) và 52,3% cho rằng hành vi này không thể ngăn chặn được. Đây là cản trở lớn nhất trong nhận thức của phụ nữ. Bảng 3.8. Nhận thức không đúng về hành vi BLGĐ Biểu hiện Đúng (%) Đúng một phần (%) Sai (%) ĐTB ĐLC 1. BLGĐ là chuyện bình thường của mối quan hệ vợ chồng. 45,1 14,4 40,6 2,07 0,92 2. Hành động ghen tuông/kiểm soát của người chồng là thể hiện tình yêu với vợ. 39,9 18,3 41,9 2,00 0,90 3. BLGĐ là va chạm vợ chồng. 70,6 11,1 18,3 2,55 0,76 4. BLGĐ không thể ngăn chặn được. 52,3 17,6 30,1 2,25 0,87 5. BLGĐ là hành vi sai trái nhưng không phải là phạm tội 32,0 17,6 50,4 1,83 0,89 6. BLGĐ nên được xử lý nhẹ hơn so với các loại tội phạm khác. 35,3 22,2 42,5 1,95 0,88 7. BLGĐ sẽ tự chấm dứt nếu kinh tế gia đình dư dả, khấm khá hơn. 50,1 26,1 22,9 2,31 0,80 ĐTB chung 2,47 0,57 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. 3.2.2.2. Khó khăn về thái độ của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ a) Khó khăn thể hiện trong thái độ tiêu cực đối với bản thân trong đấu tranh chống BLGĐ. Bảng 3.9. Thái độ tiêu cực đối với bản thân trong đấu tranh chống BLGĐ Biểu hiện Rất nhiều (%) Một chút (%) Không cảm thấy gì (%) ĐTB ĐLC 1. Xấu hổ nếu ai đó biết mình bị BL 70,6 17,6 11,8 2,62 0,66 2. Thấy mình đáng phải chịu bạo lực 2,0 17,6 80,4 1,22 0,42 3. Chán ghét bản thân 12,4 32,7 54,9 1,59 0,70 4. Thấy mình không còn giá trị 18,3 23,5 58,2 1,61 0,78 ĐTB chung 1,91 0,35 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. Phụ nữ có nhiều thái độ tiêu cực đối với bản thân, biểu hiện rõ nét nhất là ở thái độ xấu hổ với mọi người xung quanh (70,6%). Mặc dù phần đông phụ nữ không thấy mình đáng phải chịu bạo lực song hơn nửa số phụ nữ đã từng nghi ngờ bản thân có lỗi với chồng: nói nhiều, hay kêu ca, không đáp ứng nhu cầu tình dục của chồng b) Khó khăn thể hiện trong thái độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ với mong muốn giữ gìn sự ổn định của gia đình. Bảng 3.10. Thái độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ với mong muốn giữ gìn sự ổn định của gia đình Biểu hiện Rất nhiều (%) Một chút (%) Không cảm thấy gì (%) ĐTB ĐLC 1. Lo lắng hành vi bạo lực của chồng sẽ ngày càng tăng. 50,3 27,5 22,2 2,31 0,79 2. Lo sợ cho sự an toàn của con cái. 38,6 32,0 29,4 2,11 0,81 3. Sợ tan vỡ gia đình. 34,0 23,5 42,5 1,93 0,87 4. Sợ mang tiếng xấu cho chồng. 49,6 26,2 24,2 2,12 0,98 5. Sợ làm xấu mặt bố mẹ đẻ. 19,6 51,6 28,8 1,83 0,94 ĐTB chung 2,28 0,82 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. Thái độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ là biểu hiện rõ rệt nhất về khó khăn tâm lý của phụ nữ. Hầu hết họ bị ràng buộc bởi tình cảm và kinh tế với chồng. Bên cạnh đó, sự an toàn cho con cái và những người thân trong gia đình là mối lo ngại lớn khiến nhiều phụ nữ không dám chống lại hành vi bạo lực của chồng. c) Khó khăn biểu hiện trong thái độ thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng trong đấu tranh chống BLGĐ. Sự thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng có thể xuất phát từ chính thái độ tiêu cực của phụ nữ cũng như thái độ của những người xung quanh đối với họ. Bởi lẽ, cộng đồng thường hay kỳ thị, phân biệt đối xử với phụ nữ. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ của những người xung quanh chưa thực sự có hiệu quả. Nhiều ý kiến cho thấy, phụ nữ chưa hài lòng với sự giúp đỡ này bởi sự việc không được giải quyết và không có sự thay đổi. Bảng 3.11. Thái độ thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng trong đấu tranh chống BLGĐ Biểu hiện Rất nhiều (%) Một chút (%) Không cảm thấy gì (%) ĐTB ĐLC 1. Sợ không ai tin chuyện của mình. 13,1 50,3 36,6 1,56 0,86 2. Sợ bị mọi người coi thường khi kể rằng mình bị bạo lực. 57,6 20,2 22,2 2,12 0,98 3. Không tin là sẽ nhận được sự hỗ trợ từ những người xung quanh. 7,2 51,0 41,8 1,35 0,71 4. Mọi người có hỗ trợ thì cũng không giải quyết được gì, tất cả đều thế thôi. 21,6 57,6 20,8 1,86 0,59 ĐTB chung 1,73 0,55 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. 3.2.2.3. Khó khăn về hành vi của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ a) Khó khăn trong việc giảm bớt hành vi lảng tránh đấu tranh chống BLGĐ. Bảng 3.12. Hành vi của phụ nữ trong mối quan hệ với người xung quanh Biểu hiện Thường xuyên (%) Thỉnh thoảng (%) Không bao giờ (%) ĐTB ĐLC 1. Tránh giao tiếp với người xung quanh. 20,9 19,0 60,1 1,62 0,81 2. Ít xuất hiện ở những nơi đông người. 20,3 25,5 54,2 1,67 0,79 3. Tránh nói chuyện về bản thân. 23,5 30,7 45,8 1,79 0,80 ĐTB chung 1,78 0,49 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. Những hành vi trong bảng 3.12 cho thấy, phụ nữ đang né tránh nhằm che dấu tình trạng của bản thân. Nó có thể xuất phát từ lý do khách quan (sự thiếu hỗ trợ của người thân và cộng đồng) và chủ quan (nhận thức và thái độ của phụ nữ về đấu tranh chống BLGĐ) nêu trên. b) Khó khăn trong hành vi tìm ra cách thức giải quyết vấn đề BLGĐ. Bảng 3.13. Hành vi giải quyết vấn đề BLGĐ của phụ nữ Biểu hiện Thường xuyên (%) Thỉnh thoảng (%) Không bao giờ (%) ĐTB ĐLC 1. Nhẫn nhịn, chịu đựng 52,3 37,9 9,8 2,45 0,64 2. Cãi lại 7,2 75,8 18,0 1,92 0,47 3. Đánh lại 1,3 2,0 96,7 1,05 0,26 4. Bỏ đi chỗ khác một lúc rồi về 11,8 41,8 46,4 1,67 0,68 5. Ra khỏi nhà qua đêm rồi về 3,3 15,5 81,2 1,40 0,59 ĐTB chung 1,92 0,54 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất= 3; ĐTB càng cao thể hiện KKTL càng nhiều. Cách thức nào chúng tôi cũng thấy phụ nữ đang gặp khó khăn trong hành động ngăn chặn và xóa bỏ BLGĐ. Những hành vi này là kết quả của sự buồn chán xảy ra khá phổ biến ở hầu hết phụ nữ bị bạo lực. Do đó, xuất hiện hành vi trốn tránh hay phụ thuộc, hoặc sự phản kháng có thể bị mất sự kiểm soát. 3.2.2.4. Tương quan giữa các mặt biểu hiện KKTL: Nhận thức và thái độ đều có tương quan tỉ lệ thuận có ý nghĩa thống kê với hành vi của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. Hình 3.1. Tương quan giữa các mặt KKTL Hình 3.2 cho thấy hầu hết các biểu hiện trong các mặt nhận thức, thái độ và hành vi đều có mối tương quan tỉ lệ thuận có ý nghĩa thống kê với nhau từng đôi một. Hệ số tương quan giữa các cặp biến số này cho biết khi một trong các biểu hiện KKTL trong nhận thức, thái độ hoặc hành vi thay đổi thì các biểu hiện khác cũng thay đổi tương ứng hoặc cùng tăng hoặc cùng giảm. Hình 3.2. Tương quan giữa các biểu hiện trong từng mặt KKTL 3.2.3. Sự khác biệt về mức độ KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ 3.2.3.1. Sự khác biệt giữa các nhóm phụ nữ bị các hình thức BLGĐ Xét từng mặt biểu hiện của KKTL, có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mặt nhận thức và thái độ, không có sự khác biệt về hành vi. Điều này cho thấy, phụ nữ bị 1 hay nhiều hình thức bạo lực đều có nhiều khó khăn về hành vi trong đấu tranh chống BLGĐ. Bảng 3.14. Sự khác biệt giữa các nhóm phụ nữ bị các hình thức BLGĐ Các mặt biểu hiện KKTL Nhóm phụ nữ bị các hình thức BLGĐ ĐTB ĐLC Nhận thức Bị 1 hình thức 2,18 0,58 Bị 2 hình thức 1,74 0,59 Bị 3 hình thức 2,03 0,61 Bị 4 hình thức 2,05 0,62 Chung 1,96 0,62 Thái độ Bị 1 hình thức 2,27 0,63 Bị 2 hình thức 2,06 0,58 Bị 3 hình thức 2,00 0,49 Bị 4 hình thức 1,73 0,45 Chung 2,02 0,55 Hành vi Bị 1 hình thức 1,86 0,63 Bị 2 hình thức 1,90 0,41 Bị 3 hình thức 1,79 0,48 Bị 4 hình thức 1,68 0,58 Chung 1,82 0,50 KKTL chung Bị 1 hình thức 2,18 0,73 Bị 2 hình thức 1,98 0,55 Bị 3 hình thức 2,03 0,45 Bị 4 hình thức 1,78 0,53 Chung 2,00 0,54 3.2.3.2. Sự khác biệt về mức độ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ giữa nhóm phụ nữ tham gia và không tham gia Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ”. Căn cứ vào tỷ lệ % mức độ KKTL trong bảng 3.15, chúng tôi nhận thấy phụ nữ tham gia Câu lạc bộ có ít khó khăn hơn phụ nữ không tham gia ở cả 3 mặt biểu hiện: nhận thức, thái độ và hành vi cũng như KKTL nói chung. “Trước đây tôi chán đến mức đã định uống thuốc sâu, bây giờ thì tôi thấy thật không đáng làm như thế, chỉ thiệt thân mình thôi”- Một chị phụ nữ sinh hoạt tại Câu lạc bộ Hà Nam cho biết. Bảng 3.15. Sự khác biệt giữa các mặt biểu hiện KKTL của phụ nữ tham gia và không tham gia Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ” Biểu hiện Không tham gia Có tham gia Mức 1 (%) Mức 2 (%) Mức 3 (%) Mức 1 (%) Mức 2 (%) Mức 3 (%) Nhận thức 19,4 58,3 22,3 25,0 61,1 13,9 Thái độ 8,3 73,6 18,1 19,5 66,7 13,8 Hành vi 22,2 70,9 6,9 23,6 72,2 4,2 KKTL chung 13,9 69,4 16,7 16,7 70,8 12,5 Ghi chú: Mức 1: có it KKTL; Mức 2: có nhiều KKTL; Mức 3: Có rất nhiều KKTL 3.2.3.3. Sự khác biệt về mức độ KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ giữa các nhóm phụ nữ thuộc địa bàn khác nhau. Bảng 3.16. Sự khác biệt về KKTL của phụ nữ thuộc các địa bàn sống TT Độ chênh lệch về điểm trung bình Các mặt khó khăn HN-HY (d1) HN-HB (d2) HY-HB (d3) 1 Nhận thức 0,36 (p=0,000) 0,40 (p=0,000) 2 Thái độ -0,28 (p=0,001) -0,24 (p=0,001) 3 Hành vi 4 KKTL chung Ghi chú: Những ô trống thể hiện không có sự khác biệt có ý nghĩa về mặt thống kê. Các nhóm phụ nữ thuộc các địa bàn sống khác nhau có những khác biệt đáng kể về khó khăn trong nhận thức và thái độ đấu tranh chống BLGĐ. Sự khác biệt này cho thấy việc triển khai công tác phòng chống BLGĐ ở các địa phương và yếu tố văn hóa giữa các dân tộc có liên quan đến mức độ KKTL. 3.3. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KKTL CỦA PHỤ NỮ TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH 3.3.1. Những yếu tố chủ quan 3.3.1.1. Chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ Hệ số tương quan (r=0,236**) giữa cặp biến số nhận thức về BLGĐ và chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ cho thấy phụ nữ chứng kiến dễ chấp nhận bạo lực của chồng hơn. Đồng thời, hệ số tương quan (r=0,184*) giữa cặp biến số hành vi đấu tranh chống BLGĐ và chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ cho thấy phụ nữ chứng kiến có xu hướng bỏ qua hành vi của chồng mà không tìm cách ngăn chặn và xóa bỏ. 3.3.1.2. Mức độ hài lòng về cuộc sống. Bảng 3.21. Mức độ hài lòng về cuộc sống Biểu hiện Hoàn toàn hài lòng (%) Hài lòng một phần (%) Không hài lòng (%) ĐTB ĐLC 1. Về cuộc sống nói chung 26,8 58,2 15,0 2,14 0,62 2. Cách chi tiêu trong gia đình 45,8 38,6 15,6 2,33 0,70 3. Quyết định việc lớn trong gia đình 51,6 33,3 15,1 2,39 0,71 4. Ứng xử của chồng với bố mẹ đẻ 45,1 29,4 25,5 2,22 0,81 5. Sự phát triển hiện tại của con cái 71,9 25,5 2,6 2,73 0,46 ĐTB chung 2,36 0,47 Ghi chú: Điểm thấp nhất=1, điểm cao nhất=3. ĐTB càng cao thể hiện sự hài lòng về cuộc sống càng nhiều. Hệ số tương quan (r=0,337**) giữa mức độ hài lòng về cuộc sống với thái độ thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng trong đấu tranh chống BLGĐ cho thấy phụ nữ càng hài lòng với cuộc sống bao nhiêu thì càng thiếu tin tưởng vào sự giúp đỡ của người thân và cộng đồng trong đấu tranh chống BLGĐ. Đồng thời, họ thấy không cần thiết phải ngăn chặn, xóa bỏ hành vi bạo lực của chồng (r=0,254**). 3.3.1.3. Trình độ học vấn Hệ số tương quan (r=-0,407**) cho thấy phụ nữ có trình độ học vấn càng thấp thì càng nhiều khó khăn về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ và ngược lại, phụ nữ có trình độ học vấn cao hơn thì có ít khó khăn về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ. 3.3.2. Những yếu tố khách quan 3.3.2.1. Hỗ trợ của người thân và cộng đồng đối với phụ nữ Bảng 3.22. Sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng đối với phụ nữ Biểu hiện Thường xuyên (%) Thỉnh thoảng (%) Không bao giờ (%) ĐTB ĐLC 1. Khuyên bảo chồng 28,0 10,0 62,0 1,66 0,88 2. Can ngăn hành vi bạo lực 65,3 27,3 7,4 1,42 0,62 3. Động viên người phụ nữ 67,3 20,7 12,0 1,44 0,70 4. Phân tích cho vợ chồng 31,3 22,7 46,0 2,14 0,86 ĐTB nhóm 1,67 0,72 Ghi chú: Điểm thấp nhất =1; điểm cao nhất=3; Điểm càng cao sự hỗ trợ càng tích cực. Nhìn chung, sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng đối với phụ nữ còn chưa tích cực (ĐTB nhóm =1,67). Sự hỗ trợ hiện tại chưa giúp phụ nữ nhận thức đúng vai trò của bản thân trong gia đình đối với bạo lực của chồng cũng như nhận thức đúng về hành vi bạo lực của chồng. Đồng thời, khiến cho họ không có được cách thức giải quyết phù hợp nhằm ngăn chặn và xóa bỏ hành vi bạo lực của chồng (với r=-0,165*). 3.3.2.2. Kinh tế gia đình Hệ số tương quan giữa kinh tế gia đình với khó khăn về nhận thức (r= 0,210**) cho thấy khi kinh tế gia đình càng nghèo khó người phụ nữ càng gặp nhiều khó khăn về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ. Nhiều phụ nữ không dám rời bỏ chồng vì phụ thuộc kinh tế vào chồng. 3.3.2.3. Số con Mối quan hệ tỉ lệ thuận giữa số con và nhận thức (r=0,361**) cho biết phụ nữ có nhiều con gặp nhiều khó khăn về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ. Đặc biệt, trong nhận thức về vai trò người phụ nữ trong gia đình đối với đấu tranh chống BLGĐ (r=0,406**). 3.3.3. Các yếu tố dự báo mức độ KKTL của phụ nữ 3.3.3.1. Dự báo thay đổi về KKTL từ thay đổi trong nhóm yếu tố chủ quan Yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất là mức độ hài lòng về cuộc sống đến thái độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ. Sự thay đổi về mức độ hài lòng về cuộc sống cho phép dự báo 20% độ biến thiên trong mức độ từ bỏ đấu tranh chống BLGĐ. 3.3.3.2. Dự báo thay đổi về KKTL từ thay đổi trong nhóm yếu tố khách quan Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến các mặt biểu hiện KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ nhìn chung là không cao (Phần lớn dưới 8%). Bảng 3.26. Cụm các yếu tố dự báo mức độ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ Các biến phụ thuộc Các biến dự báo (r2) Cụm yếu tố khách quan(KQ) Cụm yếu tố chủ quan (CQ) Cụm yếu tố KQ+CQ Nhận thức 0,149 (p=0,000) 0,197 (p=0,000) 0,293 (p=0,000) Thái độ 0,011 (p=0,026) 0,078 (p=0,001) 0,090 (p=0,001) Hành vi 0,029 (p=0,036) 0,017 (p=0,006) 0,047 (p=0,002) KKTL chung 0,093 (p=0,001) 0,106 (p=0,001) 0,153 (p=0,001) Tổng hợp tất cả các yếu tố cho ta mức độ dự báo cao nhất đối với mức độ KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ (15,3%). Điều này có nghĩa, nếu thay đổi được những yếu tố tác động khách quan và chủ quan nêu trên, phụ nữ sẽ giảm bớt KKTL trong đấu tranh chống BLGĐ. MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP ĐIỂN HÌNH 3.4.1. Trường hợp 1: Không nhận được sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng. 3.4.2. Trường hợp 2: Nhận được sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng. Nhìn chung, phụ nữ gặp nhiều cản trở trong nhận thức về sự cần thiết phải đấu tranh chống BLGĐ, họ còn thiếu tin tưởng vào sự hỗ trợ của cộng đồng. Tuy nhiên, nếu nhận được sự hỗ trợ tích cực, có đủ kiến thức và kỹ năng phòng chống BLGĐ, phụ nữ sẽ tự tin, dũng cảm và mạnh mẽ hơn trong hành động ngăn chặn và xóa bỏ bạo lực của chồng. 3.5. Một số biện pháp tác động tâm lý nhằm khắc phục KKTL cho phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. 3.5.1. Định nghĩa khái niệm “Biện pháp tác động tâm lí” 3.5.2. Cơ sở đề xuất biện pháp 3.5.3. Các biện pháp đề xuất Biện pháp 1: Xây dựng niềm tin cho phụ nữ Biện pháp 2: Nâng cao nhận thức về phòng chống BLGĐ cho phụ nữ Biện pháp 3: Tạo sức mạnh hành động tích cực cho phụ nữ 3.5.4. Điều kiện chung thực hiện biện pháp Tiểu kết chương 3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là vấn đề được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm. Tuy nhiên, đây là vấn đề mới và còn nhiều nội dung cần tiếp tục được nghiên cứu sâu rộng hơn. 1.1. Nghiên cứu lý luận cho thấy, KKTL là những yếu tố tâm lý gây cản trở hoạt động của chủ thể, có thể biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ là những yếu tố tâm lý gây cản trở phụ nữ ngăn chặn và xóa bỏ việc cưỡng ép về thể chất, tinh thần, tình dục và kinh tế của chồng đối với bản thân, nó có thể được biểu hiện ở nhận thức, thái độ và hành vi. 1.2. Kết quả nghiên cứu thực tiễn KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ cho thấy: Phần lớn phụ nữ có nhiều khó khăn trong đấu tranh chống BLGĐ ở cả 3 mặt biểu hiện: Nhận thức, thái độ và hành vi, trong đó khó khăn về thái độ lớn nhất. Khó khăn về nhận thức được biểu hiện rõ nét nhất ở những hiểu biết sai lệch về hành vi BLGĐ. Khó khăn về thái độ nổi bật nhất ở việc từ bỏ đấu tranh chống bạo lực với mong muốn giữ gìn sự ổn định gia đình. Khó khăn về hành vi thể hiện rõ rệt nhất trong việc chưa tìm được những cách giải quyết bạo lực một cách phù hợp và hiệu quả. Nhận thức và thái độ của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ có mối tương quan tỉ lệ thuận với hành vi. Cụ thể là khi mức độ khó khăn về nhận thức hoặc về thái độ tăng hoặc giảm sẽ dẫn đến sự tăng hoặc giảm khó khăn về hành vi trong đấu tranh chống BLGĐ. 1.3. Có sự khác biệt về KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ ở các địa bàn sống khác nhau, giữa phụ nữ bị một hay nhiều hình thức bạo lực khác nhau, giữa phụ nữ tham gia và không tham gia Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ”. - Phụ nữ Hòa Bình có ít khó khăn về nhận thức trong đấu tranh chống BLGĐ so với phụ nữ Hà Nam và phụ nữ Hưng Yên. - Phụ nữ bị ít hình thức bạo lực có nhiều khó khăn về thái độ trong đấu tranh chống BLGĐ so với phụ nữ bị nhiều hình thức bạo lực. - Phụ nữ tham gia Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ” có ít khó khăn về thái độ trong đấu tranh chống BLGĐ so với phụ nữ không tham gia. 1.4. Những KKTL của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ chịu sự tác động bởi nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Bao gồm: Trình độ học vấn của người phụ nữ, sự chứng kiến BLGĐ khi còn nhỏ, mức độ hài lòng về cuộc sống của người phụ nữ, số con, kinh tế gia đình và sự hỗ trợ của người thân và cộng đồng. Các yếu tố này chủ yếu tác động mạnh nhất đến khó khăn về nhận thức của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. Những kết quả nghiên cứu này được phát hiện trên nhóm phụ nữ ở nông thôn, có trình độ học vấn thấp và chủ yếu ở độ tuổi trung niên trở lên. 1.5. Trên cơ sở lý thuyết về đặc điểm tâm lý của phụ nữ và kết quả nghiên cứu thực tiễn mà đề tài thu thập qua nghiên cứu này cũng như hồi cố từ nhiều công trình đã có, 3 biện pháp tâm lý được đề xuất nhằm khắc phục KKTL cho phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ bao gồm: - Xây dựng niềm tin cho phụ nữ. - Nâng cao nhận thức cho phụ nữ. - Tạo sức mạnh hành động tích cực cho phụ nữ. 2. Kiến nghị: Các cơ quan ban ngành, đoàn thể ở địa phương cần thực hiện tốt các hoạt động sau: 2.1. Đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức cho cộng đồng. 2.2. Tạo dư luận xã hội lành mạnh và tiến bộ nhằm giảm bớt thái độ tiêu cực của phụ nữ trong đấu tranh chống BLGĐ. 2.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động của cán bộ và tổ chức đoàn thể trong công tác phòng chống BLGĐ. 2.4. Thành lập các Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ”. 3. Hướng nghiên cứu tiếp theo Phân tích mối liên hệ giữa khó khăn tâm lý của phụ nữ trong đấu tranh chống bạo lực gia đình với các đặc điểm tâm lý của người gây bạo lực. Tiến hành đánh giá sự thay đổi về mức độ khó khăn tâm lý của phụ nữ sinh hoạt tại các Câu lạc bộ “Cùng chia sẻ”. So sánh khó khăn tâm lý giữa các nhóm phụ nữ sinh sống tại nông thôn và thành phố lớn trong đấu tranh chống bạo lực gia đình. DANH MỤC CÁC BÀI VIẾT CỦA NGHIÊN CỨU SINH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ Lý Thị Minh Hằng (2009), Bạo lực gia đình và hậu quả tâm lý đối với nạn nhân bạo lực gia đình, Tạp chí Tâm lý học, số tháng 8, tr.42-45. Lý Thị Minh Hằng (2013), Khó khăn tâm lý của phụ nữ di cư trong đấu tranh chống bạo lực gia đình, Tạp chí Giáo dục. Bộ GD& ĐT, số 303, kì 1, tháng 2, tr.12-14. Lý Thị Minh Hằng (2013), Giáo dục ý thức phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ cho thanh niên, Tạp chí Giáo dục. Bộ GD& ĐT, số 308, kì 2, tháng 4, tr.23-25. Lý Thị Minh Hằng (2013), Trải nghiệm bạo lực gia đình thời thơ ấu và những khó khăn tâm lý của phụ nữ trong đấu tranh chống bạo lực gia đình, Kỷ yếu Hội thảo khoa học toàn quốc “Tâm lý học và vấn đề cải thiện môi trường giáo dục hiện nay”. Hội Khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam, tr 275-280. Lý Thị Minh Hằng (2013), Khó khăn về hành vi của phụ nữ bị bạo lực trong đấu tranh chống bạo lực gia đình, Tạp chí Tâm lý học, số tháng 11, tr. 90-99.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • dockho_khan_tam_ly_cua_phu_nu_trong_dau_tranh_chong_bao_luc_gia_dinh_978.doc
Luận văn liên quan